Professional Documents
Culture Documents
ARAL PAN 9 Q1 - Pagenumber
ARAL PAN 9 Q1 - Pagenumber
ARALING
PANLIPUNAN
Grade 9
Quarter 1
Name ______________________________________________
Section ______________________________________________
Welcome to Notre Dame of Masaig Inc.. Modular Learning Modality for school year 2020-2021. This Module was
prepared for use in the Archdiocesan Notre Dame Schools of Cotabato (ANDSC) system. Whenever necessary and appropriate,
the Subject Teacher made some revisions in order to best suit the needs of your particular school.
This set of Modules will be used with an accompanying official textbook available for sale or rental from the school.
For the schools that do not use a textbook, the subject teacher will provide another set of texts or excerpts that will serve as
Substitute of the textbook, which is called Appendix Text. On a regular basis, the student will be directed to do some activities
in his/her Activity/Assessment Notebook. Make sure you have these 3 sets of Materials for your classes: 1) Modules; 2)
Textbook or Appendix Texts; and 3) Activity/Assessment Notebook.
For our Blended Learning, the school will use online technologies to support our Modular Learning Delivery: the use
of online classrooms, links, video presentations, social media, emails, live calls, webinars, etc. Furthermore, the students are
highly encouraged to find supplementary ways of learning like reading materials, multimedia, online resources, and the aid of
the people in the homes. It goes without saying that the parents are the best partners of the school in the education of their
children. Now, more than ever, your children need your support in the delivery of learning.
We are hopeful that despite its few disadvantages, this new approach to education will yield the most for our students.
We also hope that this pandemic will soon end and we can see you face to face. At the beginning of this school year, may I
introduce to you the Vision-Mission and Core Values to be adapted by all the ANDSC schools starting this school year 2020-
2021. Our Module Designers have tried their best to incorporate these treasures in the Modules.
Thank you for choosing Notre Dame.
VISION STATEMENT
Notre Dame of Masiag Inc. a member of the Archdiocesan Notre Dame Schools of Cotabato, providing quality education rooted
in the gospel values and Marian ideals, envisions to be a center of excellence in the holistic development of human persons, equipped with
knowledge and life-enriching skills who are successful and responsible citizens contributing to the transformation of society.
MISSION STATEMENT
We commit ourselves to provide innovative programs for dynamic learning experiences in a safe and conducive environment;
foster a culture of peace, understanding and solidarity; develop leadership and exercise social responsibility; participate in nation building
and promote love for country; and collaborate with the local church in its mission of evangelization.
CORE VALUES – N.O.T.R.E.D.A.M.E.
N Noble A Notre Damean demonstrates high moral principles that embody nobility ofcharacter especially
honesty and integrity.
O Obedient A Notre Damean exemplifies fidelity to God and loyalty to country; follows school policies, rules
and regulations; and practices desirable family values.
T Transformed A Notre Damean displays positive disposition in life and an acceptable level of self-confidence and
maturity, and shows capacity for teamwork, collaboration and solidarity.
R Respectful A Notre Damean shows high esteem and regard to oneself, others, the community, country, nature,
environment, and other faiths and cultures.
E Enlightened A Notre Damean demonstrates academic excellence, critical and reflective thinking,and guided by
one’s conscience, makes good decisions and actions based on wise judgment.
D Disciplined A Notre Damean wills and obliges to do what is right and expected, and exercises self-control in
one’s dealings with the world and others.
A Accountable A Notre Damean displays commitment and responsibility in performing one’s tasks, and shows
leadership capacities and sense of volunteerism and initiative.
M Marian A Notre Damean emulates Mary’s virtues especially faith in God, generosity, humility,
prayerfulness, purity, simplicity, and service.
E Empathetic A Notre Damean shows sensitivity and understanding of the feelings, ideas, beliefs, cultures,
traditions, and experiences of others; and shows compassion, friendship, kindness and love.
1
Pangkalahatang Ideya
ARALING PANLIPUNAN 9
Ang yunit na ito ay magbibigay ng mas malalim na pang-unawa sa mga mag-aaral ukol sa mga konsepto at
prinsipyo ng ekonomiks. Lubos nilang mababatid ang epekto ng mga nasabing konsepto sa pangkabuhayang
kaunlaran ng bansa sa patuloy at mabilis na pagbabago sa daigdig. Maiuugnay nila ang mga konsepto ng
ekonomiks sa kaganapan sa kanilang buhay sa araw-araw.
Higit na mabibigyang-pansin ang kahalagahan ng matalinong paggamit ng mga pinagkukunang yman upang
makamit ang hinahangad na kaunlaran. Ang bawat tao ay may pananagutan sa pagpapayaman, pagpapaunlad, at
pangangalaga ng pinagkukuanang yaman ng bansa. Mauunawaan ang naidudulot ng paggawa ng tamang
desisyon sa buhay na may kinalaman sa pagtugon sa mga pangangailangan ng tao.
Matutunan nila ang kaugnayan ng kakapusan, pagpili at pagdedesisyon ng indibidwal sa pagtugon sa kanyang
pangangailangan. Mauunawaan din nila ang kaibahan ng pangangailangan(needs) at kagustuhan (wants) na
tunutugunan ng mga tao para sa kanilang kasiyahan
Aralin Websites
1 Cervantes, Meriam Cr.etal. 2010. Economics Basic Principles, Applications
andIssues,ATeachingandLearningGuide.QuezonCity:VibalPublishing House,Inc.
Rillo, Julia D.et.al. 2004. Makabagong Serye, Ekonomiks: Pagsulong at Pag- unlad. Quezon City:
Vibal Publishing House, Inc.
Saura, Rizalyn V.,at Ferrer, Jerick C.2013. Pagtanaw at Pag-unawa: Ekonomiks. Makati City:
Diwa Learning Systems, Inc.
Zaraspe, Gerard Michael. 2007. Ekonomiks Para sa Umuunlad na Pilipinas, Quezon City: Phoenix
Publishing House, Inc.
Websites
www.rexinteractive.com
http://economicycle.htm
2 https://www.youtube.com/watch?v=kZlibOvYvBw –things I want song
http://www.youtube.com/watch?v=Xls83L0hWyk - tungkol sa tamang paggasta ayon sa
pangangailangan
http://schoolmediainteractive.com/view/object/clip/3EEFF062A8AB36FFC6EBE73DDB5AD315
interactive quiz on needs and wants
http://www.slideshare.net/headsupbiatch/pinagkaiba-ng-pangangailangan-sa-kagustuhan dalawang
uring pangangalangan http://www.youtube.com/watch?v=-A916v81lYQ – depinisyon ng scarcity
http://prezi.com/-y3x6skkqssc/ -precis tungkol sa kagustuhan-at- pangangailangan
https://www.youtube.com/watch?v=9r7VyiTCh8k - new forms of needs and wants in modern
times
https://www.youtube.com/watch?v=dPdmgHBT1pg pangangailangan at kagustuhan at mga salik
na nakakaimpluwensiya sa kagustuhan..
