Jair Bolsonaro
![]() | |
Pełne imię i nazwisko |
Jair Messias Bolsonaro |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
21 marca 1955 |
38. Prezydent Brazylii | |
Okres |
od 1 stycznia 2019 |
Przynależność polityczna | |
Wiceprezydent | |
Poprzednik | |
Następca | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Jair Messias Bolsonaro (ur. 21 marca 1955 w Glicério) – brazylijski polityk i emerytowany żołnierz, kapitan. W latach 1989–1991 radny Rio de Janeiro, w latach 1991–2018 poseł do brazylijskiej Izby Deputowanych. W latach 2019–2022 prezydent Brazylii.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodzony 21 marca 1955 r. w Glicério jako syn Perciego Geraldo Bolsonaro i Olindy Bonturi Bolsonaro. W 1977 r. ukończył kurs oficerski w Academia Militar das Agulhas Negras[1]. W 1988 r. wybrany radnym Rio de Janeiro z list Partii Demokratyczno-Chrześcijańskiej, od 1991 r. deputowany tej partii do Kongresu. W 1993 r. uczestniczył w zakładaniu Partii Progresywno-Reformatorskiej. W latach 1994, 1998, 2002, 2006, 2010 i 2014 zyskiwał reelekcję[2][3].
W 2018 r. ogłosił swój start w wyborach prezydenckich z poparciem Partia Socjalliberalnej (port. Partido Social Liberal)[4]. 6 września 2018 podczas wiecu wyborczego w mieście Juiz de Fora, prowadzący w sondażach Bolsonaro został trzykrotnie raniony w brzuch nożem[5]. Trafił do szpitala w ciężkim stanie walcząc o życie, sprawca został aresztowany przez policję[6].
W pierwszej turze zdobył 46,4% głosów – był to pierwszy wynik – drugi był Fernando Haddad z wynikiem 28,7%[7]. Zwyciężył w drugiej rundzie, zdobywając 55,2% głosów[8]. Urząd prezydenta objął 1 stycznia 2019[9].
Ubiegał się o reelekcję w wyborach w 2022 roku, lecz bez rezultatu. 2 października odbyła się pierwsza tura wyborów, gdzie uzyskał 43,2% głosów, a jego główny kontrkandydat Luiz Inácio Lula da Silva otrzymał poparcie 48,4% wyborców[10]. W drugiej turze, która odbyła się 30 października, Bolsonaro zdobył 49,1% głosów. Przegrał z Lulą, który zdobył 50,9% głosów[11]. Stał się pierwszym prezydentem Brazylii, który przegrał swój wybór o drugą kadencję[12]. Urząd zakończył 1 stycznia 2023, nie uczestnicząc w inauguracji swojego następcy[13]. 8 stycznia 2023 roku kilka tysięcy zwolenników Bolsonaro wtargnęło do rządowych budynków w Brasilii w celu odwrócenia wyniku wyborów prezydenckich, które uważali za sfałszowane[14]. Były prezydent potępił zachowanie swoich wyborców, jednocześnie odrzucając zarzuty Luli, jakoby miał swoją skrajną retoryką się przyczynić do ataku na urzędy państwowe[15].
Poglądy
[edytuj | edytuj kod]Stosunek do władzy i demokracji
[edytuj | edytuj kod]W swojej karierze politycznej wielokrotnie wypowiadał się pozytywnie na temat dyktatury wojskowej w Brazylii, która miała miejsce w latach 1964–1985. W wywiadzie w 1993 roku stwierdził: „jestem zwolennikiem dyktatury, demokracja nigdy nie rozwiąże poważnych problemów narodowych”[16]. Jest też zwolennikiem dyktatury Augusto Pinocheta, w 1998 roku stwierdził, że, jego zdaniem, Pinochet powinien zamordować więcej ludzi[17].
