July 2024 Vrat and Festival List: જુલાઇ માસ વ્રત તહેવારના હિસાબે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે, કારણ કે આ મહિને જગન્નાથ યાત્રા, ગુપ્ત નવરાત્રી, શ્રાવણનો મહિનો વગેરે અનેક પ્રમુખ તિથિ અને તહેવારોની શરૂઆત થાય છે.
આ મહિને બે મોટી એકાદશીનું વ્રત પણ કરવામાં આવશે, જેમાં યોગિની એકાદશી અને દેવશયની એકાદશી પણ છે. આ સાથે જ ગુરૂ પૂર્ણિમા બાદ શ્રાવણ માસના શ્રાવણ સોમવારનું વ્રત પણ શરૂ થઇ જશે. આ પ્રકારે જુલાઇ મહિનામાં ભક્તજનો ભગવાન શંકર અને ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરી તેઓની આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરી શકશે. વળી, જુલાઇ મહિનામાં અષાઢ અમાસ, વિવસ્ત સપ્તમી, કોકીલા વ્રત વગેરે પ્રમુખ વ્રત તહેવાર શરૂ થશે. ગ્રહો-નક્ષત્રના હિસાબે જુલાઇનો મહિનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. આ મહિને કેટલાંક મોટાં ગ્રહો રાશિ પરિવર્તન પણ કરવાના છે. અહીં જાણો, આ મહિને આવનારા પ્રમુખ તહેવારોની તિથિ અને તેનું ધાર્મિક દ્રષ્ટીએ શું મહત્વ છે.
યોગિની એકાદશી (2 જુલાઇ, મંગળવાર)
અષાઢ માસના કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશી તિથિના રોજ યોગિની એકાદશી વ્રત કરવામાં આવશે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની વિધિવત રીતે પૂજા અર્ચના કરવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુના વિધિ વિધાનની સાથે પૂજા અર્ચના કરવાથી સુખ સમૃદ્ધિ આવે છે અને તમામ પાપ નષ્ટ થઇ જાય છે. યોગિની એકાદશી પર આ વખતે ત્રિપુષ્કર યોગ અને સર્વાર્થ સિદ્ધિ જેવા મહાયોગ બની રહ્યા છે.
અષાઢ અમાવસ્યા (5 જુલાઇ, શુક્રવાર)
અષાઢ માસના કૃષ્ણ પક્ષની અમાવસ્યા તિથિના રોજ અષાઢ અમાવસ્યાનું પર્વ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે સવારે પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવાથી પિતૃનું તર્પણ, પિંડદાન, શ્રાદ્ધ કર્મ વગેરે કરે છે. વળી, જે લોકો પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન નથી કરવા જઇ શકતા તેઓ ઘરમાં જ સ્નાનના ગંગાજળ મિક્સ કરીને સ્નાન કરી શકે છે.
![Hetal Dabhi - 1600x900 (2) Hetal Dabhi - 1600x900 (2)](https://static.langimg.com/thumb/111398232/i-am-gujarat-111398232.jpg?width=680&resizemode=3)
ગુપ્ત નવરાત્રી શરૂ (6 જુલાઇ, શનિવાર)
અષાઢ માસની ગુપ્ત નવરાત્રીનો પ્રારંભ 6 જુલાઇથી થઇ રહ્યો છે અને 15 જુલાઇના રોજ તેનું સમાપન થશે. ગુપ્ત નવરાત્રીમાં માતા દુર્ગાની 10 મહાવિદ્યાઓની સાધના કરવામાં આવે છે. વર્ષમાં ચાર નવરાત્રી આવે છે, જેમાં બે ગુપ્ત અને બે ઉદય નવરાત્રી હોય છે. ચૈત્ર અને આશ્વિન માસની નવરાત્રીને ધૂમધામથી ઉજવવામાં આવે છે. વળી, અષાઢ અને મહા મહિનાની નવરાત્રીને ગુપ્ત નવરાત્રીના નામે ઓળખવામાં આવે છે.
જગન્નાથ રથયાત્રા શરૂ (7 જુલાઇ, રવિવાર)
દર વર્ષે અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની દ્વિતિયા તિથિથી જગન્નાથ રથયાત્રા આરંભ થાય છે. રથયાત્રામાં ભગવાન જગન્નાથ પોતાના મોટાંભાઇ બલરામ અને નાની બહેન સુભદ્રાની સાથે માસીના ઘરે જાય છે. હિન્દુ ધર્મમાં જગન્નાથ રથયાત્રાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ યાત્રામાં સામેલ થવા માટે દેશ વિદેશથી લાખો લોકો સામેલ થાય છે.
