فرانسیس فوکویاما
یوشیهیرو فرنسیس فوکویاما | |
---|---|
![]() | |
زادهٔ | ۲۷ اکتبر ۱۹۵۲ (۷۱ سال) |
محل کار | دانشگاه جرج میسون دانشگاه جانز هاپکینز دانشگاه استنفورد |
پایاننامه | تهدیدات شوروی برای مداخله در خاورمیانه، ۱۹۵۶-۱۹۷۳: بررسی خطرپذیری شوروی[۱] |
استاد راهنما | ساموئل هانتینگتون |
علایق اصلی | کشورهای در حال توسعه حکمرانی اقتصاد سیاسی بینالمللی ملت سازی و مردمسالاری شدن مسائل استراتژیک و امنیتی |
ایدههای چشمگیر | پایان تاریخ |
وبگاه | http://fukuyama.stanford.edu/ |
یوشیهیرو فرانسیس فوکویاما (به انگلیسی: Yoshihiro Francis Fukuyama)، (زاده ۲۷ اکتبر ۱۹۵۲)، فیلسوف آمریکایی، متخصص اقتصاد سیاسی، رئیس گروه توسعهٔ اقتصادی بینالمللی مدرسه مطالعات پیشرفته بینالمللی پال ایچ. نیتس دانشگاه جانز هاپکینز است.
فوکویاما بهسبب کتاب پایان تاریخ و آخرین انساناش (۱۹۹۲) مشهور است. وی در این کتاب استدلال میکند که گسترش لیبرالدموکراسی و سرمایهداری بازار آزاد جهان غرب و شیوهٔ زندگی آن در جهان ممکن است نشانۀ پایان فرگشت اجتماعی-فرهنگی بشر و تقلای سیاسی باشد و حکومت نهایی بشری شود؛ نظریهای که با انتقاداتی هم روبهرو شد.[۲] او در کتاب بعدیاش، اعتماد: فضائل اجتماعی و خلق سعادت (۱۹۹۵)، موضع قبلیاش را چنین اصلاح و تصدیق کرد که فرهنگ را نمیتوان بهروشنی از اقتصاد جدا کرد. فوکویاما همچنین با اوجگیری جنبش نومحافظهکاری،[۳] که او خود از آن فاصله گرفته، مرتبط دانسته میشود.[۴]
زندگینامه
[ویرایش]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Francis_Fukuyama_1.jpg/220px-Francis_Fukuyama_1.jpg)
فرانسیس فوکویاما، ۲۷ اکتبر ۱۹۵۲ در هایدپارک شیکاگو زاده شد.[۵] پدرش، «یوشیو فوکویاما» (Yoshio Fukuyama)، آمریکایی ژاپنیتبار نسل دوم بود که دکترای جامعهشناسی از دانشگاه شیکاگو داشت و کشیش کلیسای پروتستان (Congregational church) بود. مادرش، «توشیکو کاواتا فوکویاما» (Toshiko Kawata Fukuyama)، که در کیوتو (Kyoto) ژاپن متولد شدهبود، دختر «شیرو کاواتا» (Shiro Kawata)، بنیانگذار دپارتمان (دپارتمان) اقتصاد دانشگاه کیوتو و نخستین رئیس دانشگاه شهر اوساکا (Osaka City University) بود.
فوکویاما، کودکیاش را در نیویورک گذراند. ۱۹۶۷ میلادی، با خانواده، به شیکاگو کوچ کرد و در آنجا دبیرستان را به پایان رساند. در رشتهٔ هنر از دانشگاه کرنل (Cornell University) لیسانس گرفت. در رشتهٔ فلسفه سیاسی ادامه تحصیل داد و از دانشگاه هاروارد (Harvard University) دکترا گرفت. او در دورهٔ دانشجویی در دانشگاه کرنل، به انجمن دانشجویی تلوراید (Telluride Association) پیوست.