W 1999 roku stwierdził, że należy rozwiązać parlament i wprowadzić dyktaturę, a jedynym rozwiązaniem problemów kraju jest wojna domowa i wymordowanie 30 000 ludzi. Zadeklarował, że śmierć niewinnych ludzi nie będzie niczym złym, ponieważ w każdej wojnie giną niewinni ludzie[18]. Po zwycięstwie wyborczym 27 października 2018 roku zapowiedział, że uwięzi lub wyrzuci z kraju członków lewicowych partii opozycyjnych[19]. Podczas kampanii wyborczej w 2018 roku stwierdził: „strzelajmy do członków Partii Pracujących”[20] . W swojej kampanii postulował łatwiejszy dostęp do broni[21]. Jest również zwolennikiem tortur. Podczas przemówienia w parlamencie dotyczącego impeachmentu prezydent Dilmy Rousseff zadedykował swój głos generałowi, który prowadził więzienie, gdzie torturowano Rousseff[22] .
Stosunek do kobiet i LGBT
[edytuj | edytuj kod]Stwierdził, że posiadanie dziecka płci żeńskiej jest „słabością”. Uważa, że nierówności płacowe kobiet i mężczyzn są uzasadnione, ponieważ kobiety mają przywileje zawodowe takie jak urlop macierzyński[22] . Jest przeciwnikiem legalizacji aborcji[23]. Jest również głosicielem poglądów homofobicznych. Stwierdził, że wolałby by jego syn był uzależniony od narkotyków lub zmarł w wypadku samochodowym niż był gejem[22] . W 2013 roku oświadczył, że jest dumny z bycia homofobem[22] . Jest przeciwnikiem małżeństw osób tej samej płci[24], które zostały zalegalizowane w Brazylii w 2013 roku[25]. Sprzeciwia się inicjatywom, które mają na celu edukowanie dzieci i młodzieży na temat homoseksualizmu czy homofobii. Uważa, że ukrytym celem takich wysiłków jest zmiana orientacji seksualnej dzieci z heteroseksualnej na homoseksualną[26] .
Ochrona środowiska
[edytuj | edytuj kod]Zapowiedział ograniczenie polityki ochrony środowiska, uważa, że w Amazonii jest zbyt wiele rezerwatów przyrody[22] . Postuluje budowę autostrady przez Amazonię, a także otwarcie terenów chronionych dla przemysłu wydobywczego[27]. Twierdzi, że należy zdelegalizować organizacje pozarządowe działające na rzecz ochrony środowiska w Brazylii np. Greenpeace czy WWF[28] . W kampanii wyborczej w 2018 roku złagodził nieco swoje poglądy w kwestii środowiska, m.in. zrezygnował z postulatu likwidacji ministerstwa ochrony środowiska[29] , które zajmuje się między innymi walką z nielegalną wycinką lasu tropikalnego[28] . Zapowiada jednak ograniczenie roli ministerstwa, m.in. odebranie mu kompetencji wydawania zezwoleń na budowę na terenach chronionych[28] . W czasie kampanii wyborczej krytykował paryskie porozumienie klimatyczne twierdząc, że zagraża ono suwerenności Brazylii[30].
W 2019 roku, w ciągu pierwszego roku od zaprzysiężenia Bolsonaro na prezydenta, ze względu na prowadzoną przezeń politykę zachęcania hodowców bydła i plantatorów do intensywnej eksploatacji lasów, brazylijski Krajowy Instytut Badań Kosmicznych zanotował wzrost powierzchni pożarów (głównie powstałych wskutek umyślnych podpaleń) o 83 proc. w porównaniu z rokiem wcześniejszym[31]. Oskarżany o odpowiedzialność za gwałtowne pożary Bolsonaro zrzucał ją na organizacje pozarządowe[31]. Po fali krytyki wycofał się częściowo z tych oskarżeń, uznawał ich jednak za „najbardziej podejrzanych” o katastrofę ekologiczną[32].
Kwestie gospodarki i nauki
[edytuj | edytuj kod]Jest przeciwnikiem nadmiernej ingerencji państwa w gospodarkę, postuluje ograniczenie wydatków państwa, jednocześnie jednak sprzeciwia się prywatyzacji firm państwowych działających w niektórych strategicznych branżach np. koncernu naftowego Petrobras[33] . Postuluje wprowadzenie podatku liniowego i reformę podatkową zmniejszającą podatki dochodowe[34] . Twierdził, że przeprowadzi reformę systemu emerytalnego, która zmniejszy deficyt budżetowy, nie przedstawił jednak szczegółów reformy[34] .
