Teresa z Lisieux
dziewica doktor Kościoła | |
![]() Teresa od Dzieciątka Jezus (lipiec 1894) | |
Data i miejsce urodzenia |
2 stycznia 1873 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
30 września 1897 |
Czczona przez | |
Beatyfikacja |
29 kwietnia 1923 |
Kanonizacja |
17 maja 1925 |
Wspomnienie |
1 października |
Atrybuty |
Dziecię Jezus, księga, pęk róż, pióro pisarskie |
Patronka |
misji katolickich, karmelitanek, terezjanek, chorych na AIDS, Francji, Rosji[1] |
Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. fr. Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD), córka świętych Ludwika i Marii Martin, dziewica, siostra służebnicy Bożej Leonii Martin, święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Dzieciństwo
[edytuj | edytuj kod]Teresa Martin urodziła się jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin. Jej ojciec był zegarmistrzem, matka zaś koronkarką. Rodzice byli pobożnymi ludźmi. Ludwik miał zostać mnichem, lecz z powodu braku znajomości języka łacińskiego nie został przyjęty do zakonu. Matka chciała wstąpić do zakonu Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo, ale jej kandydatura została odrzucona ze względu na problemy z oddychaniem i nawracające bóle głowy. Ludwik i Zelia poznali się w 1858, a trzy miesiące później wzięli ślub[2]. Mieli dziewięcioro dzieci, z których tylko pięć córek – Marie, Pauline, Leonie, Céline i Thérèse – dożyło wieku dorosłego.
Biznes koronkarski Zelii był na tyle dochodowy, że Louis sprzedał swój sklep zegarmistrzowski siostrzeńcowi i zaczął współpracować ze swoją żoną. Zelia zmarła na raka piersi w 1877, kiedy Teresa miała zaledwie cztery lata. W listopadzie jej ojciec sprzedał warsztat koronkarski i przeniósł się do Lisieux w Normandii, gdzie mieszkał brat Zelii, Izydor Guérin, z zawodu farmaceuta.
Gdy Teresa skończyła osiem lat, rozpoczęła naukę w szkole klasztornej sióstr benedyktynek. Rok później jej siostra Paulina, z którą była zżyta, wstąpiła do miejscowego klasztoru karmelitanek. Także Teresa chciała być członkinią tego zgromadzenia, ale z powodu młodego wieku nie została przyjęta. W czternastym roku życia, gdy jej kolejna siostra Maria wstąpiła do tego samego zgromadzenia, ponownie starała się wstąpić do Karmelu, ale bezskutecznie. Następnie razem z ojcem odbyła pielgrzymkę do Rzymu, gdzie podczas audiencji generalnej poprosiła papieża Leona XIII, aby ten wprowadził ją do zakonu w piętnastym roku życia. Na jej prośbę papież powiedział: „Cóż, moje dziecko, rób to, co powiedzą przełożeni”[3].
Karmel
[edytuj | edytuj kod]9 kwietnia 1888 wstąpiła do Karmelu w Lisieux, przyjmując imię Teresa od Dzieciątka Jezus, do którego 10 stycznia 1889, w dniu obłóczyn rozpoczynających nowicjat, dodała predykat „od Najświętszego Oblicza”. W ceremonii obłóczyn uczestniczył jej ojciec. 8 września 1890 złożyła śluby zakonne. Rok później odkryła „małą drogę dziecięctwa duchowego”[4]. Pragnęła, by jej życie stało się aktem doskonałej miłości, a cierpienie możliwością jej pogłębienia i wykazania. W lutym 1893 została mistrzynią nowicjatu. 29 lipca 1894, po kilku latach walki z chorobą będącą następstwem udaru mózgu, zmarł jej ojciec.
Autobiografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Th%C3%A9r%C3%A8se_de_Lisieux_in_1885.jpg/160px-Th%C3%A9r%C3%A8se_de_Lisieux_in_1885.jpg)
Pod koniec 1894 matka Agnieszka od Jezusa (będąca jednocześnie jej rodzoną starszą siostrą Pauliną) poprosiła ją, by spisała wspomnienia z dzieciństwa (rękopis „A”). W następnym roku Teresa została duchową siostrą kleryka, który przygotowywał się do misji. Pierwszy rękopis „A”, wraz z jej kolejnymi rękopisami „B” (spontaniczny list do Jezusa, wyrażający głęboką miłość) i „C” (opisujący życie zakonne) opublikowane po jej śmierci, stanowią autobiografię.
Autobiografia św. Teresy, zatytułowana później „Dzieje duszy”, należy do klasyki karmelitańskiej.
Choroba i śmierć
[edytuj | edytuj kod]Rankiem w Wielki Piątek 1896 r. pojawił się pierwszy krwotok z płuc, objaw zaawansowanej gruźlicy. Z powodu choroby nie mogła skorzystać z zaproszenia do ośrodka karmelitańskich misjonarzy w ówczesnych Francuskich Indochinach, gdzie miała wyjechać tworzyć nowy Karmel w Hanoi. W lipcu 1897 została przeniesiona do klasztornego szpitala, gdzie zmarła 30 września w wieku 24 lat. Została pochowana na miejskim cmentarzu w Lisieux, na którym jej wuj wykupił koncesję na pochówki dla karmelitanek. Doczesne szczątki Teresy spoczywają dziś w bazylice pod jej wezwaniem, konsekrowanej w 1954 r. w Lisieux.
Beatyfikacja i kanonizacja
[edytuj | edytuj kod]29 kwietnia 1923 papież Pius XI ogłosił ją błogosławioną, a 17 maja 1925 dokonał jej kanonizacji, nazywając ją jednocześnie gwiazdą swojego pontyfikatu.