વિવસ્વત સપ્તમી (12 જુલાઇ, શુક્રવાર)
અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની સપ્તમી તિથિ વિવસ્વત સપ્તમીનું પર્વ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે સૂર્ય દવ અને સૂર્ય પુત્ર વૈવસ્વત મનુની પૂજા કરવાનું વિધાન છે. માન્યતા છે કે વિધિ વિધાનની સાથે પૂજા અને વ્રત કરવાની સાથે તમામ પરેશાનીઓ દૂર થઇ જાય છે અને આરોગ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.
હરિશયની એકાદશી, ચાતુર્માસ શરૂ, મોહરમ (17 જુલાઇ, બુધવાર)
અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની શુક્લની એકાદશી તિથિને હરિશયની, દેવશયની, વિષ્ણુ શયની એકાદશી કે અષાઢી એકાદશીના નામે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ચાર માસ માટે યોગ નિંદ્રામાં જતા રહે છે અને ચાતુર્માસનો આરંભ થઇ જાય છે. ચાતુર્માસનો આરંભ થતા જ શુભ અને માંગલિક કાર્ય બંધ થઇ જાય છે. વળી, એકાદશી તિથિનું વ્રત કરવાથી તમામ પાપ નષ્ટ થઇ જાય છે. સાથે જ આ દિવસે મોહરમ ઉજવવામાં આવે છે.
કોકીલા વ્રત (20 જુલાઇ, શનિવાર)
પ્રતિ વર્ષ અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિને કોકીલા વ્રત કરવામાં આવે છે. આ તિથિને માતા પાર્વતીની કોકીલા એટલે કે કોયલ રૂપમાં પૂજા અર્ચના કરવામાં આવે છે. આ વ્રત અષાઢ માસની ચતુર્દશી તિથિથી આરંભ થાય છે અને શ્રાવણ માસની પૂર્ણિમા સુધી ચાલે છે. માન્યતા છે કે, માતા પાર્વતીએ ભગવાન શંકરને પતિ રૂપે પ્રાપ્ત કરવામાં કોકીલા વ્રત કરવામાં આવે છે.
![Hetal Dabhi - 1600x900 (4) Hetal Dabhi - 1600x900 (4)](https://static.langimg.com/thumb/111398243/i-am-gujarat-111398243.jpg?width=680&resizemode=3)
ગુરૂ પુર્ણિમા, વ્યાસ પૂજા (21 જુલાઇ, રવિવાર)
દર વર્ષે અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની પુર્ણિમા તિથિને ગુરૂ પુર્ણિમાનું પર્વ ઉજવવામાં આવે છે, ગુરૂ પુર્ણિમાને અષાઢ અથવા વ્યાસ પુર્ણિમા અથવા વેદ વ્યાસ જયંતિના નામે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે શિષ્ય ગુરૂઓની પૂજા કરે છે અને ઉપહાર આપે છે. સાથે જ આ દિવસે ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ, અથર્વવેદની સાથે અઢાર પુરાણ, મહાભારત ગ્રંથ, શ્રીમદ્ ભાગવત સહિત અનેક ગ્રંથો અને પુરાણોની રચના કરનાર વેદ વ્યાસજીનો જન્મ થયો હતો. વ્યાસજીને પ્રથમ ગુરૂના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે. વ્યાસજીના શિષ્યોએ જ ગુરૂ પુર્ણિમાની શરૂઆત કરી હતી.
![Hetal Dabhi - 1600x900 (3) Hetal Dabhi - 1600x900 (3)](https://static.langimg.com/thumb/111398256/i-am-gujarat-111398256.jpg?width=680&resizemode=3)
શ્રાવણ સોમવાર (22 જુલાઇ, સોમવાર)
અષાઢ પુર્ણિમાના બીજા દિવસે જ શ્રાવણ માસની શરૂઆત થઇ જાય છે અને આ શ્રાવણની શરૂઆત સોમવારના દિવસેથી થઇ રહી છે, જે અત્યંત શુભ સંયોગ ગણાય છે. શિવ ભક્ત આ મહિનાની રાહ જૂએ છે. શ્રાવણ માસમાં ભગવાન શિવ રૂદ્ર રૂપમાં સૃષ્ટિનું સંચાલન કરે છે. આ વખતે શ્રાવણ માસમાં પાંચ શ્રાવણ સોમવારનું વ્રત કરવામાં આવે છે.
