Rusia: Paggiddiatan a nagbaetan dagiti rebision
EmausBot (tungtungan | aramid) m r2.7.2+) (Robot: Agibalbaliw sc:Rùssia |
EmausBot (tungtungan | aramid) m r2.7.3) (Robot: Agibalbaliw cy:Rwsia, pms:Russia |
||
Linia 161: | Linia 161: | ||
[[cu:Рѡсїꙗ]] |
[[cu:Рѡсїꙗ]] |
||
[[cv:Раççей Патшалăхĕ]] |
[[cv:Раççей Патшалăхĕ]] |
||
[[cy: |
[[cy:Rwsia]] |
||
[[da:Rusland]] |
[[da:Rusland]] |
||
[[de:Russland]] |
[[de:Russland]] |
||
Linia 290: | Linia 290: | ||
[[pih:Rusha]] |
[[pih:Rusha]] |
||
[[pl:Rosja]] |
[[pl:Rosja]] |
||
[[pms: |
[[pms:Russia]] |
||
[[pnb:روس]] |
[[pnb:روس]] |
||
[[pnt:Ρουσία]] |
[[pnt:Ρουσία]] |
Rebision manipud idi 14:39, 23 Oktubre 2012
Rúso a Pederasion Российская Федерация Rossiyskaya Federatsiya | |
---|---|
Nailian a kanta: (tr.: Gosudarstvenny gimn Rossiyskoy Federatsii) (Ilokano: Naestaduan a Kanta iti Rúso a Pederasion) | |
![]() | |
Kapitolio | Moscow |
Kadakkelan a siudad | capital |
Opisial a sasao | Rúso opisial iti amin iti daytoy a pagilian; 27 a dadduma a maikaduaan nga opisial iti sabsabali a rehion |
Grupgrupo ti etniko (2010) | 81% Dagiti Rúso 3.7% Tatars 1.4% Ukrainianos 1.1% Bashkirs 1% Chuvashes 11.8% ken dadduma pay a saan a nainaganan[1] |
Nagan dagiti umili | Rúso |
Gobierno | Pederal semi-presidential a republika |
Dmitry Medvedev | |
Vladimir Putin | |
Valentina Matviyenko (UR) | |
Sergey Naryshkin (UR) | |
Lehislatura | Pederal a Gimong |
Pederasion a Konsilo | |
Estado a Duma | |
Panakapatakder | |
862 | |
882 | |
1169 | |
1283 | |
16 Enero 1547 | |
22 Oktubre 1721 | |
7 Nobiembre 1917 | |
10 Disiembre1922 | |
• Rúso a Pederasion | 25 Disiembre 1991 |
Kalawa | |
• Dagup | 17,075,400 km2 (6,592,800 sq mi) (Umuna) |
• Danum (%) | 13[2] (mairaman dagiti alog) |
Populasion | |
• Karkulo idi 2012 | 143,030,106[3] (Maika-8) |
• Densidad | 8.3/km2 (21.5/sq mi) (Maika-217) |
GDP (PPP) | Karkulo idi 2011 |
• Dagup | $2.376 trillion[4] (Maika-6) |
• Tunggal maysa a tao | $16,687[4] |
GDP (nominal) | Karkulo idi 2011 |
• Dagup | $1.884 trilion[4] (Maika-9) |
• Tunggal maysa a tao | $13,235[4] |
Gini (2008) | 42.3[5] (Maika-83) Biddut: Imbalido a pateg ti Gini |
HDI (2011) | ![]() Biddut: Imbalido a pateg ti HDI · Maika-66 |
Kuarta | Ruble (RUB) |
Sona ti oras | UTC+3 aginggana ti +12 , (malaksid ti +5) |
Pormat ti petsa | aa.bb.tttt |
Pagmanehuan | kanawan |
Kodigo ti panagtawag | +7 |
Kodigo ti ISO 3166 | RU |
TLD ti internet | .ru, .su, .рф |
Ti Rusia /ˈrʌʃə/ (dengngen) wenno /ˈrʊʃə/ (Ruso: Россия, tr. Rossiya, IPA: [rɐˈsʲijə] (
dengngen)), opisial a naamammoan a kas ti Rusia ken ti Ruso a Pederasion[7] (Ruso: Российская Федерация, tr. Rossiyskaya Federatsiya, IPA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə] (