3 https://www.youtube.com/watch?v=8YioR2ULrr&list=PLF034B586ABDB4329
Movie Film for the Overconsumption of Stuff
2
https://www.youtube.com/watch?v=c5fEEy53kJs&list=PLF034B586ABDB4329&index
=85 Over Consumption Part 1
Notes:
Details may not add up to totals due to rounding Revised May 19, 2008
Source: National Statistics Office, 2006 Family Income and Expenditure Survey, Preliminary
Results Page last updated: July 9, 2008
Aralin Websites
4 https://www.google.image.com
Pinagkunan ng editorial catoon at iba pang larawan
www.edmodo.com
Para sa gagawing class forum
https://www.draw.io/#
Paggawa ng sariling graphic organizer
http://www.humanium.org/en/philippines/
Pinagkunan ng artikulo na ginamit para sa case analysis
http://www.slideshare.net/sirarnelPHhistory/aralin-7-alokasyon-at-sistemang-
pangekonomiya?next_slideshow=1
Teksto ukol sa alokasyon at sistemang pang-ekonomiya
http://www.slideshare.net/lanceabalos/mga-sistemang-pang-ekonomiya?next_slideshow=1
Teksto ukol sa sistemang pang-ekonomiya
http://www.slideshare.net/Sone2V/alokasyon-27198897Teksto ukol sa alokasyon
https://www.youtube.com/watch?v=EapS_98cKB4 Video ng alokasyon
http://www.dineshbakshi.com/igcse-business-studies/business-activity/interactive-quizzes/711-
types-of-business-activities-half-a-minute-quiz Online quiz
http://www.dineshbakshi.com/igcse-business-studies/business-activity/interactive-quizzes/700-
economic-systems-teacher-invader-quiz Online quiz
http://www.dineshbakshi.com/phocadownload/economic%20system.jpgInteractive video on
sistemang –ang-ekonomiya
Saklaw ng Aralin
AP9MKE-la-1
Napaghahambing ang
iba;t ibang pananaw sa
pag-aaral ng ekonomiks
at
AP9MKE-la-1
AP9-MKE-la-2
Nabubuo ang
kongklusyon na ang
kakapusan ay isang
pangunahing suliraning
panlipunan : at
APMKE-lb-5
Nakapagmumungkahi ng
mga paraan upang
malabanan ang
kakapusan.
AP9MKE-lc-6
Quarter 1 Pamagat: Matutuhan mo ang.. Bilang ng oras/ Sesyon
Aralin Blg.
2 Pangangailangan at Naipapakita ang ugnayan Week 4
Kagustuhan ng Tao ng personal na
kagustuhan at
pangangailangan sa
suliranin at kakapusan.
AP9MKE-ld-8
AP9MKE-ld-9
Nakabubuo ng sariling
pamantayan sa pagpili ng
mga pangangailangan
batay sa hirarkiya ng
pangangailangan.
AP9MKE-le-10
3 Ang alokasyon at mga Natatalakay ang mga uri Week 5
sistemang pang- ng sistemang pang-
ekonomiya ekonomiya.
AP9MKE-le-12.1
APMKE9-lf-12
Mapapahalagahan ang
paggawa ng tamang
desisyon upang
matugunan ang
pangangailangan.
AP9MKE-lf-13.
4 Ang kahalagahan ng Natatalakay ang mga Week 6
Pangkosumo at. salik ng produksiyon at
ang implikasyon nito sa
pang-araw-araw na
pamumuhay.
Inaasahang Kasanayan
Upang maayos mong matapos ang mga gawain sa araling ito, kailangan mong tandaan ang mga sumusunod:
Aralin 1
1.Nailalapat ang kahulugan ng Ekonomiks sa pang-araw-araw na pamumuhay bilang isang mag-aaral, kasapi ng
pamilya atlipunan.
2.Nabibigyang-halaga ang kontribusyon ng mga iskolar sa paglinang ng pangunahing kaisipan saEkonomiks.
3.Naihahambing ang iba’t bang pananaw sa pag-aaral ngEkonomiks
4.Natataya ang kahalagahan ng Ekonomiks sa pang-araw-arawna pamumuhay ng bawat pamilya at nglipunan.
5.Naiuugnay ang kakapusan sa pang-araw-araw napamumuhay.
6.Natutukoy ang mga palatandaan ng kakapusan sa pang-araw-arawna buhay.
7.Nakabubuo ng kongklusyon na ang kakapusan ay isangpangunahing suliraningpanlipunan.
8.Nakapagmumungkahi ng mga paraan upang malabananang kakapusan.
Aralin 2
Nasusuri ang kaibahan ng kahulugan at konsepto ngpangangailangan atkagustuhan.
Naiuugnay ng mga personal na kagustuhan at pangangailangan sa suliranin ngkakapusan.
3.Nasusuri nang maayos ang hiyarkiya ngpangangailangan.
Nakabubuo ng sariling pamantayan sa pagpili ng pangangailangan at kagustuhan ayon sa tamangbatayan.
Nakasusuri nang maayos sa mga salik na nakaiimpluwensiyasa pangangailangan atkagustuhan.
Nakapagmumungkahi ng mga paraan upang malabananang kakapusang dulot ng pangangailangan
atkagustuhan.
Aralin 3
Nasasaliksik ang mgadatos.
Napapahalagahan ang bahaging ginampanan ng pagiging matalinongmamimili.
Nakagagawa ng mga grapikong pantulong sapag-unawa.
Naipapaliwanag ang mgadatos.
Nagagawa ang paglalarawan ngekonomiya.
Nagagamit ang mga materyales mula sateknolohiya.
Nasusuri ang mgadokumento.
Nabubuo ang mapa ngkonsepto.
Nakikilahok sa pangkatang talakayan.
Nakalilikha ng mga alternatibongsitwasyon.
Nagagampanan ang mga tungkulin bilang matalinongmamimili
Nakapagpapasya nang matalino sa pagpili ng mga dapat unahin.
Aralin 4
Nakapagsasaliksik ng mgadatos.
Napahahalagahan ang bahaging ginampanan ng pagigingproduktibo.
Nakagagawa ng mga grapikong pantulong sapag-unawa
Nakapagpapaliwanag ng mgadatos.
Nakagagawa ng paglalarawan ngekonomiya.
Nakagagamit ng mga materyales mula sateknolohiya.
Nakapagsusuri ng mgadokumento.
Nakabubuo ng konseptongmapa.
Nakikilahok sa pangkatang talakayan.
Nakalilikha ng mga alternatibongsitwasyon.
Nagagampanan ang mga tungkulin bilang produktibongmamamayan.
Nakapagpapasya nang matalino sa pagpili ng mga dapat unahin.
Nasasagutan ito dahil ito ang magsasabi ng iyong lebel ng pagkatuto at kung handa ka na para sa susunod
namodyul.
Modyul Map
7
Concept Map ng Aralin
Ito ang simpleng concept map ng mga paksang tatalakayin sa araling ito.
EKONOMIKS
Bilang
Kahulugan Kahalagahan Agham Ang Suliranin
Kasaysayan at panlipunan ng Kakapusn
Pangunahing
Kaisipan
Palatandaan
Paraan ng
Aralin 2 Paglaban
Pangangalangan at Kagustuhan
SALIK
Aralin 3
PAMANTAYAN
PAGKONSUMO MATALINONG
(MAMIMILI) KARAPATAN MAMIMILI
TUNGKULIN
8
BATAS
Kahulugan ng PROTEKSYON TUNGKULIN
Ekonomiks
Q
POKUS
U 1. Kaugnayan ng Alokasyon sa Kakapusan,
A Pangangailangan atKagustuhan
R Kakapusan 2. Kahalagahan ng tamangdesisyon
T 3. Iba’t ibang SistemangPang-ekonomiya
E
R
Pangagailangan at
Kagustuhan
Alokasyon
1.
Pagkonsumo POKUS
Proseso ngProduksyon
Proseso ng Produksyon at Implikasyonnito
Mga Organisasyon ngNegosyo
Produksyon
Aralin 4
Aralin 1: Ang Ekonomiks Bilang isang Agham.
Panimula at mga Pokus na Tanong
Natanong mo na ba minsan sa iyong sarili bakit palaging kulang ang mga bagayna gusto mo?
Sa pang-araw- araw na gawain ng tao, humaharap siya sa iba’t ibang suliraning
maykinalamansapagtugonngmgapangangailangan–parasasarili,parasa
pamilya,atparasakapwa.Sasimplengpananawmulaumagahangganggabi, kakailanganin ang pagpapasiya
kung ano ang kakainin; kung ano angisusuot
nadamit;kungmagkanoangdapatnaitutuosnabadyetkunggaanoangbaon sa araw-araw na pagpasok sa
paaralan.Ang lahat ng ito’y umiikot sa pagtugon ng mga nagtutunggaling panga- ngailangan at
kagustuhan ng tao. Ang mga sitwasyong nabanggit ay
mga batayang kaisipang pang-ekonomiya na bagama’t hindi batid ng isang estudyante ay kaniya nang
isinasabuhay.Sa araling ito, ating tutuklasin ang kasaysayan, mga konsepto, pangunahing
kaisipanatpamamaraansaEkonomiks.Saatingpag-aaral,isaisipattandaan na ating hahanapin ang mga sagot
sa tanong: Paano magiging produktibo a
ng pamumuhay ng tao? Sikapin mo ring sagutinn ang mga sumusunod na tanong:
POKUS NA TANONG:
AP9MKE-la-1
Napaghahambing ang
iba;t ibang pananaw sa
pag-aaral ng ekonomiks
at
AP9MKE-la-1
AP9-MKE-la-2
Nakapagmumungkahi ng
mga paraan upang
malabanan ang
kakapusan.
