Professional Documents
Culture Documents
Publıc Relatıons & Communıcatıon Studıes
Publıc Relatıons & Communıcatıon Studıes
PUBLIC RELATIONS
& COMMUNICATION
STUDIES
Nuran Öze
Vol. 14
VOL 28
IJOPEC
PUBLICATION
London ijopec.co.uk Istanbul
CURRENT DEBATES IN
P U B L IC R E L A T IO N S &
C O M M U N IC A T IO N S T U D IE S
VOLUME 28
E d ite d B y
Nuran Öze
Near East University, Turkish Republic of Northern Cyprus
CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
(Edited by Nuran Öze)
IJOPEC
PUBLICATION
London ijopec.co.uk Istanbul
ISBN: 978-1-912503-40-7
No part of this book may be reproduced, stored in a retrieval system, transmitted in any form or by any
means electronically without publisher’s permission. No responsibility is accepted for the accuracy of
information contained in the text, illustrations or advertisements. The opinions expressed in these chapters
are not necessarily those of the editors or publisher. The publishing, scientific, ethical, and linguistic
responsibilities of the chapters in this book belong to the auhors.
A catalogue record for this book is available from Nielsen Book Data, British Library and Google Books.
Printed in London.
Composer:
IJOPEC Art Design,
London, United Kingdom
CONTENTS
Contents ...................................................................................................................................................... 3
Current Debates in Social Sciences Series Scientific Committee ................................................................... 5
Introduction: Current Debates in Public Relations & Communication Studies ........................................... 7
Nuran Öze
PART I
Face-to-Face Communication Versus Communication with Mobile Technologies
1. Which One Has Priority Communication Between Individuals?
The Individual or the Mobile Phone ..................................................................................................... 9
Rüçhan Gökdağ
2. The New Definition of The Modern Slavery: The Cartoon Study Theme
'Do Not Cut Off Communication With the Real Life, Do Not Stay Disconnected' ........................... 21
Ufuk Altunç & Nuran Öze
PART II
Digital Life and New Trends in Advertisements & Public Relations
5. They are Enslaving by Selling Freedom: Harley Davidson ‘Inner Child .............................................. 55
Nuran Öze & Serdar Dikmen
3
8. Differences of Perception Towards Professions of Public Elations and Advertising:
Case of Pamukkale University ............................................................................................................. 97
Yasemin Bozkurt, Ali Soylu & Eylin Aktaş
PART III
Public Relations, Branding & Corporate Image
9. Public’s Behaviour of Information Sharing:
A Research from Public Relations Perspective ................................................................................... 109
Nahit Erdem Köker & Cevat Sercan Özer
11. The Impact of Image on Corporate Reputation: The Case of Gümüşhane Municipality ................... 143
Hasan Güllüpunar & Feryat Alkan
PART IV
Cultural Studies & Political Communication
12. Measuring Intercultural Sensitivity:
The Concept of Using Cross-Cultural Movies for Enhancing Intercultural Awareness ...................... 157
Kadir Yoğurtçu
13. Understanding the Concepts of “Immigrant and Refugee” within the Framework
of “Us and Them” in the Immigration Policies of Political Parties in Turkey .................................... 173
Nurullah Terkan
PART V
Health Literacy & Communication
14. Health Literacy ................................................................................................................................. 191
Can Cemal Cingi
4
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
5
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
6
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
INTRODUCTION:
CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS &
COMMUNICATION STUDIES
Changing technology has changed our way of perceiving life, our ways of doing business, our life-styles, and
the whole meaning of the concept of communication. Media has known as a medium of communication.
With these recent developments in technology, many changes in media have happened at all. Media has been
divided into two categories as traditional and new media, with evolv-ing within itself. This distinction is
noteworthy because it reveals the dialectic between the former and the new; on the other hand it is a
complementary structure. Communication cannot be evaluated with only media; media is a mediator of
communication. Communication is the main element in life to get understandable by others.
Communication is a needed process that has to develop between people to people, between people to firm,
between firms to people, between firm to firm. It can help to improve understandings between each other. In
this book authors studied different parts of communication and at all parts became in harmony at the end.
The studies related with themes which are parts of communication have grouped according to similarities.
This book consists of eighteen authors, fifteen studies and four different parts.
In the first part themes of face-to-face communication versus communication with mobile technologies have
been discussed. These studies are based on face to face relationship versus relationship with mobile phones;
how modern communication tools especially social media effects people relationship styles and how
cognitively people have affected from new media technologies are the issues discussed in the studies.
The second chapter includes studies on digital life and new trends in advertisements & public relations.
Modernism has changed whole life and its need many marketing tools to encourage consumption in order to
renew the system again and again. Advertisement, public relations are some of the marketing tools. Nowadays
these tools adopted to the new technology in order to reach more people virally. These marketing tools can be
used to promote; to show; to attract; to enable people to think they need to consume; to make them feel
confident while they are consuming. Ads and public relations strategies can be applicable on many subjects;
to promote goods and services, to prepare propaganda program, to make lobbying, etc. At all, they help to
influence public opinion in some way and inspire people to buy or behave in directed manner. Enslavement
via media, reflections of digitalization in life styles and advertisement, positioning of brands via viral videos
on social media platforms, differences of perception towards professions of public relations and advertising are
the themes that have been discussed in this part.
In the third part, public relations, branding policies and corporate image are the themes that have studied.
Firstly public’s behaviour of information sharing has been discussed on the public relations perspective. Then
the usage of internet based technologies by luxury brands and the impact of image on corporate reputation
have been analyzed.
The fourth section consists of studies on cultural studies and political communication. Intercultural
sensitivity has been measured by using cross-cultural movies in order to enhance intercultural awareness. The
biggest political and humanitarian problem of immigrant and refugee crises has been discussed in the political
framework of ‘us and we’.
7
INTRODUCTION: CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze (Near East University)
The last part is about health literacy and communication. Firstly concept has been explained and then usage
level of informatics and communication technologies by people who has health problems has been discussed.
Many studies gathered from different perspectives of public relations, advertising and communication studies.
I hope that analysis, researches, and this much of study will be evaluated useful and valuable by its readers.
April, 2018
Nuran Öze
8
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
1
WHICH ONE HAS PRIORITY IN INTERPERSONAL
COMMUNICATION? INDIVIDUAL OR MOBILE PHONE
Rüçhan Gökdağ (Eskişehir Anadolu University)
Abstract
Android mobile phones are a relatively new technology. Their wide variety of functions and easy accessibility make them quickly
widespread. They have brought about many conveniences in individual's life as well as some other problems. People see the
convenience that mobile phones provide for individuals and communal issues in the daily life practice. However, there is a risk
that mobile phones may be used as instrumental and addictive tools for social norms and unethical uses. In addition, the negative
effects of such tools on social life and human psychology at all ages have increased the interest in this technology. The studies
conducted on mobile phone users have focused on the abuse of this technology, the addiction that it caused, the effects of addiction
on individuals, dependency and personality characteristics, dependency-self-esteem, addiction-gender relationship and addiction-
learning problems. Although mobile phones are mostly a passion for teenagers; it appears that its influence has expanded and
included the children even at the age of kindergarten. This study is concerned with the use of mobile phones to fulfil the
"babysitter" function, which used to be a term for television in its early years. In particular, parents often use their mobile phones
when they want to care their children, manage their misbehaviour, prevent them from walking around while they are busy with
a task at home and keep the child still in order to chat freely. As children’s curiosity is combined with the actions, voice and
interaction features of the smartphones, children are engrossed in the phone and left alone for a long time, perhaps for hours.
They remain closed to all kinds of warnings around. The effects of this phenomenon on children have not yet found much interest
in the research area. Therefore, it can be suggested that this research plays a pioneering role in reviving the discussions in the
related literature.
Introduction
S
martphones are an integral part of human life in today's world. In addition to making a search, sending
a message and basic Internet browsing, smartphones are also used commonly for online banking, as
classroom materials or educational content, finding directions easily on public transport, and many
other purposes. Technology that facilitates human life also causes various problems at the same level. In the
industrialized world, as human life increasingly requires faster access to information, interaction and
communication, many concepts, such as the sense of need and the sense of entertainment undergo significant
changes. In spite of the obvious benefits of smartphones, nomophobia (nomophobia) is one of the
psychological problems resulted from developing technology especially in developing countries where the
number of technology users is increasing. Overuse of social media has become an addiction and the access to
social media sites such as Facebook, Instagram, Twitter and WhatsApp are increasing and this situation has
been making the internet addiction-related problems worse.
Researchers have concentrated on the mental and physical health effects of overuse of smartphone use
(Jenaro, Flores, Gomez-Vela, Gonzalez-Gil, & Caballo, 2007). Findings indicate that smartphone users, who
9
WHICH ONE HAS PRIORITY IN INTERPERSONAL COMMUNICATION? INDIVIDUAL OR MOBILE PHONE
Rüçhan Gökdağ (Eskişehir Anadolu University)
tend to be dependent on their phones very much, are more likely to have health-related problems resulted
from their addictions (Beranuy et al., 2009) and game addiction. (Ko, & amp; Chou, 2015). In addition,
smartphone and internet addiction were associated with the depression by Beranuy et al., 2009; Thomee,
Harenstam, & Hagberg, 2011. Beginning from the last quarter of the 20th century, especially from the
1970s, technological developments have made it possible for a new type of media to emerge. In this era, the
boundaries between electronic communication technologies and the computer systems that used to be
separated from each other by very precise lines in the past have disappeared with the widespread use of
computers as means of communication. The mass media, telecommunication and computer systems (data
communication), which once used to be different and distinct from one another, were combined and turned
into the same route (Uğur, 2003: 95). It is no longer possible to talk about one single communication system.
The combination of both systems has led to the emerging of a new integrated communication system. The
internet, which is considered as the most important example of the new media form today, can present
various contents of audio, video, text and other elements and diversified the media through the same channel
without any restriction to its users (Karakaş, 2002: 77-78). Contrary to the traditional media, in this newly
emerged media based on content presentation, auditory and visual components are used together to form a
new content form in media. These developments in communication technologies are also improving the
capacity of smartphones and their limits in use. This causes smartphones to be more common in everyday
life. In 2002, mobile technologies began to integrate with the traditional mainstream media. With the
emergence of 2G and 3G service, a new period has begun in the rapid access to information. Especially the
developments experienced with the emergence of 3G technology caused very big changes in the new media.
Literature Review
According to a survey conducted by the Turkish Statistical Institute, the internet access opportunities and the
rate of access to the Internet by those between 16 and 74 age groups were investigated and found that the rate
of the households with internet access facility was 25% and the rate of the Internet use in these households
was 40% in 2008. When we examined the figure regarding the year 2017, it was found that the rate of the
households with the Internet access facility increased to 90% and the rate of those between the age of 16 and
74 for internet use increased to 70%. As the causes for these developments, the increase in the opportunities
and facilities for easy and rapid internet access can be given as an example. Turkey has been influenced by
these technological developments since the 1970s and (TurkStat, 2017) the dramatic increase in the Internet
access in last10 years is in line with the developments in technology.
With the 3G technology, people have started to get access to information that they need in a more
comfortable way with the help of smartphone smartphones, which makes smartphones an integrated part of
individuals’ lives (Akçay, 2013: 59). The users have become so integrated with their smartphones that they
have begun to use their smartphones almost in the same way as they do their clothes. Mobile phones are the
most practical and most preferred mobile devices. Smartphones have also been produced by adding the
features of mobile pocket PCs. Now, smartphones have more features than a regular mobile phone. High
processor performance is required for many features of smartphones to make them effective devices. In this
context, smartphones have mobile operating systems similar to those used on regular computers (most
commonly used operating systems: Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, Android, and iOS). In the
direction of the features provided on smartphones, the sales share of mobile operating systems increases and
more efforts are made to develop more applications which can be used on mobile devices.
10
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
The data received from the Turkish Statistical Agency regarding the Internet use purposes of individuals
reveal that creating profiles on social media, sending text messages or photos and so on are the most
commonly use purposes for the internet use and the least desirable goal was found to join a professional
group (LinkedIn, Xing etc. Sites). If we examine the data at the level of women-men usage, women were
found to use the internet for the purposes of creating profiles on social media, sending less than men by 79%.
After the social media content sharing, the most common purpose is to look for health-related information on
the net. The most frequently used purposes are telephone/video calls over the Internet by 61.5%, uploading
text, images, photos, videos, music, etc. To share on a web page by 61%, reading online news, newspapers or
magazines 68.2%, making a search about goods and services by 65.9 and the use of Internet banking by
35.4% (TURKSTAT, 2017).
Social media, which is generally very addictive, is a communication channel that can have significant effects
on people, where highly complex interactions are intertwined. It also carries the mass of followers on social
media on computers to smartphones, which contain many items such as gaming, communication,
information exchange and entertainment, and social media platforms encourage people to stick to themselves.
Social media, which needs sitting at a desk all the time when on computers, is gradually becoming a more
integral part of individuals with the widespread use of smartphones and individuals can carry their devices
with them at any moment. In fact, people prefer their smartphones to computers when they surf the net
(Ofcom, 2015). Although there are different approaches to the Internet in the literature, it can be suggested
that the relevant literature has an agreement that the internet has an addictive effect on users. The internet,
which allows access to all media tools, is an addictive object, but it has also led to the development of a strong
and new addiction path with the emerge of social media platforms. 68% of Americans sleep with their
smartphones next to their bed, and 79% of them get their phones within 15 minutes after waking up (IDC /
Facebook 2013). For most of us, smartphones are the last things we see before sleep at night. The activities
that we perform during the 15 hours a day when we are awake are closely intertwined with smartphone use.
79% of Americans keep their smartphones close to themselves for 2 hours a day (IDC / Facebook 2013) and
checking it for an average of 221 times a day (Tecmark 2014); 25% of Americans cannot remember a single
hour when they cannot access to smartphones. 70-80% of drivers use smartphones as driving (Pinchot,
Paullet and Rota 2011)
In a recent survey conducted by university students, women were found to spend an average of 8 hours a day
on their phones whereas young women spend an average of 10 hours a day with their smartphones (Roberts,
Ya-Ya and Manolis 2014). US adults were found to spend an average of 4,7 hours a day on their smartphones
(Harper 2015).
According to a study conducted by Turkish Statistics Institute, the Internet usage rate for the people from
both sexes has increased between the years of 2011 and 2017 across the country. In Turkey, the rate of
Internet use in male users is seen to be higher than women. When the classification level of regional units is
examined, it is seen that female users are in Istanbul by 72.3% in 2017. This is also true for men. The least
internet use is 36,6% for female users in Northeast Anatolia and 60,8% for male users in Southeast Anatolia.
The region with the least number of users in the total is the Northeast Anatolia by 49,1%. (TURKSTAT,
2017). With the rapid spread of the Internet, various disadvantages have also emerged accordingly. We are
mentally immersed in face-to-face communications with other people because we are also in contact with
other people in other places with the help of mobile communication technology. Hence, the mobile phone
user is social and mentally working 'somewhere else' rather than involving in face-to-face communication. A
11
WHICH ONE HAS PRIORITY IN INTERPERSONAL COMMUNICATION? INDIVIDUAL OR MOBILE PHONE
Rüçhan Gökdağ (Eskişehir Anadolu University)
mobile phone creates distracting and disturbing elements that can have a negative effect on daily face-to-face
interaction. The use of mobile phones in the presence of others is named as "phubbing" and is a common
phenomenon in today's society. A social paradox continues: we want to socialize in one side and also
communicate with others on the other side.
Being busy with our mobile phones has changed the way we interact with others. Although smartphones offer
many advantages, they can weaken both our personal relationships and our welfare levels. A new
understanding regarding the role of smartphones in consumer behaviour and their welfare levels has emerged.
By exhibiting the harmful effects of phubbing, we are making phubber individuals more visible, giving rise to
a sense of social exclusion leading to increased attention hoping that individuals will gain a sense of social
media involvement. The goal of technology, like smartphones, is to help people communicate with others in
an easier way, but this is not a specific case. Ironically, the technology designed to bring people closer and
together started to keep us away from others. Abuse of smartphones has put people at the risk of corrupting
their social interaction. People prefer to communicate through text messages rather than involving in face to
face communication. Phubbing which has become a popular part of the agenda more and more increased the
global interest and caused widespread debates among people. In almost any social environment, people can
easily find phubbers.
Today, the use of text messaging services has become a form of social communication, especially for young
people. In the study, it was determined that the phubbers who exhibited the phubbing behaviours used the
messaging services of their smartphones most in the community. Today in the USA 72% of young people or
88% of users use their smartphones to send messages to their friends (Aydoğdu-Karaaslan & Budak, 2012).
In the studies with similar findings, it has been reported that the smartphone message service is included
among the reasons for the frequent use of the smartphone (Economides & Grousopoulou, 2008, Mante &
Piris, 2002, Özççılar, 2012; Zulkefly & Baharudin, 2009). People constantly switch between speaking and
12
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
listening as they are speaking. During a conversation, interest can be conveyed to the speaker using some non-
verbal signs such as keeping eye contact. Therefore, eye behaviours during a conversation are considered to be
a signal of being attentive. If the eyes of the listener are not kept on the speaker and kept on another place,
this may show a trouble or indifference of a listener and this may adversely affect and break down
communication. On the other hand, keeping eyes focused on the speaker during a conversation may show the
interest and sincerity of the listener, which in turn affects and contributes to communication positively. The
matching gaze is a signal for that both the speaker and the audience look one another, in other words, they
have eye contact. Like ridiculous facial expressions sound like 'hm-hm, hi-hi, and aaa' and the response of the
listener by shaking or nodding his head reflect the reaction of the listener. For this reason, the behaviour of
the listener at the time of interaction is an important determinant of the timing of such responses. However,
when a listener displays the adaptive behaviour during a conversation and if there is no response to the
speaker, this may affect communication negatively. The gaze of a listener shows not only show that he is
attentive but also shows if the listener is interested in what is being mentioned about. Nowadays, it is
common for everybody young or old to have a Smartphone wherever they go. However, smartphones do not
just bring convenience, they also cause some problems. While people are enjoying the innovative device, they
may find themselves asking for important things. If people are aware of the problems that cause phubbing,
they will try to keep them away by limiting their use of smartphones. Phubbers who exhibit phubbing
behaviour follow the developments in the daily lives of people they know through social media exchanges and
curiosity triggered by these exchanges. They read and interprets the shares for this. This is very important in
terms of facilitating the flow of information in the information age to control the environment and pointing
out the dependency. There are many behavioural clues such as the fact that people are constantly in contact
and want to be aware of each other, the fact that the media is becoming an indispensable part of people'
private lives, intensive use of the internet for social media and following social media news.
When Facebook’s intended purpose is examined, although building communication with friends who have
not been in contact for long years seems to be the general purpose, the researches in the field reveal that
controlling other people’s social media account is the most common purpose by 69,57%, looking at others’
photos comes the second by 58,70% (Pempek, Yermolayeva & Calvert, 2009). Communicating with many
people at the same time, uncertain and short-term follow-up of tweets and instant replies bring up an object
of dependence for the people who follow or are followed on Twitter, or who have to respond to many things
or produce ideas in many ways Malita, 2011). In summary, social networks like Facebook and Twitter, which
are important addictive platforms on computers, can be with us anytime with the help of smartphones
without the need to access computers. Thus, individuals can make social media a real-time part of their lives.
Although message applications have begun to become addictive devices today, some other applications that
have not been investigated may have had or may have the potential for future addictions. The chronic
dependence of the digital age, which has been described as the end of modern civilization in popular
magazines and newspapers, and which is the research subject of many articles, is not yet taken up as a research
topic in the literature. Phubbing, which is seen as the intersection of many addictions, needs to be examined
on the basis of these dependencies. In the study, phubbers portrayed their smartphones as part of life,
indispensable and helpful, while portraying them as an organ of their body, such as the heart, eye-ear, hand-
foot. (Aydoğdu-Karaaslan and Budak, 2012) stated that some of the students regarded smartphones as an
indispensable part of their lives organizing their lives, while others stated that smartphones did not have an
important place in their lives. This is supported by the finding that young people in the USA cannot think a
life without their smartphones (90%) and that 26% of smartphone users in the United States
13
WHICH ONE HAS PRIORITY IN INTERPERSONAL COMMUNICATION? INDIVIDUAL OR MOBILE PHONE
Rüçhan Gökdağ (Eskişehir Anadolu University)
(TelekomHaber, 2008) stating that the most frustrating thing for the young people would be to lose their
smartphones (Brown, 2013).
It was found in the study that when the phubbing behaviour was encountered, phubbers were able to
empathize because they also exhibited this behaviour, but they were found to react to the opposite person
with negative thoughts. Wei and Leung (1999) indicate that individuals perceive using a smartphone as a
frustrating, rude, disrespectful, irritating, and inappropriate behaviour in many social situations. 68,8% of the
phubbers think that SMS replaces the daily conversations and negatively affects the communication among
people, 63,6% of them have missed the old communication environments (Aydoğdu-Karaaslan & Budak,
2012). It has also been found that the use of smartphones affects face-to-face communication of even
phubbers with their friends (Casey, 2012).
In this context, people's overuse of their smartphones causes them to be isolated from the social environment,
which negatively affects their interpersonal relationships. It has been seen that people who force themselves to
phone use as they contact with other people were found to have used Facebook in an excessive manner. They
also felt lonely and gave lower scores on self-esteem and life satisfaction. Our findings show that women score
higher than men in both factors. Even the sample of elementary school students was considered, the use of
mobile phones was found to be higher in girls. Female university students are making more phone calls and
sending more text messages (Hong, Chiu, & Huang, 2012)
On the other hand, we are mentally absent in face-to-face conversations because we are also in contact with
other people through mobile communication technologies. The previous literature has addressed the limited
impact of mobile phone mobile communication technologies on speech and relationship quality (eg, Kools,
2011, Wei & Leung, 1999, Wester, Werkhoven & Tas, 2010, Turkle, 2011, Katz & Aakhus, 2002).
Although few of these articles present actual research findings, some conclusions can be drawn from them.
First, the conversation partner feels uncomfortable when looking at his cell phone during the conversation
(Kools, 2011; Wei & Leung, 1999; Campbell & Park, 2008). Likewise, Wester et al. (2010) stated that 73%
of the participants found using a telephone during a conversation most disturbing. The most important
reason for this is the disinterested attitude of a person using a telephone. Secondly, (Turkle, 2011) argued
that mobile communication technologies could have a definite negative effect on interpersonal relationships.
Mobile phones could distract people from offline face-to-face interviews. As a result, the speech partner can
perceive the phubbing behaviour rude and that the behaviour can create a feeling of rejection between the
speech partners (Turkle, 2011). In particular, those who have anxiety about their dependency styles among
individuals have reported a higher level of mobile phone conflict than those who have not. Those who are
anxious about their dependency style may overreact to phubbing compared to those who have more secure
association styles (Neff and Karney, 2009). If the number of people who are anxiously about their
dependency is considered to have increased steadily over the last decade and continues to increase (Bowlby,
1980, Holmes, 1993), the negative effects of Phubbing can be bigger over time.
If the number of people who are anxiously about their dependency is considered to have increased steadily
over the last decade and continues to increase (Bowlby, 1980, Holmes, 1993), the negative effects of
phubbing can be bigger over time. The results presented here show that relationship satisfaction has a positive
effect on life satisfaction, which is a negative effect on depression. Support for sequential moderate mediation
provided in that phubbing's indirect effect on depression is significant through relationship satisfaction and
14
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
later life satisfaction. Mobile phones want to attract our attention. How individuals use their mobile phones
in a romantic relationship, in the presence of a partner, affects their satisfaction with their relationships with
partner and can affect personal well-being negatively
Shellenbarger (2013) argues that an eye-contact avoidance happens as a result of the frequency of phone use
in people’s lives, which affects their emotional loyalty and feels negatively. Similarly, it has been found that
the frequency of one's messaging affect the perceived quality of the relationships. Halpern and Katz (2017)
found that frequent messaging leads to mobile phone related conflicts among people, which in turn reduces
the quality of the relationship. Goodman-Deane et al. (2016) found similar results. Richer communication
methods such as face-to-face communication and telephone communication were positively associated with
relationship satisfaction. However, more limited methods (e.g., sending a text message or instant messaging)
were found to weaken relationship satisfaction.
The issue of phubbing in the field of education is much more susceptible. Although the traditionally expected
learning environments are very nice and comfortable, the use of portable devices is becoming increasingly
widespread among students. (Diamanduros, Jenkins and Downs, 2007), and 62% of students reported the
use of electronic media for non-academic purposes when they were studying, reading, or preparing homework
(Jacobsen & Forste, 2011). Worthman, Mathews and Wetterau (2010) claimed that the ringing of the
mobile phone broke students' performances during the lesson. However, cell phone ringing is disturbing, but
students often do not speak to the caller during the lessons (Barks, Searight and Ratwik, 2011).
According to the data received from Turkish Statistical Institute, the rate of computer and internet use has
increased at every educational level since 2004 (non-graduate, the primary school, Elementary / Middle
School, High School / Vocational School, University / Master / Doctorate). The use of computers for
research purposes among non-graduate individuals was observed as low as 0.9% in 2004 and as 3.6% in
2017. Internet usage rate of the same individuals has increased from 0.7% in 2004 to 12.2% in 2017. The
computer usage rate of primary school graduates increased from 2.2% in 2004 to 17.7% in 2017. Internet
usage rate of primary school graduates increased from 1.3% to 43%. When the primary / secondary school or
vocational secondary school graduates were considered, the rate of computer use increased from 17.6% in
2004 to 80% in 2017. Internet usage rates of the same individuals rose to 68.2% in 2017 from 24.1% in
2004. The rate of computer usage of high school or vocational high school graduates increased from 37.8%
in 2004 to 68.2% in 2017. The rate of internet usage in the same graduates increased from 29.8% in 2004 to
89.8% in 2017. When it comes to the individuals at university/ master/doctorate levels, the rate of computer
usage increased from 69.7% in 2004 to 89.7% in 2017. The Internet usage rates of these individuals
increased from 69.7% in 2004 to 97% in 2017. (TURKSTAT, 2017).
Along with the widespread use of technology, there has been a parallel increase in computer and internet
usage rates. Such a technological progress has never been seen as a barrier to the use of computers and the
Internet at any educational level. All these findings reveal that despite the numerous applications and
technological advancements on the phones, the primary function of smartphones is still communication
among individuals. Many researchers suggesting the conclusion that people are using their smartphones to
communicate with family members and friends are in line with these findings (Chen & Katz, 2009; Jones,
Johnson-Yale, Millermaier & Perez, 2009). However, communication, which is the main function of
smartphones, has become a factor making users more addicted and many of the causes of this addiction have
not been investigated adequately. Such findings support the idea that people's desire to control their
15
WHICH ONE HAS PRIORITY IN INTERPERSONAL COMMUNICATION? INDIVIDUAL OR MOBILE PHONE
Rüçhan Gökdağ (Eskişehir Anadolu University)
environment is one of these causes. It seems to be an important factor for women in the mobile phone use to
communicate with their partner. Although individuals are aware of the adverse effects of phubbing behaviour,
they still exhibit phubbing behaviours in the environments where they can socialize immediately
(Montenegro, et al., 2016)
Phubbers claim that, when they cannot use their smartphones, they feel curious, nervous, anxious, restless,
unhappy, frustrated and depressed. In the previous studies, students reported insufficiency when they had no
smartphones, and they reported that they feel highly anxious and comfortable. These feelings indicate that
phubbers often use their smartphones for communication purposes, that when they cannot communicate,
they see themselves lacking and mentally stressed. These emotions that individuals feel when they cannot use
their smartphones can be explained by the need to keep in touch with their relatives. Among the results that
can be deduced from the interviews that the priority order among the relatives is in favour of the partners.
This can also be related to what meaning individuals assign to smartphones (Montenegro et al., 2016).
When the data regarding the usage habits of the phubbers are taken into consideration, it is observed that the
entire contents of these symptoms are felt in various doses depending on the severity of the phubbing
behaviour. In other words, phubbing is potentially dangerous in a psychopathological sense. However, it is
not possible to say that all the effects of Phubbing are negative. It is understood from the phubbers that the
use of smartphones positively and negatively affects the interpersonal relationships. Phubbers stated that the
most negative effect of smartphones was the dependency that they cause. Research shows that there are some
phubbers who believe that smartphones had positive effects in their daily lives, helped them build rapid and
easy communication facilities as well as those who believe that the widespread smartphone use replaced with
face to face communication and negatively affected relationships. This shows that the technology aiming at
liberating individuals can deviate from this purpose and can bring it back to the individual, in other words, it
has had a function opposed to its original purpose (Aydoğdu-Karaaslan & Budak, 2012). Finally, it is
thought that the use of a mobile phone in the presence of others during social use has created a certain social
absence, where the face-to-face interaction is limited to other social contacts.
According to research conducted in the field, the possibility of being a phubber is increasing with the increase
in phone usage duration because the technological developments become widespread so fast that the
communication breakdown resulted from technological devices cannot be avoided. Although it is not seen as
a problem that could be solved in the short term, various measures can be taken in the long term and the
harms of the communication disorders resulted from the phubbing can be minimized. With the increase in
the phone usage, it is possible to prevent depression, anxiety, nausea, etc. As a solution to this situation,
internet, computer, tablet and smartphone usage can be restricted during social chats. The same devices can
be kept out of sight. Various public spots or various information seminars special to each age group can be
held to raise relevant awareness. Relevant course content can be designed regarding conscious internet use at
schools. Particularly, childhood users are adapting to technological tools in a shorter time more easily as they
are born in the age of technology, which prevents the easy solution of this problem. When children are
involved in the movement, voice and interaction features of the phones combined with their curiosity; they
can be buried in the phone and left for a long time unattended, perhaps for hours and they are closed to any
kinds of warnings around themselves. Therefore, if there is no relevant restriction on the use of the telephone
for child users, the phubbing behaviour will be inevitable fort hem in the future.
16
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
As a result, the phubbing behaviour is a behaviour that negatively affects communication and if we do not
realize how severe it is, it can ruin our relationships and mental health. Phubbing has caused smartphones to
be with us every minute as advanced communication Technologies were integrated into phones. People have
become dependent on them as they are with this technology at every moment of their lives. In a conversation,
the person exhibiting this behaviour can be kindly alerted and given a sincere speech regarding this behaviour.
This issue may lead to greater problems in the future. More research can be conducted in the field before
taking action on this issue.
References
A. Haigh (2015) Stop phubbing.
Agata B., Aneta Przepiorka (2018). Be Aware! If you start using Facebook problematically you will feel lonely:
Phubbing, loneliness, Self-esteem, and Facebook intrusion. A Cross-sectional study, 1-9.
Akçay, D. (2013). The effects of interaction design in mobile publishing: Research on Newspaper Web pages
Compality to Mobile Devices.
Aydoğdu K., Budak (2012) Üniversite öğrencilerinin cep telefonu özelliklerini kullanımlarının ve gündelik
iletişimlerine etkisinin araştırılması.
Barks, A., Searight, H., & Ratwik, S. (2011). Effects of Text Messaging on Academic Performance. Journal
of Pedagogy and Psychology "Signum Temporis", 4(1), 4-9.
Beranuy, M., Oberst, U., Carbonell, X., & Chamarro, A. (2009). Problematic internet and mobile phone use
and clinical symptoms in college students: the role of emotional intelligence. Computers in
Human Behavior, 25(5), 1182-1187.
Bowlby, J. (1980). Attachment and loss (Loss, Vol. 3). New York: Basic Books.
Brown, C. (2013). Are we becoming more socially awkward? An analysis of the relationship between
technological communication use and social skills in college students.
Campbell, S.W., & Park, Y.J. (2008). Social implications of mobile telephony: The rise of personal
communication society. Sociology Compass, 2(2), 371-387.
Chen Y. F., & Katz J. (2009). Extending family to school life: College students use the mobile phone,
International Journal of Human-Computer Studies, 67(2), 179– 191
Chiu, S. I., Lee, J. Z., & Huang, D. H. (2004). Video game addiction in children and teenagers in Taiwan.
CyberPsychology & Behavior, 7(5), 571–581.
17
WHICH ONE HAS PRIORITY IN INTERPERSONAL COMMUNICATION? INDIVIDUAL OR MOBILE PHONE
Rüçhan Gökdağ (Eskişehir Anadolu University)
Diamanduros, T., Jenkins, S., & Downs, E. (2007). Analysis of technology ownership and selective use
among undergraduates. College Student Journal, 41(4), 970-976.
Economides, A. A., & Grousopoulou, A. (2008). Use of mobile phones by male and female Greek students.
International Journal of Mobile Communications, 6(6), 729–749
Engin K., Şule Betül Tosuntaş, Evren Erzen, Pınar Duru, Nalan Bostan, Berrak Mızrak Şahin, İlkay Çulha,
Burcu Babadağ (2014). Determinants of phubbing, which is the sum of many virtual addictions:
A structural equation model, 1-15.
Esra C., (2017). Disconnected, though satisfied: Phubbing behaviour and relationship satisfaction, 1-12.
Evelyn T. C., (2017). Families and Technologies. What about the Phubbing in Mexico? 1-11.
Goodman-D., J. Mieczakowski, A. Johnson, D. Goldhaber, T and Clarkson, P.J. (2016). The impact of
communication technologies on life and relationship satisfaction.
Harper, J., (2015), "Hello? Americans Now Spend Five Hours a Day on Their Phones," Washington Times,
February
Holmes, J. (1993). John Bowlby and attachment theory. New York: Routledge.
IDC/Facebook (2013), “Always Connected: How Smartphones and Social Keep Us Engaged,” IDC Research
Report, sponsored by Facebook, April 4, http://www.slideshare.net/ScottValentine1/always-
connected -how-smartphone-owners-stay-engaged.
J.A. Roberts, M.E. David (2016) My life has become a major distraction from my cell phone: partner
phubbing and relationship satisfaction among romantic partners.
Jacobsen, W., & Forste, R. (2011). The wired generation: Academic and social outcomes of electronic media
use among universitystudent. Cyberpsychology, Behavior, & Social Networking, 14(5), 275-280.
James A. Roberts, Meredith E. David (2015). My life has become a major distraction from my cell phone:
Partner phubbing and relationship satisfaction among romantic partners, 1-8.
James A. Roberts, Luc Honore, Petnji Yaya, Chris Manolis (2014) The invisible addiction: Cell-phone
activities and addiction among male and female college students
Jamie P., Karen Paullet, Daniel Rota (2011) How Mobile mnology is Changing Our Culture
Jenaro, F., Gomez-Vela, Gonzalez-Gil, & Caballo, (2007) Problematic Internet and cell-phone use:
Psychological, behavioural, and health correlates
Jones, S., Johnson-Yale, C., Millermaier, S., & Pérez, F. S. (2009). US college students’ Internet use: Race,
gender and digital divides. Journal of Computer-Mediated Communication, 14(2), 244-264.
18
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Lee, Y. H., Ko, C. H., & Chou, C. (2015). Re-visiting internet addiction among Taiwanese students: a cross-
sectional comparison of students’ expectations, online gaming, and online social interaction.
Journal of Abnormal Child Psychology,43(3).
Malita, L. (2011). Social media time management tools and tips. Procedia Computer Science, 3, 747–753.
Mante, E. A., & Piris, D. (2002). SMS use by young people in the Netherlands. Revista de Estudios de
Juventud, 52, 47–58
Meredith E. David, James A. Roberts (2017). Phubbed and alone: Phone Snubbing, social exclusion, and
attachment to social media.
Naciye G. U., *, Tugba Koca (2015). Time for Digital Detox: Misuse of mobile technology and Phubbing,
1-10.
Neff, L. A., & Karney, B. (2004). How does context affect intimate relationships? Linking external stress and
cognitive processes within marriage. Personality and Social Psychology Bulletin, 30, 134–148.
Ofcom. (2015). The communications market report 2015. United Kingdom: Ofcom. Oulasvirta, A.,
Rattenbury, T., Ma, L., & Raita, E. (2012). Habits make smartphone use more pervasive. Personal
and Ubiquitous Computing, 16(1), 105e114. HTTP:// dx.doi.org/10.1007/s00779-011-0412-2.
Özaşçılar, M. (2009). Cep telefonu kullanımının sosyolojik boyutu: Bireysel güvenlik ve günlük hayattaki
yeri (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, İstanbul).
Pempek, Y., & Calvert, (2009) College students' social networking experiences on Facebook
Sanjeev, D., Anuradha Davey, Santosh K. Raghav, Jai V. Singh, Nirankar Singh, Agata Blachnio, Aneta
Przepiórkaa (2018). Predictors and consequences of “Phubbing” among adolescents and youth in
India: An impact evaluation study.
Shellenbarger S. (2013). Secrets of effective office humour. Wall street journal, August 13.
Tecmark (2014), "Tecmark Survey Finds Average User Picks Up Their Smartphone 221 Times a
Day,"http://www.tecmark.co.uk/smartphone-usage-data-UK-2014/.
19
WHICH ONE HAS PRIORITY IN INTERPERSONAL COMMUNICATION? INDIVIDUAL OR MOBILE PHONE
Rüçhan Gökdağ (Eskişehir Anadolu University)
Tehseen N., Dr Metin Pişkin (2016). Phubbing: A Technological invasion which connected the world but
disconnected humans.
Thomee, S., Harenstam, A., & Hagberg, M. (2011). Mobile phone use and stress, sleep disturbances, and
symptoms of depression among young adults prospective cohort study. BMC Public Health,
11(1), 66.
Turkle, S. (2011). Alone together: Why we expect more from technology and less from each other. New
York, NY: Basic Books.
Uğur, A. (2003). Kültür Kıtası Atlası. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. Varoth Chotpitayasunondh, Karen M.
Douglas (January 2018). The effects of "phubbing" on social interaction article in journal of
applied social psychology.
Varoth C., Karen M. Douglas (2016). How "phubbing" becomes the norm: The antecedents and
consequences of snubbing via smartphone, 1-16.
Wei, R., & Leung, L. (1999). Blurring public and private behaviours in public space: Policy challenges in the
use and improper use of the cell phone. Telematics and Informatics, 16(1-2), 11–26.
Wenwen D., Kai Xing, Haihua Gong (2017). Smart Phone based Phubbing walking detection and safety
warning
Xingchao W., Xiaochun Xie, Yuhui Wang, Pengcheng Wang, Li Lei (2017) Partner phubbing and depression
among married Chinese adults: The roles of relationship satisfaction and relationship length, 1-6.
Zulkefly, S. N., & Baharudin, R. (2009). Mobile phone use amongst students in a university in Malaysia: Its
correlates and relationship to psychological health. European Journal of Scientific Research,
27(2), 206–218.
20
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
2
THE NEW DEFINITION OF THE MODERN SLAVERY:
THE CARTOON STUDY THEME 'DO NOT CUT OFF
COMMUNICATION WITH THE REAL LIFE, DO NOT
STAY DISCONNECTED'
Abstract
In this study the path has drawn from the time when traditional media audiences are marked as modern slaves, nowadays social
media has a greater influence, and today, the idea of 'modern slavery' has changed. In this context, mass media and social media
were subjected to separate evaluation. In the period when traditional media has bigger influence, opinion leaders are shown as
creator of public opinion, however being an opinion leaders have shared in today's life conditions. While TV and newspapers are
being presented as official news sources during the single channel period, it has become clear that this is not the case anymore,
with the spread of channels and print media, ideologies of media organs have been determined to their publication policies. From
this point on, people are choosing the right channel for themselves within the alternative media organs according to their own
ideology. It was decided to conduct a research on this, and asked to people where they get the most accurate information. A
research was conducted between October 1, 2017 - December 31, 2017 on 22 young people in the age group of 20-40, and a
questionnaire survey on how young people chose their opinion leaders has questioned. The answers given to the question of where
you can get the most accurate information determine the main axis of this research. As a result of the research, it has been pointed
out that social media becomes the greatest power to obtain information. Correspondingly, a new research hypothesis has been
developed: Just as the traditional media audience is the modern slave, people are thought to have become slaves of social media.
Two separate focus group studies were conducted with nine students who graduated in the fall semester of the Public Relations
and Advertising Department 2017-2018 in order to test this argument. Firstly, discussions were held on two cartoons drawn at
different periods on modern slavery and social media slavery. As a result, it was decided to create a new and original work
(cartoons describing the concept of 'modern slavery' today). For the second time, the three cartoons were evaluated in the focus
group, and then a project aiming to make them visible and questioned was launched and the cartoon was spread by being
repressed and shared in the social media and the traditional media.
21
THE NEW DEFINITION OF THE MODERN SLAVERY: THE CARTOON STUDY THEME 'DO NOT CUT OFF COMMUNICATION
WITH THE REAL LIFE, DO NOT STAY DISCONNECTED' / MODERN KÖLELİĞİN YENİ TANIMI: ‘GERÇEK HAYATTAN
KOPMAYIN İLETİŞİMSİZ KALMAYIN’ TEMALI KARİKATÜR ÇALIŞMASI
Ufuk Altunç & Nuran Öze (Near East University)
1.Giriş
İ
nsan her zaman etrafında neler olup bittiğini bilmek ister. İnsanın doğası, meraktan dolayı bilgi toplama
ihtiyacını sürekli olarak tetikler. Medya, insanlara bilgi ihtiyacını gidermek için ortaya çıkmıştır.
Medyanın zamanla gelişen teknolojik gelişmelerle değiştiği, çeşitlendirildiği ve insanların bilgi
ihtiyaçlarının farklı şekillerde sağlandığı bilinmektedir.
Günümüzde internet gündelik hayatın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. İnternetin bu düzeyde günlük
yaşam pratiğine girmesi, yaşamın her yönünü etkilemektedir. Bu etkiler insanların yaşam pratiklerini
değiştirmelerine neden olmaktadır. Teknolojik gelişmeler, insanların bilgiye ulaşma şekillerini etkilemiştir.
Medyanın tarihine bakıldığında, bilginin yayılmasıyla ilgili kırılma noktası, matbaanın icadı olarak
görülmektedir. Yazılı medyayla başlayan bu macera artık çok boyutlu bir yapıya dönüşmüştür. Yazılı, sesli,
görsel medya artık internet tabanlı teknolojilerle şekil değiştirdi. Özellikle sosyal medyanın gündelik hayatın
ayrılmaz bir parçası haline gelmesi, medya algısını değiştirmiştir. Geleneksel medyanın özellikleriyle benzeşen
'yeni medya' ortamlarından biri olan sosyal medya insan yaşamını şekillendirmede ve kullanıcı tarafında
şekillendirilebilir yapısıyla farklılaşmaktadır. Bir yandan bu dönüşüm geleneksel ve yeni medya arasında bir
uyum yakalamayı sağlarken, diğer yandan yeni medya ve geleneksel medyayı birbiriyle rekabet haline
sokmuştur. Sosyal medyanın kullanıcı tarafından müdahale etme ve dahil olma (yorum yapma, paylaşma,
protesto etme, beğenme / beğenmeme, vb.) özelliğini yapısal olarak içeriyor olması, sosyal medyanın
geleneksel medya karşısındaki gücünü artırmaktadır. Bu çalışma bir tür medya ve toplum sosyolojisi alanında
bir deneme yazısı olarak değerlendirilebilir.
Chomsky’nin medyanın monopol yapısı ve ideolojik aygıt olarak olarak kullanılmasına dair yaptığı eleştiri de
bu çalışmayı ilgilendiren konular arasındadır. Geleneksel medyanın tek yönlülüğü buna sebebiyet
vermektedir. Chomsky’ye göre “medya sistemlerinin özel tiranların elinde olması öncelikle demokrasiye zarar
verir. (...) çünkü burada bahsedilen şey özel şirketlerin idaresine devredilen yeni bir iletişim ve enformasyon
biçimidir” (Chomsky, 2003, 220). Burton Chomsky’i destekleyecek şekilde şu görüşü ileri sürmektedir:
Piyasada, yatay ve dikey olarak bütünleşen şirket sayısı arttıkça piyasalardaki tekelleşme oranı da buna paralel
22
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
artar. “Bütün bunlar açıkça çok büyük bir gücün birkaç elde toplaması sonucunu doğurmaktadır. Bu
durumda bu kişi ya da grupların tüketicilerine ve topluma karşı ne kadar sorumlu oldukları hakkında soru
işaretleri belirir” (Burton, 1995, p. 50). Benzer şekilde McQuil, medya kuruluşlarının ücretli çalışma,
teknoloji ve kaynağa olan ihtiyaçları yüzünden endüstri ve piyasaya bağlı kaldıklarını dile getirmiştir
(McQuail’den aktaran Güz, 2005, p. 11). Davis, medyanın, alıcıların dünyayı görme biçimlerini etkileme
potansiyeline odaklanarak, izelyici, dinleyici ve okuyucularının “tutum, algı veya davranışlarda hedeflenen
değişim” (Davis, 2006, p. 251) seviyesine ulaşmak için kullanıldığına vurgu yapmaktadır.
Unutulmamalıdır ki “basın, okuma alışkanlığının olduğu ülkelerde son derece etkilidir. Bunlar kamuoyunun
oluşturulması ve geliştirilmesinde çok büyük rol oynarlar” (İşçi, 2003, 42). McLuhan’dan yararlanan
Peltekoğlu “Marshall McLuhan’ın ünlü ‘medya mesajdır’ deyişinde ifade ettiği gibi, yerinde ve etkin biçimde
kullanılan iletişim aracı, başlı başına bir mesaj niteliğinde” (Peltekoğlu, 2004, 182) olduğuna yeniden vurgu
yapmaktadır.
McQuail ve Windahl’a göre bireyler izole edilmiş toplumsal canlılar değildirler; diğer insanlarla etkileşimde
bulunan toplumsal grupların üyeleridirler. Kitle iletişim gönderisine tepki ve cevap anında ve doğrudan
olmaz, bunlar toplumsal ilişkiler aracılığıyla aktarılmaktadır ve bunlar tarafından etkilenmektedirler (2005, p.
85). “Medya ilişkilerinin temelini ‘veri’, ‘enformasyon’ ve ‘akıl’ oluşturmaktadır. Medyanın gücü, kitlelere
enformasyon ulaştırma, kitlelerde farkındalık ve tercih yaratma süreçleriyle belirginleşir” (Aydede, 2004, 14).
Teknoloji mi değişiyor yoksa teknolojiyi kullanım şekli mi değişiyor? Bilgisayar teknolojilerinin alt yapısı
incelendiği zaman aslında altyapıda herhangi bir değişim olmadığı, aslında teknolojiyi kullanma amacı, hedefi
ve kullanım şeklinin değiştiği anlaşılmaktadır. Web.1.0, kullanıcının yorum yapamadığı; interaktif olmayan,
kapalı kaynaklı kodlama sistemiyle kurgulanmış statik bir yapıya sahipti. Web 2.0, açık bir yapıya sahip olan
açık kaynak anlayışıyla oluşturulmuştu. Açık kaynak anlayışını şu şekilde açıklamak mümkündür, bu tip bir
ağ yapısı sosyalleşme ihtiyacının giderildiği bir ağ yapısına sahiptir; bu yapıları başka birine ihtiyaç duymadan
kullanmak ve buralarda paylaşım yapmak mümkündür; ayrıca insanların ve markaların tekelinden çıkması
Web 2.0’ı açık kaynak haline getirmektedir (Örneğin Wikipedia, Ekşi Sözlük…). Web 2.0 veri tabanını ilk
uygulayan Google’dır. Kullanıcılarla etkileşime girme imkanı sağlaması gelişebilmesini sağladı. Web 3.0 ise
semantik (öğrenebilen) bir yapıya sahiptir. İnternet ortamında bırakılan her girilen her site, yapılan her
arama, yazılan her kelime, kullanılan her emoji, tıklanan her sayfa, beğeni, paylaşım, ifade, kullanıcıların
çevirim içi ortamlarda kalan elektronik izleridir. Aslında bu noktada internet kullanıcılarından neler
yapabileceklerini öğrenmekte, sürekli etraftan bilgi toplamakta ve markalara bu bilgileri kullandırmaktadır.
Kullanıcıların bıraktıkları elektronik izlerle dev veri tabanları oluşturmaktadır.
