جۆری یەکەمی شەکرە
جۆری یەکەمی شەکرە کە ناسراوە بە شەکرەی لەرزۆکە شەپلەی مناڵان، جۆرێکە لە شەکرە کە برێکی زۆر کەم یان ھیچ لە ئەنسولین دروست نابێت لە لایەن پەنکریاسەوە.[١] ئەنسولین ھۆرمۆنێکی پێویستە بۆ لەشی مرۆڤ تاوەکو توانای بەکار ھێنانی شەکری ناو خوێنی ھەبێت.[٢] پێش چارەسەر کردن ئەنجامی ئەم نەخۆشیە دەبێتە ھۆکارەک کە شەکر لە ناو خوێن زۆر بێت لە لەشی کەسەکە.[٣] نیشانە دیارەکانی ئەم نەخۆشیە میز کردنی زۆر و برسی بوون و توێنی بوون و کێش کەم کردن.[٤] ھەندێک نیشانەی تر وەک بینینت ناساف ئەکات و ماندووبوونت زیاد دەکات و توانای برین چاک بوونەوەی خراپ دەبێت[٥] لە لەش. ئەم نیشانانە پاش ماوەیەکی کەم دەر دەکەون.[٦]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Main_symptoms_of_diabetes.png/220px-Main_symptoms_of_diabetes.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Posterior_Subcapsular_Cataract.jpg/220px-Posterior_Subcapsular_Cataract.jpg)
ھۆکاری توشبوون دیار نیە[٨] بەلام ھۆکارە باوەر پێکراوەکە کۆمەلە ھۆکاری جیناتی و سروشتی/ژینگەیی گرتۆتەوە.[٩] ھۆکاری مەترسی توشبوون ئەوەیە کەسێک لە خێزانەکەت نەخۆشیەکەی ھەبێت.[١٠] ھۆکارێکی دیش تێک شکاندنی ئۆتۆئمیونی خانە دووەمەکانی ئنسۆلین درووستکەرەکان.[١١] ناسینەوەی شەکرە بە سەیرکردنی بڕی شەکریە لە ناو خوێن. جۆری یەکەمی شەکرە جیاواز دەکرێت لە جۆری دووەم بە تێست کردنی بوونی ئۆتۆ ئەنتیبەدی.[١٢]
ھیچ شێوازەکی دیاری کراو نیە بۆ چارە کردنی ئەم نەخۆشیە،[١٣] بەلام وتراوە بە دەرزی ئەنسولین لێدان مرۆڤەکە ئەتوانێ ڕزگاری ببێت[١٤] و ئامۆژگاری ئەکرێت بە خواردنێکی رۆتینی گونجاو و وەرزش کردن. گەر چارەسەر نەکرێت شەکرە لە پاش ماوەیەک کەس نەخۆش تووشی نەخۆشی دڵ دەبێت ھەروەھا تووشی جەڵتە، تێکچوونی گورچیلە و چاو دەبێت.
بەڵام ئەم جۆرە شەکرەیە ٥–١٠٪ نەخۆشی شەکرە دەگرێتەوە.[١٥] دیار نیە چەند کەس ئەم نەخۆشیەی ھەیە، بەڵام دەگوترێت کە ساڵانە ٨٠٬٠٠٠ مناڵ تووشی دەبێت.[١٦] لە ئەمریکا رێژەی تووشبوو یەک کەسە لە ھەر سێ مڵیۆن کەسدا! ئەم نەخۆشیە بەزۆری لە منداڵ و گەنجان دەر ئەکەوێت.[١٧]
نیشانەی جۆری ١ شەکرە
[دەستکاری]نیشانە کلاسیکیەکانی شەکرە زۆری میز کردنو تێنوێتیو برسێتیو خەو نەھاتنو کێش دابەزین دەگرێتەوە.[١٨] ١٢٪ خەڵک کە جۆری ١ شەکرەی ھەیە توشی خەمۆکی ئەبن.[١٩]
نەخۆشەکانی جۆری یەکەمی شەکرە بە زۆری توشی شەکزەی (ketoacidosis) ئەبن٫ نیشانەکانی (ketoacidosis) پێستی وشک و ھەناسەی خێراو میزو تێنوێتی زۆرو رشانەوەو زگ ئێشە لە خۆ دەگرێت.[٢٠]
نزیکەی ٦٪ خەڵک کە جۆری ١ شەکرەی ھەیە ھەروەھا توشی زگ ئێشە ئەبن. بەڵام زۆرینەی کات لە نیشانەی ھەرس کردن دەرناکەوێت.[٢١][٢٢] تێکەڵ بوونی پەیوەندی نێوان نەخۆشی زگ و جۆری ١ شەکرە دەبێتە ھۆکارێک بۆ زیاد کردنی مەترسی مردن و retinopathy. ئەم پەوەندیەش دروست ئەبێت بەھۆی تێکەڵ بوونی ئەو دوو جیناتەوە ھەروەھا پیس بوون و خواردنی خراپ دەبێتە ھۆکارەک بۆ زگ ئێشە و گەر شەکرەشی ھەبێت.[٢٣]
خەڵکی توشبوو بە شەکرە جۆری ١ زۆرینەی کات بڕی شەکر لە لەشیا کەم و زیاددەکات. ئەمەش ھۆکاری دیار نییەو پەی دەوترێ شەکرەی ناجێگیر بەڵام لەوانەیە ئەمە جار جار لەبەر hyperglycemia یان ketoacidosis ھەندێک جاریش لەبەر hypoglycemia.[٢٤]
شەکرە جۆری ١ لقە بە alopecia areata.[٢٥]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ^ "Diabetes Fact sheet N°312". WHO. تشرینی دووەم 2016. Archived from the original on 26 August 2013. Retrieved 29 May 2017.