AP9MKE-lc-6
Inaasahang Kasanayan
Upang maayos mong matapos ang mga gawain sa araling ito, kailangan mong tandaan ang mga sumusunod:
1.Nailalapat ang kahulugan ng Ekonomiks sa pang-araw-araw na pamumuhay bilang isang mag-aaral, kasapi ng
pamilya atlipunan.
2.Nabibigyang-halaga ang kontribusyon ng mga iskolar sa paglinang ng pangunahing kaisipan saEkonomiks.
3.Naihahambing ang iba’t bang pananaw sa pag-aaral ngEkonomiks
4.Natataya ang kahalagahan ng Ekonomiks sa pang-araw-arawna pamumuhay ng bawat pamilya at nglipunan.
5.Naiuugnay ang kakapusan sa pang-araw-araw napamumuhay.
6.Natutukoy ang mga palatandaan ng kakapusan sa pang-araw-arawna buhay.
7.Nakabubuo ng kongklusyon na ang kakapusan ay isangpangunahing suliraningpanlipunan.
8.Nakapagmumungkahi ng mga paraan upang malabananang kakapusan.
PANIMULANG PAGTATAYA
Alamin natin ngayon kung may kaalaman ka sa araling tatalakayin sa pamamagitan nang pagsagot
sa panimulang pagtataya. Sagutan ang paunang pagtataya A at B sa APPENDIX-1-3. Unawain ang
bawat panuto at tanong. Isulat ang hinihinging sagot sa Activity/ Assessment notebook. Malalaman
ang wastong sagot habang pinag-aaralan mo ang modyul na ito.
Humaharap ang tao sa iba’t ibang suliraning may kinalaman sa pagtugon ng mga pangangailangan- para
sa sarili, para sa pamilya, at para sa kapwa. Sa simpleng pananaw, mula sa umaga hanggang sa gabi,
kakailanganin ang pagpapasya kung ano ang kakainin; kungano ang isusuot na damit; kung magkano
ang dapat na itutuos na badyet; kung gaano ang baon sa araw-araw na pagpasok sa paaralan; at kung
tumaas ang halaga ng gasolina at mgabilihin.
Ang lahat ng ito ay umiikot sa pagtugon ng mga nagtutunggaling pangangailangan at kagustuhan ng tao.
Ang mga sitwasyong nabanggit ay mga batayang kaisipang pang -ekonomiya na bagama’t hindi batid ng
isang mag-aaral gaya mo ay iyo nang isinasabuhay. Sa puntong ito, Paano naaapektuhan ng agham ng
Ekonomiks ang iyong pang- araw-araw na pamumuhay? Paano ka makakatulong upang lubusang
pakinabangan n gating bansa ang mga pinagkukunang yaman?Paano mo maipapakita ang paglaban sa
epekto ng kakapusan sa iyong pang-araw-araw na buhay?
Ito ang mga mahalagang tanong na ating sasagutin sa araling ito. Bilang mag-aaral o miyembro ng
pamilya o pamayanan, tayo ay nakararanas ng mga pagkakataon na kailangang magdesisyon.
Minsan naman tayo ay inaatasang magdesisyon dahil ito ay ating
tungkulin. Ating umpisahan ang modyul na ito sa pamamagitan ng unang gawain.
Gawain 1 SUBUKIN!
11
Bilang pagsisimula sa Araling ito Sagutan ang Subukin sa APPENDIX-4 Kopyahin ang tanong at isulat
ang hinihinging sagot. Isulat ang inyong mga sagot sa inyong Activity/Assessment notebook.
Ang iyong layunin sa bahaging ito ay pag-aralan at unawain ang mga pangunahing konsepto.
Ano ang Ekonomiks?Ating tuklasin ang kahulugan, saklaw, kahalagahan, kasanayan, at
pangunahing kaaisipan ng konseptong ito. Iyo ring aalamin mula sa mga impormasyon at datos
Kung paano naaapektuhan ng agham ng ekonom iks ang iyong pang-araw-araw na buhay.
12
Paano ka makatutulong upang lubusang pakinabanggan n gating bansa ang mga pinagkukunang
yaman? Paano mo maipapakita ang paglaban sa epekto ng kakapusan sa iyong pang-araw-araw
na buhay.
Ating ipagpatuloy ang pag-aaral sa pamamagitan ng pagbisita sa mga piling websites tungkol sa
pag-aaral ng ekonomiks.
GAWAIN 3 Ano daw?
Para sa mga estudyanteng may konektibiti sa internet i-klik lamang ang mga links na nasa ibaba.
Mula sa mga websites na ito, punan ang Star Map/Bubble Map graphic organizer ng mga katagang may
kaugnayan sa Ekonomiks. Maaaring dagdagan ang bilog saBubble map/ Star map ayon sa mabuong mga ideya
na konektado sa Ekonomiks.Kopyahin at isulat ang hinihinging sagot inyong Activity/Assessment notebook.
Bumuo ng sariling depinisyon ng Ekonomiks gamit ang One -Minute Pause. Kopyahin ang tanong at isulat ang
hinihinging sagot sa Activity/Assessment Notebook.
1.Ang Ekonomiks ay_____________________________________ .
Wastong Agham
Paggamit ng Ekonomiks Panlipunan
Pinagkukunang
Yaman
Paggawa ng Makabuluhang
Desisyon ng Tao
Pamprosesong Tanong:
1. May pagkakatugma ba ang iyong ibinigay na kahulugan sa mga kahulugan na makikita sa pigura?
Anong mga pangunahing ideya ang magkakapareha?
Pag-aaral ng Ekonomiks
Sa pag-aaral ng Ekonomiks, matutuhan ng bawat indibidwal ang mga kaisipan, pananaw, kasanayan, at
konsepto na napagpapaliwanag kung bakit ang tao sa lipunan ay patuloy na kumikilos upang maghanap buhay
at magkaroon ng ikabubuhay maging ang mga galaw ng mga pamahalaan ukol sa pamamalakad ng ekonomiya.
Para samga karagdagang impormasyon tungkol sa pag-aaral ng ekonomiks.
Basahin at unawain sumusunod na teksto sa APPENDIX 10 hanggang 15.
GAWAIN6Matching Type
Pagpili at Pagdedesisyon
Ang pagpipili at pagdedesisyon ay magkaugnay.Sa sandaling ang isang tao ay nakapili ng isang bagay
na bibilhin o gagawin, iyon ay tanda na sya ay gumawa ng desisyon
Pangunahing
Kaisipan Sa
Ekonomiks
Mga Ekonomista
\
Sa bahaging ito ng modyul, hangarin mong magkaroon ng kritikal na pagsusuri sa mga mahahalagang
aspekto ng ating paksa Paano naaapektuhan ng agham ng Ekonomiks ang iyong pang- araw-araw na
pamumuhay? Paano ka makakatulong upang lubusang pakinabangangan ng ating bansa ang mga
pinagkukunang yaman?Paano mo maipapakita ang paglaban sa epekto ng kakapusan sa iyong pang-araw-araw
na buhay?
Ating pag-aralan ang iba’t ibang uri ng datos mula sa mga video, mga website at mga artikulo.
Mahuhugot ang mga ito sa mga mahahalagang impormasyon na magpapalalim ng iyong
kaalaman tungkol sa paksa. Handa ka na ba?
GAWAIN9 TIYAKIN
Unang Hakbang
Ikalawang Hakbang
16
Epekto/Kalalabasan
Bilang pagsisimula sa araling ito ay sagutan ang subukin sa APPENDIX 22. Kopyahin ang tanong at isulat ang
hinihinging sagot sa Activity/Assessment notebook.
