Inwersja temperatury
![Zdjecie przedstawiające unoszący się dym zatrzymywany jest przez, znajdującą się powyżej, warstwę ciepłego powietrza.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/SmokeCeilingInLochcarron.jpg/220px-SmokeCeilingInLochcarron.jpg)
![Znaczna inwersja temperatury utrzymująca chmury nad Kotliną Jeleniogórską. Widok z Kopy na Karpacz.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Karpacz_temperature_inversion_01.jpg/220px-Karpacz_temperature_inversion_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/2016_Rudka%2C_Masyw_%C5%9Anie%C5%BCnika%2C_Sudety_1.jpg/221px-2016_Rudka%2C_Masyw_%C5%9Anie%C5%BCnika%2C_Sudety_1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Absinkinversion.png/221px-Absinkinversion.png)
Inwersja temperatury, rzadziej inwersja termiczna – w meteorologii zjawisko atmosferyczne polegające na wzroście temperatury powietrza wraz z wysokością[1]. Inwersja blokuje pionowe mieszanie się powietrza w atmosferze[1].
W normalnych warunkach w najniższej części atmosfery, troposferze, powietrze bliżej powierzchni ziemi jest cieplejsze niż wyżej. Dzieje się tak dlatego, że powietrze ogrzewa się od nagrzanej powierzchni ziemi, a tak ogrzane powietrze, unosi się do góry w wyniku konwekcji. Unoszące się powietrze ochładza się w wyniku przemiany adiabatycznej (wyżej jest mniejsze ciśnienie). Czasami w wyniku zjawisk zachodzących w atmosferze dochodzi do odwrotnego układu temperatur niż zazwyczaj.
Zjawisko to może wywoływać inne efekty w atmosferze, które mogą być widoczne np. gromadzenie się mgły lub różnice w zanieczyszczeniu atmosfery. Z tego samego powodu inwersje zalegające przez dłuższy czas mogą wpływać na intensyfikowanie się zjawiska smogu nad obszarami o dużej emisji zanieczyszczeń[1].
W wyniku różnic w prędkości rozchodzenia się dźwięku w powietrzu ciepłym i zimnym, zjawisku inwersji przyziemnej towarzyszy znaczący wzrost słyszalności dalekich głosów. Jest to związane ze zjawiskiem refrakcji (zstępującej)[2].
Podział inwersji
[edytuj | edytuj kod]- Inwersje statyczne (z wypromieniowania)[1]
- z wypromieniowania górne (w atmosferze swobodnej)
- tropopauzy – zatrzymanie spadku temperatury z wysokością spowodowane kontaktem z cieplejszą stratosferą.
- z wypromieniowania dolne (przyziemne)
- radiacyjna – powstaje podczas bezwietrznych i bezchmurnych nocy, głównie po zachodzie słońca. Po dniu podłoże i powietrze przy ziemi jest ogrzane, podłoże wypromieniowuje (stąd nazwa radiacyjne) swoje ciepło do atmosfery, szybko ochładzając się, tymczasem powietrze traci ciepło znacznie wolniej. W warstwie tuż przy powierzchni, powietrze staje się wtedy chłodniejsze niż znajdujące się ponad nim powietrze uprzednio ogrzane.
- śniegowa – powstaje, gdy powietrze cieplejsze ochładza się od śniegu
- orograficzna – charakterystyczna dla dolin górskich. Jest to pewien wariant inwersji radiacyjnej, powietrze ochłodzone w wyniku wypromieniowania ciepła z ziemi spływa ze zbocz górskich, na dno doliny.
- z wypromieniowania górne (w atmosferze swobodnej)
- Inwersje dynamiczne
- Inwersje mechaniczne
- osiadania – powstaje w efekcie osiadania mas powietrza w wyżu. Górne warstwy powietrza przemieszczając się w dół (osiada), stopniowo sprężają się, a zatem, zwiększa się ich temperatura i w średnich wysokościach, powstaje warstwa powietrza cieplejszego niż powietrze poniżej[1].
- pasatowa – występuje w pobliżu zwrotników, gdzie zachodzą silne prądy zstępujące. Opadając, powietrze szybko się ogrzewa, co powoduje efekt analogiczny do inwersji osiadania.
- mieszana (turbulencyjna) – powstaje na skutek mieszania się powietrza wywołanego silnymi zawirowaniami powietrza[1]. Zawirowania te mogą tworzyć się na nierównościach terenowych lub przy silnym wietrze.
- Inwersja frontowe
- frontalna (frontowa) – występuje we frontach atmosferycznych, zwłaszcza we froncie ciepłym, gdy masa ciepłego powietrza wślizguje się na masę powietrza zimnego. Na styku tych mas, obecna jest warstwa inwersji[1].
- adwekcyjna – powstaje, gdy nad wychłodzoną powierzchnię ziemi napływa cieplejsze powietrze. Warstwa powietrza granicząca z powierzchnią, ochładza się, a powietrze powyżej pozostaje ciepłe[1].
- Inwersje mechaniczne
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Inwersja turbulencyjna.
-
Inwersja osiadania
-
Inwersja hamuje prądy wstępujące powodując powstanie chmury Sc cugen pod warstwą inwersyjną.
-
Silna konwekcja przebija warstwy inwersyjne.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h Przeczytaj - Zintegrowana Platforma Edukacyjna [online], zpe.gov.pl [dostęp 2023-06-09] .
- ↑ Barbara Lebiedowska, Wpływ warunków meteorologicznych na propagację hałasu w terenach podmiejskich, Wydział Turystyki, Hotelarstwa i Promocji Środowiska, Akademia Humanistyczna im. A. Gieysztora
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Zofia Kaczorowska , Pogoda i klimat, wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1986, ISBN 83-02-02688-3, OCLC 749640666 .
- M. Schmidt: Meteorologia dla każdego. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1972.