فوکویاما، اکنون استاد و رئیس گروه توسعهٔ اقتصادی بینالمللی دانشگاه جانز هاپکینز در واشینگتن دیسی است.[۶]
نظریات
[ویرایش]پایان تاریخ
[ویرایش]تئوری پایان تاریخ فرانسیس فوکویاما، ۱۹۸۹ مطرح شده و ۱۹۹۲ در کتاب پایان تاریخ و آخرین انسان (The End of History and the Last Man) که از سوی عباس عربی و زهره عربی به فارسی برگرداندهشده، شرح داده شده است.
بر اساس این نظریه، امروزه نظام لیبرال دموکراسی، بهویژه پساز فروپاشی اتحاد شوروی، جریان غالب شده است که همهٔ جوامع باید در برابر آن تسلیم شوند. آخرین تلاشها و مبارزات ایدئولوژیها، سرانجام در قالب ایدئولوژی لیبرال دمکراسی سر برآورده؛ بنابراین نظام سیاسی بهتری که بتواند جایگزین این نظام شود، عملاً وجود ندارد.[۷]
موضعگیری علیه نومحافظهکاری
[ویرایش]فوکویاما، پیشتر، از نظریهپردازان نومحافظهکار بهشمار میرفت؛ امّا در سال ۲۰۰۳ با اشغال عراق مخالفت کرد. در انتخابات ۲۰۰۴ علیه بوش رأی داد و ۲۰۰۶، با انتشار مقالهای بلند در نیویورکتایمز، با مقایسهٔ نومحافظهکاری با لنینیسم، پایان عصر نومحافظهکاری را اعلام کرد.[۸] او همچنین مطلبی دربارهٔ بازداشت نظامیان انگلیسی از سوی ایران در صفحهٔ «هر چه میخواهد دل تنگت بگو» در سایت گاردین نوشت.[۹]
فوکویاما و شورای نگهبان
[ویرایش]احمد جنتی در خطبههای نماز جمعه سال ۹۴ از فوکویاما یاد کرد و مدّعی شد: «فوکویاما پژوهشگر و تاریخنگار ژاپنیالاصل و طبقه (تبعه) آمریکا معتقد است که شورای نگهبان به عنوان مظهر قوام و دوام ولایت فقیه باید حذف شود و با یک رفراندوم از بین برود و تا وقتی که شورای نگهبان وجود دارد، نظارت اسلامی بر قوانین از بین نمیرود. اینها چنین عقایدی را دنبال میکنند و ما باید مراقب باشیم.»[۱۰]
فوکویاما در مقالهای که در ۲۷ ژوئیه ۲۰۰۹ با عنوان «ایران، اسلام و حاکمیت قانون» در والاستریت ژورنال منتشر کرده بود، حتّی یک بار هم از «نظارت استصوابی» شورای نگهبان سخن به میان نیاورده بود و فقط با ادبیات متفاوتی، به بسته بودن چرخهٔ دموکراسی در ایران اشاره داشت.
او در ادامه مقالهاش، با بیان اینکه ایرانیها حق تعیین سرنوشتشان را ندارند، ساختار سیاسی جمهوری اسلامی را متشکل از یک باند نظامی- روحانی میداند که با در اختیار داشتن قدرت کامل، احتمالاً ایران را به سمت درگیری با دیگر کشورهای منطقه خواهد کشاند. با این حال، او در مقالهاش نهتنها به «نظارت استصوابی» شورای نگهبان حمله نکرده بود، بلکه اساساً در هیچ جای نوشتهاش به چنین نظارتی هم اشارهای نداشت.[۱۱]
پیشبینی فوکویاما از آیندهٔ ایران
[ویرایش]«نشست جهانی حکومت» (World Government Summّit) که بود، ال در ماه فوریه به میزبنی دولت امارات متحده عربی و در دبی برگزار میشود،بود سال ۲۰۱۸ شاً د حضور ۱۴۰ سخنران و بیش از ۴ هزار شرکتکننده از سرا جهان بود. «فرانسیس فوکویاما» نظریهپرداز ژاپنی-آمریکایی و استاد علوم سیاسی دانشگاه استنفورد که بهخاطر نظریهٔ خود دربارهٔ «پایان تاریخ» مشهور است، از جمله سخنرانان این نشست سه روزه بود.