dengngen)), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Eurasia.[8] Daytoy ket maysa a pederal a semi-presidential a republika, a buklen dagiti 83 pederal a suheto. Manipud ti amianan a laud a mapan iti abagatan a daya, ti Rusia ket makibingbingay ti pagbeddengan iti Norwega, Pinlandia, Estonia, Latvia, Lituania ken Polonia (dagitoy dua ket babaen ti Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukrania, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Tsína, Mongolia, ken Amiana a Korea. Adda pay daytoy dagiti maipapan ti baybay a pagbeddengan iti Haón babaen ti Baybay iti Okhotsk, ken ti estado ti Etados Unidos iti Alaska babaen ti Nailet a Baybay Bering. Iti 17,075,400 kuadrado kilometro (6,592,800 sq mi), ti Rusia ket isu ti kadakkelan a pagilian iti lubong, a mangsakop itisumurok a pagkawalo iti nataengan a lugar iti Daga. Ti Rusis ket isu pay ti maikawalo a kaaduan ti populasion a pagilian nga ada ti 143 a riwriw a tattao.[9] Gumay-ayt daytoy ti ballasiw ti sibubukel iti akin-amianan nga Asia ken 40% iti Europa, agsangapda kadagiti siam a sona ti oras ken agitiptipon iti maysa a nalawa a sakop iti kapalikmutan ken dagiti porma ti daga. Ti Rusia ket adda ti kadakelan a reserba kadagiti mineral ken enerhia a rekursos iti lubong[10] ketn isu ti kadakkelan nga agpatpataud iti lana ken masna nga alingasaw iti sangalubongan. Ti Rusia ket adda ti kadakkelan a reserba a kabakiran ken dagiti danawna ket aglaon iti agarup a maysa a pagkapat iti di-naapgad a danum iti lubong.[11]
Ti pakasaritaan iti daytoy a pagilian ket nangrugi kadagiti Daya nga Eslabo, nga immungar a kas dagiti malaslasin a grupo idiay Europa a nagbaetan dagiti maika-3 ken maika-8 a siglo AD.[12] Binangon ken tinurayan babaen ti maysa a Barangiano a napili a mannakigubat ken dagiti kaputotanda, ti mediebal nga estado iti Rus ket rimsua idi maik-9 a siglo. Idi 988 inamponna ti Ortodokso a Kristianidad manipud ti Imperio a Bisantino,[13] a nagrugian ti sintesis dagiti Bisantino ken Eslabo a kultura a nagilawlawag ti Ruso a kultura para kadagiti sumaruno a milenio.[13] Ti Rus' ket naapday ken nagbalin kadagiti nadumaduma a babassit nga estado; kaaduan kadagiti Rus' a dagdaga ket sinakop babaen dagiti Mongol a panagraut ken dagitoy ket nagbali a tibutario dagiti nomadiko a Nabalitokan a Horda.[14] Ti Nalatak a Dukado iti Moscow ket nagininut a nangtipon kadagiti nakapalikmut a Ruso a prisipalidad, nakaganab ti panakawayawayas manipud ti Nabalitokan a Horda, ken nangituray ti kultura ken politika a legado iti Kievan Rus'. Babaen ti maika-18 a siglo, daytoy a pagilian ket kaaduana a nagpalawa babaen ti panagrukma, panagikapet, ken eksplorasion a nagbalin iti Imperio a Ruso, nga isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan, a gumay-at manipud ti Polonia idiay Europa aginggana idiay Alaska iti Amianan nga Amerika.[15][16]
Sakbayan ti Ruso Rebolusion, ti Rusia ket nagbalin ti kadakkelan ken ti umuna a kumaduaan iti Kappon ti Sobiet, ti immuna a batay-linteg a sosialista nga estado iti lubong ken mabigbigan a maysa a nalatak a bileg,[17] a daytoy ket nagbanagan ti naikeddeng a papel dagiti Kumadua a panagballigi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[18][19] Ti panawen ti Sobiet ket nakakita kadagiti kaaduan a nagun-od iti teknolohi iti maika-20 a siglo, a mairaman ti umuna a panagbaniaga ti nagtagitaon iti limbang iti lubong. Ti Ruso a Pederasion ket naibangon sakbayan ti panakarunaw iti Kappon ti Sobiet idi 1991, ngem daytoy ket mabigbigan a kas ti nalinteg a personalidad iti Sobiet nga estado.