Sosyal medya Web 2.0 ile ortaya çıkmış, geleneksel medyanın tek yönlü bilgi akışından farklı olarak, çift
taraflı ve eş zamanlı bilgi paylaşımına müsade eden bir yapıya sahip medya sistemidir. “Her internet
23
THE NEW DEFINITION OF THE MODERN SLAVERY: THE CARTOON STUDY THEME 'DO NOT CUT OFF COMMUNICATION
WITH THE REAL LIFE, DO NOT STAY DISCONNECTED' / MODERN KÖLELİĞİN YENİ TANIMI: ‘GERÇEK HAYATTAN
KOPMAYIN İLETİŞİMSİZ KALMAYIN’ TEMALI KARİKATÜR ÇALIŞMASI
Ufuk Altunç & Nuran Öze (Near East University)
kullanıcısı ve her sosyal medya kullanıcısı kendi içeriğini oluşturma potansiyeline sahiptir. İnternet ortamında
oluşturulan her içerik, ziyaret edilen her web sayfası, tıklanan her bağlantı, paylaşılan her fikir/düşünce,
paylaşılan her fotoğraf veya yorum, yapılan her beğeni, içeriği çeşitlendiren, zenginleştiren ve besleyen bir
unsurdur” (Öze, 2016, p. 280). Internetin yaşamın içine işlemesini Castells Ağ toplumu tabiri ile
kullanmaktadır. Castells'e (2009) göre, bir ağ toplumu, mikroelektronik tabanlı, dijital olarak işlenmiş bilgi
ve iletişim teknolojileri ile aktive edilen ağlar etrafında sosyal yapıları olan bir toplumdur. Castells (2009),
kültürün kodladığı anlamlı iletişimde ifade edilen üretim, tüketim, çoğaltma, deneyim ve iktidar ilişkilerinde
toplumsal yapıları insanın örgütsel düzenlemeleri olarak anlamaktadır.
Elektro bilgi medyasının anlık dünyası, hepimizi aynı anda kapsar. Tarafsızlık da iftira da mümkün değildir
(McQuail ve Windahl, 2005, p. 53). Bu anlamda sosyal medya olarak adlandırılan iletişim araçlarının kitle
iletişim araçlarıyla kıyaslandığında, sosyal medya ile bireylerin daha özgür ve interaktif olduğu sanrısı
yaratılabilir. Bireyler herhangi bir sınır getirilmeden, özgürce iletişim mecrasında bulunduklarını düşünürken,
aksine bulundukları ortamda daha çok izlenilen, gözetlenen ve çeşitli baskılar sebebiyle sessizlik sarmalına
giren bireyler olarak karşımıza çıkarlar. Bu bağlamda, bireyler devamlı yalnızlık korkusu yaşarlar, bu yalnızlık
korkusu bireylerin her zaman fikir iklimlerini tayin etmeye çalışmasına neden olur (McQuail ve Windahl,
2005, p. 146). Başkalarının ne düşündüğüne bakmak ve buna göre suskun kalmak ya da konuşmak aslında
özgür olmadığımızın göstergesidir.
Bunu bilmeden ya da bilerek başkaları ne yapıyor, ne düşünüyor diye bakarız. Özellikle sosyal medyada,
sosyal ağlardaki hesaplarla bireyler daha çok arkadaş edinip daha çok kişinin ne yaptığına bakarak kendi
görünürlüğünü, paylaştığı iletileri de etkileşimle oluşturmaktadır. Sosyal medya aracılığıyla sunulan ve özgür
bir ortam olarak addedilen bu ortamda bireyler, artan enformasyon akışıyla oluşan bilgi kirliliği arasında
kalarak, hangi bilginin doğru ve güvenilir olduğu konusunda kafa karışıklığı yaşamaktadır. Zannedildiğinin
aksine sosyal medya iktidar ve güç dengelerinden bağımsız bir ortam değildir ve sınırlar içerisinde
davranabilme imkanı sağlamaktadır.
Öze (2017) çalışmasına sosyal medya kullanımının, sosyal yaşamı ve bireylerarası ilişkileri değiştirip
dönüştürdüğünü ileri sürmektedir. Öze, bu değişimin sorunlu bir yapıya sahip olduğunu sosyolojik ve sosyal
psikolojik açıdan ele alınması gerekliliği üzerinde durmaktadır. Bir yandan sosyal medya kullanmayanların
24
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
dışlanması, diğer yandan sosyal medyayı aşırı kullananların hayata yabancılaştığını belirterek, sosyal medyayı
iki ucu keskin bıçağa benzetmektedir. Sosyal medya kullanımının sorunlu hale gelebildiği durumlar
olabilmektedir. Bu sorunları birkaç açıdan incelemek mümkündür. Aşırı kullanımı ile birlikte bağımlılık
halini alma riski taşıması, sosyal medyada yayınlanan her enformasyonun doğruluğuna koşulsuz inancın
gelişmesi, gerçek hayattan kopuş ve sanal dünyada gösterilen hayatların gerçekte var olduğu sanrısı ve dolaylı
olarak kaygı bozuklukları yaşanabilmektedir.
Yeni algılar, eski anlamlara sahip aynı kavramların yeniden açıklanmasını gerektirmektedir. Bir zamanlar
televizyon, gazete gibi geleneksel medyanın, kitle iletişim araçlarının kölesi olarak adlandırılan kitle toplumu
artık sosyal medyanın kölesi haline gelmiştir. Geleneksel medya izleyicisinin modern köle olarak işaret edildiği
dönemden, sosyal medyanın daha büyük etki alanına sahip olduğu günümüzde ‘modern kölelik’ kavramının
değişime uğradığı görülmüştür.
Bu bağlamda Üniversite öğrencileriyle bir odak grup çalışması yapılmıştır. En doğru bilgiyi nereden alırsınız
sorusu sorulmuştur. 20-40 yaş aralığında 22 kişiye, 1 Ekim 2017-31 Aralık 2017 tarihleri arasında yüzyüze
anket yöntemiyle gençlerin fikir önderlerini nasıl seçtiğini sorgulayan bir çalışma yapılmıştır. En doğru bilgiyi
nereden alabileceğinize inanırsınız sorusuna verilen yanıtlar bu araştırmanın ana eksenini belirlemiştir.
Araştırma sonucunda sosyal medyanın bilgi edinmede en büyük güç haline gelmesi dikkat çekmiştir. Buna
tekabül yeni araştırma hipotezi geliştirilmiştir: Tıpkı geleneksel medya izleyicisinin modern köle olduğu
dönemdeki gibi insanlar sosyal medyanın da kölesi haline geldiği düşünülmektedir. Bu savı sınamak üzere
YDÜ İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü 2017-2018 Güz Dönemi’nde mezun olacak
dokuz öğrenci ile iki ayrı odak grup çalışması yapılmıştır. Öncelikle modern kölelik ve sosyal medya köleliği
üzerine farklı dönemlerde çizilmiş iki karikatür üzerine tartışma gerçekleştirilmiştir.
25
THE NEW DEFINITION OF THE MODERN SLAVERY: THE CARTOON STUDY THEME 'DO NOT CUT OFF COMMUNICATION
WITH THE REAL LIFE, DO NOT STAY DISCONNECTED' / MODERN KÖLELİĞİN YENİ TANIMI: ‘GERÇEK HAYATTAN
KOPMAYIN İLETİŞİMSİZ KALMAYIN’ TEMALI KARİKATÜR ÇALIŞMASI
Ufuk Altunç & Nuran Öze (Near East University)
Enformasyon düşünce, tutum veya duyguların bir kişiden veya gruptan ötekine (veya diğerlerine) özellikle
semboller yoluyla iletilmesidir. En genel anlamıyla; bir sistem, bir kaynak, bir ötekini hedefini, alternatif
sembolleri ele alıp bunları ikisini birleştiren kanaldan ileterek, manipüle ederek etkilediğinde iletişim meydana
gelir. İletişim gönderiler aracılığıyla kurulan sosyal etkileşim olarak tanımlanabilir (McQuail ve Windahl,
2005, 17). Sunulan karikatürler kolaylıkla bir başka biçim verilemeyecek ve formüle edilemeyecek kadar
kutsal değildir. Herkesin iletişim sürecinin belli bir yönünü ele alan kendi karikatürünü yapma durumunda
olabileceği açıkça anlaşılmalıdır. Karikatürü, temelde düşünmeye katkı sağlayan iletişim kurma çalışmalarına
uygun bir araç olarak görülmüştür. Neden bu kadar uygun olduğunu göstermek o kadar kolay değil. Ancak
sabit, değişmez biçimler almadan ve çözümlenirken kodlanmış görüntülerin doğuracağı anlam çeşitliliği ve bir
o kadar da aynı anlamlar yaratmayı olanaklı kılarak üzerinde başkalarıyla konuşabilme, yorumlama olanağı
sağladığı için olabilir.
6. Araştırma Metodu
Yapılan çalışma 9 kişilik odak grup üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu odak grup, 2017-18 Güz Dönemi’nde
Yakın Doğu Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü’nde okuyan son sınıf
öğrencileridir. Grup, analiz (değerlendirme) ve kontrol grubu olarak kullanılmıştır. Analiz grubuna modern
kölelik, sosyal medya köleliği temalarıyla çizilmiş sosyal medyadaki hayatın karikatür üzerindeki çeşitli
tezahürleri, sosyal medya kullanımının nasıl algılandığını değerlendirmek adına gösterilmiştir.
26
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Karikatür 3: İmdat
Öğrenciler yaptıkları değerlendirmeler sonucunda karikatürist Utku Karsu ile görüşmeler yaparak, Karsu’ya
bakış açısını da katarak konuyla ilgili üç özgün karikatür çizdirilmiştir.
27
THE NEW DEFINITION OF THE MODERN SLAVERY: THE CARTOON STUDY THEME 'DO NOT CUT OFF COMMUNICATION
WITH THE REAL LIFE, DO NOT STAY DISCONNECTED' / MODERN KÖLELİĞİN YENİ TANIMI: ‘GERÇEK HAYATTAN
KOPMAYIN İLETİŞİMSİZ KALMAYIN’ TEMALI KARİKATÜR ÇALIŞMASI
Ufuk Altunç & Nuran Öze (Near East University)
Sanal dünyada bir şeyler oluyor ve hemen haber alıp, dahil olmalıyım. Sanal hayat, gerçek hayattan daha hızlı
ve değişken sanrısı gerçekte olup bitenleri kaçırmamıza neden oluyor.
Karikatür 4:‘Dütdürüdüt’
Çok boyutlu uyum. Tek tip haline gelmiş kitle toplumu, sosyal medyanın ve telefonun modern köleleri haline
geldiğinin karikatürize edilmesi.
28
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Gerçek nerede? Dışarıda (telefonun – sanal hayatın dışında) mı, içeride (telefonun- sanal hayatin içinde) mi?
Kararsızların da dahil olabileceği bir hücre: ‘Dijital Esaret’.
Kontrol grubuna, çizimleri tamamlanmış olan yeni, özgün karikatürler değerlendirilmek üzere sunulmuş ve
önceki mevcut karikatürlerle karşılaştırarak değerlendirme yapmaları sağlanmıştır. Sosyal medyadaki yeni
ilişki türünü anlatan ve modern köle olarak ifade edilen üç yeni karikatürün, yeni yılın (2018) takvimi ve
‘Gerçek hayattan kopmayacağınız bir yıl olsun’ mesajıyla pekiştirilmesi sağlanarak baskılanmış ve
dağıtılmıştır.
Sonuç
İletişim alanındaki değişimin ana yönelimlerinden biri kitle iletişimininin genel olarak ele alınmasından bu
yana teknolojinin gelişiminin, alandaki yeniliklerin; yeni yaşantılar, yeni medyalar yaratmasıdır. Radyo,
televizyon ve gazete gibi araçların geleneksel medya veya kitle iletişim araçları olarak adlandırılmalarına
karşılık, bugün etkinliğini her geçen gür artıran internet, akıllı telefon gibi araçların sosyal medya olarak
adlandırılması, yaşanan sürecin yapısal dönüşümüne işaret etmektedir. Farklı teknolojiler ve farklı iletişim
ortamlarının birbirine yaklaşması ve iç içe geçecek şekilde ilişkide olmaları, yeni medya aracı olarak toplumsal
paylaşım ağlarının varlığı ve geleneksel medyanın bu kapsamda sanal ortama taşınması benzer biçimde
yaşanan dönüşüme işarettir. Söz konusu yeni sosyal medya döneminde geleneksele kıyasla fikrin özgürce
aktarımına, kullanıcıların doğrudan, aktif ve hızlı biçimde tepki ve cevap iletebilmelerine olanak sağlamıştır.
Bu çalışmada, geleneksel medyanın takipçileri üzerinde yarattığı etkilerle, sosyal medya mecralarının
kullanıcıları üzerinde bıraktığı izlerin, geleneksel ve sosyal medya kıyaslaması, kitlesel ve internet tabanlı
iletişim kurma yöntemleri, tek yönlü çift yönlü iletişim kurma, kölelik ve bağımlılık kavramları üzerinden
değerlendirilmiştir. Bu kıyaslamalar karikatür gibi anlamlı, eleştirel, düşündüren ve sanatsal yanı olan bir
iletişim kurma şekli üzerinden yapılmıştır. Bu araştırma kapsamında bir grup Yakın Doğu Üniversitesi
İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler Bölümü öğrencisi tarafından gerçekleştirilen proje ile projeye özgü çizilen üç
karikatür ikinci kez odak gruptaki öğrencilerle değerlendirildikten sonra bunun görünür kılınıp sorgulamasını
amaçlayan bir proje daha ortaya atılmıştır. Karikatürlerin baskılanmak, sosyal medyada, geleneksel medyada
paylaşılmak suretiyle yayılması başlatılmıştır. Bunun sonucunda, yeni ve özgün bir çalışma (günümüzde
‘modern kölelik’ kavramını anlatan karikatürler) yaratılmış ve sadece projenin araştırma ve uygulanmasına
katılan öğrencilerin konu üzerine düşünmesi ile sınırlı kalınmamış, çok daha geniş kitlelere sosyal medya
bağımlılığı ve bunun yaşamlarındaki etkilerinin tartışılması sağlanmışıtır.
Gerçek hayat sanrısı, sanal hayat kurgusunun yaşandığı günümüzde sosyal medya köleliği veya diğer bir adıyla
sosyal medya bağımlılığı olarak insanların yaşamına sirayet etmektedir. Bireylerin yaşamında sosyal medya
bağımlılığının farkındalığa rağmen devam ediliyor olması: Yeni iletişim kurma metodu, sosyalleşme pratiği,
gözetme isteği ve gözetlenme talebi, teşhir (beğeni ile varolma ve sosyalleşme), yalnız kalmama veya yalnızlık
çekme, sosyal hayat, ötekileştirilmeme / komformite, yeniden kimlik oluşturma gibi konuların daha
derinlemesine araştırılma gereksinimini çağrısı niteliğindedir.
Kaynakça
Aydede, C. (2004). Profesyonel Bir İlişki: Medya ve Halkla İlişkiler. İstanbul: Rota Yayınları.
29
THE NEW DEFINITION OF THE MODERN SLAVERY: THE CARTOON STUDY THEME 'DO NOT CUT OFF COMMUNICATION
WITH THE REAL LIFE, DO NOT STAY DISCONNECTED' / MODERN KÖLELİĞİN YENİ TANIMI: ‘GERÇEK HAYATTAN
KOPMAYIN İLETİŞİMSİZ KALMAYIN’ TEMALI KARİKATÜR ÇALIŞMASI
Ufuk Altunç & Nuran Öze (Near East University)
Baudrillard, J. (2004). Tüketim toplumu. Çev.: H. Deliceçaylı & F. Keskin. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Burton, G. (1995). Görünenden Fazlası: Medya Analizlerine Giriş. Çev.Nefin Dinç. İstanbul: Alan
Yayıncılık.
Castells, M. (2005), Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve KültürAğ Toplumunun Yükselişi. İstanbul:
İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Castells, M. (2008), Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür: Birinci Cilt Ağ ToplumununYükselişi.
2. Baskı. İstanbul: İstanbul Bilig Üniversitesi Yayınları.
Chomsky, N. (2003). Propaganda ve Kamusal Aklın Kontrolü. Edt.: McChesney, Robert W., Wood, Ellen
Foster, M. ve John B. Kapitalizm ve Enformasyon Çağı: Küresel Devrimin Politik Ekonomisi.
Çev.Nil S. Çınga ve diğerleri. Ankara: EposYayınları. pp. 209-222.
Davis, A. (2006). Halkla İlişkilerin Abc’si. Çev.Ümit Şendilek. İstanbul: MediaCat Yayınları.
Fiske, J.(2003). İletişim Çalışmalarına Giriş. Çev.Süleyman İrvan. 2. bs. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Güz, N. (2005). Haberde Yönlendirme ve Kamuoyu Araştırmaları. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
McLuhan, M. ve Fiore, Q. (2012). Medya Mesajı, Medya Mesajdır. İstanbul: MediaCat Kitapları.
McQuail, D. ve Windahl, S. (2005). Kitle İletişim Çalışmalarında İletişim Modelleri. Çev. Konca Yumlu. 2.
bs. Ankara: İmge Kitabevi.
Öze, N. (2016). Gündelik yaşamda internet vesosyal ağlar kullanım pratikleri: Kuzey Kıbrıs Vaka İncelemesi.
Intermedia International e-journal, Vol. 3, No. 5, pp. 278-299.DOI NO:
10.21645/intermedia.2017.15 Available:
http://intermedia.ticaret.edu.tr/index.php/intermedia/article/view/82/57[Accessed on 12 March
2018]
30
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Öze, N. (2017b) The Behavioural Experiments of Small Societies in Social Media: Facebook Expressions of
Anchored Relationships.International Journal of Psychological and Behavioral Sciences, Vol 11,
No. 3, pp 635-643.Available: https://waset.org/publications/10006665/behavioral-experiments-of-
small-societies-in-social-media-facebook-expressions-of-anchored-relationships[Accessed on
10December 2017]
Turkle, S. (1996) Virtuality and Its Discontents: Searching for Community in Cyberspace, The American
Prospect, Vol 24, pp 50-57.
Karikatür Kaynakça
Modern Köle, Available: https://hubpages.com/politics/Modern-Slavery-Evolution-Ignorance-and-Prison
[Accessed on 04March 2018]
31
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
3
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP
INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR
WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
Abstract
When it comes to understanding humans, extensive information is required to understand, analyze and interpret the subject.
One of the most effective data collection methods is focus group interviews in answering why and how questions related to
emotional and cognitive processes guiding behaviors such as perception, emotion, thought, attitude, image, identity etc.
Traditional focus group interviews conducted in person are being used for many years now. Along with the rapid spreading and
increased usage rate of Internet, on the other hand, focus group interviews have been successfully adapted to online environments
like many traditional qualitative data collection methods. In literature, there are researchers who do not consider online focus
group interviews as focus group interviews due to their characteristics and results, while there also are researchers who consider
these as group interviews and argue that both implementations have common characteristics and make important contributions.
So the aim of the present study is to clarify what online group interviews actually are and to compare the characteristics, processes
and results of face to face and online group interviews, as well as to provide suggestions related to usage characteristics and fields
of both methods in line with the related studies found in literature. Conveyed information may be considered as guidance for
researchers who will use these methods in future. Study’s findings show that traditional and online focus group interviews have
both negative and positive characteristics, and both methods may be able to answer similar or different questions based on the
situation. The important factor here is for the researcher to focus on the processes of both methods, depending on certain
characteristics, rather than the results. Factors that impact and that should be taken into account were observed to be the subject
and aim of the study, attitudes of participants towards these methods, and participants' characteristics.
Keywords: Focus Group, Online Focus Group, Face to Face Focus Group, Interview
1. Introduction
M
any academic and nonacademic studies in fields of medical sciences, social sciences, physical
sciences, and technical sciences try to collect data about related parties through various research
methods and techniques, in order to reach the objectives they have set for themselves. When it
comes to understanding humans, extensive information is required to understand, analyze and interpret the
subject. One of the most effective data collection methods in answering why and how questions related to
emotional and intellectual processes guiding behaviors such as perception, emotion, thought, attitude, image,
identity etc. is focus group interviews as one of the qualitative methods.
Focus group interviews are categorized as structured and specific group interviews in which a group of people
chosen by the researcher to share their knowledge, feelings and experiences come together and discuss a
specific subject (Powell; Single & Lloyd, 1996:195). The aim of group interviews is to obtain information
about perspectives, interests, attitudes, habits, experiences etc. of participants on a
33
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
person/product/service/subject. Its difference from other data collection methods is that it enables access to
deeper and more detailed information which would otherwise remain hidden through group interviews with
less people (Kitzinger, 1994; Kruger, 1988; Gibbs, 1997; Ingram & Steger, 2015). Deep information
accessed in focus group interviews mean that participants give meaningful answers which are not superficial
including some main reasons (Ingram & Steger, 2015:43).
Focus group interviews are used especially frequently in marketing and communication fields. They are used
to learn about consumer approaches related to a product/service/brand such as collecting opinions related to a
product that is going to be launched or measuring target group perception towards an ad or a show that is
going to be broadcasted. Focus groups are frequently used in academic fields as well and come with benefits
such as enlightening a study subject or determining questions to be included in a questionnaire as a
quantitative method. Bozkurt (2015), for example, used focus group interviews to determine the questions to
be included in the questionnaire prepared with the aim of identifying gamers' perceptions towards game ads
as well as measuring the impact of this perception on the brand.
Traditional focus group interviews conducted face to face are being used for many years now. Rapid
spreading and increased usage rate of Internet, on the other hand, provided new opportunities for collection
and dissemination of this information. Many conventional qualitative studies have been adapted to the
online environment successfully (Kozinets, 2010; Murray, 1997; Murray & Sixsmith, 1998). Researchers
tend to use online focus group interviews for certain study conditions such as inclusion of heavy internet
users, dispersed and hard to reach participant universe, marginal or special individuals who are shy,
introverted or avoiding face to face encounters with other people (for example, people with HIV,
homosexuals, etc.) or limited budget.
When researchers decide to use focus group interviews as a data collection tool, they may conduct these
interviews in three ways depending on the conditions.
Face to face focus group interview is a special interviewing method including face to face meetings with
selected volunteers in meeting halls or classes in which these interviews are moderated by a moderator (Reid
& Reid, 2005:132). Face to face interviews usually include microphones and cameras in a room with a one-
way mirror behind of which observers are monitoring the interviews in order no to distract participants'
attention (Schneider et al., 2002:32).
This is a moderator-accompanied interview including teleconference tools, usually being preferred due to
distance, job, time difference, social characteristics etc. or when researcher wants participants to be in their
natural environment (Agadoni, 2017:s.y).
34
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Online focus group interviews include a group of people selected according to the purpose of the study who
share their feelings and opinions about the subject of the study over an online discussion platform (Peacock,
Robertson, Williams & Clausen, 2009:119).
This type of interview involves participants sharing information and reactions in front of a computer screen.
Observers/Researchers are able to chat in a special room accessed only by moderators and other observers
without including the participants (Ingram & Steger, 2015:35). This separate window allows researchers to
communicate with and guide the moderators during the actual interview (Chase & Alvarez, 2000:365).
Similar to the conventional focus groups, there are moderators who play a very important role in the process
by conducting the interview.
There are various special online focus group interview software, enabling the process and allowing researchers
to guide a discussion group. Special online software allows sending invitations and reminders to participants
with website link, user name and password to login. Participants are able to log into the chat room, using
user names and passwords provided beforehand (Brügen & Williems, 2008:365). At this stage, it is very
important for the participants to use nicknames instead of their real names and not to use nicknames they are
already using in some place else for security reasons. And this specific software also allows the researcher to
prepare a discussion guide, including important questions. Moderators are able to direct these questions to
participants or a single participant by easily clicking on these during the interview. Moreover, moderators are
able to chat privately with a participant using this software to make them more active (Brügen & Williems,
2008:365). This special online software enables uploading logo, images related to the product concept,
stimulators related to packaging or ads on a separate window on the top of the screen, and thus participants
are able to look and comment on these simultaneously (Brügen & Williems, 2008:365). In addition, group
interview recordings may be automatically saved for further analyses (Galloway, 2011:49).
These are interviews in which participants interact with moderators and other participants simultaneously on
chat tools such as online chat rooms, video conferences or messaging services (Ingram & Steger, 2015; Fox et
al., 2007; Reid & Reid, 2005; Schneider et al., 2002; Lijadi & Schalkwyk, 2015). Communication flows with
a more rapid pace compared to asynchronous interviews and interview is based on verbal communication
(oral or written) (Stewart & Williams, 2005:404-405). It is considered to provide more reliable results for
researchers since first reactions and opinions of participants are obtained in real-time and improvised
interactions (Oringderff, 2004:2).
On the other hand, data may be lost when everybody talks at the same time in case the interview is based only
on voice. And if the common language of the interview is English, participants with different mother
languages may experience some misunderstandings due to accent and they may also miss some information
due to the pace of the talk (Galloway, 2011:49).
35
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
These are interviews in which participants and researchers may access the environment anytime and read and
reply each other’s messages, using online discussion boards, emails, bulletin boards, list servers (a little
program which automatically sends emails to more than one email address) or forums (Williams et al., 2012;
Lijadi & Schalkwyk, 2015). Since there is no time limit, participants find the opportunity to think about the
posts of moderators and other participants and their own answers. They can even add new posts over the ones
they have already written. This creates the opportunity to access more extensive, richer and deeper
information (Fox et al., 2007; Kenny, 2005; Williams et al., 2012). And global time differences that may
arise due to different locations of participants and writing skill differences are eliminated by providing a long
time period (Oringderff, 2004:2).
Pros and Cons Must Be Considered Carefully: Positive and Negative Aspects of Focus Group Interviews
Knowing which focus group interview is going to provide the most contribution for the study may enable a
more effective and less time-consuming process. Although both focus group interviews provide important
contributions, they are distinguished by their own characteristics and processes.
Positive and negative aspects of face to face and online interviews in terms of their processes and
characteristics are given below in detail.
Process: Face to face focus group interviews have a slower process in terms of conduct and analysis of data.
And one of the biggest problems in these interviews consists of creating the appropriate time period for all
participants and transportation to the place of interview (Fox et al., 2007:541). Moreover, there are other
problems that may be encountered, such as participants not arriving to the interview place in time or not
coming at all.
Face to face focus group interviews also includes risks of negative situations, such as malfunctioning of the
data recording device, forgetting to turn on the recording device, incomprehensible recordings due to
inadequate sound levels of participants' voices, inadequate recordings of visual cues such as non-verbal
communication or the identity of the talking person among participants due to incorrectly angled cameras.
These problems result with the loss of important and significant data in data transfer and analysis.
When the characteristics of online interviews are considered in terms of their processes, most positive aspect
of the method is considered to be speed compared to face to face interviews. However, there are problems and
challenges in terms of process in the online environment as well. One of the biggest problems encountered
consists of bringing together people from different cities, even different countries, different time zones with
differing English knowledge and speaking/writing skills, different technology knowledge and usage, although
it is a virtual environment. In addition, especially synchronous interviews involve problems such as inability
of participants being online at the same time (Lijadi & Schalkwyk, 2015:2), disruption of internet
connection, group members not receiving sent files, some participants getting the files earlier/later than the
others, or misunderstandings. And in online environment, the process of getting opinions from participants
may progress more slowly because it takes time for the participant to think through, organize and then write
their own feelings and thoughts (Scholl et al., 2002:222).
36
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Other challenging factors involve participant being obligated to answer more than one message at a time in
the online group, the requirement to pay attention to the interaction between other participants and
obligation to comply with the flow of online discussion (Lijadi & Schalkwyk, 2015:2)
Group Dynamics: The most important characteristic of focus group interviews is that they enable access to
more extensive and detailed information as a result of interaction between participants. Individuals in the
group sometimes trigger each other in the flow of the discussion during the interview and this creates more
participation. Most of the time, feelings and thoughts which would not occur to group members in the
beginning or when asked individually may arise thanks to the words uttered by other group members. New
ideas arising as a result of group interaction give way to more thoughts and quality of data obtained from
groups increases (Fern, 1982: 4). This is true for both face to face and online group interviews. However, face
to face interviews have a higher probability to give quality data since there is a higher level of group
interaction.
And sometimes, participants with shy or introverted personalities express themselves in time due to group
interaction and are observed to give detailed information.
In addition to the positive reflections of group interaction, there also is the possibility of imbalances arising in
the power dynamics within the group. Face to face group interviews may mean a fun and productive time for
participants with fast thinking and verbal skills who are able to give answers under pressure (Chase & Alvarez,
2000:365). However, dominating participants with fast communications may create pressure on passive and
introverted participants as well as participants with lesser communication skills, and create an insecure
environment for them due to feelings of shyness, anxiety and fear. And such an insecure environment may
cause introverted participants to stay silent, not share their own thoughts and to hide their real feelings and
opinions (Brüggen & Williems, 2009; Schneider et al., 2002; Gibson, 2007; Kennedy et al., 2001; Kenny,
2005).
Dynamics of face to face interviews are found less in online interviews. The most important of these
dynamics is group interaction. Especially in asynchronous interviews, challenging aspects including
participants not being able to answer immediately upon the basis of answers given by other participants, more
than one answer for one question in one time, these answers sometimes being given to the previous question
or as a reply to another participant result in disruption of the flow of conversation and may even prevent
participants' sharing more and deeper information. In order to increase the low level group dynamics in
online environment, the subject matter may be limited or more than one interview sessions may be
conducted. In addition, synchronous online interviews also help with this negative situation relatively.
On the other hand, negative social dynamics and stereotyping levels found in face to face interviews are
minimized when it comes to especially asynchronous group interviews. Elimination of social codes that
determine the informal leader in a group such as clothes, hair style, usage of voice etc. in the online
environment prevent formation of hierarchy in the group (Scholl et al., 2002). This, in turn, helps with
decreasing social pressure and member domination on all group members along with shy participants and/or
participants with lesser group communication skills; thus it enables them to share their thoughts without fear
and freely.
37
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
In addition, during face to face interviews, some group members may sometimes interrupt another
participant in verbal or non-verbal ways while the flow of conversation proceeds. However, nobody interrupts
anybody in online environments since the participants are not aware of negative reactions given in non-verbal
communication; this, consequently enables all participants to comment freely and abundantly (Schneider et
al., 2002)
Another dimension of group dynamics in online environment is that some participants within the group may
connect on a more sincere level of relation and interaction since they have developed better relations in time.
This may result in some participants feeling shunned, lonely, and alienated (Chase & Alvarez, 2000).
Non-verbal Communication Inputs: Most of the time, non-verbal messages offer more significant
information compared to verbal messages in the communication process. One of the most important
contributions of face to face focus group interviews is that messages participants convey with non-verbal
communication factors are also taken into account as study data without participants’ having said them
during the interview process. One of the most negative aspects of online interviews, on the other hand, is that
moderators, observers and participants miss the non-verbal messages given by others since they are not face to
face (Galloway, 2011:49). The lack of non-verbal signs creates a barrier in the way of understanding the
personality and lifestyle of participants as well as acquiring deeper information and sometimes it prevents
understanding what the participant want to say clearly. The lack of eye contact, for example, may prevent
understanding who reacts to whom or why, or attitudes and motives of the participants may not be
understood clearly without non-verbal communication factors such as intonation, facial expressions, posture
etc. (Scholl et al., 2002:222). Lately, web cams are being used in synchronous interviews as a solution to this.
Direct Communication Possibility: One of the greatest advantages of conventional interview is that
moderator can communicate with participants directly and observer can obtain information missed by the
moderator by observing participants.
In an online environment, however, some important information may be overlooked since moderator and
observer cannot communicate with participants directly. Loss of data may result especially from the fact that
the observer can only observe the written answers from the computer screen.
Attention to Subject Matter: In conventional interviews, things that may distract or cause the participant to
break away from the interview are eliminated and taken under control as much as possible since moderator
and participants are in the same environment. In online environment, however, levels of affinity and
sensitivity of participants are usually low due to environment conditions and interview atmosphere.
Therefore, moderator needs to put more effort into focusing participants on the subject matter and keep their
affinity high (Scholl et al., 2002:216). In addition, moderator is not able to know exactly what the participant
is doing during the interview since they cannot see the participator or have limited view (via web cam).
Moderator is not able to check if they are involved in actions that may distract them, such as watching TV,
playing with their mobile phone, eating, chatting with others etc.
In addition, some participants may exaggerate freedom of expression in the online environment (Chase &
Alvarez: 2000:367). Participants may talk at length or about subjects that are not related with subject matter
and this results with loss of time and effort. And such a talk may distract and/or bore other participants.
38
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Moderator plays a key role at this point. Although it is not possible in asynchronous interviews, this may be
taken under control by moderators in synchronous interviews (Ingram & Steger, 2015:36).
Exposure to External Stimulators: In focus group interviews, various materials (e.g. ads, product sample, etc.)
are shown to participants and the aim is to acquire their feelings and opinions about these materials. Real
exercises of these types of stimulators may be done more easily and conveniently in face to face interviews.
Since participants are exposed to real stimulators, possibility of them sharing their actual feelings and
opinions is high.
In the online environment, however, it is not possible to show these materials and stimulators directly. Same
impact may not be created since only their visuals may be shared through electronic media.
Role and Ability of Moderator: Moderators define discussion’s subject matter, try to obtain information
from participant by asking questions during the interview, conduct the interview, provide guidance to create
group dynamics, and control the group (Schneider et al., 2002:31; Berger, 2000:112). Success of the focus
group depends mostly on the moderator. Requirements for a moderator vary depending on whether it is an
online or face to face group interview, although some basic requirements remain the same. In face to face
focus groups, for example, moderators should be experts in observing and recognizing non-verbal signs while
in online interviews, they should have technical and linguistic competencies that would compensate for the
lack of physical clues found in face to face interviews (Chase & Alvarez, 2000:365).
Sample Characteristics: Online interviews have a higher chance of involving heterogeneous participants with
higher representation power. Also, they may involve more participants in terms of sample size compared to
face to face interviews (Stewart & William, 2005; Chase & Alvarez, 2000). And this means that researchers
may bring more participants into the study and they may access more information. In an online group,
however, high numbers of participators create the risk of disrupting supervision of interview duration, group
balance and interaction, especially if it is moderated by an inadequate moderator.
Security (Attendance of Correct Participants): In face to face focus group interviews, researchers are able to
check identities of the people in the group since they come together in the same environment on the day of
the interview. In online interviews, however, there is no way of knowing who answers in front of the
computer screen for sure, if camera image is not present. Therefore, there are concerns related to whether the
interviewed person is the correct person (Greenbaum, 1998; Reid & Reid, 2005). Attendance of correct
participants should be taken into account more seriously especially in studies requiring participation of some
specific groups (e.g. over 18 years old) (Williams et al., 2012:379).
Collection and Analysis of Data: In face to face interviews, participants are able to share deeper and more
productive information in an extended time period thanks to the impact of group interaction, moderator
support and presence of non-verbal communication inputs. On the other hand, all details, including non-
verbal communication inputs, should be transferred rigorously since there are high amounts of detailed
information coming from participants. A long time is needed for the conversion of images and voice
recordings into text and transfer of notes taken by the observer as well as comparison of notes if there is more
than one observer. Researchers are usually concerned about transfer process of all details.
39
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
In focus group interviews, width of the interview process is as important as its depth. Width here means
degrees of all the aspects of the subject matter (Groenlend, 2002). Focus group interviews require touching
on all the aspects of the subject matter in line with the purpose of the study. This is also reflected on the
depth of the study. Online and offline group interviews differ in their average durations. Time limitation and
longer time needed for writing than speaking negatively impact the depth of online interviews. In addition,
people tend to give shorter answers in online environment since they don't usually want to write at great
length. And this may result in fewer data.
The biggest advantage of online interview in terms of data analysis is that researcher has written notes ready at
hand a few minutes after the end of the interview. However, analysis of the results tends to be more
challenging compared to face to face interviews. This is due to the lack of information in online environment
that would lead to an understanding about the person giving the information, such as physical appearance,
personality, attitude, intonation, lifestyle, etc. These kinds of information facilitate understanding what is
actually meant by people and analysis of such, and the lack thereof creates a challenge for analysis (Scholl et
al., 2002:216)
Costs: Face to face focus group interviews are costly due to expenses of transportation to and
accommodation in the cities of the interview, renting costs for the meeting hall, provision of cameras and
voice recorders (Kenny, 2005:446), printing costs of written and visual materials to be used during the
interview, purchasing costs for devices required to show video and/or audio files, etc. This cost rate varies
depending on the extent and size of the study, or whether materials preexist.
In online interviews, on the other hand, costs such as transportation and accommodation are eliminated since
moderators and participants come together in an online environment. In addition, visual, written and audio
files to be shared with participants are sent via internet, thus this does not require any expense. So online
interviews do not involve many expense items that is required for face to face interviews.
3. What do Academic Studies in the Literature Say about Focus Group Methods?
Many remarks have been made in terms of pros and cons of both focus group interview methods. There is no
consensus in literature regarding which method provides the best answers for subject matters. Researchers
who dealt with online focus group interviews argue that they have more in common with other methods
rather than differences and that they are qualitative group interviews contributing significantly to studies. In
order to prove these, they have compared face to face method with both online interview methods. Findings
of these studies suggest that each method provides the same information and reaches to a common theme and
ways of interaction (Campbell et al., 2001; Scholl et al., 2002; Graffignia, Bosio, & Olson, 2008; Ingram &
Steger, 2015). The main differences between the two methods are found in the amount of data and level of
detail. Main reason for this difference, according to researchers, stems from the fact that participants don't
have enough time to provide detailed explanations and don't want to write at length in online environment.
Scholl et al. (2002) suggest that online group interviews touch less upon different aspects of the study while
Groenland (2002, cited by Brüger & Williems, 2008), Ingram & Steger (2015) suggest to the contrary,
arguing that information collected through asynchronous group interviews are abundant, if not more
qualitative, compared to face to face interviews and that they provide general information in good quality.
40
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
In general, researchers have emphasized that both methods are able to produce similar information since pros
and cons balance each other out, although they seem different. They argue that in face to face interviews, for
example, avoidance of participants in sharing information on the subjects they find sensitive and dominant
characters speaking more than passive ones balance out the positive aspects of this type of interview while in
online environment, pros balance out the gap by providing more time for the participants to think about
what they read, answer by thinking through, less moderator impact and control creating a more relaxed and
free feeling for participants, and lack of social dynamics (Nicholas et al., 2002; Scholl et al., 2002; Ingram &
Steger, 2015).
And some other researchers argue that online interviews do not constitute focus group interviews since some
of the characteristics that make focus group interviews an effective research method are not found in internet
environment and that they should not even be defined as group interviews, let alone comparing the results.
Justification for such an argument is pointed out as the lack of non-verbal communication inputs, non-
existence of interaction and direct communication between moderator and participants, preference of
participants to give short answers and lesser role and ability of the moderator (Greenbaum, 1998; Schneider
et al., 2002; Buhsmer, 2000, cited by Brügen & Williams, 2008). It is argued that online interviews resemble
less to group interviews and more to individual interviews, thus there is not enough group interaction and
this, in turn, results with less sharing (Schneider et al., 2002).
Researchers who argue that results differ according to focus group methods have evaluated the subject from
different perspectives. Some researchers argue that face to face group interviews provide best interaction
environment compared to online groups, thus provide wider and deeper information (Brüggen & Williems,
2009, Ingram & Steger, 2015; ). There are other researchers who argue that talkative participants contribute
more in face to face groups while passive participants tend to share less, and face to face interviews do not
provide in-depth information as it is considered to provide since participants avoid sharing especially when it
comes to sensitive subject matters (Gothberg et al., 2013). Researchers who analyzed differences based on
online interviews, on the other hand, argue that online interviews make more contribution to the subject
matter since they provide wanted information despite what is shared contains less words (Reid & Reid,
2005). They also argue that all participants tend to express opinions in online groups, and especially
asynchronous interviews provide more data thanks to the opportunity of including more participants
(Brüggen & Williems, 2009; Schneider et al., 2002).
4. In Conclusion…
Studies conducted in line with all these explanations suggest that both face to face and online focus groups
have positive and negative aspects with various challenges and conveniences and both methods may provide
answers for similar or different questions depending on the situation. If simple and superficial data is
intended, online interview may be appropriate. Or it may be a good way to collect extensive and general
opinions of people from different locations (Schneider et al., 2002). On the other hand, face to face group
interviews are considered to be more beneficial if detailed opinions of participants and the reasons behind
them are wanted. Both data collection methods provide significant data for research questions. However,
new studies are needed to figure out which method can provide what kind of support for which subject
matter.
41
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
Online methods are able to provide very significant data similar to those collected through face to face
method by making use of their own characteristics and benefits, although there are researchers in literature
who approach online focus group methods negatively. For example, although online environment is said to
have limitations in terms of conveying feelings, many feelings could be expressed through abbreviations and
emoticons (e.g. “:)” emoticons expressing happiness, “:(” emoticons expressing sadness) (Graffignia & Bosio,
2006).
And the emergence of new technologies may increase the level of effectiveness of online group studies.
Software such as Skype, for example, constitutes affordable and simple platforms for video teleconference
which may be accessed by anyone in the world with an internet connection. In addition, other software
provides the opportunity to analyze written or spoken words in various languages automatically for focus
groups consisting of international participants. Moreover, software such as N-Vivo helps researchers in
analyzing theme items. One of the most important reflections of technological advancement is the use of
avatars in programs. Galloway (2011:50) pointed out that programs using online avatar technology are able
to reach to more effective results compared to other programs. In addition, Stewart & Williams (2005)
argued that online avatar groups may be more beneficial than other online environments since participants
who use avatars are able to give emotional and physical reactions. These reactions, however, may not be given
immediately as in face to face interviews.
Online focus group interviews' benefits of being in writing and giving the opportunity of concealing one's
own identity together with its asynchronous nature may help participants in expressing their opinions more
extensively and conveying their detailed experiences as the interview proceeds. This transforms online
interviews into advantageous alternatives to face to face interviews, providing rich and significant data sets
(Williams et al., 2012). Some researchers, on the other hand, consider online qualitative studies as separate
data collection methods with their own specific advantages and limitations, rather than thinking of them as
conventional techniques adapted to online environment (Graffignia & Bosno, 2006).
Another factor that determines which focus group method should be used for the study is the characteristics
of participants. For example, poeople who have adopted technology as a part of their lifestyle may tend to a
more willing and sensitive approach in online environment. These people may communicate more easily in
online environment while they may experience problems in face to face interviews. Peer pressure among
young people, for example, may increase in face to face interviews. In addition, asynchronous group interview
may be a solution for participants who don’t want to share their own feelings and opinions about certain
subject matters while being seen and together with other people since they may be uncomfortable of
expressing themselves in political, religious, cultural or social subject matters (Chase & Alvarez, 2000:366).
Another important thing in determining focus group type is the preference of participants in terms of data
collection methods. This is due to high probability of participants sharing their own thoughts at the expected
level and quality in environments in which they feel comfortable and safe. Although participants have
expressed that they are more satisfied with face to face interviews since they are able to focus on and follow
what other participants share more easily (Reid & Reid, 2005), it is also observed that participants approach
online group interviews quite positively and consider them to be more fun and enjoyable. They explained the
reason of this as the convenience of participating in the interview process from anywhere within a specific
time period (Galloway, 2011).
42
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Actually, researchers should compare processes rather than results of the two focus group approaches in order
to determine which approach is the most appropriate for their subject matter (Chase & Alvarez, 2000). Both
approaches have specific characteristics. These characteristics provide significant results at the end of study
process. Therefore, knowing the process and correct planning and implementation would also require
knowing which approach should be used. Researcher should know, for example, that online focus group
method is more beneficial in measuring feelings and perceptions of individuals who regularly interact on
electronic media. Or they should be aware that synchronous online focus group interviews should be
preferred in order to grasp young people who are familiar with instant messaging because they would tend to
express themselves more comfortably in a familiar and safe environment. On the other hand, synchronous
online groups would not be suitable for someone with lesser keyboard use skills.
Therefore success of the study depends on the extensive knowledge of the researcher on methods and
processes of these methods. For example, design of asynchronous focus group depends on the subject matter,
qualities of the focus group and sensitivity of the study (Williams et al., 2012). A study analyzing consumer
opinions about an ad may be conducted with more participants and may require less sensitivity. For a subject
matter which requires more sensitivity such as analyzing the reason of negative perception of a consumer
group towards a corporation, on the other hand, fewer number of participants may be required in order for
them to express themselves more comfortably while not letting them wander from the subject at hand as well
as adequate analysis of data.
Another important factor in the knowledge of process is knowledge of the appropriate number of participants
for the method. If the researcher is going to use synchronous group method, it is recommended to keep the
number of participants low in order for the moderator to moderate the process more conveniently, to
monitor comments and to track participants more easily. It is also recommended for the researchers to prefer
written statements in this format. The reason for this is to keep data loss at the minimum level depending on
writing skills of participants since data loss would be inevitable due to the accents of the participants and the
speed of verbal discussion (Galloway, 2011).
As Schneider et al. (2002) suggest, focus groups do not provide statistically measurable data. They rather
provide insights on perspectives of participants in a limited number. These perspectives are assumed to
represent discussions emerging in a wider community, however they do not allow for generalization of the
results. Therefore researchers should use face to face or online focus group interviews when they want answers
to why and how questions, depending on the conditions provided by the specific subject matters and
questions since nothing is superficial or something may not be as it appears. Every subject certainly has
significant depths to it and many important questions and uncertainties are waiting to be clarified with
occasional surprising answers.
References
Agadoni,L. (2017, September 26). Types of focus group. (Web Log Comment).
https://bizfluent.com/list-6067727-types-focus-groups.html.
Berger A A (2000) Media and Communication Research Methods- An Introduction to Qualitative and
Quantitative Approaches, Sage Publications, London.
43
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
Bozkurt, Y. (2015). Oyun reklam algısı ve bu algının markaya yönelik tutum ve davranış niyeti üzerindeki
etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Brüggen, E., & Willems, P. (2009). A critical comparison of offline focus groups, online focus groups and e-
Delphi. International Journal of Market Research, 51, 363–381.
doi:10.2501/S1470785309200608
Campbell, M. K., Meier, A., Carr, C., Enga, Z., James, A. S., Reedy, J.&Zheng, B.(2001). Health behavior
changes after colon cancer: A comparison of findings from face-to-face and on-line focus groups,
Family and Community Health, 24(3), 88–103.
Chase, L.&Alvarez, J. (2000) Internet research: the role of the focus group. Library & Information Science
Research, 22, 4, 357–396. Doi:10.1016/S074081880000050-5.
Gaiser, T.J. (1997). Conducting on-line focus groups: a methodological discussion. Social Science Computer
Review, 15(2),135–144.
Galloway, K.L.(2011). Focus groups in the virtual world: Implications fort he future of evaluation. In
S.Mathison (ed). Really New Directions in Evaluation: Young Evaluators’Perspectives. New
Directions for Evaluation, 131, 47-51. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ev.377/full.
Gibson, F. (2007). Conducting focus groups with children and young people: Strategies for success. Journal
of Research in Nursing, 12(5), 473–483.
Graffigna, G.&Bosio, A. C. (2006). The influence of setting on findings produced in qualitative health
research: A comparison between face-to-face and online discussion groups about HIV/AIDS.
International Journal of Qualitative Methods, 5(3), 55–76.
Greenbaum, T. (1998) Internet focus groups are not focus groups – so don’t call them that.
http://www.groupsplus.com/pages/qmrr0798.htm. 11.07.2017.
Gothberg, J., Reevs, P., Thurston, L., Applegate, B., Kohler, P.&Peterson, L. (2013). Is the medium really
the message? A comparison of face to face, telephone and internet focus group venues. Journal of
Ethnographic & Qualitative Research, 7, 108-127.
Fern, E.F. (1982) The use of focus groups for idea generation: the effects of group size, group type
acquaintanceship and the moderator on response quantity and quality. Journal of Marketing
Research, 19, 1, 1-13.
Fox, F. E., Morris, M.&Rumsey, N.(2007).Doing synchronous online focus groups with young
people:Methodological reflections. Qualitative Health Research,17,539–547.
44
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Ingram, W. C.& Steger, R. A. (2015). Comparing the quality and quantity of information received from
traditional,webcam and board chat focus groups. Business Studies Journal, 7(1), 33-45.