Pagkakaiba
Kakapusan Kakulangan
GAWAIN16 Subukin Mo!
Bilang pagsisimula sa araling ito ay sagutan ang subukin sa Appendix-29. Kopyahin ang tanong at isulat ang
hinihinging sagot sa Activity/Assessment notebook.
Aralin 1.2 Konsepto ng Kakapusan
TANDAAN.
Basahin at unawain ang buod ng Teksto sa Appendix-35.
Pamproseong Tanong:
Katapusang
1. PaanoBahagi
naaapektuhan
ng Pagpapalalim
ng agham ng Ekonomiks ang iyong pang- araw-araw na
pamumuhay?
2. Paano ka makakatulong upang lubusang pakinabangan n gating bansa ang mga pinagkukunang
yaman?
3. Paano mo maipapakita ang paglaban sa epekto ng kakapusan sa iyong pang-araw-araw na buhay?
Sa bahaging ito ng modyul, nagbago ang iyong pananaw tungkol sa paksa maging sa personal na
aspekto tungkol dito.
May malalim ka ng kaalaman tungkol sa paksa kaya dadako ka na ngayon sa susunod na bahagi
ng modyul ang PAGLILIPAT.
Values Integration
Transformed
-Ang mga mag-aaral ay inaasahang magpapakita ng pagmamahal sa bayan at sa kapwa.
Magiging makabayan at pagiging mapanuri sa pang[-araw-araw na gawain sa buhay.
Respectful
-Ang mg mag-aaral ay inaasahang magpapakita ng pagrespeto sa mga yamang likas na nakakatulong sa
pagpapaganda ng takbo ng ekonomiya ng bansa.
Parsa sa mga mag-aaral na walang koneksyon sa internet. Ilagay lamang ang nagawang pie chart sa
Activity notebook . Kopyahin at isulat ang nagawang pie chart.
Ano Ang Aking Karanasan? Ano ang Aking Mga Paano ko Ito Mapakikinabangan?
Natutunan?
at wastong impormasyon.
PAGKAKAAYON Ang mga mungkahi ay Ang mga mungkahi ay May mga mungkahi Ang mga mungkahi
AT naaayon at angkop sa naaayon sa kakayahan, na hindi praktikal na ay kulang at
KAANGKUPAN kakayahan, edad at estado edad at estado ng isang gawin. mahirap isagawa.
ng isang mag- aaral. mag- aaral.
ISTRUKTURA, Ang lahat ng pangungusap Halos lahat ng Halos lahat ng Ang mga
GRAMATIKA AT ay wasto ang pangungusap ay wasto pangungusap ay pangungusap ay
MEKANIKS ang tama ang hindi
pagkasulat at pagkagawa, pagkagawa maganda, at
may pagkakaiba may subalit magka- mahirap
sa istruktura. pagkakaiba kapareha ang unawain.
Walang mali sa ang haba at haba. May Maraming mali
gramatika, walang mga mga mali sa sa gramatika,
pagbabaybay, o mali na gramatika at pagbabaybay,
mekaniks. nakasasagabal pagbabaybay at istruktura
sa pag-unawa subalit hindi na nakakasa-
sa paksa. nakasasa- gabal sa pag-
gabal sa pag- unawa.
unawa sa
paksa.
2. Paano ka makakatulong upang ipalaganap ang impormasyon ukol sa pangangalaga ng ating likas na
yaman.
3. Bakit lahat ng tao ay apektado ng kakapusan?
5 4 3 2 1
Maayos,at klaro Maayos, at klaro Maayos, at klaro Maayos at klaro Hindi maayos at
ang pagkakasulat ang pagkakasulat ang pagkakasulat ang pagkakasulat hindi klaro ang
at may sapat na at may ngunit may kulang at walang pagkakasulat at
impormasyon at impormasyong ang impormasyong impormasyong walang
datos na naibigy. naibigay. naibigay. naibigay. impormasyong
naibigay.
POKUS NA TANONG:
Paano mailalarawan ang kaibihan ng pangangailangan at
kagustuhan ng tao?
Quarter 1 Pamagat: Matutuhan mo ang.. Bilang ng oras/ Sesyon
Aralin Blg.
22
2 Pangangailangan at Naipapakita ang ugnayan Week 4
Kagustuhan ng Tao ng personal na kagustuhan
at pangangailangan sa
suliranin at kakapusan.
AP9MKE-ld-8
Nasusuri ang kaibahan ng
kagustuhan ( wants) sa
pangangailangan( needs)
bilang batayan sa pagbuo
ng matalinong desisyon.
AP9MKE-ld-9
Nasusuri ang mga salik na
nakakaimpluwensya sa
pangangailangan at
kagustuhan: at
AP9MKE-le-11
Nakabubuo ng sariling
pamantayan sa pagpili ng
mga pangangailangan
batay sa hirarkiya ng
pangangailangan.
AP9MKE-le-10
Gaano man karami ang mga pinagkukunang-yaman kung walang hanggan naman ang pangangailangan at
kagustuhan ng mga tao, hindi rin mabibigyan ng solusyon ang suliranin sa kakapusan.
Makatutulong ang kaalaman ukol sa kagustuhan at pangangailangan ng bawat isa nang malaki sa paggawa ng
mga desisyong may kaugnayan sa suliranin sa kakapusan.mag-aaral, may magagawa ka upang maibsan ang
mga suliraning ito sa pamamagitan ng isang simple at produktibongpamumuhay. Ngunit sa puntong ito, kailan
at paano mo masasabi na may isa kang produktibong pamumuhay bilang isang mag-aaral o kasapi ng pamilya?
GAWAIN1 Subukin
Bilang pagsisimula ng Aralin. Basahin ang Appendix 36. Subukin. Basahin at unawain ang mga tanong.
Kopyahin at isulat ang hinihinging sagot sa Activity/Assessment Notebook.
Sagutin ang Anticipation-Reaction Guide ng dalawang beses.Una, bago ang aralin at gawin ulit pagkatapos ng
aralin.
Isulat ang S kung sang-ayon ka sapahayag
Isulat ang DS kung hindi ka sang- ayon sapahayag
23
Anticipation Reaction Guide
Sagot Bago ang Aralin Mga Hinuha at Pahayag Sagot Pagkatapos ng Aralin
Tungkol sa Pangangailangan
at Kagustuhan
Ang pangangailangan at
kagustuhan ay parehas
lamang.
Ang kagustuhan ay
nakapagbibigay kasiyahan sa
isang tao.
Ang pagkain ng sapat at wasto
sa sariling tahanan lamang ay
sapat na upang mapanatiling
malusog angkatawan.
Ang kagustuhan ay mahalaga
upang mabuhay ang tao.
Ang kagustuhan, kahit hindi
matugunan, ay hindi
magdudulot ng pinsala sa tao.
May iba’t ibang antas
ang pangangailangan ng tao.
Sinubukan mong sagutin ang mga naunang katanungan.Sa ating talakayan , matutuhan mo rin ang iba pang mga
konsepto na tutulong sa iyo upang maisagawa ang isang Budget Plan para sa isang Barangay Committee on
Ways on Means para sa isang Relief Operations para sa mga apektado ng mga kalamidad.
Ang layunin mo sa bahaging ito ng modyul ay pag-aralan at unawain mo ang konsepto ng pangangailangan at
kagustuhan.
Ano ang pagkakaiba ng pangangailangan sa kagustuhan? Atingtuklasin ang kahulugan nito kaugnay sa bawat
sarili at suliranin ng kakapusang dulot nito, at hirarkiya bilang pamantayan sa pagdedesisyon. Iyo ring aalamin
mula sa mga impormasyon at datos ang mga salik na nakakaimpluwensiya sa pangangailangan at kagustuhan.
Paano mailalarawan ang kaibihan ng pangangailangan at kagustuhan
ng tao?
pangangailangan at kagustuhan ay nakaiimpluwensiya sa iyong matiwasay na pamumuhay? Paano malulutas
ang mga suliranin ng kakapusang dulot ng pangangailangan at kagustuhan?