بخشی از سخنان فوکویاما به رخدادها و اعتراضات اخیر ایران اشاره داشت و وی در اینباره اظهار کرد: «در ایران، یک انقلاب اجتماعی زیر پوست جامعه در حال گسترش است. یک جمعیت جوان و تحصیلکرده وجود دارد، خصوصاً در بین زنان، که با ساختار قدرت محافظهکار و روستایی که بر کشور حاکم است، سر سازگاری ندارد. ایران به سمت نوعی انفجار درونی در حرکت است و من مطمئن نیستم نتیجهاش چه میشود، ولی وضعیت ایران وضعیت باثباتی نیست.»
فوکویاما اعتراضات اخیر در ایران را تا حدی ناشی از عوامل آب و هوایی همچون خشکسالی و کمبود آب دانست که اغلب خشونت به بار آورده و با دیگر عوامل بحرانزا تداخل پیدا کرده است. او دربارهٔ این موضوع اظهار داشت: «بسیاری از ناآرامیهای اخیر ایران ریشههای محیطزیستی داشت. منابع آب زیرزمینی بیش از حد استفاده شده که خشکسالی ایجاد کرده است. بسیاری از خشونتها در جهان به خاطر تغییرات آب و هوایی است.»[۱۲]
مقاله برای آزادی فرهاد میثمی
[ویرایش]۵ دسامبر ۲۰۱۸ (چهارشنبه، چهاردهم آذر ۱۳۹۷)، فوکویاما، عباس میلانی، لَری دایموند و مایکل مکفاول در مقالهای در واشینگتنپست خواستار آن شدند که «شهروندان نگران، فعّالان و سازمانهای حقوق بشر و دولتهای دموکرات جهان» از رهبران ایران بخواهند که «فرهاد میثمی بیدرنگ آزاد و از مراقبتهای پزشکی مستقل بهرهمند شود.»[۱۳]
آثار
[ویرایش]- پایان تاریخ و آخرین انسان
- ریشههای نظم سیاسی
- نظم سیاسی و زوال سیاسی
- هویت؛ مطالبهٔ کرامت و سیاست ناخشنودی
- لیبرالیسم و نارضایتیهای آن
- آیندهٔ فراانسانیِ ما
- دولتسازی: حکمرانی و نظم جهانی در قرن ۲۱[۱۴]
- اعتماد: فضایل اجتماعی و خلق سعادت[۱۵]
پانویس
[ویرایش]- ↑ Snook, S. Sue (1979). "Doctoral Dissertations in Political Science, 1979 in Universities of the United States". PS – Political Science & Politics. 12 (4): 550–583. doi:10.1017/S1049096500007861. JSTOR 3556134. S2CID 251097412.
- ↑ Lee, Timothy Stanley, Alexander (2014-09-01). "It's Still Not the End of History". The Atlantic (به انگلیسی). Retrieved 2022-01-25.
- ↑ Thies, Clifford (June 24, 2011) The End of Hystery? Francis Fukuyama's Review of The Constitution of Liberty بایگانیشده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine, مؤسسه میزس
- ↑ "Interview with Ex-Neocon Francis Fukuyama: "A Model Democracy Is not Emerging in Iraq"". Spiegel Online. March 22, 2006. Retrieved October 14, 2014.
- ↑ "Francis Fukuyama". britannica.com (به انگلیسی). ۲۲ نوامبر ۲۰۱۹.
- ↑ دانشنامهٔ آریانا: فوکویاما، فرانسیس
- ↑ فرانسیس فوکویاما (۱۳۹۳)، پایان تاریخ و انسان واپسین، سخنکده، شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۰۰-۴۴-۹
- ↑ http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1411876[پیوند مرده]
- ↑ متن مقاله Tehran blinked first فوکویاما ۱۲ آوریل ۲۰۰۷ - گاردین
- ↑ «فوکویاما معتقد است شورای نگهبان به عنوان مظهر قوام و دوام ولایت فقیه باید حذف شود». بایگانیشده از اصلی در ۲۵ دسامبر ۲۰۱۵. دریافتشده در ۲۵ دسامبر ۲۰۱۵.