Kitzinger, J. (1994). The methodology of focus groups: The importance of interaction between research
participants. Sociology of Health and Illness, 16, 103–119.
Kennedy, C., Kools, S.&Kruger, R. (2001). Methodological considerations in children’s focus groups.
Nursing Research, 50(3), 84–87.
Kenny, A. J. (2005). Interaction in cyberspace: An online focus group. Journal of Advanced Nursing, 49(4),
414–422.
Kozinets, R. V. (2010). Netnography: Doing Ethnographic Research Online. London, United Kingdom:
Sage.
Murray, P. J. (1997). Using focus groups in qualitative research. Qualitative Health Research, 7(4), 542-549.
Murray, C. D., & Sixsmith, J. (1998). E-mail: A qualitative research medium for interviewing.
International Journal of Social Research Methodology, 1(2), 103-121.
Nicholas,D., Lach, L., King,G., Scott,M., Boydell, K., Sawatzky, B., Reisman, J., Schippel, E.&Young, N.
(2002). Contrasting internet and face to face groups for children with Chronic Health Conditions:
Outcomes and participant experience. International Journal of Qualitative Methodology, 9(1),
105-121.
Oringderff, J. (2004). “My way”: Piloting an online focus group. International Journal of Qualitative
Methods, 3(3). https://sites.ualberta.ca/~iiqm/backissues/3_3/pdf/oringderff.pdf.
Peacock, S., Robertson, A., Williams, S.&Clausen, M. (2009). The role of learning technologists in
supporting e-research. ALT-J, 17(2), 115-129.
https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09687760903033041.
Powell, R.A., Single, H.M.&Lloyd, K.R. (1996). Focus groups in mental health research: Enhancing the
validity of user and provider questionnaires. International Journal of Social Psychiatry, September
1, 193-206. http://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/002076409604200303
Reid, D. J.&Reid, F. J. M. (2005). Online focus groups: An in-depth comparison of computermediated and
conventional focus group discussions. International Journal of Market Research, 47(2), 131–162.
45
FACE TO FACE VERSUS ONLINE FOCUS GROUP INTERVIEWS: WHEN, WHERE, WITH WHOM, FOR WHAT, WHICH ONE?
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
Schneider, S. J., Kerwin, J., Frechtling, J.&Vivari, B. A. (2002). Characteristics of the discussion in online
and face-to-face focus groups. Social Science Computer Review, 20(1), 31–42.
Scholl, N., Mulders, S. & Drent, R. (2002) On-line qualitative market research: interviewing the world at a
finger tip. Qualitative Market Research: An International Journal,5(3),210–223.
http://www.emeraldinsight.com/doi/pdfplus/10.1108/13522750210697596.
Stewart, K.&Williams, M. (2005). Researching online populations: The use of online focus groups for social
research. Qualitative Research, 5, 395–416.
http://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1468794105056916.
Williams, S., Clausen, M. G., Robertson, A., Peacock, S.&McPherson, K. (2012). Methodological reflections
on the use of asynchronous online focus groups in health research. International Journal of
Qualitative Methods, 11, 368–383.
46
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
4
THE ROLE OF SOCIAL MEDIA
AS A COMMUNICATION MEDIUM IN SOCIETY
Abstract
Today, the development of internet technologies has become the most important social communication media. The concept of
virtual communication, which emerges as social media as a means of social communication, has become an indispensable means
of communication for society. It provides communication in an easy and practical way. The most important thing is to become a
concept of time for people. With the person or people who can not communicate with the face, the social media toll can
communicate very quickly and practically. The aim of working is to say that social media is the most important and effective
communication tool on society as a means of communication and that it can cause some cultural changes in society.
Key Words: Technology, İnternet, Social Media, Communication, Mass Media, Society, Culture.
1.Giriş
G
ünümüzde toplumsal hareketler, ‘’yeni’’ sıfatı dışında bir çok kavram, sıfat ve disiplin ile
ilişkilendirilerek çalışmakta ve anlaşılmaktadır. Bu anlamda toplumların kültür bağlamında mikro
ölçekte yaşadığı ve makro ölçekte bütün evrenin yaşadığı değişim ve dönüşümler etrafında hemen her
gün yeniden anlaşılmayı ve kavranmayı gerekli kılmaktadır. Karmaşık bir süreçler bütünü olan toplumsal
hareketlerin başarılarının, başarısızlıklarının ya da dinamiklerinin anlaşılabilmesi oldukça zordur (Crossley,
2002: 8-9). Toplum yapısında ortaya çıkan değişim, sürekli olarak gerçekleşebilmektedir. Sosyal yapıyı
oluşturan unsurlarda ki farklılaşmalar aslında toplumun karşılaşmış olduğu yeni durumlar karşısında varlığını
sürdürebilmesini sağlamış olduğunu gösterebilir. Değişimin bir durumdan başka bir duruma geçmesiyle
birlikte birçok farklı alanda gerçekleşebilir. İlk başta belki de kültürel unsurlarda meydana gelen değişimler yer
alabilir. Toplumda yaşanan değişimler, bize kültüre ait unsurların önemini gösterebilirler. Özellikle internet
ve teknolojinin hayatımızın bir parçası olduğunu düşünürsek, günümüzde bu değişimlerin öncüsünün kitle
iletişim araçlarının olduğunu düşünebiliriz. İnsan yaşamının birçok alanına etki eden ve farklı şekillerde
kullanım yeri bulan yeni iletişim teknolojileri ve bu teknoloji içerisinde önemli bir yere sahip olan sosyal
medya aracı ile insanlar düşüncelerini, fikirlerini açık bir şekilde ifade edebilme olanağına sahip olabildiklerini
düşünebiliriz. Bununla birlikte dünyada veya bulunduğu toplumda neler yaşandığını sadece izlemekle
kalmazlar, bu ortamlarda gösterdikleri tepkilerle de kendi düşünceleriyle olayların içerisinde yaşamaya ve
olaylara yön vermeye çalışmayı da sağlayabilirler. Sosyal medyanın günlük yaşantımızdaki etkisi nedeniyle,
sosyalleşme sürecimizi belirleme rolünü de almış olduğunu düşünebiliriz. Kitle iletişim araçları gibi gündem
belirleyici bir nitelik gösteren sosyal medyanın kişisel tercihlerimize göre doğrudan etkileme gücüne sahip
47
THE ROLE OF SOCIAL MEDIA AS A COMMUNICATION MEDIUM IN SOCIETY
İLETİŞİM ARACI OLARAK SOSYAL MEDYANIN TOPLUM İLİŞKİSİNDEKİ ROLÜ
Bahar Öztürk (Near East University)
olabileceğini düşünebiliriz. Kişilerin sosyal medya aracında yer alan gündemlerinin, kitle iletişim araçlarının
kamuoyuna sunduğu bilgilerle aynı gündemi oluşturabilme durumu da söz konusu olabilir.
Günümüzde kitle iletişim araçlarının yaşamımızın her alanını etkilemiş durumda olduğunu düşünebiliriz.
Kişiler gün içerisinde mutlaka herhangi bir iletişim aracını kullanabilirler. Teknolojinin hayatımıza girmesiyle
birlikte internete girmeden, sosyal medya araçlarını kullanmadan, televizyon izlemeden bir günlerini hatta
saatlerini geçirmediklerini düşünebiliriz.
‘’Eğer bir insanbilimcisi olan Levi-Strauss’un, bir toplum bilimci olan Reisman’ın, bir siyaset bilimcisi olan
Marcause’nin, bir dil bilimcisi olan Saussure’nin iletişim olgusunun anlaşılmasına katkıda bulunduğunu
kabul ediyorsak, bu yeni bilim dalının çok disiplinli özelliğini de kabul etmek zorundayız’’.
Yumlu’ya göre ise (1994: 2) , çeşitli bilim dallarının iletişim olgusunu açıklamaya yönelik çabaları, kitle
iletişim araştırmalarındaki gelişmeler ve iletişim teknolojisindeki ilerlemeler, iletişim biliminin giderek daha
yaygın bir bilim dalı olarak yerini almasında etken faktördür. Bu düşünce ile her bilim dalının kendine özgü
araştırma çeşitliliğinin oluşabileceğini ve bu çeşitliliğin teknolojik gelişim ile birlikte farklı sunma şekillerinin
olabileceği gerçeğini düşünmemizi sağlayabilir. Mutlu ise bir insan iletişimi bilimi kavramını şöyle açıklıyor
(2005:42), insan davranışının sistematik araştırmayla hem anlaşılabileceği, hem de ıslah edilebileceği iyimser
varsayıma dayanır. Dahası bu kavram insan davranışının iyileştirilmesinin bir bilimin ilksel hedefi olan
anlamaya dayanması gerektiğini varsayar. Tüm kavramlar gibi bu inançlarda bizzat bilimin içinde
sınanmazlar. Tersine bunlar, uzun dönemde geçerliliğini, üretilen bilginin değerinden alan işlek bir görüş
noktası sağlarlar.
İletişim bilimcileri kuram hakkında, hem çok fazla düşünür hem de çok fazla konuşurlar. Bir yandan kuram
geliştirmek için çalışırlar, diğer yandan da alanda daha fazla iyi kuram bulunmamasından yakınır dururlar. Bu
iki temel soruyu gündeme getirmektedir: ‘Kuram’ nedir? Ve bir kuramı’ iyi’ yapan şey nedir? (Mutlu, 2005:
43- 44).
Mutluya göre (2005: 45), bir kuramı işlerliği olan şekilde şöyle tanımlanabilir. Kuram, birbiriyle içsel olarak
tutarlı ilişkisel ifadeler tarafından birbirine bağlanan bir dizi kavramsal yapıdır. Kavramsal yapılar,
özgünlükten genelleme yapmak suretiyle tümevarımsal bir şekilde biçimlendirilen kavramlardır. Bunun bir
örneği ‘kişilerarası etki’ olup, bu kavramsal yapı, insan etkinliğinin çeşitli gözlemlerine gönderme yapmak
üzere geliştirilmiş bir isimdir. Kavramsal yapılar soyutlamalardır; bunlara kurumsal tanımlar aracılığıyla anlam
48
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
kazandırılır. Kişilerarası etki, kavramsal olarak, bir bireyde, bir başka birey veya bir grup tarafından yaratılan
bir değişme şeklinde tanımlanabilir.
İnsan sosyal bir varlıktır ve yaşamını sürdürebilmesi için çevresiyle sürekli iletişim kurma ihtiyacı içerisinde
olması gerektiğini söyleyebiliriz. İnsanın biyolojik bir varlıktan sosyal bir varlığa dönüşmesini sağlayan en
önemli unsurun iletişim olgusu olarak kabul edebiliriz. İnsan sürekli olarak anlamak ve anlaşılmak ihtiyacında
olarak hareket etmeye çalışabilir. İnsanoğlu için anlaşılmak olgusu en çok istenen durum olabilir. İnsanoğlu
çevresinde olup bitenleri anlamak ve kendini çevresindekilere anlatabilmek için sürekli mesajlar alıp ve sürekli
mesajlar yollama ihtiyacı da duyabilir. İnsanın her davranışı, konuşması, susması, duruşu, yüz ifadeleri, oturuş
biçimi kendini anlatma çabasından kaynaklanabilir. Aslında sessizliği seçen insan, beden diliyle çevresine bir
mesaj vermeye çalışabilir. Kendi ile kurduğu iç iletişimde kendisiyle hesaplaşmış olabilir. Bu hesaplaşmada,
olaylar ve durumlar üzerinde düşünebilir, o anki duygu ve düşüncelerini değerlendirip aldığı kararlar
doğrultusunda davranışlarına ve hayatına yön vermiş olmayı seçebilir.
Konjin ve Holt’a göre (2010: 37) Toplum ve bireyler üzerinde kitle iletişimin etkisi büyük oranda insan
duygularına dayanmaktadır. Duygular, toplumun sosyal hayatının, bireysel ve sosyal davranışın üzerinde
medyanın etkisini anlamak adına medya mesajlarının nasıl işlendiğini anlamak için gereklidir.
İnsanların toplumda ve dünyada neler olduğunu anlamak için kitle iletişim araçlarına bağlı olduklarını
düşünebiliriz. Kitle iletişim araçları, toplumda yaşanılan bazı olaylara daha çok ilgi gösterebilir, bazılarına
daha az ilgi gösterip onları görmezden de gelebilirler. İnsanların kitle iletişim araçlarının verdiği bilgiler
sayesinde o bilgilere sahip olduklarını söyleyebiliriz. Kitle iletişim araçlarının daha çok önem verdiği
konuların, daha çok gündemde olabileceğini, medyanın görmezden geldiği olayların ise önemini
kaybedeceğini düşünebiliriz. Kitle toplumlarında ise kitle iletişim araçları; kitle içerisinde bireylere yeni bir öz-
kişilik vermekte, benimsetmekte, aynı kişilere ne olmaları, nasıl olmaları gerektiğini telkin edip, bu yönde
isteklilik vermekte; bu benimsedikleri yeni kişiliklere sahip olmak için neler yapmaları gerektiğini öğretmekte,
bu yönde belirli bir teknik kazandırmakta bu yeni kişiliğe bürününce; gerçek kişiliği buna denk düşmese bile
bireyin rahatlamasını sağlamakta, bir kaçış yerine geçmektedir (Mills, Çev. Oskay, 1974: 441).
Kitle kültürün zaman içinde çok sayıda alıcıya ulaşmayı sağlayacak iletişim ağlarına sahip olduğunu
düşünebiliriz. Bu yüzden ister ticaret yapılsın, ister pazarlama yapılsın, ister bir konuda toplumda bir algı
oluştursun hepsi için kullanılabileceğini düşünebiliriz.
49
THE ROLE OF SOCIAL MEDIA AS A COMMUNICATION MEDIUM IN SOCIETY
İLETİŞİM ARACI OLARAK SOSYAL MEDYANIN TOPLUM İLİŞKİSİNDEKİ ROLÜ
Bahar Öztürk (Near East University)
Kitle iletişim araçları dünyada yaşanan gelişmeler ile ilgili haberler vermenin yanı sıra, insanların siyasal
olaylar hakkında bilgi edinmelerinde de kullanılmaktadır. Bireylere içinde yaşadıkları toplumla bütünleşme
olanağı sağlayacak, toplumsal birleşmeyi ve kamusal yaşama etkin bir biçimde katılmak için zorunlu olan
bilinçlenmeyi kolaylaştıracak ortak bir bilgi ve düşünce fonu yaratan kitle iletişim araçları ‘’halka yönetim ve
siyaset hakkında bilgi aktarmak, yönetimin dördüncü kuvveti olmak, kriz anlarında kitleleri hızla uyarmak,
bireylerin rahatlamasına ve onların boş zamanlarını değerlendirmelerine yardımcı olmak gibi çok sayıda işlevi
de yerine getirirler’’(Girgin, 2003: 50) açıklamıştır. Kitle iletişim araçlarının toplumla iç içe olmasını, onlar
için olumlu olumsuz uyarıları sağlayarak bilgi sahibi olmasının öneminin üzerinde duruyor.
Kitle İletişim araçlarının toplumsal yaşam üzerindeki değişimlerini Usluata (1998:85) şu şekilde
sıralamaktadır:
Oskay ise (1993: 15) Kitle iletişim araçları çağdaş insanın yaşam deneyimlerinin ufkunu daraltmamakta,
tersine genişletmekte; çağdaş insanın kendini ifade etme olanaklarını arttırmaktadır. Genel anlamda
toplumsal ifade biçiminde yeni imkanlar sunduğunu iddia etmektedir.
Kitle iletişim araçları sayesinde uluslararası işbirlikleri ve kültür alışverişleri gerçekleşebilir. Toplumların
ilişkisinde sanat ve kültüre alanlarına ait karşılıklı etkileşimler bu sayede artar. Kültürel değişikliği sağlayan bu
araçlar toplumu değişikliğe hazırlamış olurlar. Aynı zamanda kitle iletişim araçları ait oldukları toplumun
mirasının korunmasında önemli rol oynar. Her araç kendi amacı doğrultusunda biriciktir (Nayyar, 2007:
110-111).
Kitle iletişim araştırmaları alanında ana akımı oluşturan iletişim bilimcilerin çalışmalarında en büyük yeri,
kitle iletişim araçlarının bireyi, toplumsal grupları ve toplumun tamamını nasıl etkilediği konusunun
araştırılması kapsamaktadır. Kitle iletişim araçlarının yaygınlığı, takip edilme yoğunluğu, mesajların topluma
ulaşabilmesi için gereken mali kaynakların büyüklüğü, siyasal sistemlerin ve ideolojilerin kendini topluma
ifade edebilmeleri için temel kaynak oluşları gibi hususlar düşünüldüğünde etki konusu ile ilgilenmenin
önemi de anlaşılmaktadır (Uslu, 2000: 29).
Medyanın insan yaşamı üzerinde merkezi bir rol üstlendiği görüşünü savunan ve televizyonun insan yaşamı
üzerindeki etkilerini araştıran George Gerbner dört temel dayanak ortaya sürmektedir. “Bunlardan birincisi
modern toplumlarda insanlar hayali veya dış kaynaklara bağımlı hale gelmektedir. Bu da, toplum bilinci
oluşumunda kitle iletişim araçlarının etkinliğini açıkça gösteriyor. İkincisi izleyiciler televizyonlarda üretilen
ürünlerin içerisinde gizli olan mesajları absorbe etmeye meyillidirler. Üçüncüsü ise, televizyon toplumun tüm
sosyal katmanlarını etkilediği ve her yere girdiği için toplumun görüşlerini geniş biçimde aktarma imkanına
sahiptir. Dördüncüsü ise, şiddet olgusu televizyonun kurduğu toplumsal düzende önemli rol
oynamaktadır’’(Özsoy, 1998 : 176).
50
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Gelişmekte olan toplumların etkin ve yaygın kültür üretme aracı olarak televizyonu düşünebiliriz. İçinde
yaşadığımız çağın en önemli kitle iletişim aracının başında olabileceğini söyleyebiliriz. Fiske’ye göre (1995:
45) ‘Televizyon sosyal değişimi gerçekleştirici ve ideolojik değerleri oluşturan hareketin bir parçasıdır’.
Kitle iletişim aracının türü de gündem belirlemede bir diğer önemli unsur olarak değerlendirilmektedir.
Yapılan araştırmalarda, bu araçların farklı gündem belirleme etkilerine sahip oldukları belirtilmektedir
(Tiryaki, 2015: 61).
Kitle iletişim araçlarından insanların öğrenmiş olduğu haber ve bilgiler onların dünyaya bakış açılarını,
düşüncelerini belirli oranda etkilemiş olabilir. Haberler ile birlikte kişi, bazı konulara olumlu veya olumsuz
düşüncelere sahip olabilir. İletişim araçlarında yer alan reklamlarda kişileri zaman zaman etkisi altına almış da
olabilir. Örneğin televizyonda yayınlanan bir reklamın sloganı daha sonra dilden dile dolaşmaya başlayabilir.
Toplumu etkiyen en önemli olgunun kitle iletişim araçları olduğunu düşünebiliriz. Özellikle teknoloji ile
artık iç içe olduğumuz bu yüzyılda insanların sadece televizyon ile değil, kişisel oluşturdukları sosyal medya
araçları olan (Facebook, Twitter, İnstagram) ile istedikleri şekilde iletişim olanaklarına sahip olduklarını
söyleyebiliriz.
Geleneksel medyayı ilgilendiren, kitle iletişim alanındaki gelişmeler, enformasyon kaynağının artık insandan
ziyade elektronik araçlara olan bağımlılığını arttırmıştır. Ki geleneksel medyanın sosyal medya karşısında
süratle gücünü yitirdiği istatisliklerle’ de kanıtlanmıştır (Öze , 2017: 208).
Teknolojinin iletişim alanındaki hızlı gelişimiyle birlikte geleneksel kitle iletişim araçlarının önüne geçmeye
başlayan ve yeni medya olarak da nitelendirilen yeni iletişim teknolojileri günden güne hayatımızı kuşatmaya
devam etmektedir. İnternet, sosyal medya, cep telefonları gibi yeni medya unsurları, geleneksel iletişim
araçlarının bir çok fonksiyonunu kendi içine entegre etmesiyle birlikte artık kitlelerin vazgeçilmezleri arasında
yerini almıştır (Bal, 2013: 183).
İnternetin bize sunduğu en büyük kolaylık olarak, sosyal medya araçlarımız ile gitmediğimiz yerleri bize
göstermesi, şahit olamayacağımız olaylar hakkında bilgi edinmemizi sağlaması, yeni tutum ve davranış
biçimleri geliştirmemize neden olabileceğini düşünebiliriz. Bizim dünyayı bakış açımızı değiştirebilir. Sosyal
medya araçlarımız ile birlikte dünyayı anlamaya, yorumlamaya çalışabiliriz. Tüm bunlarla beraber sosyal
medya ile, günlük sohbetlerimizden, yaşadığımız toplumu yorumlamamıza kadar bir çok nokta da en önemli
belirleyicimiz olabilir. Günümüzde artık sosyal medyada ile toplumsal hangi konuların gündemde olduğunu,
51
THE ROLE OF SOCIAL MEDIA AS A COMMUNICATION MEDIUM IN SOCIETY
İLETİŞİM ARACI OLARAK SOSYAL MEDYANIN TOPLUM İLİŞKİSİNDEKİ ROLÜ
Bahar Öztürk (Near East University)
o konuyu kaç kişinin okumuş olduğunu, kaç beğeni almış olduğuna bakarak bireyler kendi gündemlerini
oluşturabileceklerini düşünebiliriz.
Günümüzde artık sosyal medya olgusunun, günlük gazete okumaktan tutunda, gündemdeki siyasi konulara,
yemek tariflerine, hava durumuna kadar, günlük hayatımızın vazgeçilemez bağımlılığı olduğunu
düşünebiliriz. İnsanların sosyal medya araçları ile pek çok alanda bilgilere kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir
şekilde erişim sağlayabilir olduklarını düşünebiliriz. Sosyal medya aracı için adete sonu uçsuz bucaksız bir
denize, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz. Sosyal medya aracılığı ile istedikleri kimlikleri
kuşanarak sanal ortama dahil olan bireylerin mahremiyetlerini paylaşmadaki temel güdülerin, beğenilme,
takdir görme ve statü elde etme olduğu söylenebilir. Sosyal medya insanlara mahremiyetlerinin ifşası halinde
onlara beğenilme ve ünlü olma imkanı sağlamaktadır. Takip edilmek, arkadaş sayısının çok olması, iletilerin
beğenilmesi ve paylaşılması sosyal medya bağımlıları açısından çok önem taşımaktadır (Tiryaki, 2015: 150).
Tiryaki’nin araştırması ile (2015:163) Ocak 2014 itibarı ile Türkiye’nin toplumsal göstergeleri
incelendiğinde, toplam nüfusa göre sosyal medya kullanım oranı% 44’tür. Sosyal medya kullanıcılarının,
sosyal medyada günlük harcadığı zaman ortalaması 2 saat 32 dakikadır. Cep telefonunda sosyal medya
uygulamalarını kullanan, cep telefonuna sahip kişilerin oranı% 51’dir. Cep telefonu kullanıcılarının % 26’sı
lokasyon temelli hizmetleri kullanmaktadır. Türkiye’deki sosyal medya kullanımı incelendiğinde, herhangi bir
sosyal ağda kendisine ait bir hesabı olanlar %97’lik bir kesimi oluşturmaktadır. %93’lük bir oranla Facebook
en fazla kullanıcıya sahip sosyal ağdır. Bunu %72’lik oranı ile Twitter izlemektedir. Twitter’ın dünyada en
çok kullanılan 8. sosyal ağ olması, Türkiye’de daha fazla kabul gördüğünü göstermektedir. Türkiye’de en çok
kullanılan sosyal ağların 4.sü olan Google+ %70’lik bir kullanım yüzdesine sahipken, onu %33 ile Linkedin
ve %26 ile İnstagram izlemektedir. Dünyada Google+ en çok kullanılan 5. Ağ ve Linkedin en fazla kullanılan
7. Ağ olarak görülmektedir.
5. Sonuç
İnsan, yaşamı içerisinde yaşadığı zamanın ruhuna uygun bazı iletişim araçlarını bir biçimde kullanmaya
başladığını düşünebiliriz. Üretim sürecini bir döngü içerisinde birbirine eklenerek, birbirini geliştirerek ve
dönüştürerek devam etmiş olduğunu söyleyebiliriz. Yeni şeyler yeni sözcüklere ihtiyaç duyabilmektedir. Fakat
yeni şeylerin aynı zamanda derin anlamlara sahip olan eski kelimeleri de değişikliğe uğratabileceğini
düşünebiliriz. İletişimin söz konusu klasik anlamından zaman içinde değişikliğe uğradığını, iletişim sürecinin
yapısal dönüşüme uğraması ile interaktif, çok boyutlu ve de karşılıklı iletişim sürecinin başlamış olduğunu
söyleyebiliriz. İletişim araçlarının interaktif bir ağ içinde birlemiş olduğunu söyleyebiliriz. Sosyal medya aracı
kişileri bir araya getirdiği gibi, aynı amaç için örgütlenmiş toplulukları da bir araya getirebilir. Sosyal
hareketleri birbirine bağlayan ve davranışlarına hız sağlayan ortamı oluşturmuş olabilir. Günümüzde kişilerin
artık sosyal medya aracını en etkili iletişim aracı olarak gördüklerini düşünebiliriz. Bununla birlikte
kendilerini özgürce ifade etmeye başladıklarını düşünebiliriz. Bilginin özgürce dolaşımı ve paylaşımı kolay
sağlanabilirken, kullanıcılar aktif olarak sahip oldukları her şeyi paylaşımını yapmış olmaya başladıklarını
böylelikle düşünebiliriz. Tek taraflı, baskı oluşmadan kendilerini özne olarak görerek, gerek haberin kaynağı,
gerekse haberin yorumcusu olduklarını söyleyebiliriz. Zaman zaman bu durum bilgi kirliliğini oluşturabilir.
Dönüşüme uğrayan iletişimin sayısız bilgi akışı ve paylaşımı sağlaması, elbette kişilerin hayatı için yararlı bir
takım yönleri içinde oluşum sağlayabilirken, bir de bir çok şeyi değersizleştirerek özünü anlamsızlaştıra
bileceğini de düşünebiliriz.
52
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Kaynakça
Bal, Enes. (2013). Teknoloji Çağında Cep Telefonu Kullanım Alışkanlıkları ve Motivasyonlar: Selçuk
Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 183.
Baudrillard, Jean. (1992). Sesiz Yığınların Gölgesinde Ya Da Toplumsalın Sonu, Çev: Oğuz
Adanır, İstanbul, Ayrıntı Yayınları, 8-13.
Crossley, Nick. (2002). Making Sense Of Social Movements. Philadelphia: Open University Press, 8-9.
Girgin , Atilla. (2003). Yazılı Basında Haber ve Habercilik Etik’i, İstanbul, İnkılap Yayınları, 2. Baskı.
Konjin, Elly ve Holt, Jelte M. (2010). From Noise To Nucleus: Emotion As Key Construct In Processing
Media Messages, The Roultledge Mandbook Of Emotions And Mass Media, Edited: Katrin
Doveling ChristianVon Scheve, Elly A. Konijn, Usa: Routledge 37-39.
Mills, Wright. (1974). İktidar Seçkinleri, Çev: Ünsal Oskay, İstanbul Bilgi Yayınevi.
Nayyar, Deepark. (2007). Modern Moss Communication: Concepts and Processes, İndia: Oxford Book
Company, 110-111.
Oskay, Ünsal. (1993). Kitle İletişiminin Kültürel İşlevleri, İstanbul, Der Yayınları.
Özkök, Ertuğrul. (1985). İletişim Kuramları Açısından Kitlelerin Çözülüşü, Ankara, Tan Yayınları, 17-18.
Özsoy, Osman. (1998). Kitle İletişim Araçlarının Kamuoyu Oluşumunda Kümülatif Etkisi, İstanbul
Üniversitesi Basımevi, İletişim Fakültesi Dergisi Sayı 7, 176.
Öze, Nuran. (2017). Toplumsal Kültür Haline Gelen Sosyal Medya Kullanımı ve Stratejik Pazarlama
İletişimi Aracı Olarak Halkla İlişkilerin Diyalektiği, Faculty of Communication, Nicosia Cyprus,
Near East University, 208.
Swingwood, Alan. (1996). Kitle Kültürü Efsanesi, Çev: Aykut Kansu, İstanbul, Bilim ve Sanat Yayınları,
18.
Tiryaki, Salih. (2015). Sosyal Medya ve Facebook Bağımlılığı, Konya, Literatürk Academia.
Usluata , Ayseli. (1998). İstanbul Cep Üni: İletişim, İletişim Yayınları, 85.
53
THE ROLE OF SOCIAL MEDIA AS A COMMUNICATION MEDIUM IN SOCIETY
İLETİŞİM ARACI OLARAK SOSYAL MEDYANIN TOPLUM İLİŞKİSİNDEKİ ROLÜ
Bahar Öztürk (Near East University)
Yumlu, Konca. (1994). Kitle İletişim Kuram ve Araştırmaları, İzmir, Nadir Kitap.
54
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
5
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY
DAVIDSON ‘INNER CHILD
Abstract
Although advertising has started to create its contents with the benefit of using a product in begining, advertising has changed the
crust nowadays. Today, advertising creates content to sell life style. Otherwise, the content of the advertisement is become
worthless. Cognitive, that is, the sense of advertising that appeals to emotions deals with fear-threat balance and the
sustainability of the feeling envy- to be situated in envied position. The most powerful of these emotions, 'freedom', has the
potential to offer chained promises. Freedom as a concept that is available everywhere has the potential to be used throughout the
advertising campaigns. In this study, it is investigated whether the concept of freedom promised in advertisements corresponds to
either freedom or captivity. Discussion in this research has through the advertising film 'Inner Child' of Harley Davidson
brand.The child figure used in the commercial is similar to the child in the film 'Sixth Sense'. In the context of research, the
presence of this child in the commercial film is seen as a strong subliminal message. Based on this hypothesis, cognitive advertising
and using of assurances in ads are critically evaluated in advertisements.In this research, Harley Davidson's 'Inner Child'
commercial film is subjected to visual analysis.The freedom assurance in advertising is identified with the cowboy concept that
stands alone in its prosperity.In all the ads that process the feeling of freedom, the ad hero is always alone; He or she always
driving himself or herself to the new adventure by his / her car or by motor, or ride his/her horse and go to freedom. This is also
an indication of the fact that the people who are alone in the mundane conditions are alien to the person at its core. Therefore,
in this study, the lifestyles and Marx's concept of alienation come to the forefront.
1. Giriş
B
u çalışmada Andreas Bruns tarafından yönetilen 2015 yılı Cannes Lions En İyi Genç Yönetmen Web
Filmi Ödülü'nü kazanan ‘Harley Davidson – Inner Child (İçimdeki Çocuk)’ reklam filmi
incelenmiştir. Reklam filminde hiç kelime kullanılmamasına rağmen, bu çalışmanın hikaye
anlatmadaki (story telling) gücü dikkat çekicidir. Bruns, reklam filminin temasının aslında kendisinin hayatın
anlamını sorgulamasıyla ile ilgili olduğuna bir röportajda şu şekilde değinmiştir: “üç yıl önce hayatımda çok
kötü günler geçiriyordum, yapmam gerekenleri yapabilecek gücü kendimde bulamadığımı hissediyordum”
(Gianatasio, 2015). Hayatın anlamının sorgulanması, bu temanın modern yaşam, yalnızlaşma, hayata
yabancılaşma ve özgürlük ihtiyacı ile bağdaştırılarak, özgürlüğe çare olarak belli bir marka kullanımının işaret
edilmesi incelemeye değer bulunmuştur. Bu bağlamda ilk etapta reklamın dönüşümü; ürün tanıtımı,
55
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY DA-VIDSON ‘INNER CHILD
ÖZGÜRLÜK SATARAK KÖLELEŞTİRİYORLAR: HARLEY DA-VIDSON ‘İÇİNDEKI ÇOCUK’
Nuran Öze & Serdar Dikmen (Near East University)
kullanımı ve faydalarından bilişsel ve duyulara hitap eden reklamcılığa geçiş tarihi serüven izlencesinde
irdelenmiştir. Sonraki bölümde duyuşsal ve bilişsel reklamcılığın insanları etkilemek için duygulara hitap
ederek, diğer bir tabirle kalbe dokunma yolunu seçerek markalar için imaj kurguladıkları ve insanlara marka
değil bir yaşam biçimi pazarladıkları incelenen konular arasındadır. Üçüncü bölümde ise Marlboro ile
başlayan yalnız ama özgür kovboy konseptinin günümüzde birçok marka açısından özgürlük teması
bağlamında işlendiği ancak burada özgürleşmenin ürün karşılığı satıldığı, aslında bir ürün daha satın almanın
insanları özgürleştirmekten ziyade sisteme sıkı sıkıya bağladığı işlenmiştir. Bu noktada özgürlük kavramının
içinin boşaltıldığı ve başka bir anlam yüklemesiyle tüketicilere satılan bir kavrama dönüştüğü bu kısımda öne
çıkarılmıştır. Son bölümde ise Harley Davidson ‘Inner Child’ (İçimdeki Çocuk) reklam filmi modernleşme –
yabancılaşma – özgürlük kavramları ekseninde görsel anlamda analiz edilmeye ve kavramlar ve senaryo
arasındaki bağ kurulmaya çalışılmıştır.
2. Reklamın Dönüşümü
Reklamın geçmişi, bilinen tarihin ilk dönemlerine kadar eskiye dayanmaktadır. Romalıların gladyatör
savaşlarını duyurmak amacıyla duvarları boyadıkları, Fenikelilerin ise mallarına olan ilgiyi artırmak amacıyla
geçtikleri güzergahlarda bulunan büyük kayalara çeşitli figürler yaptıkları, hatta çeşitli uygarlıklarda dikilitaş
adı verilen taşlara kanunların, ritüellerin yazılarak propaganda ve duyurular yapıldığı ortaya çıkmıştır.
“‘Modernlik’, 17. yüzyılda Avrupa’da başlayan ve sonraları neredeyse bütün dünyayı etkisi altına alan
toplumsal yaşam ve örgütlenme biçimlerine işaret eder” (Giddens, 2010, p. 9). 18. yüzyılda da modernliğin
getirisi sanayileşme ve teknoloji kullanımı gereksinimi kaynaklı okur yazarlığın artmasıyla orta ve üst sınıf
tanımlaması başlamıştır (Rytherford, 1996; Batı, 2010). Bu dönemde gazetelerde ilanlar ve duyurularla
insanların ilgisini çeken çalışmalar yer almaktadır. O güne dek reklamlarda sadece ürün kullanılırken, Coca-
Cola’nın yayınladığı kadın ama aslında kız çocuğu figürüyle bu algı değiştirilmiştir.
Resim 1: 29 Mayıs 1886 tarihinde The Atlanta Journal’da yayınlanan ilk Coca-Cola reklamı
Tellan (2009), reklamı sanayileşmenin ürünü olarak ele aldığı çalışmasında etnik ya da kültür temelli gelişen
ulus devlet anlayışıyla birlikte imparatorlukların ortadan kalkması, merkezi idarenin gücüne karşın bireyin
mülkiyetini koruyan anlayışın geliştiği kapitalist düzenin temeline sanayileşmeyi yerleştirmektedir. Tellan’a
56
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
(2009, p. 17) göre bireyselliğin öne çıktığı bu değişen ve dönüşen yapıda anlık- geçici-kişisel ilişki formlarını
bir iletişim tarzına dönüşmüştür.
Reklamcılık tarih boyunca farklı değişimler geçirmiştir. Hopkins (2017) reklamcılığın tarihini Scientific
Advertising adlı çalışmasında izah ederken, 1900’lü yıllara kadar reklamlar, bilgi içeren ve ürünün sunduğu
faydaları aktaran bir yapıda olduğuna değinmektedir. Bu dönemdeki reklamların içeriğinde aynı zamanda
ürünün fiyatı ve rakiplerine karşı olan üstün yönleri de yer alıyordu. 19. yüzyılın ilk yarısında yaşanan
ekonomik gelişmeler, yayınlanan reklamlardaki sayısal artışın da habercisi olmuş ve ABD de ilk reklam ajansı
kuruluşu bu tarihlere denk gelmiştir. Bu dönemde gündelik yaşamda kullanılan ürünlerin tanıtımı ve
tüketicilere faydasını ön plana çıkaran reklamlarda ikna yöntemlerinin de ilk çalışmaları görülmektedir.
20. yüzyılın başında reklamcılar faaliyetlerini bölgesel yürütürken öncelikli içinde bulundukları yerel koşulları
ve ekonomik yapıyı dikkate alıyorlardı. Günümüzde halen kullanılmakta olan, ilanın belirli bir bölümünde
yaratıcı ajans veya kurumun logosuna yer verme uygulamasını da ilk olarak Hopkins kullanmıştır. Bu
dönemde yapılan reklamlar daha çok ABD de eyaletler, İngiltere, Fransa, Almanya vb ülkelerde de nüfus
yoğun şehirler bazında etkindi. Hopkins, reklamını yaptığı ürünün, muadillerine göre var olan farklılıklarını
ortaya koyma yolunu izleyerek, reklamcılıkta yeni bir yaklaşımı hayata geçirmiştir.
20. yüzyılın başında ise Hopkins (2017), reklamcılık tarihinde, reklamın öncesi ve sonrasında araştırmanın
önemini vurgulayarak, reklamın asıl amacının satışlara katkı sağlamak olduğunu ve satışları artırmayan
reklamın değerinin olmadığını ortaya koyarak, bu gelişimde önemli bir rol oynadı. Teknolojik gelişmelerin
hızlanması ile radyo ve televizyonun reklamlarda kullanımı da eklenince tüketicileri etkilemenin farklı
yöntemleri araştırılmaya başlanmıştır. Yine bu dönemde, tüketicilerin toplumda yer aldıkları sınıflar
gözetilerek reklam içerikleri oluşturulmaya ve ikna yöntemleri uygulanarak tutum değiştirmede etkili
yöntemler keşfedilmeye başlanmıştır. Böylelikle hedef kitlenin düşüncelerini ve davranışlarını değiştirme
sürecine girildi. Ürünlerin insan hayatında fayda sağlaması, fiyat ve pratik bilgiler dışında daha etkili ve uzun
süreli marka konumlandırma gerekliliği fark edildi. Bu amaçla reklam yapımcıları, ikna yöntemlerine bağlı
stratejiler geniş yer kaplama eğilimi göstermiştir. Diğer yandan Berger (2010), reklamlar vasıtasıyla bizlere
ulaştırılan mesajların belleğimizi imgeleme, anımsama ya da beklentiler yoluyla uyardığına değinmektedir
(2010, p. 129).
Brembeck ve Howell’e göre ikna “önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşmak amacıyla, bilinçli olarak, insan
güdülerinin manipülasyonu yoluyla düşünce ve eylemlerin değiştirilmesi girişimi”dir (AÖF, 2013). Schiller’e
göre reklamlar, satışı hızlandırmak, tüketim arzusunu kamçılamak, yeni ihtiyaçlar ortaya çıkarmak ve
ekonomik sistemin işleyiş döngüsüne yardımcı olmanın yannda gerçeklerin gizlenmesini sağlayan başka bir
fonksiyon daha gerçekleştirmektedir (2005, p. 42).
“Sınai üretiminin ve sanayileşme tarihinin bir gereksinimi olarak ortaya çıkan reklamcılık sektörü,
günümüzde kendi üreticisinin de ötesine geçmiş bir sosyal ilişkiler ağını, kapitalist tüketim kültürünü
sürdürebilmek uğruna tüketmektedir” (Tellan, 2009, p. 43). Sanayi sektörünün gelişiminden sonraki evrede,
hizmet sektöründeki ve ardından enformasyona dayalı sektörlerin gelişimi, reklamcılık anlayışının da aynı
ivmede değişimini beraberinde getirmiştir. Somut olan ürünlerin yanı sıra soyut kavramlar olan hizmet ve
fikir üzerinden para kazanılmaya başlanması, reklam içeriklerinde maddeye yapılan vurgudan manevi olana
(duygusal ya da bilişsel) yapılan vurgunun artışıyla parallel seyretmiştir.
57
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY DA-VIDSON ‘INNER CHILD
ÖZGÜRLÜK SATARAK KÖLELEŞTİRİYORLAR: HARLEY DA-VIDSON ‘İÇİNDEKI ÇOCUK’
Nuran Öze & Serdar Dikmen (Near East University)
Reklamcılar meşrubatları, baş ağrısı ilaçlarını ya da otomobilleri satmak için iletişimden yararlanırken, ikna
üzerinde çalışmıştırlar. Ürünleri, insanların güdülerini harekete geçirecek biçimde tasarlayarak sunmaya
başlamış ve markaların hedef kitlelerini ikna yöntemleriyle kendi ürünlerine bağımlı hale getirme uğraşı içinde
oldukları kampanyalar zaman içinde öne çıkmıştır.
Çağrı’ya (1996: 267) göre, ABD’de, II. Dünya Savaşı süresince, ülkedeki üretim donanımının boyutları %50,
fiziksel mal verimi ise %50'nin üzerinde artmıştı. Bu dönemde, ABD'nin ekonomisi, o zamana kadar hiç
görülmeyen bir biçimde yılda %15 büyümüştü. Bu tablodan da anlaşılacağı üzere, büyük güçler arasında
yoksullaşmak yerine zenginleşen tek ülkeydi. 1945'de Washington'un 20 milyar dolarlık altın rezervi vardı ki,
bu toplam dünya rezervinin 2/3'sini oluşturuyordu. ABD, liberal ekonomik modeli, ABD dışındaki ülkerlere
ihraç süresinde girdiğinde, reklamlar da markalarını paralel olarak ihracına girişti. Bu yıllarda eşitlikler ve
özgürlükler söyleminin sıkça duyulduğu dönemlerdir. Oysa, kanun önünde eşitliğin savunulduğu yargının
dar sınırları dışında liberalizm de özgürlük ve eşitliğin aynı anda meydana gelme şansının olmadığı
unutulmamalıdır.
II. Dünya Savaşı’nın ardından 1950’li ve 1960’lı yıllarda reklamlar, tüketicinin, kendisini mutlu, huzurlu,
rahat ve güven içinde hissedebilmesi için belirtilen ürünü satın almasının gerekliliği üzerine kuruluydu. Bu
dönem aynı zamanda reklamda görsellik çağının başladığı yıllara rastlamaktaydı. Deterjandan kolaya,
otomobilden tuvalet kağıdına, televizyon reklamlarının, özellikle genç kuşaklar arasında, günlük yaşamımızın
vazgeçilmez bir parçası olarak, insanların yaşamına girdiği, onları yönlendirdiği, en azından etkilediği bir
ortam yaratılmaya başlandı. Bayraktaroğlu’na göre “görsel kültürü içselleştirmiş belleklerden oluşan
toplumumuzda devingen ve/veya durağan görüntüler tüketimi belirlemektedir” (2009, p. 147).
Bayraktaroğlu’nun yazısının devamında Baudrillard’ın (2004) “günümüz toplumları görüntüye bağımlı
topluluklar haline gelmişlerdir” saptamasından etkilendiği görülmektedir.
Reklamcılığın en önemli isimlerinden David Ogilvy, bu dönemde ürün görseli, uzun dönem marka kimliği,
tüketici sadakati ve ürün imajı gibi kavramları ortaya koymuştur. 1950’den sonra özellikle ABD marka ve
kültür ihracına hız vermiştir. Politik söylemlerin de yer aldığı propaganda tadında reklamlar yapılmaya
başlanmıştır.
Yani bu ürünler ‘kullanıcıları’ konusunda bilgi veren ürünlerdir. Allen Rosenshine, BBDO ın başkanı iken
yapılan bir röportajda, “yaşam biçimi türündeki reklamlarda somutlaştırılan görüntülerin ve tavırların olduğu
58
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
gibi algılanmasının amaçlandığını” (Rutherford, 1996, pp. 55) ekliyordu. Reklam yapımcıları tüketicilerin
içinde yer alabileceği bir düş yaratmanın peşindeydiler.
1970’li yıllar; kullanılan ürünlerin yani markaların, tüketicilerin içinde bulunduğu sosyal sınıfı tanımlamaya
başladığı dönemler olmuştur. Marka bağlılığı ve tercihi ilk olarak bu dönemde artış göstermeye başlamış,
fakat markalar ülke sınırlarını aşma eğilimine girdiğinde daha geniş kitleleri ikna etmeleri gerektiği ortaya
çıkmıştır.
İkna edilen tüketicilerin tutum değiştirme, marka sadakati, tekrar satın alma ve markaya güven duyması gün
geçtikçe önem kazanan reklam faaliyetlerini oluşturmuştur. 20. yüzyılın sonlarında tüketicileri ikna etmek
günümüze göre daha kolaydı. Tüketicilerin tutum değiştirmesi belirli reklam kampanyaları sayesinde bir
süreliğine gerçekleşiyordu. Fakat başka rakip bir marka (defans copy) ani bir reaksiyon kampanyasıyla
durumu kendi lehine de çevirebiliyordu.
1990’lı yıllar ise, tüketicilerin reklam mesajlarına karşı doygunluk seviyesine gelmesi ile daha agresif ve
manipülatif eğilimler göstermeye başlamıştı. Bu dönemdeki en temel yaklaşım, potansiyel satın alıcıları
problemlerinin tanımlanarak, buna uygun çözümün onları sunulması şeklindeydi. Bu yıllarda bilişsel
reklamcılığın gündeme geldiğini de söylemek yanlış olmayacaktır.
Tutum değiştirmeye yönelik ürünün faydasını slogan haline getiren veya teknik özelliklerinin kolaylıklarının
işlendiği çalışmalar çoğunluktadır, örneğin diş macunu (İpana: Bembeyaz dişler, kendinden emin gülüşler),
kadın pedi (Molped: Delikanlı kızlar Molped kullanır), çocuk bezi (Canbebe: Çişimi ediyorum çişimi
ediyorum popom kuru kalıyor) reklamları. Bu rekabet ortamında tüketicini isteklerini ön plana çıkaran
çalışmalar yanında müşteri sadakatini sürdürmeye yönelik reklamlar marka imajına olumlu katkı yapmıştır.
Reklamlar sayesinde uluslararası firmalarda ekonomik büyüme ve yaygılaşan egemen kültür aktarımı da
hızlanmış ve özellikle markların uluslararası rekabete başlamasıyla kitleler psikoloji de devreye girmiştir.
Fakat tüketicilerin akıllarında kalmak için uygulanan stratejiler yetmiyordu. Zorunlu ihtiyaçlarını
karşılamakta sıkıntı çekmeyen kişiler artık, kendine saygı, güven, beğenilmek, saygı görmek, prestij sahibi
olmak, kişisel tatmin ve başarı gibi ihtiyaçlarını gidermenin yollarını aramaktaydılar. Onların duygularına
yönelik kışkırtıcı haz uyandıran mesajlar da verilmeliydi. Sabah uyandıklarında marka ile güne başlamaları en
azından gün içinde “markaya özlem” duymaları gereksinimi yaratılmalıydı. Bilişsel reklamcılık bu yönde
kitlelerin iknasına yöneldi. Çünkü Markalar tüketiciyi kalıcı olarak yanlarında istiyordu. Klasik tutum
değiştirme, eğlendirme, sorun çözme formüllerinin yer aldığı reklamlar gücünü bir süre sonra
kaybetmekteydi. Oysa marka-müşteri duygusal bağı uzun süreli sağlanabilirdi. Bilişsel reklamcılık, bu amaçla
güvene ve vaadlere dayanan dünya yaratmaya başladı.
Marka, tüketiciye fiziksel olmayan bir şey satmak veya vaad etmek durumundaydı ki marka-müşteri
arasındaki sürekliliği koruyabilsin. Marka-müşteri bağı geliştirlebildiği zaman, tüketici her başı sıkışınca veya
her haz dürtüsünde markayı hatırlamakta ve sadakatle satın alma eylemine yönelmektedir. Bu değer duygusal
olarak gerçekleştirilebilirse tüketici her an yanında olacaktı. Reklamcılık da insanların hayal gücüne yöneldi.
