Basalt
![]() | |
Ensampel a |
rock type ![]() |
---|---|
Klass |
karrek danek ![]() |
![]() |
Karrek gemmyn loos po du yw basalt. Herdhys yw yn-mes a loskvenydhyow. An lava yw rych yn magnesiom ha horn. Ynno yma monyow olivin ha pyroksen, ha drefen henna tewl yw y liw. Basalt a'n jeves gwrysow munys drefen bos an lava yeynhes yn skon war enep an Norvys. Basaltow liv (Sowsnek: flood basalts) yw kemmyn, furvyes gans lava ow frosa yn-mes ha kaleshe.
War an Nor, an brassa rann a vagmaow yw furvyes dhyworth an mantel tomm teudh. Basaltow re furvyas ynwedh war an Loor, Meurth, Gwener ha'n asteroid Vesta hogen. 90% a garrygi loskvenydhyek war an Nor ha 80% a enep Gwener yw basalt. Kemmyn yw war enep an Loor ynwedh.
Plattys tektonek keynvorek yw gwrys a vasalt dre vras, askorrys dhyworth mantel hag a yskyn yn-dann keynow kres an keynvor.
Basalt heb y dewedha yw du po loos. Blockys basalt yw usys yn fenowgh rag fordhow ha meyn kons, ha rag treven ha drehevyansow erel. Kales yw, ny wra gwiska meur hag ev a wodhev tommder yn ta.
Y hyllir gul fibrow dhyworth basalt hag yw usys yn le asbestos. Tommder ha gwaskedh meur a yll chanjya basalt dhe'n garrek dreusfurvek shist gwyrdh.
Omgemeryansek yw basalt rag tirfurvow arbennek. Pan wra yeynhe, ev a furvya kolovennow, rag ensampel, an Giant's Causeway yn Gogledh Iwerdhon.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Flood_Basalt_Map.jpg/300px-Flood_Basalt_Map.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Causeway23.jpg/300px-Causeway23.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Kilt_Rock%2C_Isle_of_Skye.jpg/300px-Kilt_Rock%2C_Isle_of_Skye.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/20011005-0039_DAS_large.jpg/300px-20011005-0039_DAS_large.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Lunar_sample_70017_photo_S73-15720.jpg/300px-Lunar_sample_70017_photo_S73-15720.jpg)