- ↑ روشن، کیومرث (۲۰۱۵-۱۲-۲۵). «وقتی آیتالله جنتی از فرانسیس فوکویاما نقل قول میآورد!». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۸.
- ↑ جهان، Fararu | فرارو | اخبار روز ایران و (۱۳۹۶/۱۲/۱۴ - ۱۱:۴۶). «فوکویاما: ایران به سمت انفجار درونی پیش میرود». fa. دریافتشده در 2024-08-28. تاریخ وارد شده در
|تاریخ=
را بررسی کنید (کمک) - ↑ https://iranintl.com/ايران/چهار-استاد-دانشگاه-در-آمریکا-خواستار-آزادی-فوری-فرهاد-میثمی-شدند
- ↑ "Book Review: State-Building: Governance and World Order in the 21st Century by Francis Fukuyama". Belfer Center for Science and International Affairs (به انگلیسی). Retrieved 2023-09-27.
- ↑ «کتاب اعتماد اثر فرانسیس فوکویاما | ایران کتاب». فروشگاه اینترنتی ایران کتاب. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۲۷.
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ترجمه فارسی مقالهٔ «زنان و تکامل سیاست جهانی» و نقدهای فمینیستها و انسانشناسان به وی
- ترجمه فارسی مقالهٔ وی دربارهٔ پایان تاریخ و سیاستهای آمریکا:
- «تاریخ در پایان تاریخ»
پیوند به بیرون
[ویرایش]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/34px-Wikiquote-logo.svg.png)
- استادان دانشگاه استنفورد
- استادان دانشگاه جانز هاپکینز
- استادان دانشگاه جرج میسون
- استادان دانشگاه ژاپنیتبار اهل ایالات متحده آمریکا
- افراد آمریکایی ژاپنیتبار
- افراد رند کورپوریشن
- افراد زنده
- اقتصاددانان اهل ایالات متحده آمریکا
- اقتصاددانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- اقتصاددانان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- اهالی شیکاگو
- پژوهشگران روابط بینالملل
- تاریخنگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- تاریخنگاران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- تکامل جامعهشناسانه فرهنگی
- جامعهشناسان اهل ایالات متحده آمریکا
- جستارنویسان اهل ایالات متحده آمریکا
- جستارنویسان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
- دانشمندان علوم اجتماعی سده ۲۱ (میلادی)
- دانشمندان علوم سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
- دانشآموختگان دانشگاه کرنل
- دانشآموختگان دانشگاه هاروارد
- دانشآموختگان مدرسه تحصیلات تکمیلی هنر و علوم هاروارد
- دریافتکنندگان جایزه یوهان اسکایت در علوم سیاسی
- زادگان ۱۹۵۲ (میلادی)
- عکاسان اهل ایالات متحده آمریکا
- فیلسوفان اجتماعی
- فیلسوفان اقتصاد
- فیلسوفان تاریخ
- فیلسوفان جنگ
- فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- فیلسوفان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- فیلسوفان سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
- فیلسوفان سیاسی
- فیلسوفان علوم اجتماعی
- فیلسوفان فرهنگ
- فیلسوفان فناوری
- فیلسوفان معاصر
- منتقدان اجتماعی
- منتقدان پسانوگرایی
- منتقدان فرهنگی اهل ایالات متحده آمریکا
- منتقدان فرهنگی
- منتقدان نومحافظهکاری
- نظریهپردازان تمدن غرب
- نومحافظهکاران ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان اهل شیکاگو
- نویسندگان درباره جهانیشدن
- نویسندگان ژاپنیتبار اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان غیر داستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان غیر داستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان فناوری اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
- نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان مرد غیر داستانی اهل ایالات متحده آمریکا
- وبلاگنویسان اهل ایالات متحده آمریکا
- وبلاگنویسان مرد اهل ایالات متحده آمریکا