Kısacası kitlelerin hayal gücünde yaratılmış bir dünya reklamcılık dünyasında yaratıldı. “Kitlelerin hayal gücü,
bütün sıradan insanlarda olduğu gibi mantıki değerlendirmenin ve aklın kontrolünden uzak bulundu için
tesir altına alınmaya uygundur. “Kitleler aklın kabul edemeyeceği bir durumun olamayacağını kabul etmezler.
Bunun için, olayların fevkalade güzel ve efsaneye benzeyen tarafları onların üzerinde tesirli olur. Gerçek
59
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY DA-VIDSON ‘INNER CHILD
ÖZGÜRLÜK SATARAK KÖLELEŞTİRİYORLAR: HARLEY DA-VIDSON ‘İÇİNDEKI ÇOCUK’
Nuran Öze & Serdar Dikmen (Near East University)
olmayan gerçek olana üstün gelmiştir” (Le Bon, 2018, p. 51). Günümüzde digital reklam uygulamaları ile
tüketicilerin anlık karar vermelerinde yönlendirmeler yapılmaktadır. Reklamcılığın digital serüveni detaylı
incelenmesi gereken ayrı bir araştırma konusudur.
1960 larda yürütülen “Marlboro ülkesi” kampanyası duyuşsal reklamcılığın, kitlelere yönelik marka-müşteri
bağı yaratma konseptine gösterilebilecek etkili ve ilk kampanyadır. 1960 larda yürütülen “Marlboro ülkesi”
kampanyasında kovboy maceralara koşmak için hazırdır. Ekranda dağlar göller karlı bir dağ parçası hatta
Manhattan’daki gökdelenler bile vardır. İnsanların kendi tercihleri doğrultusunda koşan bir kahramanı
benimsemeleri zor olmadı. Dış ses sürekli ürünün en önemli özelliğini vurgulayarak “Gerçek tadın olduğu
yere gelin, Marlboro ülkesine gelin”, “Batıyı fetheden lezzet” (Rutherford, 1996, p. 60-61) söylemi ile
şiirsellik içinde zorluklarla mücadele eden erkek batıya ait özel bir erkek nesli karakteri çiziliyordu. Marlboro
ülkesi, gerçek Batının bir tanımlanması olmasının yanı sıra bir düş ülkesi ve ruhsal durumdu. Bu ülke aynı
zamanda çelişkilerle doluydu. Issızdı, güzelliklerle doluydu bazen acımasızdı bazen sakin ve uysaldı. Ama hep
ruhu vardı. Kovboy bir kahramandı o en son özgür Amerikalıydı. Kampanya geçek dünyadan çok daha basit,
çok çekici bir düş ülkesi yaratmıştı ve 60 larda Marlboro’yu ‘dost bir şey’ haline getirmişti. Özellikle 35 yaş
altı gençlerin gereksinim duydukları özdeşleşebilecekleri bir kişiye yanıt olarak sunuldu.
Bu kampanyanın başarılı olması için senelerin geçmesi gerekmişti fakat reklamcılara Hedonik tarz strateji
üretmeleri konusunda rehber olmuştu. Richard Pollay, Marlboro reklamlarının ‘kendine yeterliliği’ ve
‘bağımsızlığı’ yücelttiği için başarılı olduğunu düşünmektedir, hatta ‘bunlar, tam aileden kopup kendi
ayaklarının üzerinde durma çağında olan yeni yetmelerin, çok iyi araştırılmış ve bilinen ihtiyaçlarıdır’.
Markalar savaşında, akılda kalıcılık süresini uzatmak ve sadakat güçlü duygulara yönelmekle mümkündür.
Neticede bir ürünü tanıtmak ve bunun sürekli istenen bir değer olmasını sağlarken hangi güçlü değer
kullanılacaktı?
Bireysel tercih ile özgürlüğün temeli batıda on yedinci yüzyıla kadar dayandırılmaktadır. MacPherson (1962),
her iki kavramın birbirini desteklediğine ve pazar ekonomisinin ürünleri olarak ortaya çıktıklarına vurgu
60
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
yapmaktadır. Badiou ise ‘eşitlik-özgürlük’ fikriyle özgürlüğün olabilmesi için, her ikisinin de eşit olarak
gerçekleşmesine bağlıdır. Liberalizmde, kamu önünde eşitliğin savunulduğu, yargının sınırları dışında
özgürlük ve eşitliğin aynı anda meydana gelme şansı yoktur (Hewlet, 2018, p. 154-155). Şu noktada
Giddens’ın haklılığı ortaya çıkmaktadır “bugün içinde yaşadığımız dünya çok gergin ve tehlikelidir” (2010, p.
17). Ekonomik sınıfların tüketim kalıplarına evrildiği ve sınıfsal ayrımların değişmesi, insanların elindeki
özgürlüğü seçme şansını ortadan kaldırmaktadır.
Reklamlarda özgürlük temasının işlenme sebebi modern insanın kendini yaşam düzeni içerisinde tutsak
hissetmesi, Marks’ın deyimiyle hayata yabancılaşmış hissediyor olmasıyla ilintirilmektedir. Bu tema üzerine
odaklanan reklamlar, ürün veya hizmeti satın almaya mukabil bireyleri özgürlüğe kavuşturmak üzere bir
çözüm önerisi sunmaktadır. Bu tip reklamlarda verilen mesajlarda insanlara daha muallak olan kaygı
duygusundan ziyade korku duygusu üzerine odaklanmaktadır. “Kaygı ve korku arasındaki bahsedilen ayrıma
reklamcılar büyük önem vermektedir. Kaygı patolojik bir durumu ifade etmektedir. Korku içinse bu söz
konusu değildir. Devamlı olarak kaygılı bir durumda olan bireyin, biz zaman sonra sağlıklı tepkiler vermesini
beklemek mümkün değildir” (Batı, 2010, p. 214). Reklamalarda korkunun öznesi olarak ‘özgürlük’
kurgusunun öne çıkışı tam da bu yüzdendir.
Kapitalizmle birlikte yaşam koşullarındaki, iş yapma biçimlerindeki değişmesi, iş kolları arasındaki sınırlar
farklılaştı, uçurumlar derinleşti. Beyaz yakalılar (üst düzey yöneticiler), mavi yakalılar (işçi sınıfı) arasındaki
farklılıklar emek gücünün sistemce sömürülmesinin önüne geçemedi. İster beyaz yaka isterse mavi yakalı
olsun, herkesin esareti ortaktır, ‘cebindeki kredi kartları, mortgage taksidini ödemektir’. Emek gücünün
sömürülmesi, işçilere harcadıkları emek değerinden daha düşük ücretler verilmesi şeklinde gerçekleşmiştir. Bu
sermayedarın elde ettiği kâra ek bir kaynaktır. “Bu üretim koşulları Marx’ın ‘emeğin yabancılaşması olarak
adlandırdığı bir duruma yol açar” (Bockock, 2005, p. 44). Hayatını idame ettirmek ve rutin harcamalarını
karşılamak için emekçiler sistemin parçası haline getirilmişlerdir. Kapitalist sistem iş bölümü ve uzmanlaşma
üzerine odaklanarak, sisteme dahil olan herkesi bütünlükten uzaklaştırmaktadır. Öze’ye (2014) göre “üretim
sürecinden uzaklaşmanın ve bireyselleşmenin getirdiği yabancılaşmanın yanı sıra, işçi, emeğini, tüketebilmek
için satar. Bu da emek gücünün üretimden uzaklaşarak tüketime yaklaşmasını sağlar ve yabancılaşma
kavramına ek bir anlam daha katmaktadır”. “İşte böylece çağcıl kentsoyluluğun kendisinin de nasıl uzun bir
gelişme sürecinin, üretim ile değişim biçimlerindeki bir dizi devrimin ürünü olduğunu görüyoruz” (Marx ve
Engels, 2003, pp.71-73).
Kitle iletişim alanındaki gelişmeler, enformasyon kaynağının insandan ziyade elektronik araçlara olan
bağımlılığını artırmıştır. Buna ek olarak üretimin bütününden uzaklaşmanın emek gücü üzerine getirdiği
vasıfsızlaşma ve birbirleri arasındaki rekabet, bireysel ilişkilere yabancılaşmayı da beraberinde getirmiştir.
Toplumun kendi içinde çözülmesi ve bireysel kurtuluşların ön plana geçmesi söz konusudur.
İnsanların tüketime yakın bir duruş sergilemesinin başka ve daha içsel sebepleri de vardır. Bunlardan birisi de
‘yabancılaşma’dır. Modern toplum anlayışıyla, teknolojide meydana gelen gelişmelerle, sürekli değişen
toplumsal yapılar insanların yaşam tarzlarını değiştirmiş ve hayattan beklentilerini de dönüştürmüştür.
Bockock’a göre “Endüstriyel kapitalizmde, üretimin düzenlediği yöntemin bir sonucu olarak, insanlar
birbirlerinden ve bir şeyler yaratma sürecinden uzaklaşmaktadır” (Bockock, 2005, p. 54). Bu değişimler
bireyin giderek yalnızlaşmasına, yabancılanmasına ve üretim sürecinden kopmasına sebep olmuştur.
Yalnızlaşan, yabancılaşan ve üretim sürecinden kopan insan artık kendini çevresine, ürettikleriyle değil
61
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY DA-VIDSON ‘INNER CHILD
ÖZGÜRLÜK SATARAK KÖLELEŞTİRİYORLAR: HARLEY DA-VIDSON ‘İÇİNDEKI ÇOCUK’
Nuran Öze & Serdar Dikmen (Near East University)
tükettikleriyle göstermeye çalışmaktadır. Kısacası bireyler, bütün varlığını ‘imaj’ üzerine kurmaya başlamıştır.
Artık insanların anlam üretmek için tüketmesi söz konusudur.
“Yaşam biçimleri insanların neler yaptıklarını, niçin yaptıklarını ve bunu yapmanın kendileri ve başkaları için
ne anlama geldiğini anlatmaya (haklı bulmaya değil, açıklamaya) yardımcı olur. (…) Sosyal yaşamın
belirleyici kalıpları genellikle kültür terimi ile özetlenir. (…) Yaşam biçimleri kültürel yapılara bağlı olmakla
birlikte, her biri bir biçim, bir tavır ve bir gruba ait bazı eşyaları, yerleri ve zamanları kullanış şeklidir”
(Chaney 1999,14-15). Reklamlar tüketimi kültüre çeviren bir işlev görmekte kullanılan araçlardırlar. “Kültür,
şeyleri olduklarından ve aksi halde olacaklarından farklı yapmak ve onları bu halde, yapay şekil içinde
tutmaktır. Kültür, bir düzen yaratmak ve onu korumak, düzeni bozan ve bu düzen açısından kaos görünen
her şeyle mücadele etmektir. (…) kültür böyle bir düzeni getirmekle kalmaz ona değer de verir. Kültür, bir
tercih sorunudur. Kültür bir düzeni en iyi hatta belki de tek iyi düzen olarak göklere çıkarır” (Bauman, 2004,
161). Kültürel pratikler hangi tür yaşam tarzlarının rövanşta olacağına karar vermektedir. Her toplum farklı
sınıfsal yapıların toplamından oluşmaktadır. Toplumun içerisinde her kesimin maddi olanaklara ulaşımı aynı
düzeyde değildir. Gelir düzeyleri insanların kaynaklara ulaşımının da belirleyicisidir. Kimi insanlar çok para
kazanıp çok harcayabiliyorken, kimileri daha az veya çok az kazanıp kazançlarına göre harcayabilmektedir.
Öze’ye (2014) göre tüketmeyle ilgili diğer bir kavram ‘arzu’dur. İnsanların arzuları sınırlandırılamaz.
Ulaşamayacağını bilse bile insanlar istemekte özgürdürler. İstemek, ancak insanın hayal gücüyle
sınırlandırılabilmektedir. Bu yüzden özenilen, arzulanan, kıskanılan ve sürekli takip edilen bir üst sınıf ve
özenen, kıskanan, hep ulaşmaya ve taklit etmeye yönelen takipçi göreceli daha alt tabakalar mevcuttur. Üst
sınıf, sahip olduğu para sayesinde her şeyin en kalitelisinden, en iyisinden ve en çeşitlisinden faydalanırken,
diğer sınıflara mensup bireyler kaynaklara ulaşabildikleri derecede onlara benzemeye çalışmaktadırlar. Belli
tüketim kalıplarını sergileyebilen kimseler, tüketim kalıpları kapsamındaki sınıfa tabidirler. Kaynaklara
ulaşımı daha sınırlı kitleler, tüketmek isteyip de tüketemediği ürünler ve hizmetlerin takipçisi olmayı
bırakmazlar. Daha sınırlı bütçelerle hareket eden insanlar, genellikle, tüketmekle ilgili arzularını kitle iletişim
araçları vasıtasıyla harcayanların seyircisi ve takipçisi olarak karşılamaktadırlar. Bu yüzden kitle iletişim
araçlarında yer bulmak sermayedarlar açısından önem kazanmaktadır.
5. Araştırma Yöntemi
İnsan ruhuyla ilgili olan özgürlük duygusunun marka kimliği olarak yeniden tanımlanıp tüketicilere
sunulmasında kullanılan reklamcılık stratejileri:
Hipotezler:
(H2) Sistemin İşleyişinde dolayı sıkışmış, hayata yabancılaşmış ve yalnızlaşmış yaşamlar idame ettiren bireylerin
reklamlardaki özgürlük vaadiyle ürününü özgürlükle özdeşleştirmekte ve satın alma gerçekleşirse o duygularla
birlikte özgür yaşama ulaşacağına inanılmaktadır.
Projenin çekimleri İspanya’nın çok çeşitli manzaralar bulduğumuz bir yer olan Almeria bölgesinde on günlük
bir süreçte tamamlandı. "İçimdeki çocuk"dünyası ile ilgili çekimler ise, Hamburg'daki bir stüdyoda
gerçekleştirildi. Elbette motosikletleri maço özgürlüğünün sembolleri ve orta yaş krizi için bir çare olarak
tasvir etmek yeni bir şey değildir ama bunun içimizdeki çocukla bağdaştırılması bildiğimiz herşeye ateş açarak,
sadece açık yola çıkacak cesareti varsa bu yola çıkmalısınız mesajı çalışmada veriliyor.
Reklam filminin kahramanıyla ilk karlılaşıldığında, sessizce ve geç saatlere kadar çalışarak kişisel kafeslerinin
parmaklarını oluşturan ofis kulelerinin soğuk ışıklarına bakıyordu. Eylem, adamın hikayesi ve kahramanın
daha genç bir versiyonunu temsil eden, gizemli bir çocuğun sahneleri arasında dönüyor. Film, insanın kayıp
masumiyetini ve özgürlüğünü yeniden ele geçirme yolculuğunu anlatıyor ve burada izleyicinin ‘Hangi marka
sorunlu ruhunu kurtarmaya yardımcı olur?’ sorusunu kendine sormasına sebep oluyor. Reklam filmi
neredeyse bitene kadar marka ortaya çıkmıyor- ve hatta o zaman bile, derin bir havası olan bir eda ile
görünürleşiyor. Bu yaklaşım, reklam kahramanının "İçindeki Çocuk" u yükseltir ve bu da izleyicinin Odyssey
üzerinde odaklanmasına ve markanın kendisine ne ifade ettiğini tam olarak anlamasına izin veriyor.
Bu reklam filminde işlenen ana tema, kendini keşfetmenin bir yolculuğudur: Otostop, helikopterler, havai
fişekler, barmen kavgaları, takım elbisesini yırtma ve atma ve valizin parçalanması! Filmin çekiciliğinin bir
parçası, kahramanın çaresizlik hissinin altını çizen, hafif çizgi film kalitesinde yatmaktadır. Yırtık elbise
aslında karakterin değişimini yani kimlik değişimini (kabuk değişimini) ifade etmektedir. Aynı zamanda
dünyadaki birçok erkeğin hayalini kurduğu yarı-gerçekçi / Hollywood tarzı bir macera, hedef kitlesinin
arzularına uygun bir arayış da reklam filmini cazip kılmak için kullanılmış.
Bruns, film için fikrinin aslında kendi hayattaki anlamı bulma arayışından doğduğunu söylüyor. Hayatında
kötü bir dönem yaşarken artık işine odaklanamadığını hiçbirşey yapamadığını, sıkışmışlık hissiyatı
içerisindeyken hayatın anlamını sorguladığını ve bu yapımın ortaya çıkış ilhamının burdan kaynaklandığını
Adwreak’e verdiği röportajda anlatmıştır. "Kendimi sadece bir gün ekranda seyrettim, hiçbir şey yapmadan
durduğumu yakalandım. Bu benim çıkış yolumu bulmam gerektiğini anladığım an oldu. İspanya'ya uçuş
rezervasyonu yaptığım gün aynıydı. Döndükten sonra, bir gün bu konu hakkında bir hikaye anlatacağımı
biliyordum" (Gianatasio, 2015). Zihnini temizlemek ve bakış açısı kazanmak için Bruns, St James Yolu olarak
da bilinen engebeli, tozlu Camino de Santiago'yu ziyaret etti ve ruhunu rahatlattı.
Bruns'un hafifçe şaşırtma tekniği, izleyicileri sadece dengede tutmuyor, aynı zamanda izleyiciyi filmin içine
çekiyor. Ve adamın gençlik özüyle kurduğu duygusal bağ yaptığı nihai biraraya gelmeyle sonlanır. Dahası
anlatı çoğunlukla klişeleri önler: Son çekimde, kahraman Harley-Davidson motoru tek başına çölde sürmeye
devam eder ve bunu yapmaya haklı gibi hisseder –özgürlüğe Harley-Davidson’la ulaşabilirsin mesajı bu
noktada netleşmektedir.
63
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY DA-VIDSON ‘INNER CHILD
ÖZGÜRLÜK SATARAK KÖLELEŞTİRİYORLAR: HARLEY DA-VIDSON ‘İÇİNDEKI ÇOCUK’
Nuran Öze & Serdar Dikmen (Near East University)
İlk sahnede şehirde plazada çalışan beyaz yakalı reklam kahramanının geç saate kadar çalışmış, sıkışmışlık ve
kapana kısılmış hissinden nefessiz kalarak yere yığıldığı görülmektedir. Tam da bu noktada Bauman’ın
özürlükle nefes arasındaki benzetmesi önem kazanmaktadır. Bauman (2016), özgürlüğü soluduğumuz havaya
benzetmektedir. Bauman, havasız ve kalabalık bir ortamda nefes alma güçlüğü çekmediğimiz müddetçe nasıl
nefes aldığımızı ve ona neden ihtiyaç duyduğumuzu sorgulamadığımızı ve özgürlükte de görünenden fazlası
olduğunun altını çizmektedir (pp. 7-8). Kahramanın bilinç altındaki çocukluğunun nefessiz kaldığı anda ona
bir çıkış noktası göstermiştir. Bu reklam filminde özellikle çocuk olarak seçilen karakterin Altıncı His filminde
kullanılan kahramanla özdeşleştirilmesi dikkat çekicidir. Altıncı His filminin başrolünde yer alan çocuk,
hisleri çok güzlü olan, kimselerin göremediği ölülerle bağ kuran ve korkularıyla yüzleşmeyi kabul ettiği anda
onlara yardım etmeye başlayan bir karakterdir. Reklam filmindeki çocuk kahraman, sisteme uyumlu yaşayan
ve içten içe ölmekte olan ana karakterin kurtarılması için ona yardım elini uzatmaktadır. Altıncı His filminde
verilen mesaj “Korkularınla yüzleştiğin, kabullendiğin ve adım attığın müddetçe özgür olabilirsin, o yüzden
harekete geç ve gereğini yap”tır. Kahraman, gereğini yapmaya karar verir ve aslında bu özgürlük yolunda
atılan ilk adımdır.
Özgürlüğün ne olduğunu unutan kahraman, gündelik kullandığı eşyalarını valizine doldurarak özgürleşmeye
çalışmaktadır. Aslında bu valiz, onu bağlayan prangalarla doludur. Bunun farkına vardığı anda prangalarından
kurtulma çabasına girdiği görülmektedir. Özgürlük bir maceradır, bu macera çeşitli tehlikelere gebedir.
Köpeklerin kahramana saldırması, ardından tır şöförünün hem kurtarıcı hem bir yaşam stilini temsili dikkat
çekmektedir. Tır şöförünün giyiği ceket ve taktığı bandana Harley-Davidson tarzıdır. Tır şöförü aracını
özgürlüğe sürerken kahramanımıza da yol göstermektedir.
Sahil sahnesi ‘Kabuk Değiştirme’ evresidir. Kahraman, kendisi gibi olmayan özgür adledilen insanlarla
birarada özgürlük yolculuuna devam etmektedir. Takım elbiselerini yakarak onlardan kurtulması, kabuk
değişiminin göstergesi olarak ele alınabilir. Sahil, deniz, gökyüzü, ateş ve dans harmonisi özgürlüğün
sembolleri olarak reklam filminde kullanılmıştır.
64
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Resim 3: Altıncı His (Sixth Sense) Filmindeki başrol oyuncusu Haley Joel Osment
Bar sahnesi, özgürlük, adalet ve cesaret duygularının aynı parallelikte olduğunu ve haksızlıklara karşı direnç
göstermediği takdirde özgür olunamayacağını işaret etmektedir. Normal şartlarda bize öğretilen “orada dayak
yiyeceksin o yüzden kavga etme” ödevidir, ancak bu arada kahraman kendine biçilen role karşı çıkarak özgür
iradesiyle karar vererek müdahale ediyor. Bu edimin ardında özgürleşmek adına içindeki çocuğun kendisine
fırlattığı uçak ayağının dibinde belirmiştir. Korkularını yenen kahraman, özgürlüğe adım atmıştır. Bu adımın
tamamlayıcı noktası ise Harley-Davidson Motorunu ufka doğru sürmesidir. “Kapitalizmin egemen olduğu
kentlerde tüketim maddelerinin oluşturduğu büyük yığınlar ve reklam ışıkları, ‘Özgür Dünya’nın sunduğu
hemen göze çarpan görsel imgelerdir. (…) Reklamın insanlara özgür seçme hakkı verdiği sanılır. (…)
Reklamlarla her birimize bir nesne daha satın alarak kendimizi ya da yaşamlarımızı değitirmemiz önerilir
(Berger, 2010, pp. 129-131).
65
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY DA-VIDSON ‘INNER CHILD
ÖZGÜRLÜK SATARAK KÖLELEŞTİRİYORLAR: HARLEY DA-VIDSON ‘İÇİNDEKI ÇOCUK’
Nuran Öze & Serdar Dikmen (Near East University)
7. Sonuç
İlk dönemlerinde sadece bir ürün hakkında bilgi vererek dikkat çekmeye çalışan reklamcılık, sanayileşme
ekonomik sistemlerin gelişmesi ve eğitim düzeyine parallel olarak dönüşüm geçirmiştir. Herhangi bir ürünün
satışına katkı sağlayan tanıtım aracı olmaktan öte yaşam biçimlerini şekillendiren bir öğreti olmayı
başarmıştır. Reklamcılık tüketicilerin satın alma isteklerinin devamlılığını sağlamak adına, onlarla çeşitli
yöntemlerle ilişki kurmaya çalışmaktadır. Günümüzde geleneksel yöntemlerin dışında başlı başına artan
66
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
etkisiyle digital reklamcılık ise ayrı bir makale konusudur. Televizyon ve radyonun yaygınlaşmasıyla birlikte
açılan iletişim kanallarında insanlar mevcut alışkanlıklarını da değiştirme eğilimine gitmişlerdir. ABD’in
ekonomik büyümesine en büyük desteği uluslararası faliyet gösteren markaları (Örneğin Apple, Coca-cola,
Pepsi) sağlamaktadır. Reklamlarla beraber kültürel aktarım da hızlanmıştır. Bu aşamada markalar ürünlerini
pazarlamak adına birçok strateji geliştirmiştir. Sıkça kullanılan, tutum değiştirme, dikkat çekme, fayda
sağlayıcı, eğlendirirken ürün hakkında bilgi aktarıcı reklamlardır. Reklamcılık tüketim toplumu yaratarak
marka müşteri sadakatini sürekli kılmaya çalışmaktadır. Günümüzde birçok ülkede Coca Cola, Pepsi veya
Harley Davidson denince akla ürünlerin fiziksel şekilleri dışında insanlara sunulan yaşam tarzları da
gelmektedir.
Reklamcılık önce refah toplumu ardından da insanların duygularına yönelerek tüketim toplumu yaratmıştır.
Kapitalist sistemin yaygınlaşması sonuçu emekçiler arasındaki gelir dağılımındaki farkla birlikte kentlerde
çalışan kesimle kırsal bölgelerde çalışanlar aradaki gelir farkı da artmıştır. Bu gelir dağılımı dengesizliği sonucu
insanların satın alma güçlerine göre farklı sınıflar meydana gelmiştir. Kırsal kesimde yaşayanlar şehirsel
ürünlere özendirilirken, şehirlerde sıkışık yaşamdan kaçıp köye yerleşme planı kuran insanların hayallerine
göre sunumlar (reklam temaları saptaması) yapılmaktadır. Gelir düzeyi sınıflamalarına göre yapılan
reklamlarda ortak nokta arayan reklamcılar kitleleri yönlendirebilecek, birçok sınıfın ortak sorunu veya derdi
olarak gördüğü bir eksikliği gidermeyi amaçlamışlardır. Zira duygusal olarak tüketici – marka arasında
kurulacak bir bağ uzun süreli müşteri sadakati, yaşam tarzının pazarlanması ve sınıfsal statü tasarımı demektir.
Zaten buna hazır olan tüketim toplumu da satın aldıkça var olacağına inanmaktadır. Çünkü popüler kültür
insanlara ne ürettiğini değil neler satın aldığında sınıf atlayabileceğini anlatmaktadır. Bu mesajlar altında
yaşayan insanlar, sıkılmışlık, çaresizlik, ekonomik sorunlar ve endişe içindeyken onlara sunulan özgürlük
paketine sarılacaklardır.
Bu çalışma açısından özgürlük, insanlar tarafından sorgunlanmadan kabul görebilir bir kavram olarak
nitelendirilmektedir. Özgürlüğün cazibesinin dayanılmaz olduğu düşünülmektedir. Fakat reklamcılar
özgürlüğün sınırlandırıp bir ürünle özdeşleştirerek sunmaktadırlar. İnsanlar tarafından satın alınan özgürlüğü
haz duygusu ama asıl satışı yapılan bir ürün ve müşteriyle kurulan duygusal bağdır. Bu sefer satın alınan
aslında özgürlük duygusu altındaki herhangi bir üründür.
Harley Davidson ‘Inner Child’ filminde şehir çalışanı olan kahramanımız bir plazada geç saatlere kadar
modern köle konumda görevinin başındadır. Sıkışmış yaşamından biran önce kurtulmak istese de bunu
yapacak cesareti yoktur. Ta ki içindeki çocuk harekete geçene kadar. Filmin ilk bölümünde çaresizlik içinde
kaçıp kurtulmak isteyen kahramanın içindeki çocuktan gelen bir mesajla harekete geçtiği görülmektedir. Bu
hareket aslında tüketiciye birgün sende zincirlerini kırmalısın, bak özgürlük bir adım ötende mesajını
vermektedir. Reklam filminin ikinci bölümünde kahraman, özgürlük yolunda bazı bedeller ödemiştir fakat
kendisine yük olan valizinden ve karakter değişimini simgeleyen takım elbisesinden kurtulmuştur. Artık özgür
iradesiyle karar verebilmektedir. Bu filmindeki çocuk oyuncunun Altıncı His filmindeki başrol oyuncuna
benzeyen ve aynı rolü oynayan bir çocuğun kullanılması seyirciye verilen subliminal mesajdır. Altıncı His
filminde özel yeteneğe sahip çocuk, insanların korkularıyla yüzleşmeyi kabul ettiği anda onlara yardım etmeye
başlayan bir karakterdir. Filmin son bölümünde, korkularını yenen kahraman, özgürlüğe adım atmıştır. Bu
adımını da Harley-Davidson Motorunu ufka doğru sürerek başarmaktadır. Reklam filminde verilen mesaj:
Harley-Davidson özgür bir yaşam sunar. Bu motora sahipseniz özgür ruhunuz var demektir. Zaten tüm özgür
kovboylar da tıpkı Marlboro reklamlarında olduğu gibi atını batan güneşe doğru sürmezler mi? Aslında
67
THEY ARE ENSLAVING BY SELLING FREEDOM: HARLEY DA-VIDSON ‘INNER CHILD
ÖZGÜRLÜK SATARAK KÖLELEŞTİRİYORLAR: HARLEY DA-VIDSON ‘İÇİNDEKI ÇOCUK’
Nuran Öze & Serdar Dikmen (Near East University)
içimizdeki sesi dinlerken bize sunulan özgürlük menusünde bu sefer de tüketicilere Harley Davidson
tükettikleri takdirde, bunu başarabilecekleri söylenmektedir.
Kaynakça
Batı, U. (2010). Reklamın dili: Dilbilim –strateji – mesaj – retorik – göstergebilim. İstanbul: Alfa Yayınları.
Baudrillard, J. (2004). Tüketim toplumu. Çev.: H. Deliceçaylı & F. Keskin. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Bauman, Z. (2004). Sosyolojik düşünmek. 4. Bs. Çev. Abdullah Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Bayraktaroğlu A. M. (2009). Çağdaş zamanların hileli güdüleyicileri: Reklam fotoğrafları. D. Tellan (Ed.).
Reklamcılık: Bakmak ve görmek. Ankara: Ütopya Yayınları.
Berger, J. (2010). Görme biçimleri. Çev.: Yurdanur Salman. 16. Basım. İstanbul: Metis Yayınları.
Bockock, R. (2005). Tüketim. 2. Bs. Çev. İrem Kutluk. Ankara: Dost Kitabevi.
Botomore, T. ve Nisbet, R. (2002). Sosyolojik çözümlemenin tarihi. Yayına Hazırlayanlar: Mete Tuncay ve
Aydın Uğur. Ankara: Ayraç Yayınevi.
Çağrı, E. (1996). Avrupa 'nin intiharı ve İkinci Dünya Savaşı sonrasında temel sorunlar. Ankara Ünversitesi
Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi.
Vol. 51, No. 1 DOI: 10.1501/SBFder_0000001889
Gianatasio, D. (2015, 26 October). Harley-Davidson wants you to quit your dreary job, burn your clothes
and go experience life: Even if you don't do it on a motorcycle. Adweek. Available:
http://www.adweek.com/creativity/harley-davidson-wants-you-quit-your-dreary-job-burn-your-
clothes-and-go-experience-life-167762/ [Accessed on 20 March 2018]
Giddens, A. (2010). Modernliğin sonuçları. Çev.: Ersin Kuşdil. 4. Baskı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Günal, H. (2007). Özgürlük sorunu açısından Spinoza ve Kant’ın karşılaştırılması. İstanbul Bilgi Üniversitesi,
Sosyal bilimler Enstitüsü, İnsan Hakları Hukuku, Yüksek Lisans tezi.
Hewlet, N. (2018). Badiou, Balibar, Ranciére: Özgürleşmeyi yeniden düşünmek. Çev. H. İlksen Mavituna.
İstanbul: Metropolis Yayınları.
68
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Le Bon, G. (2018). Kitleler Psikolojisi. Çev. Ahmet Çalışkanlar. İstanbul: Mavi Çatı Yayınları.
MacPherson, C. B. (1962). The political theory of possesive individualism. Oxford: Clarendon Press.
Marx, K. ve Engels, F. (2006). Komünist manifesto. 3. bs. Çev.Levent Kavas. İstanbul: İthaki Yayınları.
Öze, N. (2014). Kuzey Kıbrıs’ta özel sektörde halka ilişkiler: 1994-2004. Yayınlanmamış Doktora Tezi,
Yakın Doğu Üniversitesi, Lefkoşa.
Rutherford, P. (1996). Yeni ikonalar. Çev. Mustafa K. Gerçeker. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Schiller, H. (2005). Zihin yönlendirenler. Çev.: Cevdet Cerit. İstanbul: Pınar Yayınları.
Tellan, D. (2009). Sanayileşmenin ürünü olarak reklamcılık. D. Tellan (Ed.). Reklamcılık: Bakmak ve
görmek. Ankara: Ütopya Yayınları.
Kampanya Videosu
69
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
6
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND
ADVERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE
Abstract
Rapid change in communication technologies brings about innovations in many fields. The fact that every change experienced in
social life is reflected in advertisements is a reality that has been set forth through studies. Reflection of modernism and the
following postmodernism is analyzed in several ways. Evolution experienced with postmodern period, entering a new phase with
digital transformation, affects markets, companies and fields of study, and disciplines perform various innovative activities in
order to accord with that. Digitalization has also been going through a similar process and redesigning our social living patterns.
Our living patterns are reshaped accompanied with digital improvements and in fact they walk into our lives without being
noticed. While digital technologies influence our communication habits, ways of choosing and purchasing products and services,
ways of joining directly in goings-on around us etc., advertisement sector, on the other hand, is affected in terms of both form and
content without being indifferent to such transformation. In our study, in this context, information on the effect of digital
transformation on life styles and thus evolution of advertisement is given and reflection of change in advertisements is
investigated through semiological analysis of Television Advertisement of Health Consultant Service. As a result, it was found
that digital transformation affects not only the content of advertisements on digital media but also content of those on traditional
media.
1.Giriş
R
eklam, günümüze değin çok çeşitli araştırmaların konusu olmakta ve çok farklı disiplinler tarafından
incelenmektedir. Araştırmalar bir yandan reklamın etkisini ölçümlenmesi, daha iyi sonuçların
reklamdan nasıl alınacağı, reklamın etik değerlere yaklaşımı gibi konulara yoğunlaşırken diğer yandan
insanları ve toplumları nasıl etkileyerek yanlış tüketime yönlendirdiği, dil ve sanat anlayışındaki bozulmaya
etkisi, cinsiyetçi, şiddet içerikli söylemleri desteklemesi gibi alan ile ilgili, eleştirel konulara yönelmektedir.
Reklam, tıp ve matematik alanından dahi araştırmalara konu olmaktadır. Çünkü reklam çok uzun yıllardır
toplumsal hayatın içerisindedir ve yaşanan her değişimle kendini yeniden üretmekte ve insanları yaşam
71
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND AD-VERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE / DİJİTALLEŞMENİN YAŞAM TARZLARINA VE REKLAMLARA YANSIMASI:
7/24 SAĞLIK DANIŞMANLIĞI HİZMETİ REKLAM ÖRNEĞİ
Mustafa Akdağ & Nilay Akgün Akan (Erciyes University)
şekillerini yeniden düzenlemeye yönlendirmektedir. Reklam tarihinin neredeyse insanlık tarihi kadar eski
olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla bu uzun serüven içerisinde insanı ve toplumu ilgilendiren her olaydan
etkilenerek içerik ve şekil değiştirerek yeni bir yola girmektedir. Bu etkilenme tek taraflı olmamıştır hem
değişen dünyadan etkilenmekte hem de geçirdiği değişimlerle toplumları etkilemektedir.
İnsanlığın günümüze değin geçirdiği değişimleri tek bir çatı altında toplamak pek mümkün değildir çünkü
değişim çok yönlü ve kaotiktir. Tarihte kimi sınır çizgileri vardır ve bunlar değişime girdiğinde yeni
gerçeklikler oluşmaya başlamaktadır (Drucker, 1994: 5). İnsanların algılarını değiştirmeye yönelik politika,
ekonomi, sosyal ve kültürel hayat açısından (Güllüpunar, 2017:107) insanlık tarihinde de bu tür sınır çizgileri
vardır ve büyük dönemleri başlatmıştır. Geleneksel dönemden kopuşun gerçekleşerek modernizmin yaşanması
ve ardından gelen postmodernizm tarihsel büyük değişim dönemleri olarak ifade edilmektedir (Sezer, 1993:
27).
Geleneksel dönem yüz yüze iletişimin yoğun olduğu, insanların ihtiyaçları kadar üretim yaparak takas usulü
alışverişin geçerli olduğu tarım ekonomisine dayalı bir dönemdir. Modernizm ile düşünce şeklinin, üretimin
ve paralelinde ekonomik hayatın değişmesi yaşam tarzına yansıyarak insanların yaşam şeklini değiştirmektedir.
Üretim ekonomisinden tüketim ekonomisine geçişle üretilen kitlesel ürünlerin tüketilmesi gerekliliği ortaya
çıkmaktadır. İşte bu noktada reklamcılık devreye girmekte ve insanların tüketime yönlendirilmesi
hedeflenmektedir. Bu dönemde yapılan dörtlü ayrımı reklamın değişimini ortaya koymaktadır. İlk dönemde
metinsel olan reklamdan, tasarım içeren reklamlara doğru bir geçiş yaşanmaktadır, tüketiciler rasyoneldir ve
ikna rasyonel ikna yöntemlerine dayanmaktadır. İkinci dönemde; radyonun iletişim mecrası olarak dahil
olmasıyla sembolik tüketime ve etkileme yöntemlerine doğru kayma gerçekleşmektedir. Üçüncü dönemde
şimdiye dek edinilen deneyim yeni mecra olan televizyona aktarılarak, tüketiciyi tanıma araştırmalarına
yoğunluk verilmektedir. Son aşamada ise, alt tüketici gruplarını anlayarak, daha detaylı istatistiki bilgi
edinmeye çalışılmaktadır (Leiss vd., 1988: 124-215).
Postmodernizm ise 20. Yüzyılın son çeyreğinden itibaren yaşanmaya başlanmaktadır ve modernizme karşı ilk
olarak küçük çapta bir tepki amacıyla kullanılmaktadır ancak daha sonra ''tükenmiş'' yüksek modernizmin
ötesine geçen bir hareketi anlatmak üzere 1960'larda popülerlik kazanmaktadır. Postmodernizm süreçte
reklam iletileri, gündelik hayatın estetize edilmiş şeklidir (Featherstone, 2013: 30-58) ki günlük yaşam
deneyimlerine vurguda bulunan, nostaljiye, ironiye başvuran ve tüketicilere seçkin bir yer edinebilme
mesajları içeren özelliktedir.
Postmodern dönüşüm içinde bulunduğu bağlamda son kuşağı da etkisi altına almakta ve bu yeni kuşak farklı
beklentilere, ihtiyaçlara ve özelliklere sahip olmaktadır. Ancak postmodernizm de tükendiğinden dolayı
dünyanın sürekli değişiminde yetersiz bulunmaya başlamaktadır. Bilim ve felsefe, teknolojisi hızla gelişen ve
dijitalleşen, yeni bir çağın başlangıcını ilan etmekte gecikmemiştir. Postmodern ötesi ve karşıtı yeni bir
dönem, toplum üzerindeki biçimlendirici etkileri bağlamında dijimodernizm, performatizm, altermodernizm,
hipermodernite ya da süpermodernite gibi çeşitli isimlerle adlandırılmaktadır (Uslusoy, 2016: 43).
postmodernist olan şey şimdi digimodernist olmaktadır (2009: 1-3). Web sitelerine giriş için barkod
taratmamız, çevrimiçi televizyon seyretmemiz, mobil telefonlarımızdan alışveriş yapmamız, reklamın sonunun
hikayesini değiştirmemiz, yarışmaları oylamamız (Uslusoy, 2009: 150) gibi eylemler dijimodernizmin
getirdiği yenilikler olarak karşımıza çıkmaktadır.
Gelişen iletişim teknolojileri ile birlikte gündelik hayatımızın pratiklerinde değişim yaşanmakta ve her şey baş
döndürücü bir hızla gerçekleşmektedir zira geçmişin tek yönlü iletilerle ikna edilmeye çalışılan tüketicileri,
bugün satın almaya niyetlendikleri markalarla etkileşime geçmekte; onları daha şeffaf, daha etkileyici, daha
hızlı ama hep daha fazlası olmak için zorlamaktadır. Dolayısıyla teknolojideki bu hızlı ilerleme dengeleri ve
alışkanlıkları, zaman ve mekâna dayalı algıları da alt üst etmektedir (Yılmaz ve Erdem, 2016: 7).
Dijitalleşme ile ilgili, tıpkı modern ve postmodern geçişlerde olduğu gibi farklı görüşler mevcuttur. Dijital çağ
ve öngördüğü dijital toplumu, tıpkı bilgi çağı ve bilgi toplumu gibi elektronik çağın içinde yer alan özel bir
kavram olarak değerlendirenler (Önday, 2017: 26) olduğu gibi, 1990'ların ikinci yarısından itibaren yeni
teknolojilerin etkisi altındaki oluşumları, yirmi birinci yüzyılın yeni kültürel paradigması olarak kabul eden
görüşlerde mevcuttur (Kirby, 2009: 1-3). Pettman ise dijital ortamları eleştirerek bu ortamların dikkat
dağınıklığına sebep olduğunu iddia etmektedir. Dikkat dağınıklığı ile kastettiği ise insanların dikkatini başka
yöne çekmektir yani olayların devamlı ve bilinç olarak şekillendirilmiş temsillerinin ta kendisi yine olayları
örtmek ve susturmak için kullanılmaktadır (2016: 21).
İster yeni bir oluşum olarak ister postmodernizmin yeni hali olarak görelim, avantaj ve dezavantajları ile
dijitalleşme hayatımızın bir gerçeğidir ve hızla yayılmaktadır. IWS (Internet World Stats) verilerine göre tüm
dünyada online nüfus 2012 yılında 2.5 milyar iken, 2017 Aralık itibariyle bu sayı yaklaşık 2 katına çıkarak
4,2 milyar olmuştur. 7.6 milyar dünya nüfusunun %55'i internete bağlanmaktadır. Dolayısıyla, veri tüketme
biçimlerimiz, bu verilerin devamlı genişleyen, online nüfus tarafından oluşturulan muazzam hacmi ve
taşınabilir erişime doğru artan talep, yaşama şekillerimizi derinden etkilemektedir (Ryan, 2017: xıv).
Dijitalleşme öncelikle kimlik sunumunda kendini göstermektedir. Sosyal mecraların kullanımının artması ile
daha önce tüketim şekillerimize göre biçimlenen kimliklerimiz dijital dünyada kendimizi nasıl gösterdiğimiz
üzerinden şekillenmeye başlamaktadır. Çünkü Goffman'a göre bireyler kimliklerinin sunumunda toplum
tarafından onaylanan ve değer gören taraflarını göstermek istemektedirler (2014: 45). Dijital platformlar
kişiye istediği sunum biçimlerini üretmesine imkân tanımaktadır. Bunun temelinde de nasıl algılanmak
istediği yatmaktadır. Bazen gerçek olan kişiliğin sunumu ile olabilmekte bazen de farklı bilgiler
içerebilmektedir. Bu kişinin, nasıl algılanmak istediğine bağlı olarak değişmektedir (Goffman, 2014: 17).
Dijitalleşme tüketimin şeklinde de değişime yol açmıştır. Postmodernizmin hayatımıza katmış olduğu "boş
zaman etkinlikleri" giderek daha bireysel hale gelmektedir. Kültürel biçimde görülen bu yön değiştirme
teknolojik gelişmelere dayanmaktadır ve tüketimciliğin gittikçe uzmanlaşan pazar alanlarına doğru kaymaları,
bireylerin seçeneklerine kişisel anlamlar yükleyerek yaşam biçimlerinde değişikliğe neden olmaktadır (Chaney,
1999: 124-125). Teknolojik gelişmeler ile tüketim şekilleri de tüketim nesneleri de değişmektedir. Evden
çıkmadan her türlü ihtiyacımızı satın almak mümkün hale gelmiştir bilgiye kolayca ulaşma imkânı da bu
durumu destekleyerek, ihtiyaçlarımızı ya da kimlik sunumumuza uygun olan ürün veya hizmetleri, internet ve
bilgisayar teknolojisi ile kolaylıkla elde edebilir hale gelinmesine yol açmaktadır. Dolayısıyla bu kolaylığın
kullanımı sanal ortamlardaki yaşanabilecek sorunları da beraberinde getirmektedir ve ürünlerde bu yönde
73
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND AD-VERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE / DİJİTALLEŞMENİN YAŞAM TARZLARINA VE REKLAMLARA YANSIMASI:
7/24 SAĞLIK DANIŞMANLIĞI HİZMETİ REKLAM ÖRNEĞİ
Mustafa Akdağ & Nilay Akgün Akan (Erciyes University)
evrilmektedir. Sanal ortamlardaki hırsızlığa karşı sigorta ürünlerinin çıkması buna örnek olarak
gösterilebilinmektedir.
Bu yeni tüketim şekilleri ve yeni ürün/ hizmet ihtiyacı aynı zamanda firmaların bünyesinde de dijital hayata
uygun değişim yapmalarını zorunlu hale getirmektedir. Firmaların gerçek başarıya ulaşabilmeleri ya da
mevcut başarılarını devam ettirebilmeleri için dijital stratejilerini, işletme stratejileri ile uyumlu hale
getirmeleri gerekmektedir (Kingsnorth, 2017: 30). Ayrıca dijitalleşmenin getirmiş olduğu ölçümleme
kolaylığı da firmaların dijital uygulamaya geçişlerini hızlandırmaktadır. Hem müşterilerin gelecek
politikaların nasıl olacağını belirlemelerinde hem de kampanyaların etkilerini ölçümlemede dijital analizler
çok değerli olmaktadır (Sheldrake, 2011: 91-92). Hal böyle olunca da tüketici devamlı yeni ürün, yeni hizmet
sunumları ile karşılaşmakta ve yaşam tarzlarında değişikliğe yol açmaktadır.
Tüketiciler, dijitalleşen süreç içerisinde artık birer üreten tüketici haline gelmişlerdir. Üreten tüketici,
Toffler’in belirttiği gibi üretici ile tüketici arasındaki farkı belirsizleştiren bir kavramdır (Toffler, 1981: 331-
332). Yani artık tüketiciler hem bilgiyi üretmekte hem de tüketmektedir ve dolayısıyla önceden sürekli bilgiye
maruz kalan tüketici aktif hale geçmektedir (Penpece, 2013: 19). Ayrıca kullanıcı tarafından üretilen içerik ile
ilgilenmenin şirket değeri ve ederi üzerinde olumlu bir etkisi olmaktadır (Van Dyck, 2015: 89). Reklamların
sonuçlarının müşterinin isteğine göre değişmesi, dizilerin gelen yorumlara göre senaryo belirlemesi, yurttaş
gazeteciliği bu duruma örnektir.
Tüketicilerin sanat tüketim şekilleri de dijitalleşmektedir. Sinema, fotoğraf, roman alanlarında yapılan
çalışmalar göstermektedir ki dijitalleşmenin sanat hayatına katkısı ile sanatın üretimi kolaylaşmakta ve etkisi
yükselmektedir. Ayrıca cihazların tekrar kullanılabilmesi, veri biriktirme de sorun olmaması maliyetleri
azaltmaktadır ve tüketicinin içeriğe ulaşmasını kolaylaştırmış filmi, müziği, kitabı tüketim şekillerini
değiştirmektedir (Aydoğan, 2014; Ormanlı, 2012; Yavuz, 2012).
Tüm bu değişimler ve daha fazlası bireyin hayatına baş döndürücü bir hızla dahil olmaktadır. Dijitalleşmenin
hayat tarzlarımızdaki değişime psikolojik etkisi de mevcuttur. Bireyin sosyalleşme, bir gruba ait olma,
beğenilme, içeriği değiştirme, özgürce düşüncelerini ifade edebilme yani reel hayatta elde edilmesi güç olan
özelliklerin sanal ortamlarda gerçekleşmesi bağımlılığa neden olmaktadır ve haliyle internette olmama
durumunda depresyon, mutsuzluk, sinirlilik gibi ruh hallerine sebep olmaktadır (Güney, 2017: 209). Bu
nedenle, teknolojiyi doğru şekilde hayatımıza katmak çok önemlidir.
Özetle, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki ilerlemeler yaşam tarzlarımızda dolaylı veya dolaysız etkiye sahip
olmaktadır. Dijitalleşme seviyesinin her geçen gün arttığı yeni uygulamaların hayatlarımıza dahil olduğu yeni
bir teknolojinin hızla eskidiği bir dönemden geçilmektedir. Dolayısıyla dönemin etkileri hayat şekillerimizi
etkilemektedir. Tüketim alışkanlıklarımız, sanat ve hobi faaliyetlerimiz, inancımızı uygulama şekillerimiz vs.
yeniden belirlenmektedir. Bir yandan da bu değişimi çok sıkı takip edip hayatlarımıza yön veren ticari bir
hayat mevcuttur.