(તસવીરોઃ પિક્સાબે.કોમ, ફ્રિપિક.કોમ)
આ મહિને બે મોટી એકાદશીનું વ્રત પણ કરવામાં આવશે, જેમાં યોગિની એકાદશી અને દેવશયની એકાદશી પણ છે. આ સાથે જ ગુરૂ પૂર્ણિમા બાદ શ્રાવણ માસના શ્રાવણ સોમવારનું વ્રત પણ શરૂ થઇ જશે. આ પ્રકારે જુલાઇ મહિનામાં ભક્તજનો ભગવાન શંકર અને ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરી તેઓની આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરી શકશે. વળી, જુલાઇ મહિનામાં અષાઢ અમાસ, વિવસ્ત સપ્તમી, કોકીલા વ્રત વગેરે પ્રમુખ વ્રત તહેવાર શરૂ થશે. ગ્રહો-નક્ષત્રના હિસાબે જુલાઇનો મહિનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. આ મહિને કેટલાંક મોટાં ગ્રહો રાશિ પરિવર્તન પણ કરવાના છે. અહીં જાણો, આ મહિને આવનારા પ્રમુખ તહેવારોની તિથિ અને તેનું ધાર્મિક દ્રષ્ટીએ શું મહત્વ છે.
યોગિની એકાદશી (2 જુલાઇ, મંગળવાર)
અષાઢ માસના કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશી તિથિના રોજ યોગિની એકાદશી વ્રત કરવામાં આવશે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની વિધિવત રીતે પૂજા અર્ચના કરવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુના વિધિ વિધાનની સાથે પૂજા અર્ચના કરવાથી સુખ સમૃદ્ધિ આવે છે અને તમામ પાપ નષ્ટ થઇ જાય છે. યોગિની એકાદશી પર આ વખતે ત્રિપુષ્કર યોગ અને સર્વાર્થ સિદ્ધિ જેવા મહાયોગ બની રહ્યા છે.
અષાઢ અમાવસ્યા (5 જુલાઇ, શુક્રવાર)
અષાઢ માસના કૃષ્ણ પક્ષની અમાવસ્યા તિથિના રોજ અષાઢ અમાવસ્યાનું પર્વ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે સવારે પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવાથી પિતૃનું તર્પણ, પિંડદાન, શ્રાદ્ધ કર્મ વગેરે કરે છે. વળી, જે લોકો પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન નથી કરવા જઇ શકતા તેઓ ઘરમાં જ સ્નાનના ગંગાજળ મિક્સ કરીને સ્નાન કરી શકે છે.
![Hetal Dabhi - 1600x900 (2) Hetal Dabhi - 1600x900 (2)](https://static.langimg.com/thumb/111398232/i-am-gujarat-111398232.jpg?width=680&resizemode=3)
ગુપ્ત નવરાત્રી શરૂ (6 જુલાઇ, શનિવાર)
અષાઢ માસની ગુપ્ત નવરાત્રીનો પ્રારંભ 6 જુલાઇથી થઇ રહ્યો છે અને 15 જુલાઇના રોજ તેનું સમાપન થશે. ગુપ્ત નવરાત્રીમાં માતા દુર્ગાની 10 મહાવિદ્યાઓની સાધના કરવામાં આવે છે. વર્ષમાં ચાર નવરાત્રી આવે છે, જેમાં બે ગુપ્ત અને બે ઉદય નવરાત્રી હોય છે. ચૈત્ર અને આશ્વિન માસની નવરાત્રીને ધૂમધામથી ઉજવવામાં આવે છે. વળી, અષાઢ અને મહા મહિનાની નવરાત્રીને ગુપ્ત નવરાત્રીના નામે ઓળખવામાં આવે છે.
જગન્નાથ રથયાત્રા શરૂ (7 જુલાઇ, રવિવાર)
દર વર્ષે અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની દ્વિતિયા તિથિથી જગન્નાથ રથયાત્રા આરંભ થાય છે. રથયાત્રામાં ભગવાન જગન્નાથ પોતાના મોટાંભાઇ બલરામ અને નાની બહેન સુભદ્રાની સાથે માસીના ઘરે જાય છે. હિન્દુ ધર્મમાં જગન્નાથ રથયાત્રાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ યાત્રામાં સામેલ થવા માટે દેશ વિદેશથી લાખો લોકો સામેલ થાય છે.
