Ośmioraka ścieżka
Ten artykuł od 2012-08 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Dharma_Wheel.svg/220px-Dharma_Wheel.svg.png)
Szlachetna Ośmioraka Ścieżka (także: Ośmiostopniowa, Ośmioaspektowa) – zbiór podstawowych zaleceń buddyzmu[1]. Zgodnie z Czwartą Szlachetną Prawdą wygłoszoną przez Buddę na pierwszym kazaniu[2], ścieżka prowadzi do wyzwolenia, do spokoju, wygaśnięcia cierpienia (dukkha), do bezpośredniej wiedzy, do oświecenia, do nirwany. Ośmioraka Ścieżka prowadzi do wyplenienia pożądań, awersji i iluzji. Składa się z ośmiu części:
- Słuszny (prawy, prawdziwy, właściwy) pogląd (rozumienie) – zrozumienie Czterech Szlachetnych Prawd, zrozumienie konieczności przebywania w medytacyjnym zrównoważeniu, zrozumienie prawa przyczyny i skutku, zrozumienie nietrwałości, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia.
- Słuszne myślenie (postanowienie) – wykorzenienie żądzy i nieżyczliwości, postanowienie wyrzeczenia się złej woli i odstąpienie od wyrządzania wszelkiej krzywdy
- Słuszne słowo (mowa) – wstrzymanie się od kłamstwa i obmowy, używanie mowy w celu przynoszenia pożytku innym
- Słuszny czyn (postępowanie) – przestrzeganie Pięciu Wskazań:
- Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od odbierania życia.
- Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by nie brać tego co nie dane.
- Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od złego seksualnego prowadzenia się.
- Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od niewłaściwej mowy.
- Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się przed spożywaniem napojów odurzających i narkotyków, które prowadzą do nieuważności.
W Ośmiu wskazaniach dodane zostają trzy wskazania: - Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od jedzenia w zakazanym czasie (tj. po południu).
- Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od tańca, śpiewu, muzyki, oglądania przedstawień, noszenia girland, używania perfum i upiększania ciała kosmetykami.
- Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od spania w wysokich i luksusowych łożach.
Mnisi przestrzegają dodatkowo szeregu wskazań, większość z których jest rozwinięciem lub pogłębieniem Ośmiu Wskazań. Tak na przykład Trzecie Wskazanie dla mnicha oznacza nawet nie dotykać kobiety. W celu utrzymywania ciała i umysłu w czystości, mnisi uczą się szanować wszystkie kobiety i traktować starsze kobiety jak matki, rówieśniczki jak siostry, a młodsze kobiety jak córki. Oprócz tego mnisi nie korzystają z pieniędzy („złota i srebra”), przestrzegają szeregu reguł etycznego zachowania. Do cierpienia, między innymi, prowadzi też późna pora nocnego spoczynku.
- Słuszne zarobkowanie (sposób utrzymywania się przy życiu) – utrzymywanie się z zajęcia niewymagającego łamania przykazań: powstrzymywanie się od zarobkowania przynoszącego szkodę innym istotom, takiego jak: handel bronią, żywymi istotami lub ich ciałami, odurzającymi napojami i innymi narkotykami, trucizną, od rybołówstwa, rzeźnictwa, wojskowości, fałszu, zdrady, przepowiadania przyszłości, oszustwa, wykorzystywania itp.
- Słuszne dążenie (wysiłek) – intencje i wysiłek, które nie pozwalają na powstawanie złych, a pozwalają na powstanie dobrych mentalnych właściwości, dążenie do oświecenia
- Słuszne (bezwysiłkowe) skupienie (uważność, przytomność) – brak przeszkadzających myśli – znalezienie przestrzeni między nimi. Zachowanie uważności we wszystkim, co się przedsięwzięło
- Słuszna medytacja (koncentracja) – dążenie do osiągania stanów, w których znika „ego”
Pierwszy Buddyjski Nakaz
[edytuj | edytuj kod]„Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od odbierania życia.”
W przeciwieństwie do religii, w tym chrześcijańskiej, w których nakaz „nie zabijaj” stosuje się wyłącznie do człowieka, buddyjski nakaz dotyczy każdej istoty, która ma ciało, każdego stworzenia, które czuje (każdej czującej istoty). Słowa Buddy z Dhammapady:
- Wszyscy drżą, widząc uniesiony kij.
- Wszyscy boją się śmierci.
- Biorąc samego siebie za przykład,
- Nie powinno się uderzać innych
- ani sprawiać, by byli bici.
- Wszyscy drżą, widząc uniesiony kij.
- Życie jest drogie każdemu.