3. Araştırma
Genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışılan dijital değişimin en çok belirdiği alanlardan birisi olan reklam,
toplumsal değişimin incelenmesinde birçok araştırmaya kaynaklık etmektedir. Bu sebeple, çalışmada,
dijitalleşmeyi vurgulayan bir reklamın göstergebilimsel analizi yapılarak incelenecektir. Bu bağlamda müşteri
74
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
dijital deneyimi alanında ödül alan 7/24 Sağlık Reklamı incelemeye değer bulunmuştur. Reklam hem konusu
itibari ile hayatımızdaki en önemli alanlardaki sorunların bile dijital uygulamalarla çözümlendiğini göstermek
hem de reklamın yan anlamları bağlamında dijital ve görsel imgelerin dijital yaşam tarzları ile bir bütünlük
içerisinde olduğunu ortaya koymak açısından önemlidir.
Çalışma kapsamında ele alınan reklam filminde, dijital göstergelerin yoğun kullanımıyla tüketiciye olunması
gereken yaşam biçimi göndermesinde bulunduğu ve bu amaçla tüketime yönlendirdiği varsayılmaktadır. Bu
doğrultuda "amaçlı ve yargıya dayanan örneklem metodu" kullanılarak reklam filmi seçilmiştir. Bu çerçevede,
göstergebilimsel analiz yöntemi ile gösterge, gösteren ve gösterilen ile gerekli bağıntılar kurularak dijital yaşam
tarzlarına ilişkin nasıl anlam inşa edildiğine dair çözümleme yapılmaktadır.
Çalışmada reklam çözümlemesi, Nilüfer Sezer ve Nuray Yılmaz Sert'in "Tv Kamu Spotu Reklamlarının
Medya Okuryazarlığı Çerçevesinde Kullanılması: Çocuk ve Medya Hareketi Tv Kamu Spotu Reklamının
Göstergebilimsel Çözümlemesi" başlıklı makalelerindeki çözümleme referans alınarak yapılmıştır.
75
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND AD-VERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE / DİJİTALLEŞMENİN YAŞAM TARZLARINA VE REKLAMLARA YANSIMASI:
7/24 SAĞLIK DANIŞMANLIĞI HİZMETİ REKLAM ÖRNEĞİ
Mustafa Akdağ & Nilay Akgün Akan (Erciyes University)
Reklam, hedef kitle genel olarak cinsiyet ayırımı olmaksızın, belli bir gelir grubuna özellikle doktora gitmeye
dahi vakit bulamayan çalışan kesime hitap etmektedir.
Reklam temelde bu ve bunların detayındaki karşıtlıklara dayanmaktadır. Teknolojiden anlayan dijital hayata
uyumlu genç çalışan ve geleneksel teknolojileri bilen klasik çalışma hayatına uyumlu çalışan arasındaki
farklılığı vurgulayan bir reklam filmidir. Dolayısıyla reklam dijitalliği anlayan ve kolayca hayatına geçirebilen
yeni kuşağa yönelik reklamı tanımlayarak yenilikçi bir firma olduğunun vurgusunda bulunmaktadır.
Kare 1
76
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Reklam genç çalışanın hapşırması ile başlamaktadır. Çalışanın diğer gösterenlerden farklı olduğu vurgusundan
dolayı tek kare analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışan rahat ve sade giyimli, aşırı süsten uzak, çalışmasına
odaklanmış bir kişi olarak verilmiştir. Bilgisayarın mavi bir dosya üzerinde yükseltilmiş olması gelenekselliğin
artık kullanılmadığını, bilgisayar ve yeni teknolojilerin ön planda olduğunu belirtmektedir. Masa lambası ile
ayrıca ışıklandırması ortama ve diğer çalışanlardan olan farklılığı ifade ederken masanın dağınıklığı ve
kullanılan objeler düzen, titizliğin değil işin önemli olduğu ve aynı zamanda gençlerin modernliğini ve
zamanın getirdiklerine olan uyumluluğunu göstermektedir.
77
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND AD-VERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE / DİJİTALLEŞMENİN YAŞAM TARZLARINA VE REKLAMLARA YANSIMASI:
7/24 SAĞLIK DANIŞMANLIĞI HİZMETİ REKLAM ÖRNEĞİ
Mustafa Akdağ & Nilay Akgün Akan (Erciyes University)
Reklam filminin ilerleyen karelerinde benzer olanlar gruplandırılarak analiz yapılmıştır. Bu karelerde farklı
çalışanlar gösterilmektedir. İşyerindeki farklı çalışanların ortak özelliği ciddi olmaları ve genç çalışanı azarlar
tonda konuşmalarıdır. Dolayısıyla bu noktada bir ailede olan anne, baba, abla, ağabey gibi figürlere benzetme
yoluyla gönderme yapılmaktadır. Kare 2'de yer alan çalışan kıyafeti ve saç şekli ile işyerindeki geleneksel
duruşa vurgu yapmaktadır. Dilsel ileti, ''öffleye pöfleye klimaya kökledin, hepimize yeterdi vantilatör tabi
gene söz dinlemedin" ifadesi ile bir anne gibi hem kızına serzenişte bulunuyor hem de çalışanın daha dijital
hayatla uyumlu olduğunu klima benzetmesi ile, kendilerininse eski teknolojilere uyumlu olduğunu vantilatör
benzetmesi ile gerçekleştirmektedir. Kare 3'de bulunan kadın çalışan ise giyimi ve saç şekli ile diğer kadın
çalışan ile benzer özellikler göstermektedir. Masasında hiçbir dağınıklık yoktur son derece titiz olması genç
çalışan ile olan anlayış ve kuşak farkına gönderme yapmaktadır. Kare 4'de "peki ne gereği vardı spora gittin
bir de terli terli soğuk sular içtin" cümlesi ile yine uyarı yapılmaktadır ancak görseldeki çalışanın kilolu olması
ve spora gitmesini sorgulaması yine bir zıtlık oluşturmaktadır. Aslında doğru olanın spora gitmek olduğu ve
böylelikle genç çalışanın fit oluşu, yeni kuşağın farklı olsa da doğruyu yaptığını göstermektedir. Kare 5'te
patron/sorumlu kişi görseli yer almaktadır. Patron lacivert takım elbiseli ve kilolu olması zihnimizdeki klasik
yönetim anlayışındaki patronu anımsatmaya çalışmaktadır. Patron'un "geçmişler olsun Zeynep Hanım ama
en kısa zamanda raporunu beklerim, evden çalışılabilir aslında netten görüntülü eklerim" ifadesi ile çalışmayı
sağlıktan önce gören bir hava oluşturulmak istenmiştir. Burada insan odaklı olmaktan uzak bir çalışma
anlayışı vurgulanırken verilen hizmetin insana değer veren bir yapıda olduğu belirtilmektedir. Kare 6 ve Kare
7'de ise firmanın güvenlik elemanı ve çaycısı bile genç çalışanı azarlarcasına uyarmaktadır. Çaycının "çaylar
şirketten diyoruz, sen buz gibi limonata içiyorsun" diyerek çay ile limonatanın tezatlığı vurgulanırken genç
çalışanın soğuk havalarda bile soğuk içecek içmesini yeni kuşağın kurallara, kalıplaşmış uygulamalara karşı
gelişine gönderme yapmaktadır. Karelerdeki genel görsellerde ofis ortamı görüntülenmektedir. Bu kısımlarda
sadece işine odaklanmış tek tip giyim tarzında olan diğer çalışanlar fark edilmektedir.
78
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Kare 8, kare 9 ve kare 10'da çalışanın insanların ona yaptıkları uyarıyı anlayamaması, çok şaşırması ve
patronuna bir şey demeye çalışmasını gösterilmektedir. Böylelikle eğlenceli ve müzikli anlatımın yanı sıra
aslında baskıcı ve yeni kuşağın anlayamayacağı kadar farklı bir anlayış olduğu vurgusu yapılmaktadır. Çünkü
dijital hayata uyumlu bu yeni kuşak kuralları çok önemsemeyen, birkaç işi bir arada yapabilen, teknolojiyi çok
iyi okuyabilen, işyerinde esneklik isteyen bir kuşak olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla genç çalışan tavırlara
anlam verememekte, hatta dehşete kapılmaktadır. Kendini anlatmaya çalışmakta ancak sözü değer
görmemekte hatta söz verilmemektedir. Dilsel ileti olarak bu esnada "bazen bir hapşırırsınız, herkes dırdır
vırvır başınızı yer" ifadesi dış ses olarak duyulmaktadır. Bu cümle ile sadece hapşırmanın bile insanların bu
kadar konuşmasına, eleştirmesine neden olabildiği gösterilmektedir.
Kare 11
79
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND AD-VERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE / DİJİTALLEŞMENİN YAŞAM TARZLARINA VE REKLAMLARA YANSIMASI:
7/24 SAĞLIK DANIŞMANLIĞI HİZMETİ REKLAM ÖRNEĞİ
Mustafa Akdağ & Nilay Akgün Akan (Erciyes University)
Bu karede genç çalışan bir anda şaşkınlık ve anlayamama halinden sıyrılıp bilgisayara dönüş yapmaktadır.
Burada öncelikle hizmete nasıl ulaşılacağı anlatılmaktadır. Klavye görüntüsü ile hizmetin bilgisayar yoluyla
elde edileceği mesajı verilmektedir. Çalışanın yüzündeki ifade bütün olan biteni anlayamasa da anladığı ve
emin olduğu ve bildiği konular var ve o konuyla ilgilenirken ne kadar mutlu olduğu yansıtılmaktadır. Ayrıca
hizmetin tam olarak nasıl ulaşılacağı, web adresinin web sayfasına yazılış şekli gösterilerek gereken bilgiler
iletilmektedir. Bu görüntüdeki genel anlam ise çok derin bilgisayar bilgisine gerek olmadığı internet ortamına
aşina olan herkesin kolaylıkla uygulayabileceği mesajı verilmektedir. Bu durumla bir yandan daha önceki
görüntülerin zıtlıklar içinde verildiği diğer yandan kullanışının kolay olduğu vurgusu aslında bu değişime
direnmenin bir anlamı olmadığı, bilgisayar kullanıyorsanız klasik yöntemlerden uzaklaşılması gerektiği anlamı
ortaya çıkmaktadır. Dilsel ileti kısmında "işte tam o anda Anadolu Sigorta devreye girer" ifadesi bütün
rahatsız edici tavır ve çevreden kurtuluş yolu olarak Anadolu Sigorta'nın olduğu belirtilmektedir.
Kare 12
80
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Kare 12'de bilgisayar ekranı ile hizmetin teknolojik sunumu ifade edilirken, doktor görseli ile sağlanan
hizmette uzman kişilerle çalıştığı gösterilmektedir. Ayrıca doktora ulaşmanın kolaylığı anlatılmaktadır. Genç
çalışanın kulaklık takması, daha önceki görseller de anlatılan kişilere kulağını kapattığı ve doğruyu seçerek
hedefine yöneldiği ortamdan ayrıştığı gösterilmektedir. Kulaklığın rengi, yenilikçi, gelişime açık, enerjik
mesajı vermektedir. "Çünkü Anadolu Sigorta'da" ifadesi de tüm bu kolaylığın ve hizmetin Anadolu Sigorta'da
olduğu anlamını güçlendirmektedir.
Kare 13'de çalışanın arkasına yaslanması ile rahatlaması ve aldığı sonuçtan memnun oluşu gösterilirken
kafasındaki işaretlerle keyfinin yerinde oluşu ve aydınlandığı anlatılmaktadır. Kare 14'de aynı görselliğe diğer
çalışan eklenmektedir ve son derece gergin olduğu gözlemlenmektedir. Yine efektlerle dikkati ona çekerken
efektlerin şimşek işareti şeklinde oluşu sinir oluşuna vurgu yapmaktadır. Son karedeki Anadolu Sigorta yazısı
kurumsal yazı karakteri ile belirginleşerek İş Bankası logosu ile İş Bankası'na ait bir kuruluş olduğu
betimlenmektedir. Dilsel iletide "kaybetmek yok" sloganı aynı anda alt yazı ile verilerek verdiği anlamı
güçlendirmektedir.
4- Değerlendirme ve Sonuç
7/24 Sağlık Danışmanlığı Hizmeti reklamı görüntüsel ileti ve dilsel ileti boyutunda çözümlenmeye
çalışılmıştır. Reklam genel olarak iş ortamında yoğun görselliğe dayanan dilsel iletinin de ayrıca alt yazı
şeklinde verildiği bir reklam filmidir. Reklam filminde genel olarak çalışanlardan birini diğerlerinden
farklılaştırma durumu anlatılmaktadır. Filmde müzikli ve mizahi bir anlatım egemendir. Firmanın diğer
çalışanlarını ve yöneticiyi klasik yönetim anlayışına uygun konumlandırırken, farklılaştırdığı çalışanı daha
genç ve dinamik, kurallara bağlı olmayan ve kurallara bağlı olmayı da anlamlandıramayan, şık fakat sade ve
rahat bir tarzı olan yeni ürünlere ve gelişime açık olarak konumlandırmaktadır.
Anadolu Sigorta'da vermiş olduğu hizmeti, genç çalışan ile özdeşleştirerek kurallara ve kalıplara bağlı
olmayan, hayata farklılık katacak olan ve buna hazır olunması gerektiği bilgisi üzerine yerleştirmektedir.
Reklam filmi genel olarak bunu anlatırken detayında da bunu desteklemektedir. Kadınların ve patronun
giyim tarzı belli kalıplara uyumlu olduklarını, değişime açık olmadıklarını göstermektedir. Bunu fotokopi
makinesinde alınan kalın çıktılar, masalarının çok düzenli olmaları diğer görünen çalışanların sessizce ve
81
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND AD-VERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE / DİJİTALLEŞMENİN YAŞAM TARZLARINA VE REKLAMLARA YANSIMASI:
7/24 SAĞLIK DANIŞMANLIĞI HİZMETİ REKLAM ÖRNEĞİ
Mustafa Akdağ & Nilay Akgün Akan (Erciyes University)
benzer giyim tarzıyla çalışıyor olmaları ile desteklemektedir. Aslında tamamen klasik zihniyetle değil
değişikliğe çok temkinli yaklaşım durumu da gösterilmektedir. Bir yandan çayları çaycı dağıtırken diğer
yandan kahve makineleri, kâğıt bardaklar görseli ile değişebileceklerinin mesajı verilmektedir. Çünkü ürünün
hedef kitlesi iş hayatına yeni atılmış gençler olmakla birlikte tabi ki doktora gitmeye vakti olmayan ve
bilgisayar teknolojisini kullanan herkesi kapsamaktadır.
Reklamda hedef kitlenin maddi çıkarına hitap eden bir görsellik ya da ifade yoktur. Ürünün pahalılığı,
ucuzluğu veya verilecek fiyata değeceğine dair bir anlatım yoktur. Çünkü bu hizmet tek başına alınacak bir
hizmet değil sağlık sigortası yaptıranların yararlanacağı bir hizmet olduğundan (bu durumun bilgisi ayrıca
kayan bant şeklinde reklam iletisinde verilmektedir) maddi bir açıklaması yoktur. Maddi açıklamasının
olmaması da hizmetin belli bir ekonomik kesime hitap ettiğinin göstergesidir. Çözümlemesi yapılan reklam
filminde tüketiciyi ürün/hizmete yöneltmek için dijital hayatla uyumlu olanın mutlu ve rahat olduğu aksi
takdirde gergin kalınacağı mesajı kullanılmaktadır.
Her alanında karşımıza çıkan reklamlar, hayatımızın her anını yakalamak istercesine etrafımızı sarmış
durumdadırlar. Reklamlar dönemsel ayrımlarla bazı kırılma noktalarıyla sıçramalar gerçekleştirmektedirler.
Matbaanın bulunması, sanayi devrimi, kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması toplum ve bireyi ilgilendiren
birçok alanda olduğu gibi reklam alanında da çok etkili olmuştur. Ancak son 15 yıldaki değişim daha
öncekilerden farklı bir hızla yayılmaktadır. İnternet, bilgisayar kullanımının dünya nüfusunun yaklaşık
2/3'sine ulaşması bu hızlı değişimde çok etkilidir. Teknoloji ve dijital dünyadaki inovasyonlar reklamları da
hızına yetişilemez bir hale getirmektedir. Her ne kadar televizyondaki reklamları geçsek de internette reklam
engelleyici programlar kullansak da bireyin reklamla karşılaşma oranı gittikçe artmaktadır. Dolayısıyla daha
etkileyici mesaj müşteriyi göz açıp kapayıncaya kadar yakalama çabası reklam görsellerine ve metnine
yansıyarak reklamlardaki gizli anlamlar önem kazanmaktadır. Aslında bu anlamlandırma tüm medya
metinlerinde vardır ve anlamlandırmayı sağlayacak göstergeler dizgesi içinde verilmektedir.
İncelenen reklamın diğer bütün reklamlarda olduğu gibi bir düz anlamı vardır. İzlediğinde her bireyin
anladığı bu ilk anlam görsellik ve metinsellik ile bir araya gelerek, yan anlam okumalarına dönüşmektedir.
Çalışmada örnek olarak alınan reklam filminde çalışma ortamının ışıklandırmasından çalışma masalarına,
masa düzenlerinden kullanılan ofis aletlerine, giyim tarzlarından saç şekillerine, aksesuarlarına kadar daha pek
çok detayda göstergeler ve bunların oluşturduğu yan anlamlar mevcuttur. Dolayısıyla bu yan anlamlar ile
oluşturulan farklılık tüketicinin zihnine aktarılarak onunda olması gereken kişi gibi davranması
beklenilmektedir. Tüketicinin ürüne/hizmete sadece bir danışmanlık hizmeti olarak bakılmamasını, aynı
zamanda kullanan kişilerin belirli bir statüye sahip olduğu, hem de dijital hayata katılma vesilesi olarak
görülmesi gerektiği anlamı yer almaktadır. Bu yan anlamlar reklam filminin asıl algısını oluşturmaktadır.
Reklamlarda hiçbir şey tesadüfen bir araya gelmez her şey planlı programlı olarak seçilir ve yerleştirilir ki
verilmek istenen asıl anlam tüketiciye tam olarak aktarılabilinsin. Dolayısıyla bu reklam filminde de daha
önce belirtilen bütün detaylar hesaplanarak bir araya getirilerek anlam inşa edildiği görülmektedir.
Kaynakça
Aydoğan, D. (2014). Romanda Dijitalleşme: E- Kitap. The Turkish Online Journal of Design, Art and
Communication. 4(4). 16-32.
Chaney, D. (1999). Yaşam Tarzları. (İ. Kutluk, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
82
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Drucker, F. P. (1994). Yeni Gerçekler. (B. Karanakçı, Çev.). Ankara: İş Bankası Yayınları.
Dyck, V.F. (2015). Yeni Nesil Reklamcılık Dijital Çağ İçin Yeni Kurallar. (V. Eke, Çev.). İstanbul: The
Kitap.
Featherstone, M. (2013). Postmodernizm ve Tüketim Kültürü. (M. Küçük, Çev.) İstanbul: Ayrıntı
Yayınları.
Goffman, E. (2014). Gündelik Yaşamda Benliğin Sunumu. (B. Cezar, Çev.). İstanbul: Metis Yayıncılık.
Güllüpunar, H. (2017) Reputation Management as a Strategic Practice of Public Relations in The Frame of
Turkey, Practice Fields in Public Relations: The Panorama of Turkey , Ü. Arklan (Ed.), Peter
Lang. 87-111.
Güney, B. (2017). Dijital Bağımlılığın Dijital Kültüre Dönüşmesi: Netlessfobi. Yeni Medya Elektronik
Dergi. 1(2). 207-213.
Leiss, W., Kline, S. ve Jhally, S. (1988). Social Communication in Advertising, Persons, Product and İmages
of Well-Being. Londra: Routledge.
Ormanlı, O. (2012). Dijitalleşme ve Türk Sineması. The Turkish Online Journal of Design, Art and
Communication. 2(2). 32-38.
Pettman, D. (2017). Sonsuz Dikkat Dağınıklığı Gündelik Yaşamda Sosyal Medyaya Odaklanmak. (Y.
Çetin, Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
Ryan, D. (2017). Dijital Pazarlama Dijital Kuşağa Seslenmek İçin Pazarlama Stratejileri. İstanbul: İş
Bankası Kültür Yayınları.
Sezer. B. (1993). Postmodernizm ve İkinci Cumhuriyet. Amme İdaresi Dergisi. 26 (1), 27-42.
Sheldrake, P. (2011). Dijital Çağda Pazarlama ve Halkla İlişkiler. İstanbul: Türk Hava Yolları Yayınları.
Toffler, A. (1981). Üçüncü dalga. (A. Seden, Çev.). İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
83
REFLECTION OF DIGITALIZATION IN LIFE STYLES AND AD-VERTISEMENTS: EXAMPLE OF ADVERTISEMENT
HEALTH CONSULTANT SERVICE / DİJİTALLEŞMENİN YAŞAM TARZLARINA VE REKLAMLARA YANSIMASI:
7/24 SAĞLIK DANIŞMANLIĞI HİZMETİ REKLAM ÖRNEĞİ
Mustafa Akdağ & Nilay Akgün Akan (Erciyes University)
Yavuz, U.G. (2012). Savaş Fotoğrafı Tarihinde Dijitalleşme Süreci ve Fotoğrafik Etkisi. The Turkish Online
Journal of Design, Art and Communication. 2(2). 79-88.
Yılmaz, R. ve Erdem, M.N. (2016). 150 Soruda Geleneksel ve Dijital Reklamcılık. İzmit: Umuttepe
Yayınları.
84
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
7
POSITIONING OF BRANDS VIA VIRAL VIDEOS ON
SOCIAL MEDIA PLATFORMS: AN EXAMPLE OF 'NEYDİ
OLACAĞI – HATER GONE A HATE... :)'
Abstract
Technological developments have made it harder for the job market to competition conditions. That's why companies are
constantly pursuing different and evolving conditions in brand positioning. In particular, changes in communication technologies
have transformed social and mass perceptions. Word of mouth marketing method, which is called as a strong method in
traditional communication environment, forms the background of viral videos that are becoming widespread nowadays. Societies
that have a tendency to communicate in social media and on the Internet are now increasingly taking virtual communicative
actions. As a follower of these trends in the brands, they are carrying out marketing activities in the direction of the trends of the
target masses through new ways of communication. This shows that the viral videos of followers are used effectively in the virtual
environments. In a special state like North Cyprus, the Neydi Olacağı company operates in a locally meaningful country and it is
prepared in parody by using the community structure which is transformed through the conflicts of traditional and modern
conditions. viral videos are attracting interest. In this way, marketers are effectively sending their messages to their target
audience. In this study, as an example case study, an in-depth interview was conducted with Mehmet Ekin Vaiz, the owner of
Neydi Olacağı, the creator of these parodias in Northern Cyprus. In this way, how the brand produces messages, how it interacts
with the target audience, perception management, the positioning of brands has examined.
Key Words: Brand Positioning, Neydi Olacağı, Social Media, Viral Video
1. Giriş
M
arka iletişim faaliyetleri çerçevesinde marka konumlandırma çalışmaları ile ilgili gerçekleştirilen
çalışmalar pazarlama literatüründe ve profesyonel yaşamda sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Son
dönemlerde özellikle internet alanında yaşanan değişimler ve gelişmelerle birlikte bilinen geleneksel
iletişim ortamının ötesine geçilmiştir. Geleneksel medya ortamlarının yanı sıra çevrimiçi ortamlar ile dijital
uygulamalar ile birlikte iletişim ortamını şekil değiştirmiştir. Özellikle çalışmanın da konusu olan marka
konumlandırma çalışmalarında internet tabanlı uygulamlardan olan web 2.0 başlığı altında sosyal medya araç
ve ortamlarının gün geçtikçe odaklanıldığı söylenebilir.
85
POSITIONING OF BRANDS VIA VIRAL VIDEOS ON SOCIAL MEDIA PLATFORMS: AN EXAMPLE OF 'NEYDİ OLACAĞI –
HATER GONE A HATE... :)' / VİRAL VİDEOLAR ÜZERİNDEN MARKALARIN SOSYAL MEDYA ORTAMLARINDA
KONUMLANDIRILMASI: ‘NEYDİ OLACAĞI- ÇEKEMEYENLER ÇATLASIN... :)’ ÖRNEĞİ
Nuran Öze & Sevilay Ulaş (Near East University)
Bu çalışmada Mehmet Ekin Vaiz önderliğinde Kuzey Kıbrıs’ta web tabanlı mecralarda ve bilhassa sosyal
medya mecralarından Facebook’ta viral yollarla yayılımı gerçekleşen ürün yerleştirme ve marka reklamı olarak
ikiye ayrılan ‘Neydi Olacağı’ videoları incelenmektedir. Siyasi mizah olarak başlayan Neydi Olacağı yapımı
Hellimli Demokrasi TV programı, programın yürütülebilmesi için reklama ihtiyaç duymuştur. Program
içerisinde yer alan reklamların prodüksyonunu kendileri yapmış ve bu çalışmalar beğenilince reklamla ilgili
kısa filmler yapılmaya başlanmıştır. Araştırmaya konu olan videoların parodi şeklinde olmaları dolayısıyla ve
daha önceden bu alanda benzerleri ile karşılaşılmadığından özgün yapıları dikkat çekmektedir. Yerel şivenin
(Kıbrıs aksanı ile Türkçe) kullanımının gerçekleştiği bu komedi tarzı parodi şeklindeki reklam filmleri lokal
izlenirliliğin ve yayılımın yanı sıra deniz aşırı alanlarda da ciddi izlenme oranlarına ulaşmıştır. Yapılan literatür
taramasında viral video yayılımı, önemi, pazarlama aracı olarak viral videolar gibi konuşlarda çeşitli
araştırmalarla karşılaşılmasına rağmen ‘Neydi Olacağı’ gibi yerel aksanlı videolarla öne çıkan ve ulus ötesi
izlenme eğilimi yakalayan bu firma ile ilgili herhangi bir çalışma yapılmadığı sapanmıştır. Çalışma bu sebeple
hem ilginç hem de özgün bir yapıya sahiptir.
Çalışmanın ilk kısmında geleneksel marka konumlandırma süreci ve ardından gelen kısımda sosyal medyada
konumlandırma süreci mukayeseye imkan verecek şekilde incelenmektedir. Sonrasında viral videoların
popüler kültürün bir parçası haline gelmesi, markaların bilhassa ağızdan ağıza reklam şeklinde viral
videolardan organik yayılımla yararlanması irdelenmiştir. Başarılı bir viral videonun sahip olması gereken
özellikler belirlenmiş ve örnek olay incelemesine tabi olan ‘Çekemeyenler Çatlasın... :)’ isimli Neydi Olacağı
videosu üzerinden değerlendirilmiştir.
Dolayısıyla marka konumlandırma çalışmalarında, bir markanın bir ürün kategorisindeki durumu önem
taşımaktadır. Bu noktada markanın ilgili ürün kategorisinde yer alan diğer markalarla karşılaştırıldığındaki
algısı bu süreçteki dikkat çeken bir yön olarak karşımıza çıkmaktadır (Sujan & Bettman, 1989, s. 454).
Günümüz rekabet koşulları ve Pazar sosyolojileri düşünüldüğünde alışılagelmiş bir markanın konumlandırma
çalışmalarındaki farklılık tüketiciler tarafından genellikle bir direniş şeklinde yer bulmaktadır (Jewell &
Saenger, 2014, s. 1559).
Marka konumlandırma çalışmalarında, tüketicinin aklında, markaya ait özellikler (somut veya soyut)
sürdürülebilir bir rekabet avantajı yaratmaya yönelik servis edilmektedir. Yaratılmaya çalışılan bu avantaj, ilgili
86
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
markanın segmentine yönelik tasarlanmaktadır. Bir markayı etkili bir şekilde konumlandırmak (veya yeniden
konumlandırmak) için kurum, ilgili markanın kendi kategorisindeki diğer markalarla nasıl bir iletişimde
olduğu ve diğerleri tarafından nasıl algılandığı noktasında net olması önem taşımaktadır (Gwin & Gwin,
2003, s. 30).
Günümüzde sosyal medya platformlarının markalar ile hedef kitleye ve takipçilere aracısız ve eş zamanlı
iletişim imkanı sağlaması konumlandırma çalışmalarında bir fırsat olanağı kabul edilebilmektedir (Barcelos,
Dantas & Sénécal, 2018, s. 60). Bu noktada, markalar hedef kitle ve takipçileri ile bağlantı kurmak için sosyal
medya da önemli oranda kaynak harcamaktadırlar. Ancak, hedef kitlenin sosyal medya ortamlarında
markalarla nasıl etkileşim kurduğu ve satın alma süreçlerini nasıl etkilediği konusunda yeterli bilgi ve anlayışa
sahip olmaları gerekmektedir. Bu doğrultuda kullanıcı yaratımlı içeriğin önemi de yadsınamamaktadır
(Saboo, Kumar & Ramani, 2016, s. 524). Bunlara ek olarak sosyal medyanın hedef kitlelerin ve takipçilerinde
davranışlarını, markaya ilişkin tutumlarını etkilediği ve değiştirdiği söylenebilir. Bu noktada markalar için
kullanıcı tarafından oluşturulan içerik anahtar vazifesi görmektedir (Kohli, Suri & Kapoor, 2015, ss. 35-37).
Dolayısıyla sosyal medya araç ve ortamlarını kullanmak, erişebilmek yeterli olmamaktadır. Bu ortamlarda
marka ile iletişime geçebilmek ve etkileşimde bulunmak, ilgili içerik oluşturmak, marka konumlanmasına
destek olabilmektedir (Tajvidi & Karami, 2017, s. 8).
Bugüne kadar, yeni sosyal medya etkeni içeren bir iletişim ve pazarlama temelli model oluşturulmamıştır. İki
aşamalı akış modeli ilk kez 1944'te Paul Lazarsfeld ve ark. tarafından 1944'te, fikirlerin kitle iletişim
araçlarından fikir önderlerine ve onlardan daha geniş bir nüfusa aktığını öne sürmüştür. Daha sonra 1955'te
Elihu Katz ve Lazarsfeld tarafından hazırlandı (Katz ve Lazarsfeld 1955). Genişletilmiş Çok Adımlı Akış
Modeli, çoğu insanın medyayı etkileyen fikir liderlerine dayanarak fikirlerini oluşturduğunu söylmiştir. Fikir
liderleri başlangıçta belirli bir medya içeriğine maruz kalanlardır ve bunu yorumlayanlar kendi fikirlerine
dayanmaktadır. Daha sonra bu görüşleri, “kamuoyunun izleyicileri” haline gelen halkın içine sızdırmaya
başlıyorlar. Mevcut model, "kanaat önderlerinin" kitle iletişim araçlarının, sosyal medya etkileyicilerinin ve
kullanıcı tarafından oluşturulan içeriğin aksine, daha elit medya yoluyla etkilerini kazanacağını varsayar.
Bununla birlikte, sosyal medyanın ortaya çıkışıyla, yeni bir fikir lideri türü oluşnmuştur. Kullanıcı tarafından
oluşturulan içerik üreticileri, blog yazarları ve diğer amatör gazeteciler haber içeriği oluşturuyor ve insanlar
87
POSITIONING OF BRANDS VIA VIRAL VIDEOS ON SOCIAL MEDIA PLATFORMS: AN EXAMPLE OF 'NEYDİ OLACAĞI –
HATER GONE A HATE... :)' / VİRAL VİDEOLAR ÜZERİNDEN MARKALARIN SOSYAL MEDYA ORTAMLARINDA
KONUMLANDIRILMASI: ‘NEYDİ OLACAĞI- ÇEKEMEYENLER ÇATLASIN... :)’ ÖRNEĞİ
Nuran Öze & Sevilay Ulaş (Near East University)
haber makalelerine çevrimiçi yanıt vermekte, yorumlar, bağlam ve karşı noktaları sağlamak için ek bilgiler
yayınlamaktadır. Giderek, halk, alternatif medyaya duyulan güveni yansıtan blogcular, kullanıcı yorumları,
bilgi ve tüketim konuları için çevrimiçi kaynaklara ve kitle iletişim araçları tarafından eğlence amaçlı üretilen
kullanıcı tarafından oluşturulan içeriğe yöneliyor.
Kullanıcılar, mesajın görünürlüğünde ve etki alanında potansiyel olarak üstel bir büyüme yaratır. Bu özellikler
bulaşıcı hastalıkların özelliklerine paraleldir (Watts ve Peretti 2007). Diğer yandan West (2011) iyi viral
kampanyanın sahip olması gereken ortak özelliklere odaklanmış ve viral videoları etkili ve güncel pazarlama
aracı olarak popüler kültürün bir parçası diye nitelendirmiştir.
Bilim adamları viral videonun pop kültürün yeni bir itici gücü olduğunu iddia ediyorlar. Linkletter ve diğ.
(2009) çevrimiçi videonun etkisinin çok güçlü olduğ Burgess (2008), kullanıcı tarafından paylaşılan, yorum
yapılan, beğenilen, kısacası yayılımı gerçekleşen bir klibin popüler hale gelmesiyle viral bir video doğduğunu
iddia ediyor. Ayrıca, viral bir videonun zamanın popüler kültürüne hitap eden bir öğe içermesi gerektiğini de
dile getirmektedir. Ve yine Burgess’e göre genellikle, bu pop kültürü unsuru esas olarak genç nesile hitap
etmektedir. Ancak, Fletcher (2010) ve Briggs (2010) gibi akademisyenlerin çalışmaları, belirli videoların
popülerliğinin ardındaki nedenleri analiz etmişlerdir. Hilderbrand (2007), YouTube'un site tasarımının
televizyonunkine benzediğini öne sürmektedir. YouTube'daki kullanıcılar, popüler içeriği bulmak için
videodan videoya hızla geçebilir. Viral videoların yaratıcı yönlerine odaklanmış diğer araştırmacılar Southgate
ve arkadaşlarıdır (2010). Bu araştırmacılar, İngiltere'de yayınlanan 102 reklam videosu üzerinde çalışmıştır.
Bulguları, bir videonun popülerliğini tahmin etmek için video reklamcılığın arkasındaki yaratıcı ayrıntıların
kullanılabileceğini gösteriyor. Hilderbrand (2007) gibi, Southgate ve ark. (2010) videoların sunumunun
popülerlikle doğrudan ilişkili olduğunu iddia etmektedir. Spesifik olarak, Southgate ve arkadaşları (2010),
görsel markalamanın bir videonun yayılmasını nasıl sağladığına odaklanmaktadır. Araştırmaları özellikle viral
88
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
video için niş reklam ile ilgilidir. Southgate ve ark. (2010) ve Briggs (2010)’in çalışmaları birbiriyle yakından
ilişkilidir. Her iki araştırmacı da yayınlanan viral videoların gelecekteki potansiyeline odaklanmaktadırlar.
Rosenberg (2007), viral videoların genellikle kendi ortamlarının sonuçları olduğunu açıklamıştır. Rosenberg
çalışmasında, iyi tanımlanmış sosyal ağlardan (üniversiteler gibi) çıkan videoların daha popüler hale geleceğini
iddia etmektedir.
Komedi tarzının kuru, alaycı, komik, politik, bilgilendirici, tesadüfi veya eksantrik olması, genellikle
internette en çok görüntülenen videolarda yer alan bir tür mizah türü olmasını da beraberinde getirmektedir
(Gurney, 2011; Kathryn et al., 2014). Berger ve Milkman’da (2009) benzer bir şekilde insanların izlerken
komik buldukları ve eğlendikleri videoları paylaşma ve çevrelerindeki insanların da aynı duyguları
hissetmelerini isteme eğilimlerinin yüksek olduğuna değinmektedir. Berger ve Milkman (2010), izleyicilerin
‘duygusal katılımı’nın, herhangi bir çevrimiçi videonun viralitesinin anahtarı rolü olduğuna değinmektedir.
Yani, videoların viral duruma ulaşabilmesi için izleyicide bir tür duygusal tepkiye yol açabilmesi gerekir.
Berger ve Milkman, üzüntü uyandıran videoların mutluluk ve öfkeye neden olan videolardan daha az
paylaşıldığını çalışmalarında saptamıştır. Bir video öfke uyandırdığında, izleyiciler öfkelerini paylaşmak
isterler. Videolar, görüntüleyenlerin bir dizi duyguyla (mizah ve şok gibi) yanıt vermesine neden olduğundan,
paylaşılma olasılıkları daha yüksektir.
Viral videolarda komedinin önemine ek olarak, Gurney (2011), kullanıcıların içeriğin remiks veya parodi
yapabilmesindeki kolaylık gibi videoların yapısının popülerliklerinde önemli bir rol oynadığını vurgular. Hem
komik hem de parodi olan videoların paylaşılma olasılığı daha da yüksektir. Kullanıcılar parodi sürümlerini
arkadaşlarıyla paylaşacaklarından parodi olma özelliği önemlidir. Parodi görüldükten sonra paylaşımlar,
görüntülenme sayısını artırarak orijinaline geri döneceklerdir. Viral bir video yaparken göz önünde
bulundurulması gereken diğer bir faktör de ilk paylaşanın popülerliği ve şöhretidir. Videoyu ilk kim
paylaşmıştır? Paylaşımcının popülerliği ve itibarı, içerik oluşturucu ile izleyiciler arasında bir ortam işlevi
görür. Paylaşımcının yeterince büyük bir izleyici kitlesi yoksa, videonun viral duruma ulaşması daha az
olasıdır. Ayrıca, ilk paylaşımcının izleyici kitlesi tarafından iyi bir şekilde saygı gösterilmemesi durumunda,
kullanıcıların videonun gereksiz olduğunu veya izlenmemesi gerektiğini düşünmeleri olasıdır.
Alaka düzeyi ve zamanlama, videoda viral duruma ulaşmada rol oynayabilecek faktörlerdir. Videolar şu anda
gerçekleşen olaylara odaklanıyor veya bulduğumuz belirli sezonlarda daha fazla görüntüleme elde etme
olasılığı daha yüksekti. Örneğin, bir kişi seçim döneminde siyasete karışan mizahi bir video yaparsa, video
viral olma şansını artırır. Başka bir örnek ise, sevgililer gününe özel, bayramlara müteakip veya tatil sezonunda
bir Noel veya Şükran Günü temalı video oluşturulmasıdır. Video, alakalı bir şeyle ilgili olduğu sürece video,
izleyicilerin dikkatini çekecektir.
West (2011), kendi çalışmasında Time Magazine tarafından hazırlanan 50 en çok izlenen viral videonun ilk
20’sini incelemiştir. Time Magazine tarafından belirlenen ve videonun internet fenomeni olabilmesine
öncülük eden faktörleri belirlemek üzere en çok etki yaratan 20 YouTube videosu üzerinde bir analiz
yapmıştır. Yapılan analiz sonunda Times Magazine tarafından başarılı viral videoların dokuz önemli
belirleyicileri incelenmiştir. Viral bir video için: Başlık uzunluğu üç veya daha az kelimeden oluşuyor: %60);
video süresi (üç dakika veya daha az: %35); kahkaha (videonun 30 saniye içerisindeki izleyenleri güldürmesi:
%60); sürpriz unsur (videonun süpriz içeriğe sahip olması: %20), ironi unsuru (videonun toplum
beklentisinden farklı farklı bir izlenceye sahip olması: %90); azınlık varlığı (Videonun etnik azınlıkları
89
POSITIONING OF BRANDS VIA VIRAL VIDEOS ON SOCIAL MEDIA PLATFORMS: AN EXAMPLE OF 'NEYDİ OLACAĞI –
HATER GONE A HATE... :)' / VİRAL VİDEOLAR ÜZERİNDEN MARKALARIN SOSYAL MEDYA ORTAMLARINDA
KONUMLANDIRILMASI: ‘NEYDİ OLACAĞI- ÇEKEMEYENLER ÇATLASIN... :)’ ÖRNEĞİ
Nuran Öze & Sevilay Ulaş (Near East University)
barındırması: %50), müzik (şarkı söyleme, arka fon müziği, şarkı, vb.: %30);gençlik varlığı (18yaşın altında
olan bireylerin videoda kullanılması: %60); ve yetenek (videoda yetenek kullanımı: %75).
5. Araştırma Yöntemi
Araştırma Sorusu: Geleneksel iletişim ortamında güçlü bir metod olarak adledilen ağızdan ağıza (word of
mouth) pazarlama yöntemi günümüzde yaygınlaşan viral videoların alt zeminini oluşturmakta mıdır?
Hipotezler:
(H1) Geleneksel iletişim ortamında güçlü bir metod olarak adledilen ağızdan ağıza (word of mouth) pazarlama
yöntemi günümüzde yaygınlaşan viral videoların alt zeminini oluşturmaktadır.
(H2) Kuzey Kıbrıs gibi küçük ölçekli bir ülkede de viral videolar vasıtasıyla marka konumlandırma
gerçekleşirilmektedir.
Araştırma Yöntemi:
Bu araşırmanın amacı viral video paylaşımında komik videoların kullanıcılar tarafından sosyal medyada
popüler olmasının günümüzde hala varlığını sürdüren ancak arık sosyal medyaya yayılan ağızdan ağıza
aktarımın yerini alıp almadığın anlaşılmasıdır.
• Video süresi: Video iki dakikanın altındaysa kısa olarak kabul edildi
• Sürpriz: Videodaki bir kişi şaşırmış gibi görünüyorsa sürpriz olarak işaretlendi.
90
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
• İroni: Videonun bir kısmı toplumsal beklentilerle çelişen bir şey sergilediyse, ironik olarak
işaretlendi.
• Azınlık: Eğer videoda etnik azınlık statüsü bulunan bir kişi varsa azınlık ile işaretlenmiştir.
• Gençlik: Videoda 18 yaşından küçük bir kişi varsa, videonun bir gençlik öğesi olduğu belirtildi.
(S1) Neden Parodi tarzı seçildi? Neden reklam unsur en son geliyor?
“Siyasi mizahla başladığımız bu yolda beğeniler doğrultusunda firmalardan talepler gelmeye başladı ama
siyaset içermemesi istendi. Biz de sosyal konuları inceleyen senaryolar ve hikayeler yaratmaya başladık.
Hikaye format bir tür kısa fim ortaya çıkmasını sağladı. İlk kısa film reklam filmimiz Card Plus için
bayram konseptli bir çalışma yapılmıştı. 120.000 görüntelenme, 1800 paylaşım, o dönemin rekoruydu.
Günümüzde on katından fazla bir beğeni ve paylaşım oluyor”.
(S2) Aslında siz kendi markanızı mı oluşturdunuz?
Evet. Şu anda Facebook’ta çok fazla video içerikli paylaşım var. Ama insanların içerik konusunda seçiciliği
var. İnsanların bizimle olan ilişkisi keyif alması ile ilgili. Bizim izleyicimizle bir sözleşmemiz var. Bu hikaye
ile güzel vakit geçirebilirsizin, bunun karşılığında siz bunu paylaşacaksınız ve siz bizim reklamımızı
çoğaltacaksınız.
Hikaye kısmı azaldığında ve doğrudan reklamı artırdığımızda organic paylaşım düşmektedir. 25 saniyenin
üzerinde doğrudan reklam izleyici üzerinde rahatsızlık uyandırmaktadır.
(S3) Ortalama ne kadar reklam saniyesi ayrırırsınız?
25 saniyenin altı reklam için sure, reklam filminin uzunlğu 3 buçuk – 5 dakika arasıdır.
91
POSITIONING OF BRANDS VIA VIRAL VIDEOS ON SOCIAL MEDIA PLATFORMS: AN EXAMPLE OF 'NEYDİ OLACAĞI –
HATER GONE A HATE... :)' / VİRAL VİDEOLAR ÜZERİNDEN MARKALARIN SOSYAL MEDYA ORTAMLARINDA
KONUMLANDIRILMASI: ‘NEYDİ OLACAĞI- ÇEKEMEYENLER ÇATLASIN... :)’ ÖRNEĞİ
Nuran Öze & Sevilay Ulaş (Near East University)
Facebook’tan. Facebook bizi yarı yolda bırakmaz. YouTube’ mesafeliyim. Kıbrıs’ta çok fazla tercih edilmiyor.
Ülke koşulları, sosyolojik yapısı, YouTube’da ürün reklamları bölücü ve rahatsız edici bir reklam türü.
İnsanların negative duygu yüklüyor. O yüzden YouTube’da reklam çıkmayı tercih etmiyoruz. Facebook’la
yola başladık. Facebook bize sürekli analitik veriler sağlıyor. Ölüçülebilirliği kendimizi keşfetmemizi sağladı.
Bu veriler olmasaydı şu an bu işi yapıyor olmazdık. Zuckerberg’e teşekkür ediyoruz. Facebook’la yola
başladık, Facebook’u bırakmaya niyetimiz yok. Instagram konusunda 1 dakikalık sınırlama var ve bu bizim
için sıkıntılı. Bizim için hikayeyi 1 dakikaya düşürmek bizim için sıkıntılı
15-20 arasında reklam çalışmamız bulunuyor.
(S5) Mercedes ile ilgili bir reklam yaptınız. Mercedes’in ana merkezi olan Almana bu viral video ile ilgili
herhangi bir sorun çıkarmadı mı?
Almanya ile buradaki bayi etkileşim içerisindeydi ancak biz urada Mercedes markasını değil Dünya Oto
firmasınının (KKTC Mercedes Bayi) reklamını yaptık. Bu anlamda bir hareket özgürlüğümüz var.
Merkezler locale önem veriyor. Bu anlamda elimizi güçlendiren birşey var, ürün yerleştrime, arabayı
hikayemde Mercedesi kullanırsam, Mercedesin de yapabileceği birşey yok. Özellikle Mercedes örneğinde, biz
onu alt yazılı olarak YouTube’a da attık. Bir de ilginç birşey, ölçemediğimiz bir yayılım, WhatsApp
üzerinden videoların paylaşılması. Daha seçici bir kitle, bu şekilde paylaşım yapıyor ve biz bunu göremiyoruz
(ölçümleyemiyoruz). Mercedes’ten sonar bize Türkiye’den de firmalar başvurmaya başladı. Twigy geldi şu
sıralar. Türkiye mecrası için bizden reklam istiyor. Biz Mercedes’te satın alınan reklamları tamamen
Kıbrıs’ta odakladık. Ama en fazla izlenen bölge İstanbul. Organik yayılıyor. Düşük bütçelerle çok
yayılabiliyoruz. Ortalama bir haftada günlük 200TL bütçe ile Kıbrıs içi satın almalar gerçekleşti.
150,000 beğeni, 8,000 kalp, 38,000 kahkaha, 6.000.000 kişiye erişti, 118.000 satın alınan. Bence asıl
başarı budur. Bölgesel olarak en çok İstanbul’da izlendi, %22, sonra İzmir, daha sonra Lefkoşa, Ankara,
Mağusa...
2.000.000 tekil görüntülenme. %97 organik görüntülenme. Sesin açık izlenmesi çok önemli, satın
alınanlarda ses açılmıyor.
• Sürpriz: Videoda tombaladan araba çıkması, dantel işinin arabanın kaportasına atılması, arabanın
içinde molehiya, böğrülce ayıklanması, bidon ile benzin taşınması, duran araçta klima yakılıp
oturulması, duran araçta üstünü açıp komşulara hava atılması, araçta misafirlik yapılması, kahve
içilmesi...
92
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
• İroni: Videonun bir kısmı toplumsal beklentilerle çelişen birçok olay sergilemektedir, ironik olarak
işaretlendi.
• Azınlık: Kıbrıs Türk aksanı ile parodinin çekilmiş olması, bir nevi direniş olarak
değerlendirilmektedir. Yapılan nüfus açıklamalarında artık Kıbrıslı Türklerin kendi ülkelerinde
azınlık olduğu görülmektedir. “Bu da organiğin örgütlülüğünü getirmektedir” (Vaiz, 2018)
• Müzik: “Videoda yerel özgün müzik kullanılmaktadır, Mustafa Elmas’ı kullandık” (Vaiz, 2018).
