Julien Gracq
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Alma Mater | |
Dziedzina sztuki | |
![]() |
Julien Gracq, właśc. Louis Poirier (ur. 27 lipca 1910 w Saint-Florent-le-Vieil, zm. 22 grudnia 2007 w Angers) – pisarz francuski.
Jego rodzinna miejscowość to małe miasteczko na brzegu Loary, między Nantes a Angers. Studia ukończył w École normale supérieure w Paryżu. W czasie wojny, po klęsce Francji był internowany na Śląsku. Od 1947 roku, do emerytury w roku 1970 był nauczycielem licealnym historii i geografii. Uczył w liceach w Quimper, Nantes, Amiens, wreszcie w liceum Claude-Bernard w Paryżu.
W swojej twórczości Louis Poirier posługiwał się pseudonimem: imię Julien to ślad młodzieńczej fascynacji postacią Juliena Sorela z powieści Stendhala Czerwone i czarne, natomiast Gracq to nawiązanie do historii Rzymu i braci Grakchów[1]. O pochodzeniu tego pseudonimu mówił sam w obszernym wywiadzie, udzielonym rozgłośni France-Culture 3 maja 1989 roku. Na pisarstwo Gracqa znaczący wpływ miała też twórczość Richarda Wagnera (dowodem na to jest choćby jego czteroaktowa sztuka pt. Król-rybak[2]), co być może stało się przyczyną, iż w poświęconym Gracqowi wydaniu „Literatury na Świecie” (nr 9/1999) powiązano – niesłusznie – ten pseudonim z jego fascynacją Wagnerem i jego operą – dramatem muzycznym Parsifal na motywach średniowiecznej legendy o świętym Graalu[3].
Jako pisarz zadebiutował w 1938 roku powieścią Au château d’Argol (W zamku Argol). Książka niezauważona przez krytykę, została sprzedana w ilości 150 egzemplarzy. Sławę przyniosła mu dopiero opublikowana w 1951 roku powieść Le rivage des Syrtes (Brzegi Syrtów), za którą otrzymał prestiżową nagrodę Goncourtów. Nagrody nie przyjął. Nie przyjął też nigdy innej nagrody ani żadnego z przyznanych mu wysokich odznaczeń. Nazywany przez współczesnych Grand Seigneur de la littérature francaise (Wielki Pan literatury francuskiej), przez całe życie pozostał wielkim samotnikiem, unikając kontaktów z prasą i jakiegokolwiek angażowania się w życie literackie. Jego jedynym przyjacielem, i od debiutu powieściowego jedynym wydawcą, był José Corti. Twórczość Juliena Gracqa od początku była przedmiotem sporów i nieporozumień. Oficjalnie, za namaszczeniem André Bretona, zaliczono go do surrealistów, choć sam Julien Gracq nigdy do tego ruchu nie przystąpił, będąc zdecydowanym przeciwnikiem wszystkich doktryn i literackich koterii. Dał temu wyraz w ogłoszonym w 1950 roku pamflecie Littérature à l’estomac. W latach siedemdziesiątych zaliczono go do nurtu zwanego realizmem magicznym, aczkolwiek on sam w swoich esejach i pismach krytycznych odnosił się do tego z ironią. Wspólna wielu utworom Juliena Gracqa jest mroczna, tajemnicza atmosfera. Ich bohaterowie, wyjęci spod władzy czasu, trwają w jakiejś nieokreślonej przestrzeni. Rzeczywistym motywem jego powieści jest oczekiwanie, które nie wyklucza dążeń ani poszukiwań, a wprost przeciwnie, chroniąc przed ich spełnieniem, a zatem kresem marzeń, pozostaje jedyną siłą napędową życia.
Julien Gracq zmarł w rodzinnym domu w Saint-Florent-le-Vieil. Z okien domu widać zielone brzegi Loary i ujście Èvre, bohaterki poetyckiego eseju Les eaux étroites, który w polskim przekładzie – za zgodą autora – nosi tytuł Bliskie wody.
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Au château d’Argol (1939)
- Un beau ténébreux (1945)
- Liberté grande (1946)
- André Breton, quelques aspects de l’écrivain (1948)
- Le Roi pêcheur (1948; tłum. pol. Król-rybak[2], przekład Adam Wodnicki, Wydawnictwo Austeria, Kraków, 2009)
- La Littérature à l’estomac (1950)
- Le Rivage des Syrtes (1951; tłum. pol. Brzegi Syrtów, przekład Adam Wodnicki, Wydawnictwo Austeria, Kraków, 2008)
- Prose pour l’étrangère, (1952)
- Un balcon en forêt, (1958)
- Préférences, (1961)
- Lettrines I, (1967)
- La Presqu'île, (1970)
- Lettrines II, (1974)
- Les Eaux étroites (1976; tłum. pol. Bliskie wody, przekład Adam Wodnicki, Wydawnictwo Austeria, Kraków, 2008)
- En lisant en écrivant (1980)
- La Forme d’une ville (1985)
- Autour des sept collines (1988)
- Carnets du grand chemin (1992)
- Entretiens (2002)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bracia Grakchowie (w pisowni francuskiej Gracques): Tyberiusz Grakchus i Gajusz Grakchus; zob. też reformy Grakchów.
- ↑ a b Zobacz też: Król Rybak.
- ↑ Anna Wasilewska, art. wstępny do „Literatury na Świecie” nr 9/1999.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Noty biograficzne zamieszczone w wydaniach książkowych dzieł Juliena Gracqa: Brzegi Syrtów, Bliskie wody, Król-rybak (tłum. Adam Wodnicki, Wydawnictwo Austeria, Kraków).
- Nota biograficzna zamieszczona „Literaturze na Świecie”, nr 9/1999, s. 247–249.
- Berthild Boie, „Precyzja i rygor. O pisarstwie Juliena Gracqa” (tłum. Adam Wodnicki, w: „Literatura na Świecie”, nr 9/1999).
- ISNI: 0000000121434842
- VIAF: 91584356
- ULAN: 500290934
- LCCN: n50037051, n2007067884
- GND: 118541188
- NDL: 00441458
- LIBRIS: qn2447q836gzd2k
- BnF: 11905630n
- SUDOC: 026899701, 17993256X, 030864178, 027396029, 027452484
- SBN: CFIV053843
- NLA: 35138570
- NKC: jn20000602236
- DBNL: grac001
- BNE: XX1070513
- NTA: 06819255X
- BIBSYS: 90136580
- CiNii: DA00332066
- Open Library: OL127321A
- PLWABN: 9810584076005606
- NUKAT: n95101038
- J9U: 987007262083305171
- PTBNP: 38965
- CANTIC: a16314141
- NSK: 000033541
- CONOR: 22135651
- ΕΒΕ: 67852
- BLBNB: 000224117
- KRNLK: KAC199634107
- LIH: LNB:J8Z;=BI