Kompjuter
Kompjuter (ing. computer, [kəmˈpjuː.tə(ɹ)] — «hisob kardəkəs», ce lat. computare — ašmarde, hisob karde) — funksionalə diləge, kom zynejdə be odəmi dastəki vej həčmə hisobon karde, končo hisobinə ijən məntyǧinə əməlijoton hestin. Kompjuter bəzyne bənə čojlinə bloki be ijən de čurbəčurə əloǧəjnə hisson be.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/ThinkCentre_S50.jpg/233px-ThinkCentre_S50.jpg)
Kompjuter de kompjuterə programon idorə kardə bejdə.
Tarix
sərost bykə- 3000 sor ce e.b.n — votejdən ki ǧədimə Babilonədə iminə hisobon soxtəšone — abak.
- 2 əsr erəku bə nav — Junanystonədə[1] «antikiterə mexanizm» — mexanikə diləg, astronomikə hisob kardə cije.
Paskali čəm kardə mašin - XIII əsrədə — Lullij Rajmund məntyǧinə mašin soxtyše bənə koǧəzinə sulijon.
- 1492 sorədə — Leonardo da Vinci yštə nyvyštəjonədə 13-dərəčəjnə čəm kardə diləgi kəšəše.
- XVI əsr — Rusijədə hisobəkə bə məjdon beše, končo 10 gylə cujə gyrdulə šaron maftulədə.
- 1642 sorədə — Blez Paskal «Paskalina» — imimə mexanilə rəǧəminə ašmardə diləg soxtyše.
- 1840 sorədə — Tomas Fauler cujo ceminəjə hisobə mašini soxtyše[2].
- 1855 sorədə — Georg ijən Edvard Šuts boon (ing. George & Edvard Scheutz) Stokholmiku iminə fərǧə mašin soxtyšone ce Carlsi Bebbiči əməlon əsosədə
ENIAK kompjuter - 1927 sorədə — Massacusets texnologikə institutədə mexanikə analogə kompjuter soxtyšone[3].
- 1941 sorədə — Konrad Tsuze iminə ašmardə mašini Z3 soxtejdə, končo ysətnə kompjuteri həmmə funksijon hestin.
- 1942 sorədə — Čon Atanasov ijən əcəj aspirant Klifford Berri soxtyšone AIŠədə iminə elektronə rəǧəminə komčjuter ABC.
- 1944 sorədə — Konrad Tsuze soxtyše hənijən ve tovinə kompjuter Z4, həmən iminə program nyvyšte zyvon Plankalkul.
- 1946 sorədə — bə čəmati edaštə be iminə universalə elektronə rəǧəminə ašmardə mašin ENIAK.
- 1950 sorədə — Lebedevi dastə Kijevədə soxtəšone iminə sovetə elektronə ašmardə mašin MESM.
Səvonon
sərost bykə- ↑ The History of the Antikythera Mechanism. www.antikythera-mechanism.com.
- ↑ The ternary calculating machine of Thomas Fowler
- ↑ Vannevar Bush’s Differential Analyzer