Bolsonaro deklaruje chęć zwiększenia wydatków na prace badawczo-rozwojowe do poziomu 2,5% PKB do końca kadencji w 2022 roku[35] . Uważa, że większa część wydatków na badania i rozwój powinna być do dyspozycji ministerstwa obrony i iść na innowacje militarne[35] . Jeden z jego doradców przygotowujących program w dziedzinie edukacji broni kreacjonizmu i uważa, że uczniowie „powinni wiedzieć, że Charles Darwin istniał, ale nie muszą się z nim zgadzać”[35] .
Polityka zagraniczna
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Encontro_com_o_Senhor_Donald_Trump%2C_Presidente_dos_Estados_Unidos_da_Am%C3%A9rica_-_troca_de_camisas_1.jpg/220px-Encontro_com_o_Senhor_Donald_Trump%2C_Presidente_dos_Estados_Unidos_da_Am%C3%A9rica_-_troca_de_camisas_1.jpg)
Jest zwolennikiem zwiększenia współpracy pomiędzy Brazylią a USA, wrogo odnosi się do Chin. Uważa, że Brazylia powinna przywiązywać mniejszą wagę do udziału w międzynarodowej organizacji handlowej Mercosur i raczej koncentrować się na porozumieniach bilateralnych. Jest zwolennikiem przeniesienia ambasady Brazylii w Izraelu do Jerozolimy (zob. Ustawa o ambasadzie w Jerozolimie)[36].
Krytyka
[edytuj | edytuj kod]Dziennikarz Glenn Greenwald nazwał Bolsonaro „najbardziej mizoginistycznym, nienawistnym urzędnikiem świata demokratycznego"[37]. Brytyjski magazyn „The Economist” opisywał go jako „radykalnego", „religijnego nacjonalistę”, „prawicowego demagoga” i „apologetę dyktatorów”[38]. Federico Finchelstein, naukowiec zajmujący się faszyzmem i populizmem, uznał Bolsonaro za polityka najbliższego Augusto Pinochetowi spośród liderów młodych południowoamerykańskich demokracji[39]. Ze względu na swój otwarcie wyrażany podziw dla rządzącego w latach 2017–2021 prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, jest nazywany „brazylijskim odpowiednikiem Trumpa”, „brazylijskim Trumpem”, „Donaldem Trumpem z Ameryki Południowej”, „Donaldem Trumpem z Brazylii” lub „tropikalnym Trumpem”[40]. Kilkukrotnie kierowano przeciwko niemu skargi do Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze, między innymi zarzucając mu ludobójstwo rdzennej ludności Amazonii i zbrodnie przeciwko ludzkości[41].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Trzykrotnie żonaty, ma pięcioro dzieci[21]. Z małżeństwa z Rogérią Nantes Nunes (1993–2001) ma synów Carlosa, Flávio i Eduardo (deputowanego do Kongresu). Następnie żonaty z Aną Cristiną Vale, z którą miał syna, a od 2013 r. z Michelle Bolsonaro, z którą ma córkę[2]. Bolsonaro ma silne wsparcie w środowiskach protestanckich. Kiedyś był katolikiem, a obecnie jest baptystą[42].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Brazylijskie
- Krzyż Wielki Orderu Narodowego Zasługi (2019) – ex officio
- Medal Zasługi Ustawodawczej (2021)[43]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Obronnej (2019) – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Marynarskiej (2019)[44] – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej (2019)[45] – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Lotniczej (2019)[44] – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Rio Branco (2019)[46] – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Sądownictwa Wojskowego (2019)[47] – ex officio
- Wysokie Wyróżnienie Orderu Zasługi Sądownictwa Wojskowego (2009)[47]
- Krzyż Złoty Medalu Zasługi Mauá (2019)[48] – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Prokuratury Wojskowej (2019)[49]
- Medal Rozjemcy z Palmą (2019)[44]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Pracy (2019) – ex officio
- Wielki Łańcuch Orderu Zasługi Sądownictwa Pracy (2019)[50] – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Komunikacyjnej (2019) – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Naukowej (2019) – ex officio
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Kulturalnej (2019) – ex officio
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ JAIR MESSIAS BOLSONARO. Fundação Getulio Vargas. [dostęp 2018-04-25]. (port.).