GAWAIN3 Pagbibigay-Depinisyon
Panuto: Basahin at unawain ang mga sumusunod na tanong . maari nyong buksan ang inyong batayang aklat.
Isulat ang inyong mga sagot sa inyong Aktibity Assessment Notebook.
GAWAIN4 Pagbibigay-Depinisyon
PANGANGAILANGA
N
Isulat sa grapikong pantulong ang iyong depinisyon ng pangangailangan.Isulat ang inyonhg sagot sa inyong
Aktibity Assessment Notebook
Isa sa mga pangunahing hangarin ng Pamhalaan ay ang tugunan ang pangangailangan ng mga
mamamayan. Ang pangangailangan ay mga bagay na kaialngan ng tao upang mabuhay.
Kagustuhan ang mga bagay na ito ay hindi kailangan upang mabuhay ang tao.
TANDAAN
Tinatawag napangangailangan (needs) ang mga bagay na kailangan ng tao upang mabuhay. May
mga pangunahing pangangailangan (primary o basic needs) ang tao tulad ng pagkain, damit, at
tirahan na mahalaga sa pananatili ng kanyang buhay (survival).
Mayroon ding mga bagay na nagbibigay ng kasiyahan sa tao ngunit maaari
namangmabuhaykahitwalaangmgaito.Tinatawagitongkagustuhan(wants)na maaaring tugunan o
hindi tugunan dahil hindi nakasalalay ang buhay ng tao sa mga bagay na ito. Halimbawa nito ang
mga cellphone, kompyuter, alahas, sasakyan,at mga hindi materyal na bagay tulad ngkaranasan.
Ang pangangailangan ay mga bagay na lubhang Ang kagustuhan ay mga bagay na ginusto
mahalaga upang ang tao aymabuhay lamang at ang tao ay patuloy na mabubuhay
Kabilang dito ang damit, pagkain attirahan kahit walaito.
Kapag ipinagkait ang mga bagay na nakatutugon sa Ang mga bagay na ito ayhindi mahalaga.
mga pangangailangan ng tao, magdudulot ito ng sakit Ang pagnanais na tugunan ito ay bunga
o kamatayan. lamang ng layaw ngtao.
Pangkaligtasan Pisyolohikal
Figure 1:
26
Figure 2
TANDAAN
Pamantayan sa Pagsusunod-sunod ng mga Kagustuhan Ayon sa Kahalagahan
Ang walang hanggang pangangailangan at kagustuhan ng tao ang itinuturing na pinakaugat ng
suliraning may kaugnayan sa kakapusan. Kaya nararapat na maging matalino sa pagpapasiya
ukol sa paggamit ng may kakapusang pinag- kukunang- yaman. Kinakailangang bigyang-tugon
ang mga bagay na makapagbibigay sa tao ng higit na kapakinabangan at kasiyahan. Sa ganitong
paraan, maiiwasan ang pag-aaksaya at hindi na magiging malaking suliranin ang kakapusan.
Bukod sa matalinong pagpili, dapat ding tiyakin ang mahusay na alokasyonngmgapinag-
kukunang–yamanbataysapaggagamitan.Makatutulong din and pagpipigil ng mga tao sa kanilang
mga kagustuhan. Ang pagpapalibansa mga kagustuhan ay nanganga-hulugan ng pagbibigay-
halaga sa mga pangangailangan.
Dapatdingtipirinangpaggamitngmaykakapusangpinagkukunang-yaman upang isaalang-alang ang
susunod na mga henerasyon. Sa pamamagitan ng pagtitipid, mas maraming tao ang higit na
makikinabang sa mga kapos na pinagkukunang-yaman
Katapusang Bahagi ng Paglilinang
Sa bahaging ito ng modyul ay nalaman mo na ang konsepto ng pangangailangan at
kagustuhan. Nabibigyang-halaga ang malalim na pag-unawa nito upang makabuo ng matalinong
desisyon sa iba’t ibang suliranin tulad ng kakapusan.
Nalinawan ka na rin kung alin ang tama sa mga konseptong una mongsinang-ayunan sa
Anticipation-Reaction Guide. Natukoy mo na ba kung aling konsepto ang mali?
Ngayong alam mo na ang mga mahahalagang konsepto tungkol saaralin, samahan mo
27
akong palalimin ang iyong mga kaalaman tungkol sa pangangailangan at kagustuhan.
Values Integration
Disciplined
Ang bawat mag-aaral ng Notre Dame ay inaasahang magpapakita ng,
Pagdidisiplina sa sarili at pagsisikap na makamit ang mithiing bagay.
GAWAIN6Kulay ngPag-unawa!
Sukatin mo ngayon ang iyong pag-unawa sa paksa ng araling ito. Tingnan mo sa larawan kung anong kulay ng
iyong pag-unawa.
10. KULAY NG PAG-UNAWA
W
I understand and can try this on my own.
BERDE
Panuto: Unawain ang ipinapakita ng larawan. Isulat sa loob ng kahon ang kahulugan nang napili mong kulay at
ipaliwanag. Isulat ito sa inyong Aktibity Assessment Notebook.
TANDAAN
Matalinong Pagpapasiya sa Pangangailangan at sa Kagustuhan
Narito ang mga hakbang na maaaring gamiting batayan sa paggawa ng matalinong pagpapasiya:
Pagtukoy sa suliranin na kailangang maging patas at makatarungan sa pagtingin sa mga ito.
Iwasan ang mga may kaugnayan sa damdamin sa natukoy nasuliranin.
Pagtukoy sa mga alternatibong pagpipilian sa paglutas ngsuliranin.
Paggawangmgapamantayannakakailanganinupangmasubukano
mabigyang- halaga ang mga alternatibongtinukoy.
Ebalwasyon ng mga alternatibongtinukoy.
Pagpili sa pinakamahusay na alternatibo.
Katapusang Bahagi ng Pagpapalalim
28
Sa bahaging ito ng modyul, nagbigay sa iyo ng bagong pananaw ang talakayan tungkol sa paksa maging sa I
yong personal na buhay.Ngayong may malalim ka ng kaalaman sa aralin, handa ka nang ilipatang iyong
mga natutuhan.
GAWAIN7 Pagsagot sa Map of ConceptualChange
Sagutin ang Anticipation-Reaction Guide ng dalawang beses.Una, bago ang aralin at gawin ulit pagkatapos ng
aralin.
Isulat ang S kung sang-ayon ka sapahayag
Isulat ang DS kung hindi ka sang- ayon sapahayag
Anticipation Reaction Guide
Sagot Bago ang Aralin Mga Hinuha at Pahayag Sagot Pagkatapos ng Aralin
Tungkol sa Pangangailangan
at Kagustuhan
Ang pangangailangan at
kagustuhan ay parehas
lamang.
Ang kagustuhan ay
nakapagbibigay kasiyahan sa
isang tao.
Ang pagkain ng sapat at wasto
sa sariling tahanan lamang ay
sapat na upang mapanatiling
malusog angkatawan.
Ang kagustuhan ay mahalaga
upang mabuhay ang tao.
Ang kagustuhan, kahit hindi
matugunan, ay hindi
magdudulot ng pinsala sa tao.
May iba’t ibang antas
ang pangangailangan ng tao.
Ang layunin mo sa bahaging ito ng modyul ay ilipat mo sa maka- totohanang sitwasyon ang iyong mga
natutuhan. Bibigyan kita ng tungkulin na magpapakita ng iyong buong kaalaman at katalinuhan hinggil sa
paksa. Magkakaroon ka ng karagdagang gawain sa pama- magitan ng kongkretonng paraan upang maging
produktibo ang iyong pamumuhay bilang isang mag-aaral o kasapi ng pamilya. Gagawa ka ng isang sanaysay.
Para sa mga
Hakbang mag-aaral
kung na may koneksyon
Paano Gamitin sa internet. Ipadala ang nagawang pie chart sa tulong ng Glogster
ang Glogster:
(google account, etc). isulat
1.Bisitahin angwww.glogster.com o ipasa ang link upang makita at mabasa ng guro. Ilagay o isulat ang Link sa
Activity/Assessment Notebook.