• Gençlik: “Videoda 18 yaşından küçük biri kullanılmadı, ancak Mercedes videosunun altına yapılan
yorumları incelediğimizde ‘Ehliyeti alınca ben’ diye yorumlarla ve paylaşımlarla karşılaşıyoruz,
gençlerle hayal birlikteliğimiz var. Ehliyeti olmayan gençlerin paylaşımı bu, jenerasyonlarla hayal
ortaklığı üzerinden bir bağ gelişiyor” (Vaiz, 2018)
• Yetenek: Videodaki eylemleri gerçekelştiren kişilerin mizaçlarına uygun roller verildiği belirtildi. Ve
her rolü dolduran kişinin profesyonel tiyatrocu olmamasına rağmen çok başarılı performans
sergilediği düşünülüyor. “Biz hiç profesyonel oyuncu kullanmıyoruz. Her insanın içinde oynadığı
role uygun bir potansiyel va zaten. Bir insanın iyi yemek yapabilmesi için iyi aşçı olmasına gerek
yok. Bu yemeğin tarifidir ve bence isabetli bir tariftir. İnsanın sevmesi gerekiyor. Rol alan insanlar da
içten gelerek bu rolleri yapıyorlar” (Vaiz, 2018)
Times Magazin’in değerlendirmesine göre Neydi Olacağı firmasının ‘Çekemeyenler Çatlasın... :)’ adlı reklam
filmi başarılı videoların sahip olması gereken tüm özellikleri bünyesinde barındırmaktadır.
8. Sonuç
Günümüzde sosyal medya kullanım pratiklerine bakıldığında kişisel kullanımın yanı sıra kurumsal anlamda
da kullanımı, marka iletişim sürecinde odaklanılan bir yeni ortam olarak konumlanmaktadır. Markaların bu
yeni iletişim ortamında var olmaları, konumlanmaları ve hedef kitleleri ile iletişime geçmelerinde geleneksel
ortamlara paralel yer aldıkları görülmektedir. Özellikle marka konumlandırma süreçlerinde geleneksel medya
ortamından doğası gereği farklı olan sosyal medya ortamlarınında önem kazandığı dikkat çekmektedir. Bu
doğrultuda marka konumlandırma stratejilerinin ve pratiklerininde farklılaştığı ve yeniden konumlandığı
söylenebilir. Sosyal medya kuruluşların, tüketicilerin ve insanların genel olarak iletişim ve eğlenme biçimlerini
dönüştürmektedir denilebilir. Sosyal medya ortamlarında yer alan markalara ilişkin viral videolar bilhassa
sosyal medyadaki paylaşımlarla dikkat çekmektedir. Bir viral video, genellikle sosyal medya aracılığıyla
internet paylaşımı sürecinde popüler hale gelen bir videodur. Viral videolar hazırlanırken toplumdan derinden
etkilenmekte ve yayınlandıktan sonra toplumun birçok yönünü derinden etkilemektedir. Her ne kadar West
ve arkadaşları (2011) çalışmasında viral videoların bilhassa gençler arasında yaygınlaştığını iddia etse de,
özelde sosyal medya genelde internet kullanımının toplumların her kesimine bu denli yayıldığı bir dönemde
18 yaş üstünde olan internet kullanıcı nüfusu göz ardı etmek doğru olmayacaktır.
Söz konusu araştırmada yerel bir markanın marka ve ürün reklamlarında ki konumlandırma çalışmalarında
viral video ile paradi kullanımına yönelik analiz gerçekleştirlmiştir. Gerçekleştirilen bu analizde payalaşılan
içeriklerin geribildirimleri (beğeni, yorum, görüntülenme gibi etkileşim faktörleri) ne yönelik bir betimleme
ve analiz uygulanmıştır. Söz konusu analizde videolarda kullanılan parodilerin etkileşiminin yüksek olduğu,
93
POSITIONING OF BRANDS VIA VIRAL VIDEOS ON SOCIAL MEDIA PLATFORMS: AN EXAMPLE OF 'NEYDİ OLACAĞI –
HATER GONE A HATE... :)' / VİRAL VİDEOLAR ÜZERİNDEN MARKALARIN SOSYAL MEDYA ORTAMLARINDA
KONUMLANDIRILMASI: ‘NEYDİ OLACAĞI- ÇEKEMEYENLER ÇATLASIN... :)’ ÖRNEĞİ
Nuran Öze & Sevilay Ulaş (Near East University)
takip edilidği ve merak edildiği belirlenmiştir. Bu noktada marka bilinirliğine ve konumlanmasına olumlu
yönde etki ettiği söylenebilir.
Kaynakça
Ahmad, N.S., Musa, R., & Harun, M.H.M. (2016). The Impact of Social Media Content Marketing
(SMCM) towards Brand Health. Procedia Economics and Finance, 37, 331-336.
Alarcón-del-Amo, M., Rialp-Criado, A., & Rialp-Criado, J. (2018). Examining the Impact of Managerial
Involvement with Social Media on Exporting Firm Performance. International Business Review, 27,
355-366.
Barcelos, R.H., & Dantas, D.C., & Sénécal, S. (2018). Watch Your Tone: How a Brand's Tone of Voice on
Social Media Influences Consumer Responses. Journal of Interactive Marketing, 41, 60–80.
Berger J. and Milkman K. L. (2009). What makes online content Viral? Journal of Marketing Research.
Available: SSRN: http://ssrn.com/abstract=1528077 or
http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1528077[Accessed on 04 April 2018]
Briggs, C. (2010). “BlendTec Will It Blend” A viral video case study. SociaLens.Available: http://
www.socialens.com/wp-content/uploads/2009/04/20090127_case_blendtec11.pdf on [Accessed
on 12 March 2018]
Burgess, J. (2008). ‘All Your Chocolate Rain are Belong to Us’? Viral Video, YouTube and the Dynamics of
Participatory Culture. Institute of Network Cultures.Available: http://eprints.qut.edu.
au/18431/1/18431.pdf [Accessed on 12 March 2018]
Can, E. (2007). Marka ve Marka Yapılandırma. Marmara Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dergisi, 22(1), 225-237.
Gensler, S., Völckner, F., Liu-Thompkins, Y., & Wiertz, C. (2013). Managing Brands in the Social Media
Environment. Journal of Interactive Marketing, 27(4), 242-256.
Gurney, D. (2011). Recombinant comedy, transmedial mobility, and viral video. The Velvet Light Trap, 68,
pp. 3-13.
Gwin, C.F., & Gwin, C.R. (2003). Product Attributes Model: A Tool for Evaluating Brand Positioning.
Journal of Marketing Theory and Practice, 11(2), 30-42.
Hilderbrand, L. (2007). YouTube: Where Cultural Memory and Copyright Converge. Film Quarterly. 61:
48-58. Available: http://caliber.ucpress.net/doi/abs/10.1525/fq.2007.61.1.48 [Accessed on
04April 2018]
94
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Jewell, R.D., & Saenger, C. (2014). Associative and Dissociative Comparative Advertising Strategies in
Broadening Brand Positioning. Journal of Business Research, 67(7), 1559-1566.
Katz & Lazarsfeld (1955). Personal influence. New York: Free Press.
Linkletter, Gordon, and Joe Dooley (2009). The Choking Game and YouTube: A Dangerous Combination.
Clinical Pediatrics. 49:274. Available:
http://cpj.sagepub.com/content/49/3/274.full.pdf+html[Accessed on 04 April 2018]
Kohli, C., Suri, R., & Kapoor, A. (2015). Will Social Media Kill Branding? Business Horizons, 58(1), 35-44.
Neydi Olacağı (2017, 11 August), Dünya Oto – Mercedes Benz Reklam Filmi.Available:
https://www.youtube.com/watch?v=1Jb0P5Bk1iw[Accessed on 10 March 2018]
Öze, N. (2018). Halkla İlişkiler kapsamında viral video oluşturma: Salt Bae örneği. The Turkish Online
Journal of Design, Art and Communication– Tojdac. Vol 8, No. 2, pp. 245-265. DOI NO:
10.7456/10802100/008
Rosenberg, Brian (2010). What I Learned from YouTube. The Chronicle of Higher Education.1-9.
Available: http://chronicle.com/article/What-I-Learned-From-YouTube/65141/ [Accessed on
04April 2018]
Saboo, A.R., Kumar, V., & Ramani, G. (2016). Evaluating the Impact of Social Media Activities on Human
Brand Sales. International Journal of Research in Marketing, 33(3), 524-541.
Southgate, Westoby, and Graham Page (2010). Creative determinants of viral video viewing. International
Journal of Advertising. 29: 349-368. Available: www.millwardbrown.com/.../Creative_Viral_Po-
tential-IAJ_v29n4_2010.sflb.ashx[Accessed on 04April 2018]
Singh, S., & Sonnenburg, S. (2012). Brand Performances in Social Media. Journal of Interactive Marketing,
26 (4), 189-197.
Sujan, M., & Bettman, J.R. (1989). The Effects of Brand Positioning Strategies on Consumers' Brand and
CategoryPerceptions: Some Insights from Schema Research. Journal of Marketing Research, 26 (4),
454-467.
Tajvidi, R., & Karami, A. (2017). The Effect of Social Media on Firm Performance. Computers in Human
Behavior, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.09.026
Van der Lans, R., Gerrit van Bruggen, J. E., and Berend W. (2010), A Viral branching model for predicting
the spread of electronic Word-of-Mouth, Marketing Science, 29, No.2, pp. 348–65.
Vogelbacker, K., Dillahunt, X. and McCollum, D. (2014). The Path from New to Viral: Understanding
What Makes Videos Go Viral. iConference. pp. 1145-1148.
95
POSITIONING OF BRANDS VIA VIRAL VIDEOS ON SOCIAL MEDIA PLATFORMS: AN EXAMPLE OF 'NEYDİ OLACAĞI –
HATER GONE A HATE... :)' / VİRAL VİDEOLAR ÜZERİNDEN MARKALARIN SOSYAL MEDYA ORTAMLARINDA
KONUMLANDIRILMASI: ‘NEYDİ OLACAĞI- ÇEKEMEYENLER ÇATLASIN... :)’ ÖRNEĞİ
Nuran Öze & Sevilay Ulaş (Near East University)
Wallsten, K. (2010). “Yes We Can”: How online viewership, blog discussion, campaign statements, and
mainstream media coverage produced a viral video phenomenon. Journal of Information
Technology and Politics. 7 (2-3).
West, T. (2011). Going Viral: Factors That Lead Videos to Become Internet Phenomena. The Elon Journal
of Undergraduate Research in Communications Vol. 2, No. 1, pp. 76-84.
Vaiz, M. E. (2018, Nisan 5). Neydi Olacağı – Direktör, Senarist ve Yönetmen. Yüzyüze Görüşme.
Kampanya Videosu
Neydi Olacağı (2017, 11 August), Dünya Oto – Mercedes Benz Reklam Filmi. Available:
https://www.youtube.com/watch?v=1Jb0P5Bk1iw[Accessed on 10 March 2018]
96
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
8
DIFFERENCES OF PERCEPTION TOWARDS
PROFESSIONS OF PUBLIC ELATIONS AND
ADVERTISING: CASE OF PAMUKKALE UNIVERSITY
Yasemin Bozkurt (Pamukkale University)
Ali Soylu (Pamukkale University)
Eylin Aktaş (Pamukkale University)
Abstract
Public relations and advertising professions may be perceived differently by public sector, private sector, public organizations or
students and academicians, differing quite a bit from their actual scopes and content, even though they are among important
professions today. Literature includes many studies, especially on profession of public relations, dealing with lack of awareness and
information. However, perceptions of students who aim to become public relations and advertising experts related to factors such
as career opportunities, working conditions, and self-improvement opportunities in the field they dream of are especially
important. Since perceptions of these opportunities constitute an important part of the general perceptions of these professions.
The present study aims to identify and compare careers promised by public relations and advertising professions, instead of
measuring levels of awareness towards the scope and content of these professions. In line with this, a questionnaire was
implemented on undergraduate students studying at Public Relations and Publicity Department of Pamukkale University.
Findings suggest that public relations profession is perceived more positively compared to advertisement. Students see public
relations as a profession with higher reputation compared to advertising profession, with possibilities of more positive relations
with colleagues and more benefits for society. Public relations as a profession is also perceived as offering better opportunities in
terms of social security compared to advertising, with lesser negative impacts on family life and lesser job security risks as well as
with more positive impressions in terms of working hours. On the other hand, students think that advertising profession,
compared to public relations, offers stronger opportunities in terms of employment, going abroad for work, independence, high-
quality work, and high payments. Finally, students perceive both professions as enjoyable, offering opportunities to use creative
talents, creating intellectual opportunities and with lower levels of sexual discriminations. Both professions, on the other hand,
are perceived as professions in which making a career is difficult, uneducated people are able to find work, differences in theory
and practice exist, arbitrary discharges happen, and work load is heavy.
1.Introduction
G
lobal competition rise, emphasis on concepts of identity-image-communication, increasing
importance of different, creative and enterprising approaches etc. all resulted with the increasing
prominence of public relations and advertising professions. Both worker and student numbers in
these two professions are observed to increase while the reasons of being of these professions have only
recently started to be understood and uncertainties in the minds of people, especially about public relations,
97
DIFFERENCES OF PERCEPTION TOWARDS PROFESSIONS OF PUBLIC ELATIONS AND ADVERTISING:
CASE OF PAMUKKALE UNIVERSITY
Yasemin Bozkurt, Ali Soylu & Eylin Aktaş (Pamukkale University)
continues. Media also are observed to guide people towards these fields when it comes to choice of profession.
In the news found on a national paper’s website, for example, public relations and advertising were pointed
out as “two of the 8 wonderful fields” that would enable students to easily enter into the business life even
while still studying (http://www.hurriyet.com.tr/kesfet/sizi-okurken-meslek-sahibi-yapacak-8-muhtesem-
bolum-40527381). We encounter another similar example on internet, prepared as a guide for student
choices. This video expresses that “two of the 15 most popular professions” are public relations and
advertising, and gives information about the fields (https://www.youtube.com/watch?v=T_yIb7QmOHM)
In people-oriented professions such as public relations and advertising, it is very important for the
communication professionals to have positive professional perceptions about what they do in order to gain
success and high productivity. This is due to the reflection of the perception, attitude and behavior of
professionals on the quality of the job as well as their professional development. Therefore individual’s
perception towards the profession they have chosen during the process of professional education influences
their motivation and shapes their career journey.
Public relations and advertising may be perceived differently by public sector, private sector, public
organizations or students and academicians, differing quite a bit from their actual scopes and content, even
though they are among important professions today. The present study aims to determine the perception of
careers promised by public relations and advertising professions, instead of measuring levels of awareness
towards the scope and content of these professions.
2. Literature Review
2.1. Concept of Perception of Profession and Perception towards Public Relations and
Advertising
As one of the most important sources of the formation of individual identity, profession enables individuals
to be respected in society, to have a place, to establish relations and to have the feeling of being useful
(Sarıkaya & Khorshid, 2009: 394). One of the most important decisions of an individual during their whole
lifetime is the choice of profession since many aspects of their life such as social, private, economical
dimensions would be shaped according to the chosen profession. Therefore, being happy in the chosen
profession with satisfied expectations influences an individual's whole life.
University students make their choices of profession considering certain factors. The image that depends on
the perception they have on these professions becomes clearer during and at the end of their university
education processes. Young individual decides on whether to practice that profession based on their positive
or negative image towards the profession. Therefore, it is very important for the individual to embrace their
own profession and have a positive perception for contributions their profession will make in their lives. If
not, education, and professional stance and behavior would not match up, consequently we would have
educated masses of people.
98
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
In this context, it must be considered that professional knowledge of future public relations and advertising
experts as well as their expectations and beliefs about opportunities and facilities the profession will provide
them would shape their perceptions of profession and also the profession they will practice in future, as in any
other profession.
Although advertising is a multidisciplinary field similar to public relations, it has a narrower field of work and
it is more clear and understandable compared to public relations, thus it is thought that there is a perception
problem related to the definition of the field. However, no academic studies were encountered in the
literature review dealing with the professional perception towards advertising. On the other hand, although
public relations profession is also a multidisciplinary field, problems of definition and positioning arise since
it involves communication processes which are applicable in many fields and a very wide working field.
Therefore, studies conducted especially in the field of public relations are observed to concentrate mainly on
the working field, key functions and perception about what it actually is. Literature review results showed
many national and international studies related to the profession itself from different perspectives such as
perspectives of businesses, students, student relatives, academicians etc. as well as perception of professional
education in the field (e.g. Gower & Reber, 2006; Brown, White, & Waymer, 2011; Özen & Kılınç;
Cameron, Sallot, & Lariscy, 1996; Bowen; 2009; Yıldırım & Akbulut, 2017; Gleeson, 2013; White & Park,
2010; Fullerton & McKinnon, 2015). In addition, public relation students’ perspectives on the profession
were dealt with from the point of view of individual-profession compability (Koç, Alnıaçık, & Çetin; 2017).
Literature review showed fewer numbers of studies indirectly dealing with professional perception towards
public relations field. Study conducted by Yıldırım and Becan (2017) suggested that students of public
relations and publicity chose this department deliberately because it matched their ideals and believed that
this profession would add prestige to their careers.
Comparing genders of undergraduate communications students, Gleeson (2013) argued that female students
perceived public relations profession as an attractive profession and majority saw this profession as a
prestigious one. It suggested that while women think of public relations as a sector, men define it as a
profession. Erzikova and Berger (2011) compared Russian and American students and argued that both
student groups find public relations prestigious and attractive.
The present study was conducted due to the few numbers of studies analyzing profession perception towards
advertising and public relation professions in the literature and aims to provide a comparative analysis on the
professional perceptions towards public relations and advertising which are two correlated fields.
99
DIFFERENCES OF PERCEPTION TOWARDS PROFESSIONS OF PUBLIC ELATIONS AND ADVERTISING:
CASE OF PAMUKKALE UNIVERSITY
Yasemin Bozkurt, Ali Soylu & Eylin Aktaş (Pamukkale University)
In this context, perceptions of students who aim to become experts in their fields towards factors such as
career opportunities, working conditions, and self-improvement opportunities in the field they dream of are
also important. Since perceptions of these opportunities constitute an important part of the general
perceptions of these professions. Endres and Wearden (1989) argue that communications students make their
choices of career based on their perception of the related field.
Although many academic studies were found in the literature review related to fields such as tourism,
education etc. concerning this subject matter, there were not many studies aimed at identifying perceptions
towards working conditions in public relations and advertising sectors and career expectations, no studies
were encountered for advertising and very few were found for public relations.
One of the few studies in public relations field was conducted by Fullerton and McKinnon (2015). Study
suggested that public relations students were concerned about finding employment after graduation due to
the changes related to new media technologies. In addition, they expressed that if they cannot practice public
relations in future, they would not think to transition to advertising sector for ethical reasons.
Sha and Toth (2005) who analyzed public relations students’ perception of future based on gender
discrimination found that regardless of gender, majority of students thought that they will still be working in
the field of public relations ten years after their graduation. Male and female students were found to have
different perceptions in many aspects related to working conditions such as promotion opportunities, work
flexibility, wages, etc.
Similarly, Farmer and Waugh (1999) also compared career expectations of public relations students based on
gender difference. According to their study, male students had higher salary expectations compared to their
female colleagues, as well as expectations of faster promotion and transition to the management. In addition,
female students thought that they have to postpone starting a family in order to progress in their careers and
that having children would harm their careers. Men, on the other hand, did not have such a negative
perception towards their careers in this sense.
De Rosa and Wilcox (1989) conducted a study to determine the reason why university students chose public
relations to make a career. Reasons included perceived job opportunities, opportunity to utilize
communication skills, having a socially prestigious job, seeing this as a career path in order to rise to the
executive level, not liking working with numbers and liking working with people. Both male and female
students were found to take their professions seriously in the same study.
Analyzing career perceptions of public relation students in a dissertation, Morton (1989) identified the
reasons of students to choose public relations as a profession as the field being reliable, good salaries and
working conditions, opportunities of progress in career and self-improvement, social contribution of the field,
desire to improve their communication skills, and desire to improve decision-making skills/planning skills.
The study underlined that there were no difference between male and female students in terms of these
reasons while desire to improve communication skills and desire to improve decision-making skills/planning
skills were the most frequently indicated reasons. Majority of the students indicated that they will work in the
field of public relations after graduation. Almost half of the students, on the other hand, believed that they
can find employment even before graduation but they will start working with low salaries.
100
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
As is seen, there are very few studies in the literature that deals with the related fields one by one, and no
studies that makes comparison related to working conditions and career perceptions in the fields of
advertising and public relations similar to professional perception.
3. Methodology
The present study aims to identify perception differences in students of Public Relations and Publicity
departments towards public relations and advertising professions. In line with this purpose, a questionnaire
was implemented on undergraduate students in Pamukkale University related to professions of public
relations and advertising.
Questionnaire used as a data collection tool consisted of two scales to identify perceptions towards public
relations and advertising as well as demographical questions. Scales that were used to measure perceptions of
public relations and advertising professions were formed based on various scales found in the literature. Same
statements were asked in two separate scales for public relations and advertising in order to determine the
differences in perceptions of public relations and advertising professions. Each scale includes 36 statements.
These statements were measured with 5-point Likert scale.
Study was conducted with decisional sampling technique and data were collected through face-to-face
questionnaire technique. Students of Public Relations and Publicity departments of Pamukkale University
were chosen as sample group in order to compare perceptions of students towards public relations and
advertising professions. In line with this, a total of 475 students participated to the study from Pamukkale
University, Communication Faculty, Public Relations and Publicity Department; Bekilli Vocational School,
Public Relations and Publicity Department; and Honaz Vocational School, Public Relations and Publicity
Department; these consisted of 198 undergraduates and 277 two-year degree students while 414
questionnaires were found to be usable (182 undergraduates, 232 two-year degree students).
Validity and reliability tests were conducted on the scales; face validity was taken into account for
validity, and conceptual conformity with literature was considered as adequate for the validity of scale
items. Cronbach Alpha coefficient was also calculated for the scales. Scale related to the perception of
public relations profession had a Cronbach Alpha coefficient of 0.894 while Cronbach Alpha coefficient
of the scale related to the perception of advertising profession was found to be 0.861. In this line, the
scales were found reliable since the figure exceeded the value of 0.70 suggested by Hair et al. (1995,
p.118).
4. Findings
Findings section of the study analyzes students’ demographical characteristics; undergraduate or two-year
degree education statuses, their years in school, their statuses as students of formal education or evening
education. In addition, students were also asked whether they chose Public Relations and Publicity
Department based on professional knowledge and which one of public relations or advertising professions
they would choose if they had two options. The answers given to these questions are presented in the section
related to demographical characteristics and education statuses of the sample group. And then, perception
differences towards public relations and advertising professions are analyzed.
101
DIFFERENCES OF PERCEPTION TOWARDS PROFESSIONS OF PUBLIC ELATIONS AND ADVERTISING:
CASE OF PAMUKKALE UNIVERSITY
Yasemin Bozkurt, Ali Soylu & Eylin Aktaş (Pamukkale University)
102
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Analysis of Table 2 shows perception differences towards public relations and advertising professions in the
frame of statements of “it is interesting to work in the field of …” (0.034 significance level, P<0.05), “I am
happy that I will be working in the profession of …” (0.002 significance level, P<0.05), “…is a prestigious
profession” (0.005 significance level, P<0.05), “…profession provides a good environment for working with
colleagues” (0.002 significance level, P<0.05), “…is a profession in which I can contribute to society” (0.000
significance level, P<0.001), “Social securities are not adequate for people working in…” (0.001 significance
level, P<0.05), “Practicing …profession has negative influences on family life” (0.000 significance level,
P<0.001), “Practicing …profession requires working irregular and long hours” (0.000 significance level,
P<0.001), “…profession involves high risk of job security” (0.006 significance level, P<0.05), and “I am very
happy to have chosen … as a career path” (0.012 significance level, P<0.012). When averages are analyzed,
perception towards public relations are observed to be more positive compared to the perception towards
advertising profession in terms of the above mentioned statements including reversed negative statements.
Students see public relations as a profession with higher reputation compared to advertisement profession,
with possibilities of more positive relations with colleagues and more benefits for society. In the other hand,
public relations as a profession is perceived as offering better opportunities in terms of social security
compared to advertisement profession, with lesser negative impacts on family life and lesser job security risks
as well as with more positive impressions in terms of irregular and long working hours. Finally, students have
given higher scores for public relations profession in the statements of “I am happy that I will be working in
the profession of ….” and “I am very happy of choosing … as a career path”.
On the other hand, analysis of Table 2 shows that there is perception difference towards public relations and
advertising professions in the frame of statements of “…provides the opportunity to find employment
everywhere” (0.015 significance level, P<0.05), “…provide the opportunity to go abroad” (0.029 significance
level, P<0.05), “…enable me to be independent” (0.005 significance level, P<0.05), “…contains equipment
for high quality business” (0.026 significance level, P<0.05), and “Salaries are high in the field of …” (0.000
significance level, P<0.001). When averages are analyzed, perception towards advertising profession is
observed to be more positive compared to the perception towards public relations in terms of above
mentioned statements.
In line with this, students think that advertisement profession, compared to public relations, offers stronger
opportunities in terms of employment, going abroad for work, independence, high-quality work, and high
payments.
The comparison of two scales used to measure perception towards public relations and advertising professions
shows a significant difference (0.033 significance level, P<0.05) in perceptions towards two professions.
According to the averages, perception towards public relations profession is observed to be more positive
compared to advertising.
103
DIFFERENCES OF PERCEPTION TOWARDS PROFESSIONS OF PUBLIC ELATIONS AND ADVERTISING:
CASE OF PAMUKKALE UNIVERSITY
Yasemin Bozkurt, Ali Soylu & Eylin Aktaş (Pamukkale University)
Table 2: Perception Differences towards Public Relations and Advertising Professions (n=414)
Avg. SD t Sig.
Public Relations/Advertising…
PR AD
It is interesting to work in the field of … 3.8063 3.6707 1.32275 2.123 0.034*
I am happy that I will be working in the profession of … 3.6650 3.4780 1.26075 3.181 0.002*
… is a prestigious profession. 3.8166 3.6406 1.22554 2.795 0.005*
… is a profession that provides training opportunities. 3.6500 3.6592 1.18778 -0.085 0.932
… profession provides a good environment for working with colleagues. 3.8883 3.7200 1.12398 3.154 0.002*
… profession provides the opportunity to find employment everywhere. 3.1119 3.2714 1.29378 -2.455 0.015*
… profession provides the opportunity to go abroad. 3.3936 3.5383 1.23312 -2.190 0.029*
… profession includes satisfying promotion opportunities. 3.4335 3.4020 1.22673 0.611 0.541
… is a fun profession. 3.8157 3.8561 1.05851 -0.819 0.414
… is a profession in which I can contribute to society. 3.8856 3.6427 1.14599 4.319 0.000**
… profession provides the opportunity for me to use my skills and talents. 3.8398 3.7537 1.10393 1.570 0.117
… enables me to be independent. 3.3010 3.4719 1.16950 -2.797 0.005*
… profession contains equipment for high quality business. 3.5112 3.6281 1.14785 -2.233 0.026*
It is easier to make a career in the field of … compared to other
2.9976 2.9976 1.21262 -0.041 0.967
professions.
Salaries are high in the field of … 3.0735 3.3610 1.15150 -5.185 0.000**
There is no gender discrimination in …. 3.6281 3.5711 1.35514 0.884 0.377
Self-improvement opportunities are few in the field of …. *** 3.4190 3.2750 1.33202 1.936 0.054
Uneducated people may come to important positions in the field of … *** 2.9557 3.0099 1.40731 -1.175 0.241
… profession has a bad image in society. *** 3.1565 3.2585 1.48328 -1.374 0.170
Employee rights are not adequately developed in …. *** 2.9852 3.0199 1.27163 -0.555 0.579
Social securities are not adequate for people working in … *** 3.2941 3.0737 1.25820 3.255 0.001*
Theory and practice differs in … *** 2.5539 2.6395 1.25733 -1.553 0.121
Arbitrary discharges happen frequently in … *** 2.9926 2.9608 1.25620 0.478 0.633
Practicing … profession has negative influences on family life.*** 3.5927 3.1887 1.29192 6.162 0.000**
Work load is quite a lot in … *** 2.6716 2.5700 1.31277 1.390 0.165
Practicing …. profession does not provide guarantee for future.*** 3.0871 3.0395 1.22502 0.700 0.484
Practicing … profession requires working irregular and long hours.*** 2.9027 2.6320 1.25918 4.314 0.000**
… profession involves high risk of job security.*** 3.3309 3.1540 1.24308 2.765 0.006*
Education levels of people working in the field of … are usually low. *** 3.4841 3.3786 1.20433 1.687 0.092
Getting education of … is a correct decision for my career development. 3.6537 3.5365 1.15710 1.728 0.085
… profession provides a career that offers intellectual opportunities. 3.5766 3.5281 1.13422 0.875 0.382
Opportunities of making a career are few in the field of …. *** 3.1762 3.0756 1.23978 1.211 0.226
I am very happy of choosing … as a career path. 3.5312 3.4015 1.18466 2.512 0.012*
I wouldn’t think of working in any field other than… 2.9316 3.0220 1.25741 -1.369 0.172
I would choose … again if I had the opportunity to choose another
3.0266 3.0341 1.28181 0.000 1.000
profession.
… is the profession of my dreams. 3.0145 3.0510 1.29871 -0.532 0.595
Public Relations General – Advertising General 3.3360 3.2898 0.43885 2.145 0.033*
Note: *P < 0.05, ** P < 0.001, *** Reversed statement, Sig.=Significance, Avg.=Average, SD=Standard Deviation.
Based on the analysis of the statements (21 items) which do not involve a difference in perceptions towards
public relations and advertising professions presented in Table 2 and resulted from Matched Sample T-test,
both professions may be considered to have similar perceptions related to them. Some of these statements are
noteworthy. For example, students perceive both professions as fun, offering opportunities to use talents,
creating intellectual opportunities and with lesser gender discrimination. Both professions, on the other hand,
are perceived as professions in which making a career is difficult, uneducated people are able to find work,
differences in theory and practice exist, arbitrary discharges happen, and work load is heavy.
104
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
In professional lives of individuals, factors such as career opportunities provided by the professions they
dream of, working conditions, self-improvement opportunities etc. are very important. However, people’s
perceptions towards these factors are also quite important. Since perceptions of these opportunities constitute
an important part of the general perceptions of these professions. Studies in this field argue that
communication students choose their careers according to their perceptions of the field.
Although many academic studies were found in the literature review related to fields such as tourism,
education etc. concerning this subject matter, there were not many studies aimed at identifying perceptions
towards working conditions in public relations and advertising sectors and career expectations, no studies
were encountered for advertising and very few were found for public relations.
And no studies were encountered including a comparative analysis of professional perceptions towards public
relations and advertising professions which are two correlated fields. The present study is a first in this field.
Students who participated to the questionnaire tend to choose public relations profession mostly (52.2%)
when asked which of the professions they would choose if they had to choose between public relations and
advertising professions.
Perception towards public relations profession is more positive compared to the perception towards
advertising among participants. Students see public relations as a profession with higher reputation compared
to advertisement profession, with possibilities of more positive relations with colleagues and more benefits for
society. Public relations profession has a professional perception of being a profession with higher social
security, more appropriate for regular family life in terms of working conditions and less risky in terms of job
security compared to advertising profession. In addition, students think that choosing public relations
profession as a career path is a choice that makes people happier compared to advertising profession.
On the other hand, students think that advertising profession, compared to public relations, offers stronger
opportunities in terms of employment, going abroad for work, independence, high-quality work, and high
payments.
It is noteworthy that although students see advertising profession more positively in terms of material
opportunities and personal independence, they have a more positive outlook on public relations profession. It
may be beneficial to analyze the reasons of this as a separate subject matter.
Students perceive both professions as fun, offering opportunities to use talents, creating intellectual
opportunities and with lesser gender discrimination. Both professions, on the other hand, are perceived as
professions in which making a career is difficult, uneducated people are able to find work, differences in
theory and practice exist, arbitrary discharges happen, and work load is heavy.
All shareholders, including universities, professional associations and private companies, should make an
effort to eliminate certain negative perceptions students have for both professions. It may be beneficial for
105
DIFFERENCES OF PERCEPTION TOWARDS PROFESSIONS OF PUBLIC ELATIONS AND ADVERTISING:
CASE OF PAMUKKALE UNIVERSITY
Yasemin Bozkurt, Ali Soylu & Eylin Aktaş (Pamukkale University)
universities to review the their syllabus according to the needs of the sector and to organize seminars for
company managers about the requirements of public relations and advertisement activities and for
professional associations to create written and visual informative works related to the subject. In addition,
more effort shown on the part of professional associations for professional and ethical conduct of public
relations and advertising professions will also be beneficial.
The present study is a first in its field, and considering this, increasing number of studies conducted in the
subject matter will no doubt contribute greatly to literature and shareholders in the sector.
References
Ahmet, K.A., Sharif, A.N.&Ahmad, N. (2017). Factors Influencing Students’ Career Choices: Empirical
Evidence From Business Students. Journal of Southeast Asian Research, 1-15.
http://ibimapublishing.com/articles/JSAR/2017/718849/718849.pdf.
Bowen, Shannon A. (2009). “All Glamour, No Substance? How Public Relations Majors And Potential
Majors İn An Exemplar Program View The İndustry And Function”. Public Relations Review,
(35): 402–410.
Beach, D.S.(1980). The Management of People at Work. New York: McMillan Publishing Co.
Brown, K. A., White, C. L. & Waymer, Damion (2011). African-American Students’ Perceptions of Public
Relations Educational Practice: Implications for Minority Recruitment. Public Relations Review,
(37): 522-529.
De Rosa, D. & Wilcox, D.L. (1989). Gaps Are Narrowing Between Female And Male Students. Public
Relations Review, 15(1), 80-90.
Endres, F.F., & Wearden, S. T. (1989). JMC Students' Perceptions Of The Work Environment And
Potential Job Stress. Unpublished Manuscript.
Erzikova, E., & Berger, B. K. (2011). Creativity vs. Ethics: Russian And U.S. Public Relations Students’
Perceptions Of Professional Leadership And Leaders. Public Relations Journal, 5(3), 1-24.
Farmer, B.&Wautgh, L. (1999). Gender Differences Public Relations Students’ Career Attitudes: A
Benchmark Study. Public Relations Review, 25(2):235-249.
Fizer, D. (2013). Factors Affecting Career Choices Of College Students Enrolled In Agriculture. A Research
Paper for Master, Martin:The University of Tennessee.
https://www.utm.edu/departments/msanr/_pdfs/fizer_research_project_final.pdf
106
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Fullerton, Jami A. and McKinnon, Lori (2015). U.S. Public Relations Students’ Perceptions Of PR: What
College Students Think About PR Education And The PR Profession. Public Relations Journal,
9(2), 1-7.
Gleeson, Damian John (2013). Undergraduate Students’ Perceptions Of Public Relations: An Australian
Study. Prism, 9(1).
http://www.prismjournal.org/fileadmin/9_1/Gleeson.pdf
Gower, K. K. & Reber, B. H. (2006). Prepared For Practice? Student Perceptions About Requirements And
Preparation For Public Relations Practice. Public Relations Review, (32): 188-190.
Hair, J.F.Jr., Anderson, R.E., Tahtam, R.L. & Black, W.C. (1995). Multivariate Data Analysis with
Readings. New Jersey: Prentice Hall Inc.
Koç,F., Alnıaçık, Ü. & Çetin, O. (2017). Halkla Ilişkiler Öğrencilerinin Mesleğe Bakışı: Birey-Meslek
Uyumu Açısından Bir Değerlendirme. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3)
Morton, C.C. (1989). Student Perceptions Of Careers In PR. Master Thesis. Texas Tech University,
December.
Özen, E. & Kılınç, F. (2015). İşletmelerde Finansal Performansın Artmasında Halkla İlişkilerin Rolü ve
Halkla İlişkiler Algısı. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2 (1): 147-170.
http://dergipark.gov.tr/download/article-file/202178.
Sarıkaya,T. & Khorshid,L. (2009). Üniversite Öğrencilerinin Meslek Seçimini Etkileyen Etmenlerin
İncelenmesi: Üniversite Öğrencilerinin Meslek Seçimi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, Bahar, 7(2),
393-423.
Sha, B. & Toth,E.L. (2005). Future Professionals’ Perceptions Of Work, Life, And Gender Issues In Public
Relations. Public Relations Review, 31, 93–99.
White, C. and Park, J. (2010). Public Perceptions of Public Relations. Public Relations Review, 36: 319-324.
Yıldırım, G. & Akbulut, D. (2017). Halkla Ilişkiler Ve Tanıtım Programlarında Öğrenim Gören
Öğrencilerin Yakınlarının Halkla Ilişkiler Mesleği Konusunda Tutum Ve Algıları Üzerine Bir
Araştırma. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 28, Aralık, 199-223.
http://dergipark.gov.tr/download/issue-file/9302
http://www.hurriyet.com.tr/kesfet/sizi-okurken-meslek-sahibi-yapacak-8-muhtesem-bolum-40527381
https://www.youtube.com/watch?v=T_yIb7QmOHM
107
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
9
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A
RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
Abstract
Because internet technologies and social media have various features the number of users raises every day. Due to the fact that a
huge number of individuals started using these technologies the procedure of their developments also changed the social process.
The change mostly effected the information sharing procedure between the people. The effects of communication technologies are
discussed between academicians. Especially through web 2.0 technologies the information sharing process gained acceleration.
Due to the fact that web 2.0 technologies users can share their content with a lot of people social media became an information
source because many people create contents with different topics. This is also a reason why users who are looking for information
on various topics turn to these media. Therefore social media became a platform of information sharing. Social media is a very
important medium for users when they are seeking for information about products, service, brands and companies. A lot of
researches have shown that social media plays an important role when users are searching for labels and companies. How
information is shared through social media and the way of sharing information is important for social media experts who
manage the communication between public and the institutions.Users motivation to share information, the meaning users put in
sharing information and the attitude of sharing information can help social media experts to create a communication
strategy.This thesis will discuss the infomation sharing of individuals through the publiç relations perpective. This study
researched what kind of meaning useres put in the information sharing, why they share information, their way of sharing throug
the internet and social media and their reactions to the content which is shared.
1.Giriş
S
on zamanlarda sanal topluluklarla ilgili çalışmalar sayısını hızla artırmış ve gün geçtikçe bu alana yönelik
ilgi kendisini göstermiştir. Sanal topluluklarda bireyler, kullanıcılar kendilerine ait profil yaratabilmekte
ve ilgi ve beklentilerini bu profillerinde sergileyebilmektedir. Özellikle teknolojik gelişmelerin
beraberinde getirdiği yeni iletişim ortamları, bir çok alanı cezbetmiş ve faaliyetler, etkinlikler yeni iletişim
ortamlarında sürdürülmeye başlanmıştır. Öncelikli olarak bireylerin kendi içeriklerini yaratmaya imkan
tanıyan bu platformlar geniş kullanım alanı kendisine bulmuş ve her geçen artan kullanıcı sayısıyla
karşılaşılmıştır. Yeni iletişim ortamlarında kullanıcılar oluşturdukları profillerle deneyimlerini, fikirlerini ve
görüşlerini çevresiyle paylaşma, geniş kitlelere aktarma imkanını elde etmişlerdir. Gelinen noktada tüketimin
boyutu değişime uğramış, deneyim sahibi kişilerin ve kullanıcıların yorum ve fikirleri takip edilmeye ve
109
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
referans alınmaya başlanmıştır. Bu durum yeni iletişim ortamlarını yani sosyal medya platformlarını bilgi
havuzuna çevirmiştir.
Yeni medya ortamlarında ürüne, hizmete ve markaya dair bilgiler paylaşılmış bu etkinlik markaların,
profesyonellerin de dikkatini çekmiştir. Hal böyle olunca sosyal medyada yer alan fikirler, görüşler ve
düşünceler birçok kesim tarafından takip edilir olmuştur. Sosyal medyanın doğası gereği var olan içerik
üretme imkanı çeşitli fikir liderlerini, fikir arayanlarını ve yine bu çevrimiçi ortamlarda yorum yapanları
ortaya çıkarmıştır. Kullanıcılar deneyimleri ile ilgili bilgileri aktarma, paylaşma yolunu seçtiklerinden sosyal
medya mecrası başka bir yöne doğru evrilmiştir. Bahsedildiği üzere, çevrimiçi ortamlarda fikir liderleri ortaya
çıkmış ve fikir liderlerinin diğer kullanıcılara yön verme, etkilime gibi birtakım özellikleri bilgi aktarımı
sürecinde kendini göstermiştir.
2. Alanyazın Taraması
Tüm konuların hedef kamular: Bu gruptaki hedef kitleler, hemen hemen tüm konularda etkin ve yüksek
duyarlılık düzeyleri vardır.
İlgisiz hedef kamular: Bu grupta yer alan hedef kamular herhangi bir konuya ilgisi olmayan bireyleri
oluşturmaktadır.
Spesifik konu hedef kamuları: Hedef kamular bu grupta tek bir konuya veya popülasyonun ufak bir kısmını
ilgilendiren konulara duyarlılık göstermektedirler.
Güncel konu hedef kamuları: Son olarak bu grupta hedef kamular, belirli bir zamanda toplumun büyük bir
kısmını yakından ilgilendiren ve kitle iletişim araçlarında geniş yankı bulan konu üzerine yüksek ilgilenimleri
olan kamulardır (Berth ve Sjöberg, 1998: 29).
“Durumsal kamular kuramı” yaklaşımında kamular aktif ve pasif iletişim etkinlikleri çerçevesinde bir ve
birden fazla konuyu gündeme getirme ihtimalini taşıyan daha küçük kamulara bölünmektedir. Gündemlerin
doğasında var olan geçicilik özelliği, sözü geçen kurama “durumsallık” boyutunu katmaktadır. Öte yandan,
kamuların belirli bir gündem çerçevesinde bir araya geldiği düşünüldüğünde, gündem değişiklik gösterdiğinde
dağılma eğilimi göstermektedirler (Grunig, 2005: 778-780 akt. Akbulut, Sönmez ve Okumuş, 2014:
91).Durumsal teori, insanların neden iletişim kurduklarını ve ne zaman iletişim kurabilecekleri üzerine
değinmiştir (Rea, 2005: 778).Durumsal teori, hedef kamuları/paydaşları bölümlere ayırmak,
markaların/kurumların nitelikli etkileşimler, ilişkiler kurmasının yanı sıra, hedef kamuları birbirinden ayırarak
iletişim davranışlarını, aktiften pasife doğru sıralanan hedef kamular ile iletişim kurulması doğrultusunda
farklı stratejiler oluşturmak için bir araçtır (Grunig, 2006: 155). İnternetin ve sosyal medyanın günümüzde
110
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
bir bilgi havuzuna dönüşmesi, kurumun kamularının da beklentilerini şekillendirmiştir. Kamular kurumlar ile
ilgili ihtiyaç duydukları bilgiye internet üzerinden hızla ulaşabilmektedir. Görev tanımının temelinde tanıma
ve tanıtma olan halkla ilişkiler uygulayıcılarının, kurumların çeşitli kamularının kurum ile ilgili ihtiyaç
duyduğu yada duyabileceği bilgileri sunması beklenmektedir. Bu ise kamuların bilgi paylaşım davranışına
olan yaklaşımlarının bilinmesi ile ancak sorunsuz yerine getirilebilecek bir görevdir. Kamuların internet ve
sosyal medya üzerinden bilgi paylaşım davranışı ile doğrudan ilişkili bazı kavramlar bulunmaktadır.
Kamuların bu kavramlara yaklaşımları bilgi paylaşım davranışlarını da etkilemektedir. Çevrimiçi fikir arama,
çevrimiçi yorum yapma, çevrimiçi fikir liderliği bu kavramlardan bazılarıdır.
Sosyal medya platformlarında üyeler spesifik konular üzerinden çevreleriyle etkileşime geçerek, ilgilendikleri
ve fikir sahibi olmak istedikleri durumlar hakkında arayışa geçebilmekte, öneri ve tavsiyeler verebilmektedirler
(Çelik, 2014: 34). İnternet teknolojilerinin yaratmış olduğu yeni iletişim ortamları gelinen noktada günlük
yaşantının bir parçası olmuş, bireyler yeni iletişim teknolojileri aracılığıyla çevresiyle haberleşebilmekte ve
mesajlarını iletebilmektedir. Yine bu bağlamda, bireyler yeni ortamlarda günlük yaşamda karşı karşıya
kaldıkları kültürel, sosyal ve ekonomik soruları çevresiyle paylaşma yoluna gitmektedirler. Bireyler, bir ürün
veya hizmet ile ilgili olarak fikirlerini, görüşlerini söz konusu yeni medya ortamlarında paylaşmaktadırlar.
Bundan dolayı, yeni iletişim ortamları bir nevi ağızdan ağıza iletişimin yeni boyutu haline gelmiştir (Gülmez,
2011: 31). Kullanıcılar bir marka ya da ürün ile ilgili karar verme aşamalarında diğer kullanıcıların yaptıkları
yorumlardan etkilenmekte ve kullanıcıların yapmış olduğu yorumları referans olarak görmektedirler.
Kullanıcılar, çevrimiçi ortamlarda yapılan diğer bireylerin yorumlarını uzman görüşü olarak
değerlendirmektedir. Bireylerin değerlendirme ve çıkarım yapabilmesi için çevrimiçi ortamlarda yapılan
yorumlar yine önemli referanslar olarak değerlendirilmektedir (Göral, 2015: 2). Kullanıcı, herhangi bir
markaya ait bilgi, deneyim ve görüş ihtiyacı duyduğunda, ilgili sanal ağlara bağlanı her türlü yoruma, görüşe
ve fikre ulaşabilmektedir (Kitapcı, Taştan, Dörtyol ve Akdoğan, 2012: 268). İnternetin tabanlı yeni iletişim
ortamlarında, yani sosyal medya platformlarında kullanıcılar/tüketiciler bazı sosyal ağlar aracılığıyla
deneyimledikleri ürün ve/veya hizmetlerle ilgili olarak görüş, fikir ve tavsiyelerini dile getirmekte ve yorum
yapmaktadırlar. Kullanıcılar, sanal ortamlarda bu ürün ve hizmetlerle ilgili çevresiyle çevrimiçi etkileşime
girebilmekte ve etkileşim kurabilmektedirler aynı zamanda bu platformlarda kullanıcılar markalar, ürünler ve
hizmetler hakkında çok rahat bir şekilde görüşlerini dile getirip çevresiyle paylaşmaktadırlar ve bunu bilen
kullanıcılar ilgilendikleri marka/ürün/hizmet üçlüsü ile ilgili fikirleri, deneyimleri ve görüşleri aramaktadırlar
(Gülmez, 2011: 32). Yaşanan teknolojik gelişmelerin neticesinde evrilen iletişim etkinlikleri günümüzde
bireylerin alışkanlıklarında da birtakım değişiklikler medyana getirmiştir. Artık kullanıcılar ürün ve
hizmetlerle ilgili deneyimlerini sosyal ağlarda dile getirmekte, tavsiyeler ve bilgi paylaşımında
bulunmaktadırlar (Henning, Walsh ve Walsh, 2004). Özaslan ve Uygur (2014 akt. Okan ve Şahin, 2016: 51)
111
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
da teknolojik gelişmelerin ve internet kullanımındaki artışın birtakım devrimler ortaya çıkardığına değinmiş,
markalar ve ürünlerle ilgili deneyimlerin ve yorumların çevrimiçi platformlarda paylaşıldığını belirtmiştir.
sahibi bireylerin fikirlerini, görüşlerini arayan, merak eden bireyler mevcuttur. Herhangi bir kullanıcı, ilgili
olduğu bir ürün/hizmet/marka üçlü sacayağında teknolojik gelişmelerin verdiği imkanları da hesaba katarak
çevrimiçi platformlarda, sanal ağlarda fikir, görüş ve bilgi arama yoluna gitmektedirler. Fikir arayanlar
kavramı, ilgilendikleri konulara göre, deneyimlemeyi düşündükleri ürün ve hizmete göre bilgi arayan ya da
farklı kişilerin bilgilerini bulup bunlardan fayda sağlayan kişiler olarak belirtilmektedir (Feick, Price ve
Higie,1986). Karaca ve Yüksel (Wright ve Cantor, 1967’den akt. 2016: 117) de fikir arayanları fikir
liderlerine benzetmiş ve ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda bilgileri içeren kaynakları (medya içerikleri, sosyal
ağlar) yakından takip ettiklerini belirtmiştir. Belirtilen bu ifadelerin ardından çevrimiçi platformlarda fikir ve
bilgi arayan bireylerin, kullanıcıların yine bu ortamlarda profili olan fikir liderlerinden, deneyimli kişilerden
edindikleri fikir ve tecrübe doğrultusunda ürün, hizmet ve markaya yönelik davranışlarına yön vereceği
söylenebilir.Sosyal ağlarda herhangi bir ürün ve hizmete dair hem fikir liderleri, hem fikir arayanlar hem de
diğer kullanıcılar yorumlarını ve görüşlerini belirtebilmekte, kendi görüş ve düşünceleri doğrultusunda
içeriklerini paylaşmaktadırlar. Ürün ve hizmet temelinde tüm bu paylaşımlar, fikirler ve görüşler farklı
kullanıcıları farklı ilgilenim düzeylerine göre etkileyebilmektedir. Kullanıcılar, çevrimiçi ortamlarda kişisel
profillerini oluşturup bu doğrultuda tecrübe, fikir ve düşüncelerini aktarabilmekte, herhangi bir ürün veya
hizmet ile ilgili olarak görüş bildirebilmektedirler (Henning-Thurau ve Walsh, 2003: 52). Sanal topluluklarda
yer alan kullanıcılar, ürün veya hizmetlerle ilgili faydalı bilgi ve tecrübelerini kendi sosyal ağlarına yönelik
paylaşarak diğer kullanıcıların ilgi ve satın alma düzeylerine etki etmeyi amaçlamaktadır (Aydın, 2015:
569).Aynı zamanda Park ve Kim (2008’den akt. Güzel, 2014: 196) yaptıkları bir araştırma çerçevesinde
çevrimiçi yorumların tüketici davranışlarına etki ettiği ve bu doğrultuda satın alma davranışlarında etkili
olduğunu ortaya koymuşlardır. Kullanıcı ya da tüketici yorumu; bir ürün veya hizmeti kullanan bireyler
tarafından çevrimiçi platformlarda oluşturulan içeriklerdir. Bu platformdaki kullanıcılar, yeterli derecede
deneyim sahibidirler. Bu alandaki yorumların güvenirliği önemlidir çünkü ürün ve/veya hizmete dair
yorumlar kullanıcılara fikir vermektedir (Chen ve Xie, 2004: 1). Kullanıcılar, olumlu tecrübelerini çevrimiçi
platformlarda dile getirmenin yanı sıra şikâyetlerini de paylaşarak hoşnutsuz oldukları durumları aktarıp diğer
kullanıcılara bilgi sağlamaktadırlar (Doğan, Sert ve Tutan, 2016: 177).