- ↑ a b Jair Bolsonaro. 7Graus. [dostęp 2018-04-25]. (port.).
- ↑ Jair Bolsonaro, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2018-10-31] (ang.).
- ↑ Maciej Stasiński: Bolsonaro o krok od władzy w Brazylii. wyborcza.pl, 2018-10-08. [dostęp 2018-10-31].
- ↑ Lula wycofuje się z wyścigu o prezydenturę Brazylii. wyborcza.pl, 2018-09-12. [dostęp 2018-09-12].
- ↑ Brazilian presidential candidate stabbed at campaign rally [online], NBC News [dostęp 2020-07-01] (ang.).
- ↑ Anthony Faiola , Marina Lopes , Brazilian presidential election goes to a second round as far-right candidate narrowly misses an outright win [online], washingtonpost.com, 7 października 2018b [dostęp 2018-10-08] .
- ↑ Brazylia wybrała „tropikalnego Trumpa” na prezydenta. tvn24.pl. [dostęp 2018-10-29].
- ↑ The Associated Press , Brazil's Anti-Corruption Judge Considers Joining Bolsonaro [online], 30 października 2018 [dostęp 2018-10-31] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-31] (ang.).
- ↑ Brazil election goes to second round after Bolsonaro closes gap on Lula, „Financial Times”, 3 października 2022 [dostęp 2022-10-31] .
- ↑ Maciej Szefer , Brazylia wybrała nowego prezydenta. Lula wygrywa, Bolsonaro odchodzi [online], wiadomosci.wp.pl, 31 października 2022 [dostęp 2022-10-31] (pol.).
- ↑ Bolsonaro é 1º presidente a perder reeleição e deixará cargo em 31 de dezembro [online], 1.folha.uol.com.br [dostęp 2022-12-30] (bret.).
- ↑ Brazylia ma nowego prezydenta. Setki tysięcy ludzi na uroczystości. wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2023-01-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ W Brazylii trwa „atak na Kapitol”. Zwolennicy Bolsonaro szturmem zajęli rządowe budynki [online], oko.press [dostęp 2023-01-09] (pol.).
- ↑ Zamieszki w Brazylii, atak na parlament. Bolsonaro zabrał głos [online], www.rmf24.pl [dostęp 2023-01-09] (pol.).
- ↑ James Brooke , Conversations/Jair Bolsonaro [online], New York Times, 25 czerwca 1993 [dostęp 2018-10-30] .
- ↑ Sean Purdy , Here’s What Jair Bolsonaro Thinks [online], 2018 [dostęp 2018-10-30] (ang.).
- ↑ Mariana Simões , Brazil’s Polarizing New President, Jair Bolsonaro, in His Own Words [online], New York Times, 28 października 2018 [dostęp 2018-10-30] (ang.).
- ↑ Anthony Faiola, Marina Lopes: Bolsonaro wins Brazilian presidency. Washington Post, 2018-10-28. [dostęp 2018-10-30]. (ang.).
- ↑ Purdy 2018 ↓.
- ↑ a b Samantha Pearson: Lobby o nazwie „Biblia, wołowina i kule”. [w:] Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-04-23. [dostęp 2018-04-25]. (pol.).
- ↑ a b c d e Simões 2018 ↓.
- ↑ BBC Monitoring , Jair Bolsonaro beyond the sound bites: What are his policies? [online], bbc.com, 28 października 2018 [dostęp 2018-10-30] (ang.).
- ↑ Tom Phillips , Brazil’s fearful LGBT community prepares for a ‘proud homophobe’ [online], The Guardian, 27 października 2018 [dostęp 2018-10-30] (ang.).
- ↑ Walter Brandimarte , Why Many of Brazil’s Gay Voters Will Overlook Bolsonaro’s Homophobic Rants [online], Bloomberg, 27 października 2018 [dostęp 2018-10-30] (ang.).
- ↑ Brandimarte 2018 ↓.
- ↑ Fabiano Maisonnave , Bolsonaro has made grim threats to the Amazon and its people [online], Climate Home News, 8 października 2018 [dostęp 2018-10-30] (ang.).