વિવસ્વત સપ્તમી (12 જુલાઇ, શુક્રવાર)
અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની સપ્તમી તિથિ વિવસ્વત સપ્તમીનું પર્વ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે સૂર્ય દવ અને સૂર્ય પુત્ર વૈવસ્વત મનુની પૂજા કરવાનું વિધાન છે. માન્યતા છે કે વિધિ વિધાનની સાથે પૂજા અને વ્રત કરવાની સાથે તમામ પરેશાનીઓ દૂર થઇ જાય છે અને આરોગ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.
હરિશયની એકાદશી, ચાતુર્માસ શરૂ, મોહરમ (17 જુલાઇ, બુધવાર)
અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની શુક્લની એકાદશી તિથિને હરિશયની, દેવશયની, વિષ્ણુ શયની એકાદશી કે અષાઢી એકાદશીના નામે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ચાર માસ માટે યોગ નિંદ્રામાં જતા રહે છે અને ચાતુર્માસનો આરંભ થઇ જાય છે. ચાતુર્માસનો આરંભ થતા જ શુભ અને માંગલિક કાર્ય બંધ થઇ જાય છે. વળી, એકાદશી તિથિનું વ્રત કરવાથી તમામ પાપ નષ્ટ થઇ જાય છે. સાથે જ આ દિવસે મોહરમ ઉજવવામાં આવે છે.
કોકીલા વ્રત (20 જુલાઇ, શનિવાર)
પ્રતિ વર્ષ અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિને કોકીલા વ્રત કરવામાં આવે છે. આ તિથિને માતા પાર્વતીની કોકીલા એટલે કે કોયલ રૂપમાં પૂજા અર્ચના કરવામાં આવે છે. આ વ્રત અષાઢ માસની ચતુર્દશી તિથિથી આરંભ થાય છે અને શ્રાવણ માસની પૂર્ણિમા સુધી ચાલે છે. માન્યતા છે કે, માતા પાર્વતીએ ભગવાન શંકરને પતિ રૂપે પ્રાપ્ત કરવામાં કોકીલા વ્રત કરવામાં આવે છે.
![Hetal Dabhi - 1600x900 (4) Hetal Dabhi - 1600x900 (4)](https://static.langimg.com/thumb/111398243/i-am-gujarat-111398243.jpg?width=680&resizemode=3)
ગુરૂ પુર્ણિમા, વ્યાસ પૂજા (21 જુલાઇ, રવિવાર)
દર વર્ષે અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની પુર્ણિમા તિથિને ગુરૂ પુર્ણિમાનું પર્વ ઉજવવામાં આવે છે, ગુરૂ પુર્ણિમાને અષાઢ અથવા વ્યાસ પુર્ણિમા અથવા વેદ વ્યાસ જયંતિના નામે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે શિષ્ય ગુરૂઓની પૂજા કરે છે અને ઉપહાર આપે છે. સાથે જ આ દિવસે ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ, અથર્વવેદની સાથે અઢાર પુરાણ, મહાભારત ગ્રંથ, શ્રીમદ્ ભાગવત સહિત અનેક ગ્રંથો અને પુરાણોની રચના કરનાર વેદ વ્યાસજીનો જન્મ થયો હતો. વ્યાસજીને પ્રથમ ગુરૂના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે. વ્યાસજીના શિષ્યોએ જ ગુરૂ પુર્ણિમાની શરૂઆત કરી હતી.
![Hetal Dabhi - 1600x900 (3) Hetal Dabhi - 1600x900 (3)](https://static.langimg.com/thumb/111398256/i-am-gujarat-111398256.jpg?width=680&resizemode=3)
શ્રાવણ સોમવાર (22 જુલાઇ, સોમવાર)
અષાઢ પુર્ણિમાના બીજા દિવસે જ શ્રાવણ માસની શરૂઆત થઇ જાય છે અને આ શ્રાવણની શરૂઆત સોમવારના દિવસેથી થઇ રહી છે, જે અત્યંત શુભ સંયોગ ગણાય છે. શિવ ભક્ત આ મહિનાની રાહ જૂએ છે. શ્રાવણ માસમાં ભગવાન શિવ રૂદ્ર રૂપમાં સૃષ્ટિનું સંચાલન કરે છે. આ વખતે શ્રાવણ માસમાં પાંચ શ્રાવણ સોમવારનું વ્રત કરવામાં આવે છે.
(તસવીરોઃ પિક્સાબે.કોમ, ફ્રિપિક.કોમ)