3. Yöntem
Bireyleri kamular ile bilgi paylaşmaya yönlendiren motivasyonları, onların bilgi paylaşımlarına yüklediği
anlamları incelemeyi amaçlayan ilgili çalışma araştırma amacından dolayı kalitatif bir özellik taşımaktadır.
Nitel araştırma geleneğinin temel alındığı ilgili çalışma, olgubilim (fenomenoloji) desenikapsamında
süreçlendirilmiştir. Yıldırım ve Şimşek’e (2011:72) göre farkında olduğumuz ancak hakkında detaylı
bilgimizin bulunmadığı olgulara odaklanan olgubilim deseni başlıca veri toplama aracı olarak derinlemesine
görüşmeleri temel alır.
önemli bir kaynak haline dönüştüğünü gözlemlemiştir. Dolayısı ile kurumların kamuları ile ilişkilerini
yöneten halkla ilişkiler uygulayıcıları için sosyal medya üzerinden kullanıcılar arasında paylaşılan bilgiler ve
kullanıcıların bilgi paylaşım davranışları hem kurumsal imajlarının hem de kurumsal itibarlarının yönetilmesi
açısından önem taşımaktadır. Kullanıcıları bilgi paylaşmaya yönlendiren motivasyonlar, onların bilgi
paylaşımlarına yüklediği anlam, bilgi paylaşımlarına karşı olan yaklaşımları iletişim stratejisi üretirken birçok
noktada halkla ilişkiler uygulayıcısını yol gösterebilecektir.
İnsanların sosyal medya aracılığı ile kurumlar hakkındaki olumlu görüşlerini diğer insanlara iletilmesi,sosyal
medya kullanıcıları için ne anlam ifade etmektedir?
İnsanların internet yada sosyal medya da bir kurumu savunmasını, bir nevi onların avukatlığını yapmasını
sosyal medya kullanıcılarınasıl değerlendiriyor?
114
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Bireylerin kurumlar hakkında sosyal medya yada internette oluşan kötü niyetli söylentilere karşı olan
yaklaşımları nedir?
Bir şirket yada kurum hakkında kötü niyetli olduğu çok iyi bilinen bir söylenti yayıldığında yada
görüldüğünde nasıl tepki veriliyor?
115
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
Tablo 2’de katılımcıların görüşme sorularına verdiği cevaplara göre kod mevcudiyet benzerlik matrisleri
hesaplanmıştır. Katılımcılar arasında kod benzerliği, basit eşleşme benzerlik ölçümü ile hesaplanmış ve tablo 2
de sunulmuştur. Tablo 2’de görüldüğü gibi katılımcılar arasında kod mevcudiyeti açısından yüksek benzerlik
oranları gözlemlenmiştir. Veri analizi kapsamında betimsel analiz yapılırken “görüşülen ya da gözlenen
bireylerin görüşlerini çarpıcı bir biçimde yansıtmak amacıyla” Yıldırım ve Şimşek (2011:224) tarafından
önerilen doğrudan alıntılara da yer verilmiştir.
4. Bulgular
116
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Şekil 1’de görüldüğü üzere görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulduğunda üst temalar
olarak bilgi yayma isteği, bilgiye karşı tedbirli olma, bilgiye karşı tepkisizlik, bilgiden kaçınma, bilgi arama ve
bilgiyi yok sayma temaları oluşmuştur. Üst temalar ile bağlantılı olarak bilgi yayma isteğinin altında tepkisel
olumlu mesaj yayma, tepkisel olumsuz mesaj yayma ve olumlu mesaj yayma temaları, tepkisel olumlu mesaj
yayma temasının altında da avukatlık(savunuculuk) teması oluşmuştur. Bilgiye karşı tedbirli olma temasının
altında ise sorgulayıcılık teması oluşmuştur.
Bilgi Arama(Bulma) İsteği: Bu tema bireyin internet ve sosyal medya üzerinden bilgi paylaşımı öncesi bilgiyi
bulmaya karşı olan yaklaşımı ile ilgilidir. Birey interneti bir bilgi edinme ortamı olarak görebilir ya da tam
tersi ihtiyaç duyduğu bilgi konusunda internete hiç yönelmeyebilir. İnterneti bilgi bulma konusunda bir
kaynak olarak görmeyen bireyin internet üzerinden bilgi paylaşım davranışı sergilemesi söz konusu
olmamaktadır. Dolayısı ile bu tema bireyin bilgi paylaşım davranışı öncesi interneti bir bilgi edinme kaynağı
olarak görmesi ya da görmemesi sonucunda oluşmuştur. Bu temanın oluşmasını sağlayan bazı alt kodlara
ilişkin katılımcı ifadeleri Şekil 2’deki gibidir. Şekil 2’de de görüldüğü üzere katılımcıların bilgi arama
davranışının temelinde interneti ve sosyal medyayı bir bilgi ortamı olarak görmeleridir.
Bilgiden Kaçınma: Kaçınma, internet üzerinden aktarılan bilgilerden ya da internette bilgi aktarmaktan
bireyin özellikle kendisini uzak tutmasıdır. Kaçınma davranışının temelinde bireyin internet ile sınırlı ya da
hiç temasının olmaması olabileceği gibi internete karşı olumsuz yaklaşımı da olabilir. Bu tarz davranışı
gösteren bireyler kendilerini internette aktarılan bilgilerden uzak tutar, internette bilgi aktarma eyleminde
bulunmazlar ayrıca internet kavramının geneline karşı da olumsuz bir tavırları vardır. İnternete karşı olan bu
olumsuz tavırlarının temelinde politik-ideolojik bir tepki de bulunabilmektedir.Bu temanın oluşmasını
sağlayan bazı alt kodlara ilişkin katılımcı ifadeleri Şekil 3’deki gibidir. Şekil 3’de de görüldüğü üzere
katılımcıların internet ve sosyal medyadaki bilgiden kaçınma davranışının temelinde interneti ve sosyal
medyayı bir bilgi aktarım ortamı olarak görmemeleridir.
117
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
Bilgiye Karşı Tepkisizlik: Tepkisizlik bireyin sosyal medya ve internette edindiği bilgi karşısında herhangi bir
tepki üretmeme davranışıdır. Birey internet üzerinden bilgiyi edinir, bilgiyi arar ama çeşitli nedenlerden
dolayı internette elde ettiği bu bilgi ile ilgili bir tepki üretmez. Herhangi bir fikir iletme ya da bilgi paylaşma
davranışında bulunmaz. Edindiği bilgi bireyin karar alma süreçlerinde etkili olabilir ama bu bilgiyi yayma
yada iletme gibi bir eylemleri olmaz. Bu temanın oluşmasını sağlayan bazı alt kodlara ilişkin katılımcı ifadeleri
Şekil 4’deki gibidir. Şekil 4’de de görüldüğü üzere katılımcıların bilgiye karşı tepkisiz kalma davranışının
temelinde internet ve sosyal medyayı sınırlı kullanımları bulunmaktadır.
118
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Bilgiyi Yok Sayma: Yok sayma davranışı bireyin internette elde ettiği bilgiyi yada internette aktarılan bilgileri
ağırlıklı olarak eleştirel bir şekilde kritize etmesinden kaynaklanır. Bu davranışı gösteren bireylerin internette
dolaşan bilgilere karşı önceden oluşturulmuş olumsuz önyargıları vardır. Genellikle bilgiyi yok sayma
davranışı, o bilginin yanlış, manipüle edilmiş, belli amaçlara hizmet edebileceği düşünülen, yalan olarak
görülebilecek bilgi olarak değerlendirilmesinden kaynaklanmaktadır. Bu tarz davranışı gösteren bireyler
internetteki bilgilere önem vermezler ve karar alma süreçlerinde bu bilgilerden faydalanmazlar ancak bu
bilgileri gözlemlerler. Dolayısı ile internette olan yada aktarılan bu bilgilerin bu kişiler için bir önemi yoktur.
Dolayısı ile bu kişilerde internette bilgi arama yada bilgi iletme gibi bir davranış gözlemlenememektedir. Bu
temanın oluşmasını sağlayan bazı alt kodlara ilişkin katılımcı ifadeleri Şekil 5’deki gibidir.
Bilgiye Karşı Tedbirli Olma: Tedbirli olma davranışı internette bilgiyi aktaran bireyin internetteki bilgiye
karşı kontrollü olmasından kaynaklanmaktadır. Birey internette bilgi aramaktadır. İnternetteki bilgileri takip
etmektedir ancak internetteki her bilgiye aynı ölçüde yaklaşmamaktadır. Bu bilgileri kendi zihinsel
süreçlerinde değerlendirmektedir. Değerlendirmeyi yaparken bilginin kaynağına, içeriğine, amacına
bakmaktadır. Bilgiye karşı tepki ya da bilgiyi diğer bireylere yayma davranışı bu değerlendirme sonrasında
gerçekleşmektedir. Bilginin yaymaya değer, göz önüne alınması gereken bir bilgi olduğuna karar verilmesi
bireyin ancak zihinsel değerlendirmesi sonrası mümkün olabilmektedir. İtibar edilmeyen yada güvenilmeyen
bilgi birey için yok sayılan bir bilgi niteliğindedir. Dolayısı ile sosyal medya yada internetten alınan bilgi
konusunda bu davranışı gösteren bireyler için bilgiyi paylaşmak ancak zihinsel bir düşünme ve değerlendirme
sürecinden sonra olabilecek bir eylemdir.
Sorgulayıcılık: Bilgiye karşı tedbirli olma temasının bir alt teması olan sorgulayıcılıkta bilgiye ulaşan birey,
ana temadan farklı olarak bilginin kaynağına derin bir sorgulayıcılık ile yaklaşmaktadır. Bilgiyi yayan ya da
bilgiyi paylaşan birey ya da kurumlar, bu davranışı gösteren kişiler tarafından araştırılmakta, incelenmekte,
bilgiyi neden paylaştığı sorgulanmaktadır. Sorgulayıcılık davranışını gösteren bireyler için eriştikleri bilgiyi
119
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
paylaşma öncesi en önemli kriter, erişilen bilgiyi paylaşan kaynağın o bilgiyi paylaşma, yayma nedenidir. Birey
paylaşılan bilginin paylaşım nedeni konusunda emin olursa, inandırıcı bulursa ve kaynağın paylaşım nedenini
onaylarsa, bulduğu bu bilgiyi kendisi de paylaşacaktır. Aksi taktirde erişilen bilgi karşısında ya tepki
üretmeyecek ya da o bilgiyi yok sayacaktır. Hem üst tema olan bilgiye karşı tedbirli olma, hem de onun alt
teması sorgulayıcılığın oluşmasını sağlayan bazı alt kodlara ilişkin katılımcı ifadeleri Şekil 6’daki gibidir.
Bilgi Yayma İsteği: Bilgi yayma davranışı bireyin internette bilgi paylaşmaya eğilimli olmasıdır. Birey çeşitli
konularda sahip olduğu bilgiyi internet üzerinden yaymak istemektedir. Bireyin bilgiyi yayma isteğinin birçok
nedeni olabilmektedir. Ayrıca bireyin paylaştığı bilgi de çok çeşitli olabilmektedir. Bu temada öne çıkan
bilgiyi paylaşmanın nedeni ya da yaydığı bilginin içeriği ne olursa olsun bireyin bilgi paylaşmaya karşı olumlu
bir yaklaşım sergilemesidir. Şekil 7’de bu temanın oluşmasını sağlayan bazı alt kodlara ilişkin katılımcı
ifadeleri gösterilmektedir.
120
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Olumlu Mesaj Yayma: Olumlu mesaj yayma davranışı bireyin çeşitli konularda çevresini bilgilendirme
isteğinden kaynaklanmaktadır. Tepkisel olumlu mesaj yayma davranışından farklı olarak bu davranışı
sergileyen bireylerin hakkında bilgi paylaştıkları konu ile ilgili paylaşım yaparken bir deneyim yaşamaları ya
da bir duruma maruz kalmaları söz konusu değildir. Birey bu davranışı gündelik hayatının akışı içerisinde
normal bir zamanda da sergileyebilmektedir. Davranışta bulunma konu ile ilgili bir duruma verilen tepkiden
kaynaklanmamaktadır. Bireyin hakkında bilgi paylaşımında bulunduğu konu ile ilgili geçmiş bir deneyimi
yada tecrübesi bulunmaktadır. Birey bunu diğer bireylere aktarmayı istemektedir. Bu davranış her zaman
konu ile ilgili bir durum karşısında gerçekleştirilmez. Dolayısı ile bu nokta da bu tema tepkisel mesaj yayma
davranışından ayrışmaktadır. Bu temanın oluşmasını sağlayan bazı alt kodlara ilişkin katılımcı ifadeleri Şekil
8’deki gibidir.
121
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
Tepkisel Olumlu Mesaj Yayma:Tepkisel olumlu mesaj yayma davranışı bireyin ilginliğinin yoğun olduğu
konularla ilgili gelişen çeşitli durumlarda bireyin tepki üretmeyi hissetmesi sonucunda geliştirdiği bir bilgi
paylaşma davranışıdır. Bu davranışı gösteren bireylerin belirli konularda yüksek hassasiyeti vardır. Birey bu
konular ile ilgili sosyal medya ya da internette bazı gelişmeler karşısında tepkisel olarak bir bilgi paylaşım
davranışında bulunur. Bu davranış bazen ilgi duyulan konuda başka bireyler tarafından paylaşılan bilgiler
sonucu yaşanan bir sıkıntı, olumsuz, istenmeyen bir durumu çözüme kavuşturmak için olabilir. Ancak bazı
durumlarda da ilgi duyulan konu hakkında da paylaşılan olumlu bilgilere destek verebilmek içinde
olabilmektedir. Bu davranışta önemli olan bireyin konuya karşı olan ilginlik düzeyidir. Birey konuya karşı bir
ilginlik duymuyor ise bir tepki vermemekte, diğer bireyler tarafından paylaşılan bilgileri önemsememektedir.
Avukatlık(Savunmacılık): Tepkisel olumlu mesaj yayma temasının bir alt teması olan avukatlık(savunmacılık)
temasında bireyin konuya olan ilginliği üst temada olduğu gibi önemlidir. Bu temada da bireyin bilgiyi
paylaşması için konuya olan ilginliğinin yüksek olması gerekmektedir. Ancak bu temada üst temadan farklı
olarak bireyin konuya daha yüksek ilginliği bulunmaktadır. Birey konuya çok daha fazla ilginlik duymakta,
konu ile daha fazla kendisini özdeşleştirmektedir. Ayrıca bireyin konu ile ilgili paylaşılan bilgiler karşısında
ürettiği bilgi paylaşım davranışıda üst temadan farklıdır. Bu temeda birey bilgi paylaşım davranışını genellikle
ilginliğin yüksek olduğu konular karşısında paylaşılan olumsuz mesajlar sonrasında göstermektedir. Başka
bireyler tarafından paylaşılan konu hakkındaki olumsuz paylaşımlar karşısında birey savunmaya geçmekte, bu
olumsuz paylaşımı yok edecek yada eleştirecek bilgileri paylaşmaktadır. Birey bu davranışı gösterirken
ilginliğin yüksek olduğu konuda bir nevi savunmacılık, farklı bir ifade ile avukatlık yapmaktadır. Bireyin
ilginliğin yüksek olduğu konularda yapılan olumsuz paylaşımlara karşı yüksek hassasiyeti vardır ve tepki
üretmeyi bir ihtiyaç olarak görmektedir. Hem üst hem de alt temaya ilişkin katılımcı ifadeleri şekil 9’daki
gibidir.
Şekil 9
Tepkisel Olumsuz Mesaj Yayma: Tepkisel olumsuz mesaj yayma teması ise daha çok bireyin ilgili konu
hakkında geçmişte yaşadığı olumsuz deneyimlerden yada konuya karşı olan olumsuz yaklaşımlarından
kaynaklanmaktadır. Birey çeşitli nedenlerden dolayı hakkında bilgi paylaşılan konuda olumsuz bir deneyim
122
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
yaşamıştır. Bireyin yaşadığı bu olumsuz deneyim bireyde konuya karşı olumsuz bir ilginlik oluşturmuştur.
Olumsuz mesaj yaymanın tepkisel olma nedeni ise birey bu konu ile gündelik yaşamında tekrar karşılaşmıştır.
Diğer bir ifade ile bireyin geçmişte olumsuz deneyim yaşadığı konu ile ilgili tekrar bir deneyimi olmuştur.
Bireyin konuya karşı olumsuz bir ilginliği oluştuğu için internet yada sosyal medya üzerinden paylaşılan konu
hakkında diğer bireyler ile olumsuz mesajlar paylaşma yönünde bir isteği ya da eylemi bulunmaktadır. Birey
bazı durumlarda konu hakkında olumsuz deneyimlerini, olumsuz bir kanı oluşturacak bilgilerini
paylaşabildiği gibi, bazı durumlarda da doğrudan eleştirel mesajları da çevresine yayabilmektedir. Bireyin
olumsuz mesaj yayma isteği aynı avukatlık(savunmacılık) temasında olduğu gibi kendi içinden gelmektedir ve
kaynağı geçmişteki olumsuz deneyimleri, konuya eleştirel yaklaşımlarıdır. Şekil 10 bu temanın oluşmasını
sağlayan bazı katılımcı ifadelerini içermektedir.
5. Sonuç
Moon, Rhee ve Yang’ın (2016:4-18) çalışmalarının temel alındığı mevcut çalışma kapsamında bireylerin
kamuları ile bilgi paylaşım davranışları incelenmiştir. Çalışma kapsamında ulaşılan sonuçlar, daha önceki
araştırmaları destekleyici niteliktedir. Nitel araştırma yöntemine dayanarak, gerçekleştirilen derinlemesine
görüşme tekniği sonucunda elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analize tabi tutulmuştur. Yapılan
analizler ile Moon, Rhee ve Yang’ın çalışmalarında gözlemlenen olumlu mesaj yayma, tepkisel olumlu ve
tepkisel olumsuz mesaj yayma davranışları, mevcut çalışmada da tema olarak gözlemlenmiştir. Moon, Rhee ve
Yang’dan farklı olarak çalışma kapsamında tepkisel olumlu mesaj yaymanın alt teması olarak
avukatlık(savunuculuk) teması, bilgiye karşı tedbirli olma ve sorgulayıcılık temaları, bilgiye karşı tepkisizlik,
bilgiden kaçınma, bilgi arama ve bilgiyi yok sayma temaları gözlemlenmiştir. Bu temalar çalışmanın
örnekleminden alınan veriler üzerinden ulaşılan temalardır.
İnternet ve sosyal medya, kullanıcılarının içerik yaratma imkanına kavuştuğu günden beri günümüz bireyi
için giderek artan bir oranda temel bilgi kaynağı haline gelmektedir. Her gün sayısız ürün, hizmet, marka ya
da kurum hakkında bilgi ve kullanıcı yorumu sanal dünyaya yüklenmektedir. Diğer taraftan da sayısız
kullanıcı bu bilgi ve yorumları okumaktadır. İnternet ve sosyal medya birey için sağladığı olanaklardan dolayı
bilgiye hızlı ve kolay ulaşabilme aracıdır. Artık birçok kişi çevresine dair birçok bilgiyi bu araçlardan
123
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
almaktadır. Bireylerin çevrelerine dair fikirlerinin ve görüşlerinin oluşmasında bu araçlardan aldığı bilgiler
önemli ölçüde etkili olmaktadır. Bugün birbirini hiç tanımayan, görmeyen ya da fiziksel olarak aynı ortamda
bulunmamış kişiler birbirlerinin görüşlerini etkiler hale gelmişlerdir. Bunun en önemli iki nedeni bireylerin
sanal ortamlarda bilgiyi paylaşmaya başlamaları ve bu bilgiye çeşitli konularda karar alırken ihtiyaç
duymalarıdır. Birçok insan sanal ortamlarda yorum yapmakta ve çevresine çeşitli bilgileri yaymaktadır.
Temel görevi kurumların çevreleri ile, kamuları ile ilişkilerini ve iletişimini yönetmek olan halkla ilişkiler
uygulayıcılarının bireylerin neden çevrelerine bilgi yaydıklarını, ne zaman ve hangi koşullarda yaydıklarını,
bilgi paylaşma davranışının altında ne gibi motivasyon unsurlarının yattığını bilmesi, iletişim faaliyetlerinin
başarısı üzerinde etkili olmaktadır. Ayrıca günümüzde aynı fiziksel dünyada olduğu gibi sanal dünyada da bu
bilgi yayan kişiler arasında fikir liderleri oluşmaktadır. Bu kişiler diğer bireyler tarafından çevirim içi fikir
lideri olarak görülebilmektedir. Bu fikir liderlerinin yorumları onları takip edenleri yönlendirebilmektedir.
Fikir liderlerinin kurum, ürün, hizmet ya da marka hakkında yapacağı paylaşım, yayacağı bilgi, fikir liderinin
etki alanında olan takipçilerinin yaklaşımlarını etkileyecektir. Dolayısı ile halkla ilişkiler uzmanının bireylerin
internet ve sosyal medyadaki bilgiye neden ihtiyaç duyduğunu, bu bilgiye nasıl yaklaştığını, bu bilgi karşısında
davranışının neler olabileceğini bilmesi, kamuları ile arasında başarılı ilişkiler yürütmesinde etken bir
unsurdur. Mevcut araştırma kendi sınırlılıkları içerisinde ulaştığı temalar üzerinden bireyin çevresi ile olan
bilgi paylaşım davranışına dair yol gösteren bir niteliktedir.
Mevcut araştırma kapsamında veriler 9 katılımcı üzerinden derinlemesine görüşme tekniği ile toplanmıştır.
Katılımcılar üniversite öğrencileridir. Ayrıca araştırma da veri analizi olarak içerik ve betimsel analiz tekniği
kullanılmıştır. Dolayısı ile araştırmanın ulaştığı sonuçlar, bu araştırma süreci ile sınırlıdır. Farklı örneklemler
ile çalışılması, daha büyük örneklemlerin araştırma sürecine dâhil edilmesi, farklı araştırma yöntemlerinin
kullanılması, daha farklı sonuçlara ulaşılmasını ve konu ile ilgili alan yazının zenginleşmesini sağlayacaktır.
Ayrıca farklı veri toplama ve analiz yöntemlerinin de kullanılması gelecekteki araştırmaları
destekleyebilecektir.
Kaynakça
Akbulut, E., Sömez, B., & Okumuş, M. (2014) Türkiye’de Fortune 500 Listesinde Yer Alan Kuruluşların
Web Sitelerinin Diyalojik İletişim Düzeylerine Yönelik Bir Analiz. Atatürk İletişim Dergisi, (6), 89-
104.
Aydın, S. (2009). Kişisel ve Ürün Temelli Yenilikçilik: Cep Telefonu Kullanıcıları Üzerine Ampirik Bir
Uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10 (2) 188-203.
Berth, K. & Sjöberg, G. (1998). Halkla İlişkiler Eğitiminin Evrimi ve Küreselleşmenin Etkisi. Çev.A. Ünver.
İstanbul: Rota
124
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Brıslın, R.W. (1970), “Back-Translation for Cross-Cultural Research”, Journal of Cross-Cultural Psychology,
1(3), ss. 185-216.
Chen, Y.& Xie, J. (2004). “Online Consumer Review: Word-of-Mouth as A New Element of Marketing
Communication Mix”. Management Science, 54, (3): 477-491.
Çelik, S. (2014). Sosyal Medyanın Pazarlama İletişimine Etkileri. Erciyes İletişim Dergisi, 3(3) 28-42.
Demiray, M.& Burnaz, Ş. (2012). Marka Topluluklarında Fikir Liderliği: Yeni Ürün Satın Alma Niyetinin
Oluşmasındaki Rolü 17. Ulusal Pazarlama Kongresi, 18-21 Ekim, Balıkesir, Türkiye. 21-40
Doğan, S., Sert, S., & Tutan, E. (2016). Konaklama İşletmeleriyle İlgili İnternet Sitelerinde Yer Alan
Yorumların Tüketici Karar Sürecine Etkisi: Ankara'da Çalışan Öğretim Elemanları Üzerine Bir
Araştırma. International Journal of Management Economics & Business, 12(30).
Dölarslan, E. Ş. (2015). Tüketicilerin Ürün İlgilenim ve Bilgi Düzeyinin Marka Sadakatine Etkisinin Fikir
Liderliği Kapsamında Değerlendirilmesi. Pazarlama ve Pazar Araştrmaları Dergisi (15) 23-48
Eck, P. S., Jager, W. & Leeflang, P. S. H. (2011). Opinion Leaders’ Role in Innovation Diffusion: A
Simulation Study, Journal of Product Innovation Management, 28, 187-203.
Feick, L. F., Price, L. L. ve Higie, R. A. (1986). People Who Use People: The Other Side of Opinion
Leadership, Advances in Consumer Research, (13), 301-305.
Göral, R. (2015). E-WOM'a Dayali Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri İle En Uygun Otelin Belirlenmesi
ve Bir Uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 1.
Grewal D, Sirgy J, Mangleburg T. (2000). Retail Environment, Selfcongruity, And Retail Patronage: An
Integrative Model And A Research Agenda. Journal of Busisness Researsch , 49 (2), 127–130.
Grunıg, J. E. (2006). Furnishing the edifice: Ongoing Research On Public Relations As A Strategic
Management Function. Journal of Public Relations Research, (18) 151-176.
Gülmez, M. (2011). İnternet Üzerinde Ağızdan Ağıza Pazarlama Uygulama Örnekleri. İnternet Uygulamaları
ve Yönetimi Dergisi, (1), 29-36.
Güzel, Ö. (2014). Deneyimsel Kritik Değer Sürücülerinin Elektronik Ağızdan Ağıza İletişimle Seyahat 2.0
Bilgi Kanallarına Yansıması: Tripadvisor. com Üzerinde Bir İçerik Analizi. Uluslararası Yönetim
İktisat ve İşletme Dergisi, 10(22), 193-210.
Hennig-Thurau, T., Walsh, G., & Walsh, G. (2003). Electronic Word-Of-Mouth: Motives For And
Consequences Of Reading Customer Articulations On The Internet. International Journal Of
Electronic Commerce, 8(2), 51-74.
125
PUBLIC’S BEHAVIOUR OF INFORMATION SHARING: A RESEARCH FROM PUBLIC RELATIONS PERSPECTIVE
KAMU İLE BİLGİ PAYLAŞIM DAVRANIŞI: HALKLA İLİŞKİLER PERSPEKTİFİNDEN BİR İNCELEME
Nahit Erdem Köker (Ege University)
Cevat Sercan Özer (Pamukkale University)
İşler, D. B., Yarangümelioğlu, D., & Gümülü, E. (2014). Online Tüketici Satın Alma Davranışlarını
Etkileyen Faktörlere Yönelik Bir Durum Değerlendirmesi: Isparta İlinde Bir Uygulama. Journal of
Alanya Faculty of Business/Alanya Isletme Fakültesi Dergisi, 6(3) 77-94.
Karaca, Y. (2016). Fikir Liderleri Aynı Zamanda Fikir Arayanlar Mıdır? Teknolojik Ürünler Üzerine Bir
Araştırma. Journal of Economics & Administrative Sciences/Afyon Kocatepe Üniversitesi Iktisadi ve
İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2).
Kitapçı, O., Taştan, S., Dörtyol, İ. T., & Akdoğan, C. (2012). Ağızdan Ağıza Çevrimiçi İletişimin
Otellerdeki Oda Satışlarına Etkisi Üzerine Bir Araştırma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 13(2), 266-
274.
LeCompte, M.D. & Goetz, J.P. (1982). Problems of Reliability and Validity in Ethnographic Research.
Review of Educational Research Spring 1982, Vol. 52, No. 1, 1982. 41.
Moon, B. B., Rhee, Y., & Yang, S. U. (2016). Developing Public’s Information Transmitting Behavior (ITB)
Model in Public Relations: A Cross-National Study. Journal of Public Relations Research, 28(1), 4-
18.
Okan, E. Y., & Şahin, A. (2016). İnternet Kullanımı Motivasyonlarının Elektronik Ağızdan Ağıza İletişim
(E-WOM) İle İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Araştırma. Global Media Journal: Turkish
Edition, 7(13) 49-62.
Rea, S. (2005). Situational Theory of Publics, Ed. Robert L. Heath, Encylopedia Of Public Relations, 2.
Volume Sage Publication: London.
Ruvio A.ve SHOHAM, A. (2007). Innovativeness, Exploratory Behavior, Market Mavenship, And Opinion
Leadership: An Empirical Examination İn The Asian Context. Psychology & Marketing, 24 (8):
703-722.
Sicilia, M. ve Palazon, M. (2008). Brand Communities On The Internet: A Case Study Of Coca-Cola’s
Spanish Virtual Community. Corporate Communications: An International Journal, 13(3): 255-
270.
Sönmez, V. & Alacapınar, F., G. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara:Anı Yayıncılık.
Tsang, A. L. ve Zhou, N. 2005. Newsgroup Participants as Opinion Leaders and Seekers in Online and
Offline Communication Environments, Journal of Business Research, (58) 1186-1193.
Uyar, A. (2016). Ağızdan Ağıza Pazarlamada Fikir Liderinin Önemi: Akıllı Telefon Kullanıcıları Üzerine Bir
Araştırma.Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi (56) 316-333.
Yarımoğlu, E. K., & Özeltürkay, E. Y. (2017). Çevrimiçi Tüketici Görüşlerinin Aıdmsas Etkiler Hiyerarşisi
Modeli İle İncelenmesi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Pazarlama ve Pazarlama
Araştırmaları Dergisi, (20) 135-153.
126
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Yıldırım, A. & Şimşek,H. (2011) Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, 6.Baskı, Seçkin Yayıncılık,
Ankara.
127
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
10
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED
TECHNOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB
PAGE OF LVHM GROUP
Abstract
The concept of luxury brand has become a subject that has been on the agenda since the consumption concept developed. It is
located in a separate place within the brand types required by its nature. Communication processes of luxury brands in the
academic field are among the subjects that are attracting attention and working. Luxury brands distinguish themselves from
other brand types, in particular channels with which they prefer to use communication with the identity presentation and users.
Especially the developments in the field of technology have caused changes in the communication processes of luxury brands.
Parallel to the developments in the Internet field, it is observed that more brands are taking place in the new media
environments as well as traditional media environments. It can be said that luxury brands are increasingly located in this new
communication environment and have brand communication. In this study, an analysis is performed for the web page which is
one of the internet based applications. A content analysis was conducted on the corporate web site of the luxury brand that was
included in the research. With this analysis, it is aimed to determine how the luxury brand has presented itself on the its
corporate web page, the sharing it has realized, and how the communication activities are carried out for its users / followers in
this way.
Key Words: Luxury Brand, Corporate Web Page, Internet Based Applications
1.Giriş
D
oğası ve sahip olduğu nitelikler doğrultusunda marka sınıflandırmasında ayrı bir yeri olan lüks
markalar ile ilgili hem akademik hem de profesyonel yaşamda birçok çalışma gerçekleştirilmektedir.
Lüks markalar üretim şeklinden, tasarım detaylarına, kullanılan renklere, kendilerini sunum
şekillerine kadar kolaylıkla ayırt edilebilmektedir. Özellikle marka kullanıcıları ya da yeni iletişim
ortamlarında marka takipçileri ile kurdukları iletişim süreçleri ve markayı bu ortamlarda sunum biçimleri ile
de farklı bir konumlanma stratejisine sahip oldukları görülmektedir.
Özellikle marka iletişim sürecinde değişen iletişim ortamına paralel olarak lüks markalarında iletişim
faaliyetlerinde değişimler ve gelişmeler olduğu gözlemlenmektedir. Lüks marka iletişim sürecinde ilk web
129
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED TECH-NOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB PAGE OF
LVHM GROUP / LÜKS MARKALAR VE İNTERNET TABANLI UYGULAMALAR: LVHM GRUP KURUMSAL WEB SAYFA
ANALİZİ
Z. Beril Akıncı Vural (Ege University)
Sevilay Ulaş (Near East University)
tabanlı uygulamalardan olan ve web 1.0 olarak da adlandırılan web sayfaları ayrı bir önem taşımaktadır. Lüks
ve internetin birlikteliğinin kolayda markalara kıyasla daha geç ve temkinli bir süreç izlediğini dikkate alınırsa
lüks markaların web ortamlarına daha geç adapte olduğu görülmektedir.
Bu çalışma da lüks markalar ve internet ortamlarından biri olan kurumsal web sayfası ilişkisi ortaya
konulacaktır. Çalışma kapsamında global boyutta pazarda önmeli bir paya ve itibara sahip olan, bünyesinde
farklı birçok lüks ürün grubuna ait lüks markayı barındıran LVHM grubun kurumsal web sayfasına yönelik
bir analiz gerçekleştirilmiştir. Bu yolla lüks markaların kurumsal web sayfası kullanım pratikleri ile marka
takipçileri ve tüketicileri ile iletişim biçimleri, içerik paylaşımları belirlenmeye çalışılmıştır.
Bir markanın lüks marka olarak değerlendirilebilmesi için farklı bir takım özelliklere sahip olması
gerekmektedir. Bunlar lüks marka kullanıcısının sahip olduğu ve lüks markayı nasıl algıladığına ilişkin
niteliklerden oluşmaktadır. Bu nitelikler ise aşağıdaki maddelerde yer almaktadırlar (Ko, Costello, & Taylor,
2017, s. 2):
1) Yüksek kalite
2) İster fonksiyonel ister duygusal olsun, arzu edilen faydalar üzerinden otantik değer sunmak
3) Pazarlarda nitelikleri üzerine inşa prestijli bir imaj, esnaf, işçilik veya hizmet kalitesi
130
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Literatürde lüks markalara ilişkin yapılan araştırmalar ve elde edilen sonuçlardan oluşturulan bazı nitelikler
bulunmaktadır. Gerçekleştirilen araştırmalar sonucunda lüks markaların tanımlanmasına ve özelliklerine
ilişkin detaylar yer almaktadır (Bkz.Tablo 2).
Lüks markalar ürün yapısı, nitelikleri ve kurumsal özellikleri ile de diğer markalardan ayrılmaktadırlar. Lüks
markalar şirket sayısı bakımından nispeten küçüktür, ancak hem satış hem de etki bakımından ağırlıkları
fazladır. En iyi tasarım, en iyi malzemeler, en iyi ticari ürünler ve en iyi ambalajlar lüks endüstrisinde ortaya
çıkamaktadır ve dolayısıyla lüks markaların bu özellikleri ile pazarın geri kalanı için yol gösterici oldukları
söylenebilir (Ko & Megehee, 2012, s. 1395).
Lüks markalar anlam, kullanım amacı ve biçimi, etkileri noktasında kesin sınırları çizilebilen bir kavram
değildirler. Özellikle son dönemlerde lüksün doğal evrimi göz önünde bulundurulduğunda, varlıklı olma
durumları ve bunu korumak istemeleri özellikle kitlesel pazarlama çalışmalarında ve pazarda yer alma
durumlarında yeni stratejiler geliştirme noktasında bir takım zorluklara ve değişimlere sebep olmaktadır.
Dolayısyla lüks markaların kendi tüketicilerinin nezdinde ayakta kalabilmeleri için lüks tüketicilerinin
arzularını ifade etmelerine yönelik bir takım yeni ve farklı yolları keşfetmeleri ve uygulamları durumu dikkat
131
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED TECH-NOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB PAGE OF
LVHM GROUP / LÜKS MARKALAR VE İNTERNET TABANLI UYGULAMALAR: LVHM GRUP KURUMSAL WEB SAYFA
ANALİZİ
Z. Beril Akıncı Vural (Ege University)
Sevilay Ulaş (Near East University)
çekmektedir (Atwal & Alistairs, 2009, s. 338). Lüks markanın zamana, mekâna ve kişisel motivasyonlara göre
değişim gösterebilen bir yapısınında olduğunu söylemek mümkündür.
İnternetin kullanımının giderek yaygınlaşması ile birlikte kurumlar da kurumsal web sayfası oluşturmayı
tercih etmektedir. İnternet çağı olarak adlandırılan 21. yüzyılda rekabette bir adım öne çıkmak isteyen
132
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
kurumların web sayfalarını oluştururken, sayfanın tasarımı, kurumsal değerlerin sunumu, paylaşılan içerikler
ve sosyal paydaşların, hedef kitlelerin kültürel özelliklerini de dikkate almaları ayrı bir önem taşımaktadır
(Çakır & Eğinli, 2010, s. 200).
Değişen iletişim ortamı ve günümüzde geldiği nokta düşünüldüğünde kurumların web sayfa kullanımlarında,
kurumsal öz sunumları söz konusu olduğunda, web sayfalarının bazı özellikleri dikkat çekmektedir. Kurumsal
web sayfaları geleneksel kitle iletişim araçlarıyla ulaşılan daha pasif halklardan daha fazla bilgi arayan ve işleyen
kitlelere hizmet etme eğilimindedirler. Bu nedenle, www sayfaları kurumlara “gündemi belirleme” ye katılma
fırsatı sunmaktadır. Web sayfaları ayrıca bilgi toplamak, konulara ilişkin kamuoyunu gözlemlemek, sosyal
paydaşlar için ana kaynaktan bilgi üretmek ve sunmak, onlarla diyalog kurmak, kurum politikalarını
uygulayabilmek için etkileşimli özelliklere sahiptir. (Esrock & Leichty, 1998, s. 306).
Lüks markaların iletişim faaliyetlerinin planlanmasında da web sayfası kullanımı artış göstermektedir.
İnternet, lüks marka tüketicilerinin beğenileri ve arzuları hakkında daha fazla bilgi edinmek için bir fırsat
sunmaktadır. Lüks markalar web sayfaları aracılığı ile kullanıcılarına ve takipçilerine bilgi aktarma, onlarla
iletişim kurma ve kullanıcıların da marka ile bağ kurmalarını sağlamaktadır. Örneğin, Louis Vuitton, Mayıs
2000'de ABD'de büyük bir portal başlatmış ve büyük lüks grup LVMH tarafından finanse edilen e-Iuxury
olarak konumlanmıştır. Kullanıcılarının bu portala ilgi gösterdikleri ve büyük oranda bu sanal mağazadan
alışveriş yaptıkları görülmektedir (Kapferer, 2000, s. 390).
Lüks markaların internet uygulamalarına adapte olmaları diğer marka türlerine göre daha geç olmuştur. Yakın
zamana kadar lüks markaların, gelişmiş internet teknolojilerine adaptasyonu ve bunu iş stratejileriyle
bütünleştirmelerine yönelik düşük bir bağlılık gösterdiğini söylemek mümkündür. Örneğin, Versace ve Prada
gibi uluslararası lüks markaların 2005 ve 2007 yılına kadar kurumsal web sayfalarının olmaması dikkat
çekmektedir. Lüks markaların internet ortamına adapte olmada karşılaştığı bazı sorular şu şekilde sıralanabilir
(Okonkwo, 2009, s. 309):
• Bu dikkate değer çevrimiçi ekonomik devrim, lüks yönetim uygulamalarını nasıl yeniden
tanımlayacak?
133
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED TECH-NOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB PAGE OF
LVHM GROUP / LÜKS MARKALAR VE İNTERNET TABANLI UYGULAMALAR: LVHM GRUP KURUMSAL WEB SAYFA
ANALİZİ
Z. Beril Akıncı Vural (Ege University)
Sevilay Ulaş (Near East University)
• Gelecekteki tüketicilerin lüks sahibi olacağı algısı üzerinde ne gibi bir etkisi olacaktır? Ve
bunlarla ilgili ne yapılabilir?
İnternet tabanlı uygulamalarda yaşanan gelişmelere paralel olarak lüks markaların olduğu kadar
kullanıcılarının da tutumlarının, davranış biçimlerinin, iletişim kanalı tercihlerinin değişim gösterdiği
görülmektedir. Castillan ve arkadaşlarının (2017, ss. 581-582) web sayfasına yönelik yaptıkları çalışmalarında,
geleneksel iletişim ortamında mağaza içi hareketlerde kullanıcıların beş duyularından kolaylıkla
faydalanabildikleri belirtilmiştir. Markaya ait malzemelere dokunabilir, ışıkları görebilir, atmosferi
hissedebilir, bir satış noktasının iç dekorasyonundan yararlanabilmektedirler. Öte yandan sanal ortamda
ortalama olarak bir müşteri markanın web sitesinde gezinmeden önce on dakika boyunca internet
ortamlarında gezinmektedir. Tek bir web sitesinde, kullanıcının markanın ürün ve hizmet kalitesinden
haberdar olması ve lüks bir anı yaşaması için süresi daha kısıtlıdır. Bu noktada markanın görsel
üstünlüğünden çok markaya karşı duygusal bir bağ söz konusudur. Büyük lüks markalar bu ortamdaki
uygulamalarında, beş duyuyu yeniden değerlendirmek ve harekete geçirmek için görseller, sesler, hareketler,
kokular ve tatlar kullanmaktadır. Böylelikle lüks markalar "webmosphere"in ötesine geçmekte ve
‘luxmosphere’ yaratmaya çalışmaktadırlar.
Lüks markalar, internetin benimsendiğini, lüks marka tüketicilerinin de interneti kucakladığı gerçeğini
kabul etmektedirler. İnternet kullanımı, kurumsal web sayfalarının kullanımı ile birlikte markaların ve
tüketicilerin de davranışlarında, iletişim kanalı tercihlerinde değişime sebep olmuştur. Bu davranış
değişikliği, hem çevrimiçi hem de çevrimdışı lüks markalarla etkileşime girme biçimine ve gelişen
beklentilere farklı şekilde vurgu yapmaktadır (Okonkwo, 2009, s. 308). Lüks markalar, bir yandan
seçkinliklerinin kontrolünü ve imajlarını korumak zorunda iken, öte yandan, internetin varlığını ve
iletişim ortamındaki önemini kabul ederek bu mecralarda yer almaya başlamıştır (Geerts & Veg-Sala,
2011, s. 81). Son dönemlerde, örneğin, Chanel and Dior gibi lüks markaların iletişim stratejilerinde
internetin önemli bir mecra haline geldiği görülmektedir (Riley & Lacroix, 2003, s. 96).
Nyeck ve Roux (1997) tarafından yapılan bir çalışmada, internet ve lüks markalara ilişkin altı lüks marka
yöneticisi ile derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Bazı lüks marka yöneticileri internet ile “lüks”
veya lüks marka tüketiciler arasında uyumsuzluk olduğuna vurgu yaparken, diğerleri web hakkında
olumlu görüş bildirmişlerdir. Bu noktada sitenin lüks olması ve “mükemmel estetik” sunması gerektiğini
belirtmişlerdir (Nyeck & Roux, 1997’den Akt. Riley & Lacroix, 2003, s. 97). Lüks markalar ve web site
kullanımına yönelik gerçekleştirilen bir başka çalışmada, lüks marka web sitelerinde farklı bir atmosfer
olmasının, tüketicinin siteye yeniden yönelme niyeti ve markayla ilgili müşteri tutumu üzerinde önemli
etkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Web sitesi tasarımının marka tutum üzerinde önemli bir etkisi
olduğu belirlenmiştir (Kim vd., 2015, s. 396). Yapılan bir başka çalışmada, lüks markaların web sayfa
tasarım detaylarına yönelik 31 değerlendirme kriterine dayanarak 81 lüks markanın web sayfasının
tasarımı analiz edilmiştir. Analizin sonuçlarına göre, lüks marka web sayfa tasarımının geleneksel ana
sayfa tasarımından özellikle dört önemli açıdan farklı olduğunu ortaya koymuştur. Koyu arka plan
renklerin kullanımı, sahne içeriğini sunmak için daha büyük veya tam ekran alan kullanımı, yatay
gezinme çubuğu gibi detayların lüks markaların imajları ile özdeşleştiği ve lüks markaya çağrışım yaptığı
görülmüştür (Kluge, Königsfeld, Fassnacht, & Mitschke, 2013, s. 912-913).
Lüks markaların kurumsal web sayfası kullanımı ve buna bağlı yarattıkları çevrimiçi topluluklar ile de
internet tabanlı uygulamalar için çalıştıkları görülmektedir. Örneğin, Chanel, Louis Vuitton ve Prada gibi
lüks markalar, markalarına ayrılmış birçok çevrimiçi ve sosyal medya topluluğu kullanmaktadır. Her
134
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
geçen gün lüks marka yöneticilerinin ve pazarlamacılarının dikkatlerini markalarına ayrılan müşteri
odaklı sosyal medya topluluklarına yönelttiğini söylemek mümkündür (Kim & Lee, 2017, s. 1). Özellikle
internet tabanlı uygulamalarda lüks marka iletişiminde müşterilerle interaktif diyalog kurabilmek önem
arz etmektedir. Bu ortamlarda müşterileri tek yönlü bir iletişim sürecine sokmaktan ziyade diyaloğa dahil
etmek, marka için birçok fırsat yaratmaktadır (Quacha & Thaichon, 2017, s. 171).
5. Araştırma
Analizde kullanılacak olan kodlama cetveli temelde sekiz (8) ana kategoriden oluşmaktadır. Bunlar, (1)
durum (context), (2) içerik (content), (3) topluluk (community), (4) uyarlama (customization), (5) iletişim
(communication), (6) link/bağlantı (connection), (7) ticaret (commerce), (8) işbirliği (colloboration)
başlıklarından oluşmaktadır. Söz konusu başlıklar ve içerikleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır (Bkz. Tablo
3).