- ↑ Faiola i Lopes 2018a ↓.
- ↑ Herton Escobar , ‘We are headed for a very dark period.’ Brazil’s researchers fear election of far-right presidential candidate [online], Science, 16 października 2018 [dostęp 2018-11-05] (ang.).
- ↑ a b Puszcza amazońska płonie. "Chcecie abym rzucał oskarżenia na Marsjan?" [online], TVN24.pl [dostęp 2019-08-24] [zarchiwizowane z adresu 2019-08-24] .
- ↑ Brazylia: Bolsonaro wycofuje się z oskarżeń, że NGO są podpalaczami puszczy amazońskiej [online], forsal.pl [dostęp 2019-08-24] .
- ↑ BBC Monitoring 2018 ↓.
- ↑ a b Reuters 2018 ↓.
- ↑ a b c Escobar 2018 ↓.
- ↑ Reuters, Factbox: From crime to China, Bolsonaro plots radical new course for Brazil [online], Reuters, 29 października 2018 [dostęp 2018-10-30] (ang.).
- ↑ The Most Misogynistic, Hateful Elected Official in the Democratic World: Brazil's Jair Bolsonaro – The Intercept. The Intercept, 2014-12-11.
- ↑ Jair Bolsonaro hopes to be Brazil's Donald Trump. „The Economist”, 2017-11-09. [dostęp 2018-09-07].
- ↑ Federico Finchelstein. Brasil: todas las opciones son malas. „Clarín”, 14-10-2018.
- ↑ Why Brazil's president-elect Jair Bolsonaro really is the 'Trump of the Tropics'. The Telegraph, 2018-10-29.
- ↑ Mateusz Mazzini , Jair Bolsonaro oskarżony o zbrodnie przeciwko ludzkości, „Polityka”, 22 października 2021 (pol.).
- ↑ Rzeczpospolita, Brazylia. Jair Bolsonaro, czyli wojskowy radykał, którego polubiły rynki [online], 4 listopada 2018 [dostęp 2018-11-04] (pol.).
- ↑ Presidente recebe medalha do mérito legislativo no Congresso Nacional. agenciabrasil.ebc.com.br, 2021-11-24. [dostęp 2022-02-12]. (port.).
- ↑ a b c Após Aeronáutica e Exército, Bolsonaro é homenageado pela Marinha. noticias.uol.com.br. [dostęp 2020-09-18]. (port.).
- ↑ Em troca de comando do exército Bolsonaro saúda a comitiva de Manaus do 1° Bis. chumbogrossomanaus.com.br. [dostęp 2020-09-18]. (port.).
- ↑ Ordem de Rio Branco. www.itamaraty.gov.br. [dostęp 2020-09-18]. (port.).
- ↑ a b Almanaque da Ordem. Secretaria do Conselho da Ordem do Mérito Judiciário Militar, 2020, s. 78.
- ↑ “Existe abuso, mas não pode cercear o trabalho das instituições”, diz Bolsonaro. odocumento.com.br. [dostęp 2020-09-18]. (port.).
- ↑ MPM homenageia 70 personalidades com a Ordem do Mérito MPM. www.mpm.mp.br. [dostęp 2020-09-18]. (port.).
- ↑ Agraciados 2019. www.tst.jus.br
- Brazylijscy parlamentarzyści
- Odznaczeni Orderem Zasługi (Brazylia)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Obronnej
- Odznaczeni Orderem Zasługi Marynarki Wojennej (Brazylia)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Brazylia)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Lotniczej
- Odznaczeni Orderem Rio Branco
- Odznaczeni Orderem Zasługi Sądownictwa Wojskowego
- Odznaczeni Medalem Zasługi Mauá
- Odznaczeni Orderem Zasługi Ministerstwa Prokuratury Wojskowej
- Odznaczeni Medalem Rozjemcy
- Odznaczeni Orderem Zasługi Pracy (Brazylia)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Sądownictwa Pracy
- Odznaczeni Orderem Zasługi Komunikacyjnej
- Odznaczeni Orderem Zasługi Naukowej (Brazylia)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Kulturalnej (Brazylia)
- Prezydenci Brazylii
- Urodzeni w 1955