- ^ "Types of Diabetes". NIDDK. شوبات 2014. Archived from the original on 16 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ "Causes of Diabetes". NIDDK. ئاب 2014. Archived from the original on 10 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ "Diabetes Fact sheet N°312". WHO. تشرینی دووەم 2016. Archived from the original on 26 August 2013. Retrieved 29 May 2017.
- ^ "Types of Diabetes". NIDDK. شوبات 2014. Archived from the original on 16 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ "Causes of Diabetes". NIDDK. ئاب 2014. Archived from the original on 10 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ Uspal NG, Schapiro ES (February 2011). "Cataracts as the initial manifestation of type 1 diabetes mellitus". Pediatric Emergency Care. 27 (2): 132–4. doi:10.1097/pec.0b013e318209bf0a. PMID 21293223.
- ^ "Diabetes Fact sheet N°312". WHO. تشرینی دووەم 2016. Archived from the original on 26 August 2013. Retrieved 29 May 2017.
- ^ "Causes of Diabetes". NIDDK. ئاب 2014. Archived from the original on 10 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ Chiang JL, Kirkman MS, Laffel LM, Peters AL (July 2014). "Type 1 diabetes through the life span: a position statement of the American Diabetes Association". Diabetes Care. 37 (7): 2034–54. doi:10.2337/dc14-1140. PMC 5865481. PMID 24935775.
- ^ "Types of Diabetes". NIDDK. شوبات 2014. Archived from the original on 16 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ Chiang JL, Kirkman MS, Laffel LM, Peters AL (July 2014). "Type 1 diabetes through the life span: a position statement of the American Diabetes Association". Diabetes Care. 37 (7): 2034–54. doi:10.2337/dc14-1140. PMC 5865481. PMID 24935775.
- ^ "Diabetes Fact sheet N°312". WHO. تشرینی دووەم 2016. Archived from the original on 26 August 2013. Retrieved 29 May 2017.
- ^ "Causes of Diabetes". NIDDK. ئاب 2014. Archived from the original on 10 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ Daneman D (March 2006). "Type 1 diabetes". Lancet. 367 (9513): 847–58. doi:10.1016/S0140-6736(06)68341-4. PMID 16530579.
- ^ Chiang JL, Kirkman MS, Laffel LM, Peters AL (July 2014). "Type 1 diabetes through the life span: a position statement of the American Diabetes Association". Diabetes Care. 37 (7): 2034–54. doi:10.2337/dc14-1140. PMC 5865481. PMID 24935775.
- ^ "Causes of Diabetes". NIDDK. ئاب 2014. Archived from the original on 10 August 2016. Retrieved 31 July 2016.
- ^ "Diabetes Fact sheet N°312". WHO. تشرینی دووەم 2016. Archived from the original on 26 August 2013. Retrieved 29 May 2017.
- ^ Roy T, Lloyd CE (October 2012). "Epidemiology of depression and diabetes: a systematic review". Journal of Affective Disorders. 142 Suppl: S8–21. doi:10.1016/S0165-0327(12)70004-6. PMID 23062861.
- ^ "webmd Symptoms Type I Diabetes". Archived from the original on 23 June 2013. ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
- ^ Elfström P, Sundström J, Ludvigsson JF (تشرینی دووەم 2014). "Systematic review with meta-analysis: associations between coeliac disease and type 1 diabetes". Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 40 (10): 1123–32. doi:10.1111/apt.12973. PMID 25270960.
- ^ See JA, Kaukinen K, Makharia GK, Gibson PR, Murray JA (October 2015). "Practical insights into gluten-free diets". Nature Reviews. Gastroenterology & Hepatology (Review). 12 (10): 580–91. doi:10.1038/nrgastro.2015.156. PMID 26392070.
Coeliac disease in T1DM is asymptomatic ...Clinical manifestations of coeliac disease, such as abdominal pain, gas, bloating, diarrhoea and weight loss can be present in patients with T1DM, but are often attributed to poor control of diabetes, gastroparesis or diabetic neuropathy
- ^ Elfström P, Sundström J, Ludvigsson JF (تشرینی دووەم 2014). "Systematic review with meta-analysis: associations between coeliac disease and type 1 diabetes". Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 40 (10): 1123–32. doi:10.1111/apt.12973. PMID 25270960.
- ^ "Diabetes Mellitus (DM): Diabetes Mellitus and Disorders of Carbohydrate Metabolism: Merck Manual Professional". Merck.com. February 2017.
- ^ Khan Mohammad Beigi, Pooya (2018). "Alopecia Areata". Springer International Publishing. pp. 39–54. doi:10.1007/978-3-319-72134-7_8. ISBN 978-3-319-72133-0.
{{cite book}}
: Missing or empty|title=
(help); Unknown parameter|name-list-format=
ignored (help)
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]![]() |
کۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە جۆری یەکەمی شەکرە تێدایە. |