29
2.Mag-sign-up saglogster
3.Sagutin ang mga kinakailangang detalye
4.I-klik ang First Glog na kahon at pumili ngtemplate
5.Maaaring piliin lamang ang horizontal at verticaltemplate
6. I-klik ang text editor ng bawat bubble at lagyan ngpagpapaliwanag tungkol sa
iyongposter
7.I-klik ang grab tool at i-klik ang grab still image at maaaring i-shotang
poster via webcam
8.Pagkatapos nito ay i-klik angdashboard
9.Maaari ring i-klik ang + icon upang i-upload ang imahe galing sa iyongfile
10. I-klik ang SAVE
Parsa sa mga mag-aaral na walang koneksyon sa internet. Ilagay lamang ang nagawang pie chart sa
Activity/Assessment notebook. Kopyahin at isulat ang nagawangf pie chart.
at wastong
impormasyon.
30
PAGKAKAAYON Ang mga mungkahi Ang mga May mga Ang mga
AT KAANGKUPAN ay naaayon at mungkahi ay mungkahi na mungkahi ay
angkop sa naaayon sa hindi praktikal na kulang at mahirap
kakayahan, edad at kakayahan, edad at gawin. isagawa.
estado estado ng isang
ng isang mag- aaral. mag- aaral.
5 4 3 2 1
Maayos,at klaro Maayos, at klaro Maayos, at klaro Maayos at klaro Hindi maayos at
ang pagkakasulat ang pagkakasulat ang pagkakasulat ang pagkakasulat hindi klaro ang
at may sapat na at may ngunit may kulang at walang pagkakasulat at
impormasyon at impormasyong ang impormasyong impormasyong walang
datos na naibigy. naibigay. naibigay. naibigay. impormasyong
naibigay.
Aralin 3: Ang Kahalagahan ng Pagkonsumo at Produksiyon
POKUS NA TANONG:
Par sa mga estudyanteng may internet koneksyo panoorin ang isang video na may kaugnayan sa paksang
tatalakayin.Mataposmoitongmapanood,sasagutinmoangmgatanongkasunod nito.I-klik ang link na
ito: https://www.youtube.com/watch?v=8YioR2ULrr&list=PLF034B586ABDB4329
Movie Film for the Overconsumption of Stuff
https://www.youtube.com/watch?v=c5fEEy53kJs&list=PLF034B586ABDB4329&index
=85 Over Consumption Part 1
Para sa mga estudyanteng walang internet koneksyon buksan ang Appendix 39 hanggang
40.Pagkatapos ay sagutan ang mga sumusunod na tanong sa ibaba. Isulat ito sa inyong
Activity/Assessment Neotebook.
GAWAIN2. Subukin.
Bilang pagsisimula ng aralin. Basahin ang Appendix 41 Subukin. Basahin at unawain ang bawat tanong.
Kopyahin at isulat ang hinihinging sagot sa inyong activity/assessment notebook.
GAWAIN3 Map of Conceptual Change
Sa ibaba ay makikita ang isang Map of Conceptual Change na IRF Chart na magiging pangunahing gabay mo
upang mamonitor ang daloy ng pagbabago na iyong natutuhan. Sa pagkakataong ito, sasagutin mo lamang ang
Inisyal na bahagi, samantalang ang iba pang bahagi nito ay sa susunod na mga gawin.
Isusulat mo ngayon ang iyong Inisyal na kaalaman na may kaugnayan satanong na Paano magiging
produktibo ang pamumuhay ngtao?
Initial Answer
Revised Answer
Final Answer
Katapusang Bahagi ng Pagtuklas
Naibigay mo na ang iyong inisyal na kaisipan tungkol sa paksa sa pagkonsumo.
Hinihikayat kitang basahin, unawain at sagutin lahat ng gawain upang matutuhan, maunawaan at
magawa mo ng tama ang mga dapat maisakatuparan sa araling ito. Ang lahat ng gawain dito ay
sadyang inilaan upang maging handa ka sa gagawin mong perpormans/proyekto sa pagtatapos ng
modyul.
33
Page |
Ang proyekto na iyong gagawin ay magpapakita ng katangian ng isang matalino at produktibong
mamamayan ng lipunan na magsusulong ng patuloy na pagbabago at pag-unlad sa kasalukuyang
panahon at sa hinaharap.
Interbyuhin mo ang 3-5 na taong madalas mong makasalamuha at alamin mo kung ano-ano ang mga bagay na
madalas nilang kinukonsumo at ano ang mga salik na nakaiimpluwensiya sa kanilang pagkonsumo.
Matapos mo itong magawa, ipasa mo ito sa iyong guro gamit ang evernote o maaari ring i-print ito.
Para sa mga mag-aaral na may koneksyon sa internet. Ipadala ang nagawang pie chart sa tulong ng
www.evernote.com(google account, etc). isulat o ipasa ang link upang makita at mabasa ng guro. Ilagay o
isulat ang Link sa Activity/Assessment Notebook.
Parsa sa mga mag-aaral na walang koneksyon sa internet. Ilagay lamang ang nagawang Diagram sa Activity
TANDAAN
/Assessment notebook..Kopyahin at isulat ang nagawangf pie chart.
Mga mga bagay at pag-uugali na nakaaapekto sa dami at uri ng mga produkto at serbisyo na
kinokonsumo ng tao. ito ang mga salik na may impluwensiya sa gagawing pagkonsumo ng tao.
Sagutan ang Appendix 45 hanggang 46. Tiyakin sa batayang aklat Ekonomiks. Kopyahin at isulat
ang hinihinging sagot.
Ang kahalagahan ng Pagkonsumo at Produksiyon.
May mga gawain sa ekonomiya na kailangang bigyan ng pansin upang masiguro ang
paglago at pag-unlad ng kabuhayan ng tao sa bansa.
Para sa mga estudyanteng mga internet koneksyon I-klik ang link na nasa ibaba:
http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/TABLE%203%20%20Percent%20Distrib
ution%20of%20Family%20Expenditure.pdf
o maaari ring gamitin ang table sa ibaba. Suriin ang kadalasang kinukonsumo ng mga Pilipino.
Notes:
Details may not add up to totals due to rounding Revised May 19, 2008
Source: National Statistics Office, 2006 Family Income and Expenditure Survey, Preliminary Results Page last updated: July 9, 2008
Para sa ikalimang gawain buksan ang Appendix 46. Tiyakin A. basahin at unawain ang
sumusunod na tanong at panuto. Isulat ang inyong sagot sa inyong aktibity notebook.
36
Page |
TADAAN
Ang naunang gawain ay maaaring nagpamulat sa iyo na ikaw mismo ay naiimpluwensiyahan ng
pag-aanunsiyo upang kumunsumo. Hinihikayat kitang pagnilay-nilayan ang mga bagay na dapat
iwaksi upangmaipakitaangtamangpagdedesisyonsapagpilingikukonsumo.
Ang layunin mo sa bahaging ito ng modyul ay magamit ang iyong natutuhan sa tunay na buhay.
Bibigyan ka ng isang pagsasanay upang maipakita ang iyong pag-unawa sa aralin.
Sa unang aralin, ginawa mo ang directed prompt sa paggawa ng personal budget plan, sa
ikalawang aralin naman ay open prompt ng family budget plan. Sa pagkakataong ito, ang
ikatlong aralin naman ay guided transfer ng community-based budget plan.
GAWAIN 6.Community Based Budget Plan (TASK)
Para sa mga may KomputerIkaw, bilang budget officer ng inyong school organization ay
naatasang gumawa ng budget plan para sa gagawing community outreachsamganasalantangbagyo.
Kailanganmongmagamitnang tama at patas ayon sa pangangailagan ang budget. Matapos
itong gawin,kailanganmongmakuhaangpagsang-ayonngmgamiyembro
ng inyong organisasyon sa paaralan. Gumamit ng powerpoint presentation para maipresenta ito. Gawing gabay
ang mga sumusunod na pamantayan: makatotohanan, organisasyon, produktibidad at detalye o impormasyon
PANUTO:
Para sa mga walang computer maaring isulat into sa isang maliit na
bandpaper. At idikit lamang ito sa inyong module.
