Robert Boyle
![]() ![]() | |
Beathaisnéis | |
---|---|
Breith | 25 Eanáir 1627 Caisleán Leasa Móire ![]() |
Bás | 31 Nollaig 1691 64 bliana d'aois Londain, England ![]() |
Áit adhlactha | St Martin-in-the-Fields, Westminster (en) ![]() ![]() |
Faisnéis phearsanta | |
Reiligiún | Anglacánachas |
Scoil a d'fhreastail sé/sí | Coláiste Eton (1635–) ![]() |
Áit chónaithe | Contae Phort Láirge Sasana |
Gníomhaíocht | |
Réimse oibre | Fisiceoir, ceimiceoir agus fealsúnacht |
Gairm | fisiceoir, ceimiceoir, fealsamh ![]() |
Tréimhse ama | Glúin an 17ú aois |
Fostóir | Londain Comhlacht na nIndiacha Thoir Ollscoil Oxford ![]() |
Ball de | |
Mac/iníon léinn | Robert Hooke |
Faoi thionchar | |
Teangacha | Béarla, an Fhraincis, an Laidin agus an Ghaeilge |
Saothar | |
Saothar suntasach | |
Teaghlach | |
Céile | luach ar iarraidh ![]() |
Athair | Richard Boyle, 1ú Iarla Chorcaí agus Catherine Fenton |
Siblín | Francis Boyle, 1ú Bhíocunta na Sionainne, Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí, Katherine Jones, Bíocuntaois Raghnallach, Richard Boyle, Céad Iarla Burlington agus Mary Rich, Cuntaois Warwick |
Gradam a fuarthas
| |
![]() ![]() ![]() |
Eolaí Angla-Éireannach ab ea Robert Boyle (25 Eanáir 1627 - 30 Nollaig 1691), a thuill an teideal Athair na Ceimice de bharr a chuid oibre.[1]
'Athair na ceimice'
[cuir in eagar | athraigh foinse]Cháin Boyle teoiricí an ama ar dhamhna, agus thairg teoiric adamhach[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Boyles_Law_animated.gif/220px-Boyles_Law_animated.gif)
Rinne Boyle turgnaimh chuimsitheacha le caidéil aeir chun airíonna folúis a scrúdú: thaispeáin sé nach bhforleathann fuaim i bhfolús, go dtiteann cleite níos tapa ann ná san aer, go múchtar coinneal ann, agus go bhfaigheann ainmhithe bás ann. D'fhorbair sé "dlí Boyle” na ngás (pV = tairiseach), is é sin go bhfuil brú (P) is toirt (V) an gháis comhréireach go hinbhéartach lena chéile ag teocht thairiseach.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Robert_Boyle_portrait_shifted.jpg/177px-Robert_Boyle_portrait_shifted.jpg)
D'fhoilsigh Boyle an leabhar Sceptical Chymist (Ceimicí Amhrasach, 1661) agus bhunaigh sé an Cumann Ríoga an bhliain chéanna.
Saol
[cuir in eagar | athraigh foinse]Rugadh agus tógadh Boyle i gCaisleán Lios Móir i gContae Phort Láirge, agus fealsúnaí nádúrtha a bhí ann.
Cor cinniúnach i stair na tíre agus i stair na Gaeilge ab ea foilsiú Shean-Tiomna Bedell sa bhliain 1682. Ba le hairgead Boyle a foilsíodh an chéad leagan Gaeilge den tSean-Tiomna i 1685.[3] Bhí Boyle ina stiúrthóir ar Chomhlacht na hlndia Thoir.
Nasc seachtrach
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Robert Boyle, Athair na Ceimice Curtha i gcartlann 2007-03-12 ar an Wayback Machine Alt faoi Rhobert Boyle ar Éire Intliúil
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú. “BOYLE, Robert (1627–1691) | ainm.ie” (ga). An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge (Ainm.ie). Dáta rochtana: 2024-02-19.
- ↑ dar le Matt Hussey, Fréamh an Eolais, l86
- ↑ Coinnímis in Éirinn é’ – feachtas ar bun chun an chéad aistriúchán Gaeilge ar an Sean-Tiomna a cheannach https://tuairisc.ie/coinnimis-in-eirinn-e-feachtas-ar-bun-chun-an-chead-aistriuchan-gaeilge-ar-an-sean-tiomna-a-cheannach/