Пэдру I (імпэратар Бразыліі)
Пэдру I (па-партугальску: Pedro I; 12 кастрычніка 1798 — 24 верасьня 1834) — імпэратар Бразыльскай імпэрыі c 12 кастрычніка 1822 году па 7 красавіка 1831 году, рэгент з 7 верасня па 12 кастрычніка 1822 году. З 10 сакавіка 1826 году па 3 сакавіка 1828 году кароль Партугаліі (рэгент пры сваёй дачцы Марыі з 3 сакавіка па 3 ліпеня 1828 і з 15 сакавіка 1830 па 20 верасьня 1834 году) як Пэдру IV (па-партугальску: Pedro IV), неўзабаве пасьля сьмерці бацькі Жуана VI перадаў трон дачцэ Марыі II.
Біяграфія
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Нарадзіўся 12 кастрычніка 1798 году ў Лісабоне. Сын партугальскага караля Жуана VI і гішпанскай інфанты Карлёты Жуакіны. Меў імя пры нараджэньні Пэдру дзі Алкантара Франсішку Антонію Жуан Карлуш Шавіер дзі Паўлу Мігел Рафаэл Жуакін Жузэ Ганзага Пашкуал Кіпрыяну Сэрафін дзі Браганса і Бурбон (парт. Pedro de Alcântara Francisco António João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim de Bragança e Bourbon).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Independencia_RMoreaux.jpg/220px-Independencia_RMoreaux.jpg)
У 1808 годзе зьбег ад францускіх войскаў разам з бацькам — каралём Жуанам VI у Бразылію. З гэтай краінай апынуўся зьвязаны ўвесь ягоны далейшы лёс. У 1820 годзе, пасьля рэвалюцыяў у Гішпаніі і Партугаліі, у Бразыліі, як і ва ўсёй Лацінскай Амэрыцы, пачаліся вялікія хваляваньні. Сярод афіцэраў і жыхароў Рыю-дэ-Жанэйру было шмат прыхільнікаў незалежнасьці. Пэдру спагадаў іхным плянам, такім чынам у ім яны бачылі свайго правадыра. У 1821 годзе Жуан VI вярнуўся ў Эўропу, пакінуўшы прынца замест сябе кіраваць калёніямі. У лютым 1822 году Пэдру склікаў дарадчы сход і даручыў яму распрацаваць канстытуцыю для Бразыліі. У чэрвені ён склікаў Устаноўчы сход і зьвярнуўся да бразыльцаў з заклікам да вызваленьня. Пры гэтым ён высунуў лёзунг: «Незалежнасьць або сьмерць!». У кастрычніку жыхары Рыю-дэ-Жанэйру абвесьцілі яго імпэратарам.
Да канца 1823 году ўладу новага імпэратара прызналі ўсе правінцыі Бразыліі, уключаючы паўночныя, якія даўно марылі пра стварэньне ўласнай дзяржавы. У 1825 годзе кароль Жуан прызнаў незалежнасьць Бразыліі. Пасьля гэтага паводзіны Пэдру зьмянілася. Імпэратар ігнараваў палату дэпутатаў, прызначаў і зьмяняў міністраў на сваё меркаваньне і наагул паводзіў сябе як неабмежаваны манарх. Душыў рэспубліканскі рух, заахвочваў пранікненьне ангельскага капіталу.
У той жа час прыйшла навіна пра сьмерць Жуана ў Партугаліі. Трон перайшоў да Пэдру, як да старэйшага сына. Чакалі, што ён адмовіцца ад яго на карысьць свайго малодшага брата Мігела. Але Пэдру стаў дзейнічаць па-іншаму. У сакавіку 1828 году ён выракся партугальскае кароны на карысьць сваёй дачкі Марыі, якой тады было ўсяго сем гадоў. Каб прымірыць усе партыі, ён заручыў яе з братам Мігелам. Але падзеі разьвіваліся зусім ня так, як бы хацелася Пэдру, то бок у 1828 годзе Мігел зьдзейсьніў пераварот і абвесьціў сябе каралём. Тады ў Партугаліі вызначыліся дзьве партыі: кансэрватары — за Мігела, а лібэралы — за Марыю. Апошніх ачоліў Пэдру. Але толькі ў траўні 1834 году пасьля трываньня шэрагу паразаў і ўступленьня гішпанскіх войскаў у Партугалію Мігел выракся трону і адплыў у Геную. У жніўні Марыю абвесьцілі каралевай, а Пэдру — рэгентам.