PRODUK- Ang nabuong Ang nabuong Ang nabuong budget Ang nabuong
TIBIDAD budget plan ay budget plan ay plan ay nagpapakita budget plan ay
komprehensibo, nagpapakita ng ng kakulangan sa hindi
detalyado at matalinong pagpapasya upang nagpapakita ng
nagpapakita ng pagpapasya magamit ng wasto ang matalinong
matalinong upang magamit budget pagpapasya
pagpapasya upang ng wasto ang
magamit ng wasto budget
ang budget
37
Page |
ORGANI- Ang plano ay Ang plano ay Ang plano ay may Ang plano ay
SASYON organisado, organisado, at kakulangan sa hindi
malinaw at maayos nagpapakita ng organisasyon organisado at
na higit kapakinabanag impormasyon kung walang
nagpapakita ng an ng mga paano ang tamang impormasyon
kapakinabanagan impormasyon paggamit ng yaman kung paano
ng mga kung paano ang tamang
impormasyon kung ang tamang paggamit ng
paano ang tamang paggamit ng yaman
paggamit ng yaman
yaman
OVERALL
RATING
Katapusang Bahagi ng Paglilipat
Nakatulong ba ang ginawa mong performance task upang makita at maunawaan ang
kahalagahan ng pagiging produktibong mamamayan
PANGHULING PAGTATAYA
Sa araw-araw na pamumuhay natin, madalas na tumatambad ang mga balita at isyu kaugnay ng
pagtaas ng presyo ng mga bilihin gawa ng pagtaas ng gastossa produksyon . Ang mga
kalagayang ito ay hindi lamang para sa mga magulang ninyo, higit sa kung paano mo
pinagkakasya bilang mag-aaral ang anumang yaman/badyet mayroon ka upang patuloy kang
makapamuhay saaraw-araw?
POKUS NA TANONG:
Paano ka makatutulong upang maipatupad ang alokasyon ng mga pinagkukunang yaman bilang sagot sa
kakapusan.
Saklaw ng Aralin
4 Ang kahalagahan ng Natatalakay ang mga salik Week 6
Pangkosumo at. ng produksiyon at ang
implikasyon nito sa pang-
araw-araw na pamumuhay.
KWHL CHART
What I K-now What I W-ant to know H-ow will I know it What I L-earned
1.
2.
3.
4.
5.
Katapusang Bahagi ng Pagtuklas
Naibigay mo na ang iyong inisyal na kaisipan tungkol sa paksa na alokasyon at produksyon.
Hinihikayat kitang basahin, unawain at sagutin lahat ng gawain upang matutuhan, maunawaan at
magawa mo ng tama ang mga dapat maisa-
katuparan sa araling ito. Ang lahat ng gawain dito ay sadyang inilaan upang maging handa ka sa
gagawin mong pagtatanghal/proyekto sa pagtatapos ng modyul.
Ang proyektong iyong gagawin ay magpapakita ng katangian ng isang matalino at produktibong
mamamayan ng lipunan na magsusulong ng patuloy na pagbabago at pag-unlad sa kasalukuyang panahon at sa
hinaharap.
Mula sa :http://www.humanium.org/en/philippines/
Sagutin mo ang mga tanong. Isulat ang inyong sagot sa inyong Aktibity Notebook
1. Bataysakaso,sinoanggumagawangdesisyonatanoangkanilangposisyon at mgatungkulin?
2. Ano ang nakikitang isyu (suliranin, hamon o oportunidad) at ang kahalagahan nito saorganisasyon?
3. Bakit umusbong ang isyung ito at bakit kasali na ang gumawa ng desisyonsa usapan?
4. Kailan dapat gumawa ng desisyon ang decision maker upang maresolba ang kaso? Gaano kahalaga na
matugunan kaagad ang isyungito?
SISTEMANG PANG-
EKONOMIYA KATANGIAN KABUTIHAN KAHINAAN
Tradisyunal
Pinag-uutos
41
Page |
Market
Pinaghalo
Katapusang Bahagi ng Paglinang
Sa bahaging ito ng modyul ay natukoy at natalakay na ang pangunahing konsepto na may
kaugnayan sa paksa. Nanood ka ng video na ipinakita ang mga konsepto at mga halimbawa nito.
Ganoon din, gumamit ka ng mga interactive website upang magkaroon ng simulation sa mga ito.
Naisagawa mo rin ang online quiz.
Nakapagbasa ka rin ng mga artikulo/ kaso na tutulong sa iyo upang lubos na maunawaan ang
konteksto ng pinag-aaralan. Kaya, ipagpatuloy mo ang iyong gawain sa araling ito.
Upang higit na maunawaan ang pinag-aaralan, panoorin mo ang video on rice production process
https://www.youtube.com/watch?v=9ha0yazOG3U matapos ito, sagutin ang inihandang mga tanong.
Sagutin mo ang mga tanong.
HAKBANG 1 HAKBANG 2
HAKBANG 5 HAKBANG 3
HAKBANG 4
Values Integration
Accountable
Ang mga mga-aaral ng Notre Dame ay inaasahang mapapakita ng pagmamalasakit,
Sa kapwa at ekonomiya ng bansa at pagiging masunurin sa batas at sa diyos.
Mga Uri ng Sistemang Pang-Ekonomiya
May Iba’t –ibang uri ng ekonomiya ayon sa sistema na ginagamit..
1. Tradisyunal na ekomiya.
2. Market na Ekonomiya
3. Command na Ekonomiya
TANDAAN
Upang makabuo ng isang produkto o serbisyo kailangan nito ang mga salik ng produksiyon o ang
tinatawag nafactors of production. Ano ang mga salik ng produksiyon o factors of production?
http://www.economicsdiscussion.net/production/factors-of-production-land-labour-capital-and-entrepreneur-
national-income/541
Talakayan sa mga salik ng produksyon
Para sa sa mga mag-aaral na walang internet Koneksyon. Magsaliksik ng mga bagay na may
kinalaman sa sestemang pang-ekonomiya. Para sa mga karagdagang impormasyon ukol sa paksa.
KWHL CHART
What I K-now What I W-ant to know H-ow will I know it What I L-earned
1.
2.
3.
4.
5.
Katapusang Bahagi ng Pagpapalalim
Katatapos lamang ng isang kalamidad na humagupit sa inyong probinsya at ang inyong barangay ay isa sa mga
apektadong lugar. Dulot nito, magkakaroon ng relief operation at inatasan kang magiging budget officer.
Gagawa ka ng budget plan na magpapakita matalinong pagpapasya at mahusay na paggamit ng badyet na
mapapakinabangan ng mga nasalanta ng kalamidad. Ito ay ilalahadsa isang session ng mga barangay leaders sa
inyonglugar.
Ang iyong Budget Plan ay susuriin ayon sa produktibidad, organisasyon, impormasyon at pagiging
makatotohanan nito. Gawin ito sa isang malinis na bondpaper short
RUBRIK PARA SA BUDGET PLAN
PRODUK- Ang nabuong Ang nabuong Ang nabuong budget Ang nabuong
TIBIDAD budget plan ay budget plan ay plan ay nagpapakita budget plan ay
komprehensibo, nagpapakita ng ng kakulangan sa hindi
detalyado at matalinong pagpapasya upang nagpapakita ng
nagpapakita ng pagpapasya magamit ng wasto ang matalinong
44
Page |
matalinong upang magamit budget pagpapasya
pagpapasya upang ng wasto ang
magamit ng wasto budget
ang budget
ORGANI- Ang plano ay Ang plano ay Ang plano ay may Ang plano ay
SASYON organisado, organisado, at kakulangan sa hindi
malinaw at maayos nagpapakita ng organisasyon organisado at
na higit kapakinabanag impormasyon kung walang
nagpapakita ng an ng mga paano ang tamang impormasyon
kapakinabanagan impormasyon paggamit ng yaman kung paano
ng mga kung paano ang tamang
impormasyon kung ang tamang paggamit ng
paano ang tamang paggamit ng yaman
paggamit ng yaman
yaman
OVERALL RATING
Unawain ang mga pahayag sa Self-Assessment Checklist at sagutin ito ayon sa simbolong nakikita.Lagyan ng
tsek (/) ang kahon (may bilang 3- nangangahulugan ng matinding pagsuporta, 2 - nangangahulugan ng
pagsuporta, 1 - nangangahulugan ng hindi pagsuporta ; katumbas ng saloobin kung anggawaing ito sa alokasyon
at produksyon ay nakabubuti, kung ang gawaing ito ay nakasasama, at kung walang epekto.