Dzień obchodów
[edytuj | edytuj kod]W 1927 roku jej święto zostało ustanowione na 3 października[5]. W zwyczajnej formie rytu rzymskiego wspomnienie obchodzi się 1 października, dzień po rocznicy śmierci świętej[6].
Patronat
[edytuj | edytuj kod]Od 14 grudnia 1927 jest główną patronką misji katolickich (obok św. Franciszka Ksawerego).
W roku 1944 Pius XII ogłosił św. Teresę drugą, obok św. Joanny d’Arc, patronką Francji.
Jest również patronką zakonów: karmelitanek, karmelitanek Dzieciątka Jezus oraz terezjanek (Zgromadzenia Sióstr świętej Teresy od Dzieciątka Jezus, CST).
W Polsce patronuje archidiecezji łódzkiej[7]. Patronuje również chorym na AIDS.
Tytuł doktora Kościoła
[edytuj | edytuj kod]30 września 1997, w setną rocznicę jej śmierci, papież Jan Paweł II nadał jej tytuł doktora Kościoła powszechnego. Św. Teresa jest najmłodszym doktorem Kościoła w historii, a także 3 kobietą z kolei, której przyznano ten tytuł (obok św. Teresy z Avili i św. Katarzyny ze Sieny). W 2012 czwartą kobietą doktorem została Hildegarda z Bingen[8].
Ikonografia i atrybuty
[edytuj | edytuj kod]W ikonografii św. Teresa przedstawiana jest na podstawie autentycznych fotografii.
Jej atrybutami są: Dziecię Jezus, księga, pęk róż, pióro pisarskie[7].
Relikwie
[edytuj | edytuj kod]Relikwie świętej peregrynują po całym świecie. W 2005 roku, od 1 maja do 15 sierpnia, były w Polsce.
Bazylika Świętej Teresy w Lisieux
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Basilique_Sainte-Th%C3%A9r%C3%A8se_de_Lisieux-2876.jpg/240px-Basilique_Sainte-Th%C3%A9r%C3%A8se_de_Lisieux-2876.jpg)
- Osobny artykuł:
11 lipca 1954 konsekrowano bazylikę w rodzinnym mieście św. Teresy. Pierwotnie bazylika została poświęcona w 1937 przez kardynała Pacellego, późniejszego papieża Piusa XII. W świątyni znajduje się cztery tysiące miejsc siedzących. Do Lisieux rocznie pielgrzymuje ponad dwa miliony ludzi[9].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Zobacz też kategorie:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ St. Therese of Lisieux Patron Saint of Russia 1-Decade Rosary With Siberian Charoite Stones [online], modomnocsbees.com [dostęp 2024-04-26] (ang.).
- ↑ Blessed Zelie and Louis Martin: Their Lives (ang.).
- ↑ Teresa z Liseux OCD , Dzieje duszy, ISBN 978-83-7604-395-1 .
- ↑ J.I. Adamska OCD , Wszyscy kochać mnie będą, św. Teresa od Dzieciątka Jezus, ISBN 978-83-65307-19-4 .
- ↑ Calendarium Romanum (Libreria Editrice Vaticana, 1969), p. 104.
- ↑ Calendarium Romanum (Libreria Editrice Vaticana, 1969), p. 141.
- ↑ a b Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, dziewica i doktor Kościoła na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 01.10.2009].
- ↑ Nowi doktorzy Kościoła: święci Jan z Ávili i Hildegarda z Bingen. e-KAI, 2012-10-07. [dostęp 2013-10-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-22)].
- ↑ Saint-Theres.org [1] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Teresa od Dzieciątka Jezus: Dzieje duszy. Kraków: Wydawnictwo Karmelitów Bosych, 2007, s. 534. ISBN 978-83-7305-249-9.
- Jacques Gauthier: Teresa od Dzieciątka Jezus Doktor Kościoła. Kraków: Wydawnictwo Karmelitów Bosych, 2006, s. 144. ISBN 83-7305-037-X.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Polska strona poświęcona św. Teresie z Lisieux. sw.tereska.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-28)].
- Krakowska Prowincja Karmelitów Bosych – strona poświęcona św. Teresie z Lisieux
- Krakowska Prowincja Karmelitów Bosych. karmel.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-08)]. – wszystkie wydane w Polsce pisma św. Teresy z Lisieux
- Dzieła Teresy z Lisieux w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000122760762
- VIAF: 7397609
- LCCN: n80036570
- GND: 118621815
- NDL: 00476067
- LIBRIS: hftwxdw1390qstt
- BnF: 11926349w
- SUDOC: 02715923X
- SBN: CFIV019717
- NLA: 41571335, 35776279
- NKC: jn19990210610
- BNE: XX907070
- NTA: 068348053
- BIBSYS: 90181411
- Open Library: OL55528A
- PLWABN: 9810593363505606
- NUKAT: n97001133
- J9U: 987007269079105171
- PTBNP: 11239
- CANTIC: a10486951
- LNB: 000071825
- NSK: 000018630
- BNA: 000049324
- CONOR: 10683491
- BNC: 000107967
- BLBNB: 000576404
- KRNLK: KAC201105869, KAC2018O0343
- LIH: LNB:V*3818;=BG
- RISM: people/50041866
- WorldCat: lccn-n80036570
- PWN: 3986598
- Britannica: biography/Saint-Therese-of-Lisieux
- Treccani: teresa-del-bambino-gesu-e-del-volto-santo-santa
- Universalis: therese-de-l-enfant-jesus
- NE.se: av-lisieux-therese
- SNL: Terese_-_fransk_helgen_og_mystiker
- VLE: kudikelio-jezaus-ir-svenciausiojo-veido-terese
- Catalana: 0065634
- DSDE: Therese_fra_Lisieux
- Hrvatska enciklopedija: 60935