Ti Ruso nga ekonomia ket isu timaikasiam a kadakkelan iti lubong babaen ti nominal a GDP ken maikanem a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, nga adda ti maikatlo a kadakkelan a nominal ti milisia a busbos. Ti Russia ket maysa kadagiti kapardasen nga agrangrang-ay a kangrunaan nga ekonomia iti lubong. Maysa pay kadagiti lima a mabigbigan a [dagiti nuklear a naarmasan nga estado|nuklear a naarmasan nga estado]] ken agtagikua kadagiti kadakkelan ti reserba dagiti armas iti dagup a panagdadael. Ti Russia ket maysa a nalatak a bileg ken agnanayon a kameng iti Salaknib a Konsilo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, kameng iti G8, G20, ti Konsilo iti Europa, ti Asia-Pasipiko nga Ekonomiko a Pagtitinnulongan, ti Organisasion ti Shanghai a Pagtitinnulongan, ti Komunidad ti Eurasian nga Ekonomiko, ti Organisasion par aiti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa (OSCE), ti Organisasion ti Komersio ti Lubong (WTO), ken ti daulo a kameng iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/StBasile_SpasskayaTower_Red_Square_Moscow.hires.jpg/350px-StBasile_SpasskayaTower_Red_Square_Moscow.hires.jpg)
Pinagibasaran
- ^ http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/result-december-2011.ppt
- ^ "Ti Rúso a Pederasion: saspasap a panakaidasig". Pederal nga Estado kadagiti Estadistika a Serbisio. Naala idi 5 Abr. 2008.
{{cite web}}
: Kitaen dagiti pateg ti petsa iti:|accessdate=
(tulong) - ^ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2012.xls
- ^ a b c d "Rusia". Internasional a Pondo ti Panguartaan.
{{cite web}}
: Awan wenno awan linaon ti|url=
(tulong); Di naikaskaso ti di ammo a parametro ti|http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=
(tulong); Makasapul ti|access-date=
iti|url=
(tulong) - ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan tipamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 13 Enero 2011.
- ^ "2011 a Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan" (PDF). Programa ti Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. pp. 148–151. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Dagiti nagan a Ruso a Pederasion ken Rusia ket nasken nga agpadpadan to". "Ti Batay-linteg iti Ruso a Pederasion". (Artikulo 1). Naala idi 25 Hunio 2009.
- ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
- ^ Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2011). "Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года (Information on the final results of the 2010 All-Russian Population Census)". Всероссийская перепись населения 2010 года (2010 All-Russia Population Census) (iti Ruso). Federal State Statistics Service. Naala idi 2011-12-28.
- ^ "Komision iti Ruso a Pederasion para iti UNESCO: Panorama iti Rusia". Unesco.ru. Naala idi 29 Oktubre 2010.
- ^ Biblioteka iti Kongreso. "Topograpia ken pagayusan ti danum". Naala idi 26 Disiembre 2007.
- ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
- ^ a b Naala manipud kenni Glenn E. Curtis (ed.) (1998). "Rusia: Panagadal ti Pagilian: Kievan Rus' ken Mongol a Paset ti Panawen". Washington, DC: Pederal a Panagsukisok Dibision iti Biblioteka iti Kongreso. Naala idi 20 Hulio 2007.
{{cite web}}
: Addaan iti sapasap a nagan ti|last=
(tulong) - ^ Ti Mongol nga imperio: ti ibabangon ken legado, Babaen ni Michael Prawdin, Gérard Chaliand, (2005) panid 512-550
- ^ Rein Taagepera (Septiembre 1997). "Panagpalawa ken Panagpabassit a Tabs dagiti Dakkel a Turay: Kontesto para iti Rusia". Pagkapat nga Internasional a Panagadadal. 41 (3): 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053.
- ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, "Daya-Laud Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Lubong-Sistema a Panagsukisok Tom. 12 (no. 2), pp. 219–229 (2006).
- ^ Dagiti politika dagiti nalatak a Bileg: ti panagbalbaliw idiay Estado Unidos ken ti Kappon ti Sobiet Books.Google.com
- ^ Weinberg, G.L. (1995). Nakaarmas a Lubong: Ti Sangalubongan a Pakasaritaan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Cambridge nga Unibersidad ti Pagmalditan. p. 264. ISBN 0-521-55879-4.
- ^ Rozhnov, Konstantin, Sino ti Nagabak ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat?. BBC.
Kasipo iti ruar
Plantilia:Link FA Plantilia:Link FA Plantilia:Link FA ak:Russia