Нікалае Чаўшэску
Нікалае Чаўшэску | |
![]() Чаўшэску ў маладосьці | |
Генэральны сакратар РКП | |
---|---|
11 ліпеня 1965 — 25 сьнежня 1989 | |
Папярэднік: | Георге Геаргіў-Дэж |
Наступнік: | пасада скасаваная |
Першы прэзыдэнт СРР | |
29 красавіка 1974 — 25 сьнежня 1989 | |
Прэм’ер-міністар: | |
Папярэднік: | пасада заснаваная |
Наступнік: | Іён Іліеску |
Прэзыдэнт Дзяржаўнага савету Румыніі | |
9 сьнежня 1967 — 22 сьнежня 1989 | |
Прэм’ер-міністар: | |
Папярэднік: | Ківу Стойка |
Наступнік: | пасада скасаваная |
Чалец [Вялікі нацыянальны сход Румыніі | |
31 траўня 1950 — 3 кастрычніка 1955 | |
Прэзыдэнт: | |
Асабістыя зьвесткі | |
Нарадзіўся: |
26 студзеня 1918 Скарнічэшці, Олт, Каралеўства Румыніі |
Памёр: |
25 сьнежня 1989 (71 год) Тыргавіштэ, Сацыялістычная рэспубліка Румынія |
Партыя: | Румынская камуністычная партыя |
Сужэнец: | Элена Чаўшэску[d] |
Дзеці: | Валентын, Зоя, Ніку |
Адукацыя: | |
Узнагароды: | |
![]() |
Нікала́е Чаўшэ́ску (па-румынску: Nicolae Ceauşescu ; 5 лютага [ст. ст. 26 студзеня] 1918, Скарнічэшці, жудзец Олт, Каралеўства Румыніі — 25 сьнежня 1989, Тыргавіштэ, Сацыялістычная рэспубліка Румынія) — румынскі дзяржаўны і палітычны дзяяч, генэральны сакратар ЦК Румынскай камуністычнай партыі (РКП) у 1965—1989 гадох. Прэзыдэнт СРР у 1974—1989 гадох.
Прыйшоўшы да ўлады, Нікалае Чаўшэску палегчыў цэнзуру СМІ і адкрыта асудзіў уварваньне Варшаўскага пакту ў Чэхаславаччыну, здабыўшы папулярнасьць. Аднак неўзабаве ягоны таталітарны рэжым стаў самым рэпрэсіўным ва Ўсходнім блёку. З дапамогай тайнай службы Сэкурытатэ Чаўшэску ўсчаў татальнае сачэньне за грамадзянамі, рэпрэсіі і катаваньні, падпарадкаваў СМІ. Правал эканамічнай палітыкі ў 1970-х гадох прывёў да скачку вонкавай запазычанасьці Румыніі. Каб іх пагасіць, у 1982 року Чаўшэску экспартаваў большасьць сельскагаспадарчай і прамысловай прадукцыі, што прывяло да рэзкага падзеньня ўзроўню жыцьця і дэфіцыту харчаваньня, вады, алею, цяпла, электрычнасьці, лекаў, іншых тавараў першай неабходнасьці. На згаршэньне ягонага культу асобы паўплываў таксама нэпатызм і пагаршэньне вонкавых стасункаў, нават з СССР.
У сьнежні 1989 року ў Тымішаары пачалася антыўрадавая дэманстрацыя, расстраляная 17 сьнежня ўрадавымі сіламі. Пасьля гэтага па ўсёй краіне выбухнулі пратэсты. Чаўшэску з жонкай зьляцелі з Бухарэсту, але былі затрыманыя арміяй, якая перайшла на бок паўстанцаў. Суд над Нікалае і Эленай Чаўшэску прызнаў іх вінаватымі ў эканамічным сабатажы і генацыдзе, пасьля чаго яны былі неадкладна расстраляныя 25 сьнежня. Румынская рэвалюцыя стала адзіным гвалтоўным прыкладам скіданьня камуністычнай улады ў дзяржавах сацыялістычнага блёку.
Узнагароды
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Герой Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія (1971)
- Герой Сацыялістычнай Працы Рэспублікі (Румынія, 1964)
- Ордэн Леніна (СССР, 1978)
- Ордэн Карла Маркса (НДР)
- Ордэн «За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччына»
- Ордэн Слана (Данія)
- Шаноўны ордэн Бані, Вялікі Крыж
- Каралеўскі Нарвэскі ордэн Сьвятога Оляфа
- Ордэн Ганаровага легіёну (Францыя)
- Нарадзіліся 26 студзеня
- Нарадзіліся ў 1918 годзе
- Памерлі 25 сьнежня
- Памерлі ў 1989 годзе
- Кавалеры ордэна Лазьні
- Кавалеры ордэна Леніна
- Кавалеры ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі
- Узнагароджаныя мэдалём «У адзначэньне 100-годзьдзя з дня нараджэньня Ўладзімера Ільліча Леніна»
- Кавалеры Вялікай зоркі Пашаны «За заслугі перад Аўстрыйскай рэспублікай»
- Кавалеры ордэна Грамадзянскіх заслугаў (Гішпанія)
- Афіцэры ордэна Ганаровага легіёну
- Рыцары Вялікага крыжа ордэна Лазьні
- Кавалеры ордэна Паўднёвага Крыжа
- Кавалеры Вялікага крыжа асаблівай ступені ордэна За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччыны
- Кавалеры ордэна За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччына
- Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Сьвятога Олафа
- Кавалеры ордэна «Стара Планіна»
- Кавалеры ордэна Хасэ Марці
- Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Белай ружы на ланцугу
- Кавалеры ордэна Сэрафімаў
- Кавалеры ордэна Слана
- Кавалеры Вялікага крыжа з ланцугом ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай»
- Адзначаныя Ганаровай адзнакай «За заслугі перад Аўстрыйскай рэспублікай»
- Кавалеры ордэна Сант’яга (Партугалія)
- Кавалеры Вялікага ланцуга ордэна Сант’яга (Партугалія)
- Узнагароджаныя ордэнам Югаслаўскай зоркі
- Кавалеры ордэна Вызваліцеля генэрала Сан-Марціна
- Кавалеры ордэна Кароны каралеўства
- Кавалеры ордэна Карла Маркса
- Узнагароджаныя ордэнам Югаслаўскай вялікай зоркі
- Прэзыдэнты Румыніі
- Ануляваныя ганаровыя рыцары Вялікага крыжа ордэна Лазьні
- Носьбіты ланцуга ордэна Вызваліцеля генэрала Сан-Марціна
- Пакараныя прэзыдэнты
- Генэральныя сакратары Румынскай камуністычнай партыі
- Ганаровыя носьбіты ордэна Кароны каралеўства
- Лідэры, зрынутыя пераваротамі
- Адзначаныя ордэнам Ганаровага легіёну
- Чальцы Палаты дэпутатаў Румыніі
- Дэпутаты Вялікага нацыянальнага сходу Румыніі
- Расстраляныя ў Румыніі
- Румынскія нацыяналісты
- Румынскія злачынцы
- Пахаваныя на могілках Генча
- Злачынцы генацыду