Kopyahin at Isulat ang hinihinging sagot sa inyong Activity/Assessment Notebook.
Mga Pahayag 3 2 1
1. Pagtitipid sa paggamit ng
pinagkukunang-yaman
2. Pagputol sa mga puno upang
gawing parke ang lugar
45
Page |
3. Pagpaparami sa mga inaangkat na
bigas
4. Panghihikayat ng mas maraming
imbestor na dayuhan
5. Pagpapalawak na
“contractualization of workers”
Sagutin mo ang mga tanong.
1.Ano ang naging resulta ng iyong self-assessment?
2.Bakit kailangang tipirin ang paggamit ngyaman?
3.Paano ka magiging produktibong mamamayan ngbansa?
1. PANGHULING PAGTATAYA
Pagpapaliwanag.
Basahin at unawaing mabuti ang mga sumusunod na tanong. Iapaliwanag ng mabuti kopyahin at Isulat ang inyong sagot
sa inyong Activity/Assessment Notebook.
1. May mga produktong tumataas ang antas ng pangangailangan kung tag-init gaya ng halo-halo at ice cream.
Gayundin ang pagtaas ng pangangailangan sasweater at jacket kung tag-lamig. Aling salik sa pagkonsumo ang
nakakaapektorito?
2. Bumili sa grocery store ng palaman sa tinapay ang iyong kaibigan,subalit nang babayaran na niya ito, mas mataas
ang presyo ng lumabas sa kompyuter kaysa nakadisplay sa estante.Anoangdapat niyang gawin sa sitwasyong ito?
Batayan sa pagbigay ng Iskor.
5 4 3 2 1
Maayos,at klaro ang Maayos, at klaro ang Maayos, at klaro ang Maayos at klaro ang Hindi maayos at
pagkakasulat at may pagkakasulat at may pagkakasulat ngunit pagkakasulat at hindi klaro ang
sapat na impormasyon impormasyong may kulang ang walang pagkakasulat at
at datos na naibigy. naibigay. impormasyong impormasyong walang
naibigay. naibigay. impormasyong
naibigay.
Katapusang Bahagi ng Paglilipat
Nakatulong ba ang ginawa mong inaasahang pagganap upang makita at maunawaan ang kahalagahan ng pagiging
produktibong mamamayan ng bansa.
(THANK YOU VERY MUCH AND MORE POWER NOTRE DAME SCHOOL)
46
Page |
APPENDIX-1
47
Page |
APPENDIX-2
48
Page |
APPENDIX-3
49
Page |
APPENDIX-4
APPENDIX-7
53
Page |
APPENDIX-8
APPENDIX-9
54
Page |
APPENDIX-10
55
Page |
APPENDIX-11
56
Page |
APPENDIX -12
57
Page |
APPENDIX-13
58
Page |
APPENDIX-14
59
Page |
APPENDIX-15
APPENDIX-16
60
Page |
APPENDIX-17
61
Page |
APPENDIX-18
62
Page |
APPENDIX-19
APPENDIX-20
63
Page |
APPENDIX-21
APPENDIX-22
64
Page |
APPENDIX-23
APPENDIX-24
65
Page |
APPENDIX-25
APPENDIX-26
66
Page |
APENDIX-27
67
Page |
APPENDIX-28
68
Page |
APPENDIX-29
69
Page |
APPENDIX-30
70
Page |
APPENDIX-31
71
Page |
APPENDIX-32
72
Page |
APPENDIX-33
73
Page |
APPENDIX-34
74
Page |
APPENDIX-35
75
Page |
APPENDIX-36
76
Page |
APPENDIX-37
77
Page |
APPENDIX-38
78
Page |
APPENDIX-39
79
Page |
APPENDIX-40
80
Page |
APPENDIX-41
81
Page |
APPENDIX-42
82
Page |
APPENDIX-43
83
Page |
APPENDIX-44
84
Page |
APPENDIX-45
85
Page |
APPENDIX-46
APPENDIX-47
86
Page |
Lloyd Reynolds – ayon sa ekonomistang ito ang ekonomiks ay isang uri ng pag-aaral na mayroong kinalaman
sa produksyon, pamamahagi at paggamit ng mga pinagkukunang-yaman.
Paul Wannacott – para sa kanya ang ekonomiks ay isang pag-aaral sa kung paano ang isang tao
naghahanap-buhay, kung paano siya naghahanap ng kanyang makakain at iba pang uri ng materyal na
pangangailangan. Binibigyang pansin sa ekonomiks ang mga suliraning may kinalaman sa pagkabuhayan sa
pamamagitan ng mga tamang pamamaraan sa kung paano malulutas o mababawasan ang mga ito.
Clifford James – ayon sa kanya, ang ekonomiks isang pangkabuuang kaalaman na bunga ng pakikipag-
ugnayan ng tao sa kanyang kagustuhan na makakita ng kanyang kabuhayan.
Paul Samuelson – para sa kanya, ang ibig sabihin ng ekonomiks ay sa kung paano gagamitin ang limitadong
yaman na pinagkukunan ng mga tao upang makagawa at maipamahagi ang iba’t-ibang uri ng produkto o
serbisyo. Ito ay upang matugunan ang mga pangangailangan sa kasalukuyan hanggang sa hinaharap.
Roger Le Roy Miller – ito ay ang eksaktong kalagayan na nangangailangan ng tamang kapasyahan sa kung
paano, kalian at saan gagamitin ang sapat lamang na pinagkukunang yaman.
Gerardo Sicat – ayon sa ekonomistang ito, ang ekonomiks ay isang uri ng makaagham na pag-aaral na
tumutukoy sa kung paano nakagagawa ng pagpapasya ang mga tao o ang isang lipunan. Ang
pangangailangan ng mga tao o ng lipunan ay sadyang napakarami at upang matugunan ito, mayroong
pinagkukunang yaman na dapat gamitin. Ngunit sa kabilang banda, hindi ito makasasapat at ang paggamit ay
maaaring may kinalaman sa ngayon at bukas. Sa madaling salita, ang tamang pagpili ay isinasaalang-alang
ang mga pangangailangan sa ngayon at bukas. Ang paggamit ng likas na yaman ay hindi maitatangging may
kakulangan ngunit may kaukulan na halaga at pakinabang na nangangailangan ng tamang paggamit.
Ang ekonomiks ay isang uri ng agham
Isa itong maituturing na agham sapagkat ito ay ginagamitan ng mga graph, chart at mathematics. Ito ay upang
makakuha at makabuo ng mga mahahalagang datos upang masolusyunan ng tama ang mga suliranin na
kinakaharap ng mga tao o bansa. Katulad ng ibang uri ng agham, ang ekonomiks ay naniniwala sa kalipunan
ng mga hakbang na dapat maisagawa kung kaya’t ang paggamit ng mga graph, chart at mathematics ay
sadyang napakahalaga.
Ayon kay Francis Bacon ang mga pangunahing hakbangin sa scientific method ay ang mga sumusunod:
Tukuyin ang mga problema
Magsagawa ng hypothesis
Maiging pag-oobserba upang makakalap ng mga mahahalagang datos
Paggawa ng mga eksperimento o tamang pag-aanalisa at
Makagawa ng remendasyon at konklusyon
Batay kay Bacon, sa pamamagitan ng mga hakbang na ito ay maaaring makatiyak na makakabuo ng mga
kalutasan sa mga suliranin na kinakaharap na sadyang may kinalaman sa ekonomiks.