- Biorąc samego siebie za przykład,
- Nie powinno się uderzać innych
- ani sprawiać, by byli bici.
- W zamierzchłych czasach istniały tylko trzy choroby: pożądanie, głód i zepsucie; ale z powodu zabijania zwierząt wzrosły one do dziewięćdziesięciu ośmiu. (Słowa Buddy z Sutta Nipata)
- Panie Tajemnic!
- Pierwotna mądrość wszechwiedzącego zakwita z korzenia współczucia. (Słowa Buddy z Sutry Ukazywania Tajemnic Tathaghaty)
Logicznym wnioskiem z ahimsy – głównej idei przyświecającej filozofii buddyjskiej jest fakt, że jedynie dieta wegetariańska oraz jej bardziej radykalne formy są odpowiednią dietą dla buddystów. O ile większość zasad w buddyzmie to wskazówki, które nie muszą być przestrzegane mocno rygorystycznie, a także wiele z nich dotyczy tylko ludzi pragnących doznać oświecenia, o tyle do przestrzegania podstawowej zasady - ahimsy, zobowiązany jest każdy buddysta. Potwierdzenia tego - poza samą oczywistością płynącą z ahimsy - są słowa Buddy zawarte w Lankavatara oraz Surangama Sutra, a także innych tekstach.
Właściwa mowa
[edytuj | edytuj kod]Właściwa mowa określa zalecenia dla buddystów dotyczące tego jak i kiedy powinni się wypowiadać. W kanonie palijskim znajdujemy liczne fragmenty dotyczące właściwej mowy. W Suttcie o Ośmioaspektowej Ścieżce (Magga-vibhanga Sutta, SN XLV.8.) czytamy:
Co to jest właściwa mowa?
Powstrzymanie się od kłamstwa, powstrzymanie się od kłótni, powstrzymanie się od obelg, powstrzymanie się od czczego gadania. Mnisi, to jest nazywane właściwą mową.
W Abhayarājakumāra Sutta (MN.058 - Mowa do księcia Abhaya) Budda określa właściwą mowę następująco:
Tak usłyszałem. Przy pewnej okazji Zrealizowany mieszkał w Rajagaha w Bambusowym Gaju w Sanktuarium Wiewiórek. (…)
Tak też książę, takiej mowy o której Tathagata wie, że jest nieprawdziwa, niepoprawna i niekorzystna i która jest również niechciana i niemiła innym, takiej mowy Tathagata się nie podejmuje.
Takiej mowy o której Tathagata wie, że jest prawdziwa, poprawna ale niekorzystna i która jest również niechciana i niemiła innym, takiej mowy Tathagata się nie podejmuje.
Taką mowę o której Tathagata wie, że jest prawdziwa, poprawna, korzystna ale która jest niechciana i niemiła innym, Tathagata zna czas by użyć takiej mowy.
Takiej mowy o której Tathagata wie, że jest nieprawdziwa, niepoprawna i niekorzystna i która jest chciana i miła innym, takiej mowy Tathagata się nie podejmuje.
Taką mowę o której Tathagata wie, że jest prawdziwa, poprawna, korzystna i która jest chciana i miła innym, Tathagata zna czas by użyć takiej mowy.
Na podstawie też innych fragmentów Tipitaki możemy stwierdzić, że właściwa mowa powinna spełniać następujące warunki:
- powinna być prawdziwa
- korzystna dla słuchającego
- możliwa do przyjęcia, chciana
- miła, łagodna i pozbawiona arogancji
- zachęcająca do zgody
- nie powinna być "czczym gadaniem" (np. plotkowaniem)
W przypadku gdyby prawdziwe i korzystne słowa nie są możliwe do przyjęcia przez słuchającego buddysta cierpliwie czeka na właściwszy moment do wypowiedzi.
Pogląd na buddyzm
[edytuj | edytuj kod]Szlachetna Ośmioraka Ścieżka umożliwia również podział buddyzmu na trzy fundamentalne praktyki:
- Moralną dyscyplinę (właściwe słowo, właściwy czyn, właściwe zarobkowanie)
- Medytacyjne zrównoważenie (właściwe dążenie, właściwe skupienie, właściwa medytacja)
- Doskonałą mądrość (właściwy pogląd, właściwe myślenie)
W dosłownym tłumaczeniu z pali i sanskrytu, języków najstarszych buddyjskich tekstów, „Nauka Przebudzonego”.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bodhi Bhikkhu: Szlachetna Ośmioraka Ścieżka. Sasana. [dostęp 2015-05-08].
- ↑ Kanon Palijski – Budda: Sutta o wprawieniu w ruch koła Dhammy. Tipitaka. [dostęp 2015-05-08].