Drang nach Osten
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Bundesarchiv_R_49_Bild-0131%2C_Aussiedlung_von_Polen_im_Wartheland.jpg/220px-Bundesarchiv_R_49_Bild-0131%2C_Aussiedlung_von_Polen_im_Wartheland.jpg)
Drang nach Osten (niem. „parcie na wschód”) – pojęcie historyczne określające migracje ludności niemieckiej i zgermanizowanej językowo na tereny słowiańskie i nadbałtyckie oraz integracja państw składających się z ludności pochodzenia słowiańskiego z państwami niemieckimi i przyswajanie przez nie języka niemieckiego, stosowane w odniesieniu do czasów średniowiecznych, przełomu XIX i XX wieku oraz w kontekście polityki nazistowskiej w XX wieku. Współcześnie pojęcie to nabrało szerszego kontekstu, odnosząc się również do polonizacji Ukraińców/Białorusinów oraz rusyfikacji rdzennych narodów Syberii[1].
Termin powstał po traktacie wersalskim, kiedy to niemieckie środowiska nacjonalistyczne zaczęły stosować termin Drang nach Westen w odniesieniu do polskich nabytków terytorialnych względem ziem dawnego Cesarstwa Niemieckiego (gł. Górny Śląsk, Pomorze Gdańskie i Wielkopolska)[2].
Koncepcja Drang nach Osten była rdzeniem ideologii nazistowskiej. W Mein Kampf Adolf Hitler deklarował, że pomysł jest niezbędnym elementem jego planów reorganizacyjnych dla Europy. Stwierdził: „To na wschód, tylko i zawsze na wschód, żyły naszej rasy muszą się rozszerzać. Jest to kierunek, który sama natura ustanowiła dla ekspansji ludów niemieckich”[3].
Kontekst historyczny
[edytuj | edytuj kod]do 700
700–1099
1100–1199
1200–1250
1251–1300
1301–1400
Na przełomie mileniów państewka Słowian połabskich stały się częścią niejednorodnego tworu politycznego zwanego Świętym Cesarstwem Rzymskim, co przyspieszyła latynizację i germanizację językową. W XIII wieku książęta polscy sprowadzili osadników z Niemiec i terenów Połabian w celu poprawienia demografii i ilości siły roboczej w kraju. Jednocześnie Państwo zakonu krzyżackiego sprowadziło osadników niemieckich na tereny Pomezanii. Koloniści niemieccy osiedlali się również w innych krajach. Czechy, Dolny Śląsk oraz Pomorze Zachodnie stały się częścią Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Z czasem rdzenna ludność w trakcie dalszej integracji przyswajała język niemiecki[4][niewiarygodne źródło?].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Greim-Drang_nach_osten.jpg/220px-Greim-Drang_nach_osten.jpg)
W 1914 roku na terenie Połabia, Dolnego Śląska czy Prus Wschodnich wciąż dominowała ludność pochodzenia słowiańskiego i bałtyjskiego[5].
Lebensraum
[edytuj | edytuj kod]Adolf Hitler, dyktator nazistowskich Niemiec w latach 1933–1945, wezwał do nabycia terytorium dla niemieckich kolonistów kosztem narodów Europy Środkowej i Wschodniej (Lebensraum – „przestrzeń życiowa”).
Drang nach Osten w propagandzie PRL
[edytuj | edytuj kod]W czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, komunistyczna machina propagandowa wykorzystywała określenie Drang nach Osten jako element działań antyniemieckich, uznając Królestwo Prus za sukcesora I Rzeszy, zaś akcję za politycznie zaplanowaną i rozłożoną na wieki. W 1947 wydano album „Polska: Ziemie Odzyskane”, zaś w 1948 roku we Wrocławiu zorganizowano wystawę, w której przedstawiono na plakatach tezę o Drang nach Osten i repolonizacji terenów. Stanowiła ona jedną z największych propagandowych wystaw z czasów Polski Ludowej. Podobne treści pojawiały się też podczas akcji „3x Tak!”[6]. Historycznie, w trakcie startu procesu nie istniało już jedno państwo niemieckie, zaś zamieszkiwane przez (w większości ludność niemieckojęzyczną, ale jednocześnie pochodzenia nie-niemieckiego) Królestwo Prus dokonywało po XVI wieku ekspansji terytorialnej na południe i zachód, nie zaś na wschód[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Norman Davies Boże igrzysko. Historia Polski, 2002, s. 69.
- ↑ Best 2008 ↓, s. 58.
- ↑ Milan Hauner , Hitler, a chronology of his life and time., 1983, s. 197 .
- ↑ Zrozumieć przeszłość. Klasa 1. Część 1/2. Zakres rozszerzony, Nowa Era .
- ↑ Robert Gabel , FamilyTreeDNA German Language Area DNA Research Project, 2013 .
- ↑ Łukasz Zalesiński , Ziemie Odzyskane. Jak zdobywano polski Dziki Zachód, 21 stycznia 2021 .
- ↑ Wojciech Jóźwiak , Preußen! Polska jako nowe Prusy?, 22 października 2014 .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wolfgang Wippermann: Der „deutsche Drang nach Osten”. Ideologie und Wirklichkeit eines politischen Schlagworts. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1981, ISBN 3-534-07556-0.
- Ulrich Best: Transgression as a Rule: German-Polish Cross-border Cooperation, Border Discourse and EU-enlargement. Monachium: LIT Verlag Münster, 2008. ISBN 978-3-8258-0654-5.