Страціў Пэдру і бразыльскі трон. Прыхільнікі незалежнасьці Бразыліі падазрона ставіліся да жаданьня Пэдру ўдзельнічаць у партугальскіх падзеях. Асьцерагаліся, што ён, стаўшы каралём Партугаліі, ізноў аб’яднае абедзьве дзяржавы. У 1830 годзе ў правінцыі Мінас-Жэрайс пачалося паўстаньне, якое перакінулася потым на сталіцу. Праз гэта Пэдру 7 красавіка 1831 году вымушаны быў выракчыся трону на карысьць свайго малалетняга сына Пэдру. Празь некалькі дзён ён зьехаў у Эўропу. Вайна падарвала здароўе Пэдру, і скончыў ён яе сьмяротна хворым. 24 верасьня 1834 году Пэдру памёр ад сухотаў у палацы Келуш, дзе і нарадзіўся[5].
Пад уплывам Партугала, Нуньеса Гарсіі і Нойкама імпэратар у вольны час складаў музычныя творы. Сярод ягоных твораў «Credo» для салістаў, хору і аркестру, увэрцюра «Te Deum», шматлікія маршы, а таксама «гімн незалежнасьці Бразыліі», які за часам панаваньня Пэдру меў статус дзяржаўнага.
Тытулы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- 1798—1816: Sua Alteza Real, o Principe da Beira (Яго Каралеўская Высокасьць прынц Бэйра)
- 1816—1822: Sua Alteza Real, o Príncipe Real do Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves (Яго Каралеўская Высокасьць спадчынны прынц Злучанага Каралеўства Партугаліі, Бразыліі і Алгарвэ)
- 1822—1831: Sua Majestade Imperial, o Imperador Constitucional e Defensor Perpétuo do Brasil (Яго Імпэратарская Вялікасьць Канстытуцыйны імпэратар і вечны абаронца Бразыліі)
- 1826—1828: Sua Majestade Imperial & Fidelíssima, O Imperador do Brasil e Rei de Portugal (Яго Імпэратарская Вялікасьць і Пэўнасьць імпэратар Бразыліі і кароль Партугаліі)
- 1828—1834: Sua Majestade Imperial e Real, o Duque de Bragança (Яго Імпэратарская і Каралеўская Вялікасьць герцаг Браганса)
Асабістае жыццё
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]У 1817 годзе Пэдру ажаніўся з аўстрыйскай эрцгерцагіняй Марыяй Леапальдынай (1797—1826), дачкой імпэратара Франца II. У іх нарадзіліся сямёра дзяцей, зь якіх выжылі:
- Марыя (1819—1853), каралева Партугаліі пад імем Марыі II,
- Жануарыя (1822—1901), у 1844 выйшла абралася шлюбам з сыцылійскім прынцам Людовікам,
- Паўла (1823—1833),
- Франсіска (1824—1898), у 1843 абралася шлюбам з Франсуа Арлеанскім, прынцам дэ Жуанвілю;
- Пэдру (1825—1891), імпэратар Бразыліі Пэдру II.
У 1829 годзе ажаніўся другі раз з Амэліяй (1812—1873), дачкой Эжэна Багарнэ, герцага Лёйхтэнбэрскага. У шлюбе нарадзілася адзіная дачка:
- Марыя Амэлія (1831—1853)
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- ^ а б в г д е Itaú Cultural Dom Pedro I, Imperador do Brasil // Энцыкляпэдыя Ітау Культурал (парт.) — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7
- ^ а б в г д е Lundy D. R. Dom Pedro IV de Bragança, Rei de Portugal // The Peerage (анг.)
- ^ а б в г д е Peter (Peter I.) // Энцыкляпэдыя Бракгаўза (ням.)
- ^ а б в г д е Musica Brasilis Project
- ^ Sousa, Otávio Tarquínio de. A vida de D. Pedro I. — Rio de Janeiro: José Olímpio, 1972.
|
- Нарадзіліся 12 кастрычніка
- Нарадзіліся ў 1798 годзе
- Нарадзіліся ў Партугаліі
- Памерлі 24 верасьня
- Памерлі ў 1834 годзе
- Памерлі ў Партугаліі
- Кавалеры ордэна Сьвятога апостала Андрэя Першазваннага
- Кавалеры ордэна Сьвятога Аляксандра Неўскага
- Кавалеры Ордэна Залатога руна
- Кавалеры ордэна сьвятога Стэфана Вугорскага
- Кавалеры Вялікага крыжа ордэна сьвятога Стэфана Вугорскага
- Кавалеры ордэна Паўднёвага Крыжа
- Кавалеры Ордэна Вежы і Меча
- Каралі Партугаліі
- Дынастыя Браганса
- Імпэратары Бразыліі
- Кампазытары Бразыліі
- Кампазытары Партугаліі
- Масоны Бразыліі
- Памерлі ад сухотаў