Uygulanan kodlama cetvelinde yer alan maddeler doğrultusunda LVHM grubun resmi web sitesi
incelenmiştir. İnceleme yapılırken kodlama cetvelinde yer alan her bir maddenin bulunup bulunmadığı
işaretlenmiştir. Kodlama cetvelinde yer alan ve söz konusu web sayfasında bulunan madde var, olmayan ise
yok olarak işaretlenmiştir. Bu yolla web sayfasına yönelik araştırmanın amacı doğrultusunda bir betimleme
gerçekleştirilmeye çalışılmıştır.
135
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED TECH-NOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB PAGE OF
LVHM GROUP / LÜKS MARKALAR VE İNTERNET TABANLI UYGULAMALAR: LVHM GRUP KURUMSAL WEB SAYFA
ANALİZİ
Z. Beril Akıncı Vural (Ege University)
Sevilay Ulaş (Near East University)
Tablo4.Web Sayfası Analizinde Kullanılan Kodlama Cetveli (Kaynak: Baker vd., 2018, s. 41.)
Kodlama cetvelinde yer alan ‘markalama ya da satış yönetimi’, ‘operasyonel ya da yenilikçi’, ‘tek yönlü ya da
çift yönlü iletişim’ başlıkları yer almaktadır. Bu başlıklar marka için web sayfası analizinde birer strateji olarak
tanımlanmaktadırlar. Analiz sürecinde bu başlıkların içeriklerine bakıldığında, ilk stratejik tercihin, web
sitesinin amacı ile ilgili olup, web sitesinin amacı ya markalaşmak ya da satmak olarak belirlenmiştir. İkincisi,
mesajın markadan müşteriye dağıtıldığı tek yönlü veya bireysel tüketicilerin etkileşime girdiği iki yönlü
olabilen etkileşim şeklidir. Son olarak, üçüncü stratejik tercih ise, etkileşim düzeyine odaklanmaktadır.
Burada bir marka, web sitesi aracılığıyla temel olarak operasyonel özelliklerin sağlanıp sağlanmayacağı veya
artırılmış gerçeklik, ürün özelleştirmesi veya çevrimiçi gibi özellikler sağlayarak web sitesinde yeniliği takip
edip etmeyeceği seçimiyle karşılaşmaktadır.
136
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
almaktadır. LVHM grup yazısı aynı zamanda logo olarak da kullanılmaktadır. Bu başlıklar; Grup (group),
ürün kategorileri (houses), kamera/perde arkası (behind the scene), yetenekler (talents), yatırımcılar
(investors), haber & ilgili dokümanlar (news & documnets), genç tasarımcılar için LVHM ödülleri ( LVHM
prize for young fashion designer 2018), LVHM cesaret programı (Dare Elles LVHM), etkinlik
duyuruları/yöneticilerin bölümü (first person), yıl sonu raporları (2017 full year results), kilometre
taşları/dönüm noktaları (milestones), LVHM grubun ne yaptığına dair orijinal yapımları, yenilikleri ve
önemli kreasyon, inovasyon ve olayları keşfedin (explore the orijinal creations, innovations and landmark
events that have made the LVHM group what it is).
Sayfanın en alt kısmında ise sosyal medya hesaplarına ait linkler ve bültenleri için abonelik (subscribe to our
letters), yasal bilgiler (legal terms), kişisel bilgiler (personal data), site haritası (site map), iletişim (contact),
teknik alt yapı (credits) başlıkları bulunmaktadır. Ana sayfa ilk açıldığında ekranı kaplayan kurumun
duyurum ve etkinlik haberlerinden oluşan hareketli görüntüler yer almaktadır.
Kodlama cetvelinde yer alan kategoriler doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda, kodlama cetvelinde yer
alan başlıkların söz konusu web sayfasında yer aldığı görülmektedir. Kodlama cetvelinde yer alan kategori
başlıklarına göre yapılan inceleme sonuçları ve ilgili kodlama cetveli başlıklarına ait bulgular aşağıdaki tabloda
yer almaktadır (bkz. Tablo 4).
Tablo5.Web Sayfası Analizinde Kullanılan Kodlama Cetveli (Kaynak: Baker vd., 2018, s. 41)
İçerik: Kurumun bünyesinde yer alan ürün gruplarına ilişkin bilgiler ve markalar yer almaktadır. Ürün başlığı
altında, grup bünyesinde yer alan şarap & alkollü içecekler (wine & spirits), moda & deri ürünler (fashion &
leather goods), parfüm & kozmetik (perfumes & cosmetics), saat, mücevher, seçici ürünler, perakende ve
diğer kategoriler (watches, jewellery, selective, retailing & other activities) isimli kategorilerde farklı markalar
137
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED TECH-NOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB PAGE OF
LVHM GROUP / LÜKS MARKALAR VE İNTERNET TABANLI UYGULAMALAR: LVHM GRUP KURUMSAL WEB SAYFA
ANALİZİ
Z. Beril Akıncı Vural (Ege University)
Sevilay Ulaş (Near East University)
yer almaktadır. Markalara ilişkin bilgiler ve mesajlar grup başlığı altında bulunmaktadır. Kilometre
taşları/dönüm noktaları (milestones) başlığında ise grubun tarihsel geçmişi ve gelişmişliklerine ilişkin detaylı
bilgiler yer almaktadır.
Topluluk: Web sayfasında kendisinin oluşturduğu bir çevrimiçi topluluğa bağlantı vermediği belirlenmiştir.
İletişim: İletişim (contact) başlığında kurumsal iletişim bilgileri isimli kategori altında merkezi iletişim
yönlendirmesi yer almaktadır. Bunun dışında merkezi bir iletişim yönlendirmesinin yanında bireysel yatırımcı
ilişkileri ya da hissedar kulübü (individual shareholder relation or shareholder’s club) başlığı altında
yönlendirmeler de bulunmaktadır. Bunlara ek olarak sosyal medya ortamlarına ilişkin yönlendirmeler de yer
almaktadır. Resmi kullandıkları sosyal medya hesapları belirtilmiş ve ilgili yönlendirmelerin yapıldığı
görülmektedir. Bu hesaplar; Facebook, Twitter, Instagram, Youtube, Pinterest, linkedln, Google+ şeklinde yer
almaktadırlar. Kurumun bültenlerinden haberdar olabilmek için iletişim başlığı ayrıca bulunmaktadır. İnsan
kaynaklarına yönelik ayrı bir kategori ve ilgili iletişim bilgileri yer almaktadır. Amaca yönelik ilgili başlıklarda
iletişim formları ve markalara yönelik yönlendirmeler yapılmaktadır.
İşbirliği: Yetenek (talent) ve yatırımcılar bölümünde, kurumsal boyutta gerçekleştirilen işbirliklerine yönelik
detaylı bilgi ve paylaşımlar yapılmaktadır. Yetenek bölümünde grubun bünyesindeki markalara
yönlendirmeler yapılmaktadır. Markalara yönelik işbirliği projeleri geliştirilmiş ve bunlar yoluyla marka ile çift
yönlü bir iletişim kurulmaya çalışılmaktadır. Profesyonel yaşam ile yetenekli ve nitelikli akademik çalışmalara
yönelik projeler geliştirilmekte ve özellikle genç tasarımcılar için davetler yapılmaktadır.
Ticaret: Gerçekleştirdikleri projelere ilişkin basın bültenleri, projelere davetler bulunmaktadır. Söz konusu
markanın (LVHM grubun) hizmet satın aldığı, iş birliğinde bulunduğu birimler ve kurumlarında bilgilerini
paylaşıldığı görülmektedir. Bünyesindeki markalara ilişkin farklı ürün gruplarının videoları ve ilgili
paylaşımları yapılmaktadır.
Durum: Genellikle paylaşımlarda fotoğraf ve video bulunmakta ve hareketli görüntüler olduğu dikkat
çekmektedir. Bünyesindeki markaların tanıtım videoları, gerçekleştirdikleri aktivitelerine ilişkin videolar ve
animasyon görüntüleri bulunmaktadır. Her bir markanın kendi başlığı altında söz konusu görüntülere
yönelik paylaşımlarda bulunduğu belirlenmiştir.
Uyarlama: Sitenin genelinde ziyaretçi ve takipçilerini de iletişime davet eden paylaşımlar yapıldığı
söylenebilir.
6. Sonuç ve Öneriler
İnternet kullanımının giderek yaygınlaşmasına paralel olarak markaların kurumsal web sayfalarına
odaklanmaları önem taşımaktadır. İnternet tabanlı uygulamalardan biri olan web sayfalarının kurumsal
iletişim sürecinde markalara ait kurumsal değerlerin sunumu ve hedef kitleleri ile çift yönlü iletişim
gerçekleştirme amaçlı kullanımları dikkat çekmektedir.
138
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Gerçekleştirilen bu çalışmada farklı lüks markaları bünyesinde barındıran LVHM grubun kurumsal web
sayfası incelenmiştir. Söz konusu analizde öncelikle web sayfasının genel görünümü, markayı sunum şekli ve
beraberinde kullandığı içeriklere yönelik bir betimleme yapılmıştır. Buna göre, sayfa ilk açıldığında karşımıza
markanın kendisine ait logosu/isminin vurgulanması ve hareketli görsel kullanımı dikkat çekmektedir.
Sayfanın geneline bakıldığında kolayda olan bir markadan farklılaştığı görülmektedir. Bu farklılığı sayfanın
tasarımı, görsellerin kullanım şekilleri ve paylaşılan içerikler vasıtası ile yakalamaktadır. Bu yolla özellikli
olarak da ifade edilebilen lüks marka olduğu simgelenmektedir.
Bu araştırma sonucunda analizde kullanılan kodlama cetvelinde yer alan inceleme başlıkları doğrultusunda
elde edilen bilgiler aşağıdaki maddelerde sıralanmaktadır:
İçerik: Kurumun bünyesinde yer alan ürün gruplarına ilişkin bilgiler ve markalar yer almaktadır. Her bir
marka için ayrı bir paylaşım söz konusudur. Markaların kendilerine ilişkin paylaşımlar kendileri için ayrılmış
başlıklarda yapılmaktadır. Öte yandan içerik kategorisinde, ürün isimli başlık altında; şarap & alkollü
içecekler (wine & spirits), moda & deri ürünler (fashion & leather goods), parfüm & kozmetik (perfumes &
cosmetics), saat, mücevher, seçici ürünler, perakende ve diğer kategoriler (watches, jewellery, selective,
retailing & other activities), grup (markalara ilişkin bilgiler ve mesajlar) ve kilometre taşları/dönüm noktaları
(milestones) başlıkları ve ilgili detaylı bilgiler yer almaktadır.
İletişim: Markaya ve ilgili birimlere kurumsal kaynaklı ulaşılabilecek iletişim bağlantıları yer almaktadır.
Bunun yanı sıra sahip oldukları kurumsal sosyal medya ortamlarına da yönlendirmeler bulunmaktadır. Resmi
kullandıkları sosyal medya hesapları belirtişmiş ve yönlendirmeler var. Kurumun bültenlerinden haberdar
olabilmek için ayrıca bir iletişim başlığı bulunmaktadır.
İşbirliği: İşbirliği içinde bulunulan markalar ve iş ortaklarına ilişkin içerik paylaşımları yapılmaktadır.
Ticaret: Gerçekleştirdikleri projelere ilişkin basın bültenleri, projelere davetler bulunmaktadır. Hizmet satın
aldıkları, işbirliğinde bulundukları birimler ve kurumlarında bilgilerini paylaşmaktadırlar. Bünyesindeki
markalara ilişkin farklı ürün gruplarının videoları, paylaşımları yapılmaktadır.
Durum: Genellikle paylaşımlarda fotoğraf ve video bulunduğu ve hareketli görüntüler oldukları söylenebilir.
Bünyesindeki markanın tanıtım videoları, gerçekleştirdikleri aktivitelerine ilişkin videolar ve animasyon
görüntüleri bulunmaktadır. Her bir markanın kendi başlığı altında söz konusu görüntülere yönelik
paylaşımlarda bulunduğu görülmektedir.
Uyarlama: Site genelinde ziyaretçi ve takipçilerini de iletişime davet eden paylaşımlar yapıldığı söylenebilir.
Her ne kadar bünyesinde farklı lüks markaları barındırsa ve bir şemsiye marka olsa dahi, her bir marka için
ilgili paylaşımların yapıldığı görülmektedir. Kurumun içerisinde yer alan lüks ürün gruplarına ilişkin ayrı ayrı
bir sınıflandırma ve paylaşımlar da dikkat çeken bir diğer noktadır. Dolayısıyla birçok farklı ürün grubu olan
lüks markaları bünyesinde toplayan LVHM grubun bu durumu temel değeri olarak sunduğu söylenebilir.
Kurumsal web sayfasında kurumun çekirdek değerlerine ilişkin bilgi paylaşımının olduğu, misyon, vizyon ve
kurumun tarihçesinin, yaratıcı kişilerin fotoğrafları ile birlikte sunulmasından dolayı şeffaf bir kimlik taşıdığı
139
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED TECH-NOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB PAGE OF
LVHM GROUP / LÜKS MARKALAR VE İNTERNET TABANLI UYGULAMALAR: LVHM GRUP KURUMSAL WEB SAYFA
ANALİZİ
Z. Beril Akıncı Vural (Ege University)
Sevilay Ulaş (Near East University)
ve sunduğu görülmektedir. Kurumun yaptığı içerik paylaşımları ile bünyesindeki markalar ve takipçileri
arasında çift yönlü bir iletişime zemin hazırlamaktadır. Söz konusu web sayfasının paylaşımlarının güncel
olması, hareketli görüntüler içermesi dinamik ve yenilikçi olduğunun bir göstergesi kabul edilebilir.
İnternet tabanlı uygulamaların ilki olan web 1.0 başlığı altında bulunan web sayfaları özellikle sosyal medya
ortamlarının hızlı yükselişi ve kullanım sıklığı karşısında marka ve takipçiler arasındaki etkileşim noktasında
çift yönlü iletişim sürecinde yerini korumaktadır. Markalar resmi web sayfalarında giderek daha şeffaf ve çift
yönlü iletişim kurabilecekleri, marka-takipçi arasında etkileşim sağlayabilcekleri içerikler ve sayfa tasarımlarını
tercih etmektedir. Söz konusu araştırmada çalışılan marka olan LVHM Grup’un da bu yönde bir çalışma
izlediği görülmüştür. Özellikle internet tabanlı uygulamalarda lüks marka iletişim süreci göz önünde
bulundurulduğunda daha temkinli ve titiz paylaşım biçimleri karşımıza çıkmaktadır. Bu noktadan harketle,
söz konusu araştırmada çalışılan marka olan LVHM Grup’un içerik paylaşımlarının çok temkinli, durağan
olmak yerine interaktif ve hareketli olduğu söylenebilir. Lüks markalar doğası gereği hep merak edilenler
olmuşlardır, kişisel özellikleri bu şekilde sunulmuştur. Ancak LVHM Grup’un başta kendisine ilişkin kimlik
bilgilerini detaylı ve anlaşılabilir şekilde paylaştığı, bunun yanı sıra yine bünyesinde barındırdığı lüks
markaların takipçilerinin markalar hakkında kolaylıkla ve yeterli bilgiye ulaşabildikleri bir ortam sağladığı
dikkat çekmektedir.
Gerçekleştirilen araştırmaya ilişkin ve daha sonra yapılacak ilgili çalışmalara yön vermesi adına aşağıdaki
öneriler değerlendirilebilir:
• Farklı ürün gruplarına ait lüks markaların web sayfalarını kullanım pratiklerine yönelik çalışmalar
gerçekleştirilebilir.
• Lüks marka pazarının alışılmış sınırlarını aşıp farklı coğrafyalarda da yer alması durumundan yola
çıkarak, lüks markaların web sayfalarının kültürlerarası bir çalışma ile incelenmesi gerçekleştirilebilir.
• Web sayfası incelenirken özellikle tasarım, kullanılan renkler, yazı tipi gibi farklı özellikler göz
önünde bulundurularak inceleme yapılması düşünülebilir.
Kaynakça
Atwal, G., & Williams, A. (2009). Luxury Brand Marketing – The Experience is Everything!. Journal of
Brand Management, 16, 338-346.
Bakera, J., Ashill, N., Amer, N., & Diab, N. (2018). The Internet Dilemma: An Exploratory Study of Luxury
Firms’ Usage of Internet-Based Technologies. Journal of Retailing and Consumer Services, 41, 37-
47.
Baloğlu, S., & Pekcan, Y.A. (2006). The Web Design And Internet Site Marketing Practices Of Upscale And
Luxury Hotels In Turkey. Tourism Management, 27, 171-176.
Beuckels, E., & Hudders, L. (2016). An Experimental Study to Iİnvestigate the Impact of image Interactivity
on the Perception of Luxury in an Online Shopping Context. Journal of Retailing and Consumer
Services, 33, 135-142.
140
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Castillan, L., Chheang, C., Denoux, C., Ferrenbach, C., Gérard, C., Hua, E., Holt, J.V., & Manière, I.M.
(2017). Online luxury: The Code Breakers of a Traditional Sector. Procedia Computer Science,
122, 581-582.
Çakır, S.Y., & Eğinli, A.T. (2010). Uluslararası İşletmelerin Web Sitelerinin Tasarımında Kültürel Boyutların
Adaptasyonunun Önemi (Uluslar Arası İşletmelerin Web Sitelerinin İçeriklerine Yönelik Kültürel
Analiz). ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1(2), 178-204
Esrock, S.L., & Leichty, G.B. (1998). Social Responsibility and Corporate Web Pages: Self-Presentation or
Agenda-Setting?. Public Relations Review, 24(3), 305-319.
Freire, N.A. (2014). When Luxury Advertising Adds the Identitary Values of Luxury: A Semiotic Analysis.
Journal of Business Research, 67(12), 2666–2675.
Geerts, A., & Veg-Sala, N. (2011). Evidence on Internet Communication Management Strategies for Luxury
Brands. Global Journal of Business Research, 5(5), 81-89.
Gresty, D.W., Gan, D., Loukas, G., & Ierotheou, C. (2016). Facilitating Forensic Examinations of Multi-
User Computer Environments Through Session-to-Session Analysis of Internet History. Digital
Investigation, 16: 124-133.
Kapferer, J.N. (2000). How the Internet Impacts on Brand Management. The Journal of Brand M
anagement, 7(6), 389-391.
Kapferer, J.N., & Bastien, V. (2009). The Luxury Strategy: Break The Rules of Marketing To Build Luxury
Brands. London: Kogan Page.
Kapferer, J-N., & Laurent, G. (2016). Where Do Consumers Think Luxury Begins? A Study of Perceived
Minimum Price for 21 Luxury Goods in 7 Countries”. Journal of Business Research, 69(1), 332-
340.
Kim, H., Choi, Y. J., & Lee, Y. (2015). Web Atmospheric Qualities in Luxury Fashion Brand Web Sites.
Journal of Fashion Marketing and Management, 19(4), 384-401.
Kim, J., & Lee, K.H. (2017). Influence of Integration on Interactivity in Social Media Luxury Brand
Communities. Journal of Business Research, http://dx.doi.org/10.1016/j.jbusres.2017.10.001
Kluge, P.N., Königsfeld, J.A., Fassnacht, M., & Mitschke, F. (2013). Luxury Web Atmospherics: an
Examination of Homepage Design. International Journal of Retail & Distribution Management,
41(11-12), 901-916.
Ko, E., Costello, J.P., & Taylor, C.R. (2017). What is a Luxury Brand? A New Definition and Review of the
Literature. Journal of Business Research, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2017.08.023
141
LUXURY BRANDS AND THE USE OF INTERNET-BASED TECH-NOLOGIES: AN ANAYLSIS ON CORPORATE WEB PAGE OF
LVHM GROUP / LÜKS MARKALAR VE İNTERNET TABANLI UYGULAMALAR: LVHM GRUP KURUMSAL WEB SAYFA
ANALİZİ
Z. Beril Akıncı Vural (Ege University)
Sevilay Ulaş (Near East University)
Ko, E., & Megehee, C.M. (2012). Fashion Marketing of Luxury Brands: Recent Research Issues and
Contributions. Journal of Business Research, 65(10), 1395-1398.
Megehee, C.M., & Spake, D.F. (2012). Consumer enactments of archetypes using luxury brands. Journal of
Business Research, 65(10), 1434-1442.
Nyeck, S., & Roux, E. (1997). WWW as a Communication Tool for Luxuty Brands: Compared Perceptions
of Consumers and Managers, in van Raiij, B. et al. (Ed.), Proceedings of the second International
Research Seminar on Marketing Communication and Consumer Behavior, La Londe Les Maures.
Okonkwo, U. (2009). Sustaining the Luxury Brand on the Internet. Journal of Brand Management, 16(5-6),
302-310.
Quach, S., & Thaichon, P. (2017). From Connoisseur Luxury to Mass Luxury: Value Co-creation and
Codestruction in the Online Environment. Journal of Business Research, 81, 163-172.
Riley, F.D. & Lacroix, C. (2003). Luxury Branding on the Internet: Lost Opportunity or Impossibility?",
Marketing Intelligence & Planning, 21(2), 96-104.
Vural, Z.B.A. (2014). Dijital Panorama: Bilgi İletişim Teknolojilerinde Son Gündem. Ankara: Ütopya.
142
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
11
THE IMPACT OF IMAGE ON CORPORATE REPUTATION:
THE CASE OF GUMUSHANE MUNICIPALITY
Abstract
One of the main objectives of corporate communication is to establish a positive perception about the corporation in the long
term and is able to sustain it consistently. This perception is important in terms of having a strong position of corporation in
crisis situation and maintaining credibility over the target groups. Therefore communication processes based on different reasons
affect long term perception about the corporation. These reasons are product or service production process and after sales services,
and social and cultural activities conducted by the corporation, and internal and external relations at various levels in the
corporation, and visual indicators of the corporation. In this context, there is a two-dimensional perception in the
communication process between the corporation and the target group. The first is perception of the target group related to a
tangible corporate output. The second is combination of perceptions that tangible outputs create in the long term. The first one of
these dimensions is conceptualized as “image”, and the second one as “reputation. This paper deals with the dimensions of
municipal image based on tangible output and the effect of these image dimensions on municipal perception in the context of
Gümüşhane Municipality. For this purpose, a two-part scale was formed in the context of conceptual definitions of image and
reputation in the literature. A three-part questionnaire containing this scale was designed and 399 people were interviewed in
Gümüşhane city centre using convenience sampling method. The first part of the questionnaire consists of a multiple-scale in the
context of the tangible output of the municipality based on the sub-dimensions. These are mayor, municipality personnel,
transportation, infrastructure services, superstructure services, town planning, social and cultural activities and cleaning services.
In the second part, there is a multiple-scales formed in the context of the corporate reputation of the municipality. In the third
part, there are political and socio-demographic variables. According to the research findings, municipal image dimensions are
defined as "mayor", "superstructure", "social and cultural works", "infrastructure", "public transportation", "town planning"
and "cleaning". Analyses reveal that image dimensions have a significant influence on the reputation of Gümüşhane
Municipality. In addition, the mayor has the highest influence on Gümüşhane Municipality reputation.
1.Giriş
Bu çalışmada, imaj ve itibarın litaretürdeki tanımları bağlamında kurumsal bir yapı olarak belediyelerin imaj
ve itibar değerlerini tanımlamak amacıyla bir ölçek geliştirilmekte ve bu ölçek aracılığıyla elde edilen verilerin
analiziyle imajın itibar üzerindeki etkisi ele alınmaktadır. Bu nedenle çalışmada sırasıyla; uygulamada
birbirinin yerine kullanılabilen imaj ve itibar kavramlarının anlamı üzerinde bir değerlendirme yapılmakta ve
araştırmanın soru ve hipotezleri, yöntemi, bulguları ve sonuçları ortaya konmaktadır.
143
THE IMPACT OF IMAGE ON CORPORATE REPUTATION: THE CASE OF GUMUSHANE MUNICIPALITY
İMAJIN KURUMSAL İTİBARA ETKİSİ: GÜMÜŞHANE BELEDİYESİ ÖRNEĞİ
Hasan Güllüpunar (Erciyes University)
Feryat Alkan (Gümüşhane University)
Literatürdeki “image” ve “reputation” kavramlarının Türkçe karşılığı “imaj” ve “itibar”dır. İmaj kelimesi
MerriamWebster’debir varlık veya kişiye ait bicimin yeniden üretimi ya da imitasyonu, bir şeyin görsel
temsili, tam benzerlik, maddi ve görünür temsil ve zihinsel resim (definition of image, 2018) gibi anlamlarla
tanımlanırken; itibar kelimesi,insanlar tarafından yargılanan veya görülen karakter, toplam kalite, yetenek ve
karakterlerin diğer insanlar tarafından onaylanması, iyi bir ün-şöhret olarak toplumun zihnindeki yer
(definition of reputation, 2018) gibi anlamlara gelmektedir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde imaj için imge ve
görüntü anlamları kullanılırken (imaj, 2018); itibar için ar, saygınlık ve güvenilir olma durumu (itibar, 2018)
gibi anlamlar yer almaktadır. Dolayısıyla bu kavramların hem İngilizce hem de Türkçe anlamları, itibarın
hedef kitlenin zihninde oluşan soyut ve genel bir algı olduğunu, imajın ise somutun ve görünenin bir algısı
olduğunu ortaya koymaktadır.
İmaj algıdan farklı olarak zihinde canlandırılan nesne, kavram, durum ve sembollerdir (Bakan, 2005: 11). Bir
kurumun dışarıya yansıyan görüntüsüdür (Göksel, 2010: 133). Marconi’ye (2002, 70) göre imaj, bir
kurumun görünüş şekli ve yaptıklarıyla oluşan bir tanımlama biçimidir (Peltekoğlu, 2016, 581). Diğer bir
ifadeyle, kuruma bir kimlik kazandırma çabası olarak (Akdağ, 2010, 165) kaynağın aktif eylemlerine bağlı
iletişim sürecinde hedef kitlenin zihninde tanımladığı algıdır (Güllüpunar, 2017a: 1649). Bu bakımdan
imajın, kurumun somut ve soyut varlıklarının görüntüsüne dayalı bir izlenim olduğu söylenebilir.
Soyut bir değer (Karaköse, 2012:3) olan itibar, geniş bir hedef kitle için meşruluk ve kabul edilebilirlik
anlamına gelmektedir (Griffin, 2014: 2). Kurumun geçmiş ve geleceğe dönük eylemlerine dayalı inançları
ifade eder (Ponzi vd., 2011: 30). Diğer bir anlatımla, kurumun çok yönlü bir kavram olarak kolektif
performansıyla ilgili çeşitli paydaşların toplam algısını tanımlamaktadır (Fombrun vd. 2000: 242).
İtibar birçok teorik ve pratik değerin etkisiyle tanımlanan bir algıdır. Bu bakımdan itibar, ekonomi, strateji,
pazarlama, organizasyon teorisi, sosyoloji, iletişim ve muhasebe gibi disiplinlerin etkisiyle genişleyen bir
kavramdır (Fombrun vd., 2000: 243). Dolayısıyla itibar, bir kurumun vizyonu, değerleri, ahlaki kriterleri,
amaçları, vaatleri, reklam ve halkla ilişkiler uygulamaları, eylemleri, kararları, meydan okumalara karşı duruşu,
performansı, üretimi, hizmet sunumu, satışı, müşterinin hizmet alma deneyimleri, sosyal çevresinin ve
kurumsal yapısının görünüşü gibi faktörlerin etkisi altındadır (Güllüpunar, 2017b: 90).
İmaj ve itibarla ilgili yapılan tanımlar; imajın somut eylemlere dayalı bir tasarım ve bu tasarımın izler kitlede
bıraktığı izlenim olduğunu; itibarınise uzun dönemde kuruma karşı birçok faktörün etkisiyle oluşan bir
algıolduğunu ortaya koymaktadır. Bu bakımdan, çalışmada Gümüşhane Belediyesi’nin somut eylemlerine
dayalı yargıları içeren bir imaj ölçeği ve Gümüşhane Belediyesi’ne dönük toplam algıyı tanımlayan bir itibar
ölçeği oluşturulmuştur. Bu ölçek aracılığıyla elde edilen verilerin analizine bağlı olarak Gümüşhane
Belediyesi’nin imaj değerlerinin itibar değerleri üzerindeki etkisi incelenmiştir.
Araştırmaya katılanların siyasi görüşleri ile Gümüşhane Belediyesi imaj boyutları arasında anlamlı bir fark
oluşmakta mıdır?
144
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Çalışmanın hipotezleri ise imaj boyutlarının Gümüşhane Belediyesi itibarı üzerindeki etkisine dayalı olarak şu
şekilde sıralanmaktadır:
H2 İmaj boyutları“Gümüşhane Belediyesi insan odaklı bir çalışma prensibine sahiptir.” algısını etkilemektedir.
H3 İmaj boyutları “Gümüşhane Belediyesi halkla bütünleşerek hizmet üreten bir belediyedir.” algısı üzerinde
etkilidir.
H8 İmaj boyutları Gümüşhane Belediyesi’yle ilgili olumsuz bilgilere kuşku ile yaklaşma düzeyini etkilemektedir.
H9 İmaj boyutları Gümüşhane Belediyesi’nden alınan hizmeti başkalarına anlatma isteğini etkilemektedir.
3. Yöntem
Bu araştırmada kullanılan ölçek,Giresun Belediyesi imaj faktörlerinin itibar değerleri üzerine olan etkilerini
ele alan diğer bir araştırmada da kullanılmıştır. Bu çalışma hazırlanırken Giresun Belediyesi’yle ilgili yapılan
diğer çalışmanın akademik bir dergide yayımlanmak üzere gönderilmesi ve hakem sürecinin devam etmesi
nedeniyle atıf yapılamamıştır.
145
THE IMPACT OF IMAGE ON CORPORATE REPUTATION: THE CASE OF GUMUSHANE MUNICIPALITY
İMAJIN KURUMSAL İTİBARA ETKİSİ: GÜMÜŞHANE BELEDİYESİ ÖRNEĞİ
Hasan Güllüpunar (Erciyes University)
Feryat Alkan (Gümüşhane University)
4. Bulgular ve Yorum
Araştırmaya katılanların yüzde 2’si siyasal görüşlerini belirtmek istemezken; yüzde 34,3’ü muhafazakar, yüzde
22,8’i milliyetçi, yüzde 18,8’i İslamcı, yüzde 11,5’i demokrat, yüzde 6,5’i sol, yüzde 3,3’ü sosyal demokrat,
yüzde 0,3’ü liberal ve yüzde 0,5’i diğer olarak siyasal görüşlerini belirtmiştir. Mevcut belediye başkanının
seçilmiş olduğu 2014 yerel seçimine göre araştırmaya katılanların oy dağılımları ise AK Parti yüzde 71,9,
CHP yüzde 5,5, MHP yüzde 14,8, HDP yüzde 3,3 ve diğer yüzde 1,3 şeklindedir. Araştırmaya katılanların
yüzde 3,3’ü oy verdiği partiyi belirtmek istememiştir.
146
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
F. Yükü
MADDELER
A.O SS 1 2 3 4 5 6 7
Faktör 1: Belediye Başkanı
Belediye başkanı personeli üzerinde babacan bir otoriteye sahip 3,28 1,041 ,840 ,181 ,173
Belediye başkanı belediyecilik alanında yetkin biri 3,31 1,099 ,819 ,179 ,188 ,151
Belediye başkanı adaletli bir kişiliğe sahip 3,28 1,071 ,813 ,199 ,163 ,204 ,174
Belediye başkanı güler yüzlü bir insan 3,37 1,062 ,806 ,174 ,182 ,153
Belediye başkanı insanı seven, insana değer veren ve saygı duyan biri 3,31 1,127 ,805 ,165 ,187 ,222
Belediye başkanı genel olarak herkes tarafından sevilen biri 3,24 1,088 ,800 ,151 ,200 ,225 ,166
Başkan herkes tarafından kolaylıkla ulaşılabilen biri 3,26 1,089 ,783 ,180 ,178 ,203
Belediye başkanı giyimi ve kuşamı ile karizmatik bir insan 3,17 1,162 ,765 ,167 ,186
Belediye başkanının halkla güçlü bir iletişimi var 3,25 1,087 ,752 ,195 ,213 ,189
Aritmetik Ortalama 3,2836
Faktör 2: Üst Yapı
Şehirdeki çevre, park ve bahçe düzenlemeleri yeterli 2,87 1,297 ,175 ,834 ,167 ,200
Şehirde köprülü geçit ve kavşak düzenlemeleri yeterli 2,81 1,294 ,190 ,824 ,187 ,168
Şehirdeki üst-yapı çalışmaları engelli dostu bir şehir algısı oluşturmaktadır 2,84 1,319 ,172 ,823 ,229
Şehirde yeterli düzeyde yeşil alan oluşturulmuştur 2,83 1,287 ,190 ,821 ,175 ,181 ,161
Şehirde köprülü geçit ve kavşak düzenlemeleri iyi planlanmıştır 2,79 1,237 ,167 ,812 ,178 ,177
Şehirde dere ıslahı ve köprü menfez uygulamaları yeterli 2,90 1,296 ,187 ,807 ,194 ,179
Şehirdeki kaldırım çalışmaları yeterli ve düzenli 2,92 1,244 ,160 ,792 ,174 ,264
Şehir merkezindeki yollar düzgün ve güvenli 2,85 1,212 ,169 ,727 ,204 ,361
Şehirde yeterli düzeyde cadde ve sokak aydınlatması yapılmıştır 2,77 1,329 ,698 ,268 ,177 ,155
Aritmetik Ortalama 2,8430
Faktör 3: Sosyal ve Kültürel Çalışmalar
Belediye yoksullara dönük çeşitli projeler geliştiriyor 2,83 1,162 ,202 ,849 ,189
Belediye yardıma muhtaç vatandaşlara yeterli yardım hizmeti veriyor 2,79 1,201 ,216 ,170 ,849 ,159
Belediye işsizliğin önlenmesi için çeşitli projeleri hayata geçiriyor 2,81 1,185 ,204 ,828 ,159
Belediye muhtaç vatandaşların tespitinde ve takibinde etkin bir çalışma
2,81 1,130 ,190 ,199 ,826 ,186
yürütüyor
Belediye belirli gün ve haftalarda halkla birlikte programlar düzenliyor 2,99 1,192 ,249 ,154 ,811 ,165
Belediye toplumun her kesimi için ihtiyaç duyulan eğitim faaliyetleri yapıyor. 2,80 1,166 ,198 ,192 ,801 ,172
Belediye çeşitli program ve projelerle tarihi değerlerimize sahip çıkıyor 2,92 1,160 ,239 ,241 ,791
Belediyenin kültürel faaliyetlerini yeterli ve önemli buluyorum 2,89 1,132 ,202 ,263 ,757 ,171
Aritmetik Ortalama 2,8548
147
THE IMPACT OF IMAGE ON CORPORATE REPUTATION: THE CASE OF GUMUSHANE MUNICIPALITY
İMAJIN KURUMSAL İTİBARA ETKİSİ: GÜMÜŞHANE BELEDİYESİ ÖRNEĞİ
Hasan Güllüpunar (Erciyes University)
Feryat Alkan (Gümüşhane University)
Yapılan analizde Gümüşhane Belediyesinin İmaj Boyutları “belediye başkanı”, “üst yapı”, “sosyal ve kültürel
çalışmalar”, “alt yapı”, “toplu ulaşım”, “imar ve planlama” ve “temizlik” olarak tanımlanmıştır. Aynı ölçek
kullanılarak Giresun Belediyesi imajıyla ilgili yapılan diğer araştırmada bu boyutlara ek olarak “personel”
faktörü de tanımlanmıştır. Bu çalışmada personel faktörüyle ilgili maddelerin genellikle sosyal ve kültürel
çalışmalar faktöründe toplandığı görülmüş ve ilgili maddeler analizden çıkarılmıştır. Her bir faktörün
aritmetik ortalaması ise araştırmaya katılanların ilgili faktör maddelerine genellikle “kararsızlık” düzeyinde ya
da “olumsuz” yönlü cevap verdiğini göstermektedir.
Faktör yükleri 0,840 ile 0,752 arasında değişen toplam 9 maddenin yer aldığı “Başkan” faktöründe toplam
varyansın yüzde 14,34’üaçıklanmaktadır. Öz değeri 7,014 olan “başkan” faktörü yüksek derecede güvenilirdir
(α=0,955). Faktörde yer alan maddelerin genel ortalaması 3,228 olarak gerçekleşmiş ve bu değer, araştırma
148
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
ölçeğine göre katılımcıların faktör maddeleri konusunda “kararsızlık” düzeyine sahip olduklarını
göstermektedir (Tablo 1).
“Üst yapı” faktöründe faktör yükleri 0,834 ile 0,698 arasında değişen 9 madde bulunmaktadır. Bu
maddelerin aritmetik ortalaması 2,843 ile kararsızlık düzeyinde gerçekleşmiştir. Ancak bu ortalama üst yapı
faktörüyle ilgili algının olumsuzluğa daha yakın olduğunu göstermektedir. Toplam varyansın 13,98’inin
açıklandığı “üst yapı” faktörünün öz değeri 6,854, güvenilirliği ise 0,961’dir (Tablo 1).
Faktör yükleri 0,849 ile 0,757 arasında değişen “Sosyal ve Kültürel Çalışmalar” faktöründe 8 madde
bulunmaktadır. Bu maddelerin aritmetik ortalaması (2, 854) araştırmaya katılanların faktör maddelerine
katılım durumunun “kararsızlık” düzeyinde olduğunu göstermektedir. Bu ortalama aynı zamanda olumsuzluk
düzeyine daha yakın bir değeri ifade etmektedir. Öz değeri 6,336 olarak gerçekleşen“Sosyal ve Kültürel
Çalışmalar” faktöründe toplam varyansın yüzde 12,93’ü açıklanmaktadır. Bu faktörün güvenilirlik
değeri(α=0,961) ise yüksek derecede güvenilirliği ifade etmektedir (Tablo 1).
Aritmetik ortalaması 3,022 olarak gerçekleşen ve 8 maddeden oluşan “alt yapı” faktörü toplam varyansın
yüzde 12,39’unu açıklamaktadır. Faktörde yer alan maddeler 0,853 ile 0,737 arasında değişen faktör
yüklerine sahiptir. Diğerlerine göre son maddenin negatif yön belirtmesi nedeniyle faktör yükü de negatif
olarak gerçekleşmiştir. Öz değeri 6,075 olan “alt yapı” faktörünün güvenilirlik değeri (α=,949)yüksek düzeyde
güvenilir olarak yorumlanabilir (Tablo 1).
Faktör yükleri 0,848 ile 0,676 arasında değişen ve toplam 7 maddeden oluşan “toplu ulaşım” faktöründe
toplam varyansın yüzde 9,210’u açıklanmaktadır. Öz değeri 4,514, güvenilirlik değeri (α)0,895 olan “toplu
ulaşım” faktörünün aritmetik ortalaması 1,905’tir. Dolayısıyla oldukça güvenilir olan faktörün maddelerine
araştırmaya katılanlar “katılmıyorum” aralığında cevap vermişlerdir. Ayrıca aritmetik ortalama değerinin
“kesinlikle katılmıyorum” aralığına daha yakın olduğu söylenebilir (Tablo 1).
“İmar ve planlama” faktörü 5 maddeden oluşmakta ve bu maddelerin aritmetik ortalaması 2,731’dir. Toplam
varyansın yüzde 7,30’unun açıklandığı imar ve planlama faktöründe en yüksek faktör yükü 0,821, en düşük
faktör yükü ise 0,576’dır. Yüksek bir güvenilirlik değerine (α=0,885) sahip faktörün öz değeri 3,577’dir.
Çalışmanın son faktörü olan “temizlik” ise 3 maddeden oluşmakta ve toplam varyansın yüzde 4,32’sini
açıklamaktadır. En yüksek faktör yükünün 0,795, en düşük faktör yükünün 0,663 olduğu “temizlik”
faktörünün öz değeri 2,117, güvenilirlik değeri ise (α)0,848’dir. Faktörün aritmetik ortalaması 2,989 ile
araştırmaya katılanların faktörde yer alan maddelere katılım düzeylerinin “kararsızlık” aralığında olduğunu
göstermektedir (Tablo 1).
faktörünü daha düşük bir olumlulukta değerlendirdikleri görülmüştür. En yüksek ortalama farkı kendisini
“sosyal demokrat” (1,747) ve “muhafazakar” (1,354) olarak tanımlayanlar ile “sol” olarak tanımlayanlar
arasında gerçekleşmiştir. Belediye başkanının AK Parti’den seçilmesi nedeniyle “sol” seçmenlerin daha
olumsuz bir değerlendirmede bulunmaları siyasi görüş açısından anlamlı bir durumu ifade etmektedir.
Milliyetçiler açısından bakıldığında ise mevcut belediye başkanının en güçlü rakibinin (Milliyetçi Hareket
Partisi’nden (MHP) olması nedeniyle böyle bir fark oluşmuş olabilir. Diğer imaj faktörleri açısından
bakıldığında da benzer bir farkın oluştuğu söylenebilir. Ancak diğer faktörler açısından kendisini “sol” ve
“milliyetçi” olarak tanımlayanlar ile kendisini “muhafazakar” ve “demokrat” olarak tanımlayanlar arasında
daha güçlü bir farklılaşma söz konusudur. Muhafazakar ve demokratlar imaj faktörlerini daha olumlu bir
bakışla değerlendirmektedirler.
Bir önceki seçim olan 2014 belediye başkanlığı seçimlerinde oy verilen parti ile Gümüşhane Belediyesi imaj
boyutları arasında anlamlı (p<,050) bir fark oluşmuştur. Toplu ulaşım faktörü açısından gerçekleşen
anlamlılık düzeyi (p=,020) diğerlerine göre daha düşüktür. Çoklu karşılaştırma tablolarına bakıldığında; genel
olarak AK Parti’ye oy verenler,CHP, MHP ve HDP’ye oy verenlere göre Gümüşhane Belediyesi imaj
boyutlarını daha olumlu değerlendirmişlerdir. AK Parti ve MHP arasında CHP ve HDP’ye oranla daha çok
sayıda anlamlı fark oluşmuştur. Ancak ortalama fark değerleri açısından AK Parti ile CHP ve HDP arasında
MHP’ye göre daha yüksek değerlerde ortalama farkları oluşmuştur.
Belediye imaj boyutlarının Gümüşhane Belediyesi’nin kaliteli hizmet üreten bir belediye olduğu algısı
üzerinde etkili olduğunu öneren model, araştırma sonuçlarına göre anlamlı (p=,000) bir modeldir. İmaj
boyutları Gümüşhane Belediyesi’nin kaliteli hizmet üreten bir belediye olduğu algısının yaklaşık yüzde 58’ini
açıklamaktadır. Diğer bir ifadeyle, bu algıda meydana gelebilecek bir değişimin yüzde 58’i araştırmada ortaya
konan imaj boyutları tarafından açıklanmaktadır. Buna göre, anlamlı bir etkiye sahip olan “başkan” faktörü
yaklaşık yüzde 64, “alt yapı” ve “imar ve planlama” faktörleri yaklaşık yüzde 26, “üst yapı” faktörü yüzde 25,
“sosyal ve kültürel çalışmalar” faktörü yüzde 24 ve temizlik faktörü yüzde 9 oranında Gümüşhane
Belediyesi’nin kaliteli hizmet ürettiği algısını etkilemektedir. Diğer bir anlatımla, örneğin “başkan” faktörüne
dayalı imajda meydana gelebilecek bir değişim (atış ya da azalış) Gümüşhane Belediyesi’nin kaliteli hizmet
üreten bir belediye olduğu algısını aynı yönde yüzde 64 oranında artıracak ya da azaltacaktır (Tablo 2).
150
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
151
THE IMPACT OF IMAGE ON CORPORATE REPUTATION: THE CASE OF GUMUSHANE MUNICIPALITY
İMAJIN KURUMSAL İTİBARA ETKİSİ: GÜMÜŞHANE BELEDİYESİ ÖRNEĞİ
Hasan Güllüpunar (Erciyes University)
Feryat Alkan (Gümüşhane University)
İmaj boyutları Gümüşhane Belediyesi’nin insan odaklı bir çalışma ilkesine sahip olduğu algısı üzerinde
yaklaşık yüzde 53 oranında anlamlı (p=,000) ve pozitif yönlü bir açıklayıcıdır. Anlamlı (p<,050) bir etkiye
sahip olan imaj boyutlarının her biri ayrı ayrı ele alındığında; yaklaşık olarak “başkan” faktörü yüzde 62,
“imar ve planlama” faktörü yüzde 25, “alt yapı” faktörü yüzde 23, “üst yapı” faktörü yüzde 20, “sosyal ve
kültürel çalışmalar” faktörü yüzde 19 ve temizlik faktörü yüzde 11 oranında Gümüşhane Belediyesi’nin insan
odaklı bir çalışma ilkesine sahip olduğu algısı üzerinde etkilidir (Tablo 2).
İmaj boyutları “Gümüşhane Belediyesi halkla bütünleşerek hizmet üretir” algısı üzerinde anlamlı (p=,000) ve
pozitif yönlü bir açıklayıcıdır. İmaj boyutları tarafından bu algının açıklanma oranı ise yaklaşık yüzde 56’dır.
Buna göre faktörlerde meydana gelebilecek bir algı değişimi, Gümüşhane Belediyesi’nin halkla bütünleşerek
hizmet ürettiği algısını “başkan” faktöründe yüzde 67, “alt yapı” faktöründe yüzde 26, “sosyal ve kültürel
çalışmalar” faktöründe yüzde 25, “üst yapı” faktöründe yüzde 24 ve “imar ve planlama” faktöründe yüzde 18
oranında aynı yönlü olarak değiştirmektedir (Tablo 2).
Gümüşhane Belediyesi imaj boyutları “Gümüşhane Belediyesi’ne güçlü bir şekilde saygı duyuyorum.” algısı
üzerinde anlamlı (p=,000) ve pozitif yönlü bir açıklayıcıdır. Açıklama oranı yüzde 47’dir. Dolayısıyla imaj
boyutlarıyla ilgili algıda meydana gelecek bir değişim aynı yönlü olarak “Gümüşhane Belediyesi’ne güçlü bir
şekilde saygı duyuyorum” algısını değiştirmektedir. Bu bağlamda yaklaşık olarak “başkan” faktörü yüzde 58,
“sosyal ve kültürel çalışmalar” faktörü yüzde 30, “alt yapı” faktörü yüzde 19, “üst yapı” faktörü yüzde 18,
“imar ve planlama” faktörü yüzde 16, “toplu ulaşım” faktörü yüzde 13 ve “temizlik” faktörü yüzde 12
oranında “Gümüşhane Belediyesi’ne güçlü bir şekilde saygı duyuyorum.” algısını değiştirmektedir (Tablo 2).
Araştırma sonuçları “Gümüşhane Belediyesi’ni seviyorum” algısı üzerinde imaj boyutlarının anlamlı (p=,000)
bir açıklayıcı olduğunu göstermektedir. Açıklanma oranı ise yüzde 45 olarak hesaplanmıştır. Bu bağlamda
152
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
“temizlik” faktörü dışındaki diğer imaj boyutları “Gümüşhane Belediyesi’ni seviyorum” algısı üzerinde
anlamlı ve pozitif yönlü bir etkiye sahiptir. Buna göre “başkan” faktörü yüzde 60, “sosyal ve kültürel
çalışmalar” faktörü yüzde 26, “alt yapı” faktörü yüzde 25, “üst yapı” faktörü yüzde 15, “imar ve planlama”
faktörü yüzde 14 ve “toplu ulaşım” faktörü yüzde 9 oranında “Gümüşhane Belediyesi’ni seviyorum” algısını
etkilemektedir. Bu değerler imaj faktöründe meydana gelebilecek bir değişimin aynı yönlü olarak
“Gümüşhane Belediyesi’ni seviyorum” algısında oluşabilecek değişimin oranını açıklamaktadır (Tablo 2).
Araştırmaya katılanların Gümüşhane Belediyesi’ne duydukları bağlılık düzeyleri imaj boyutları tarafından
etkilenmektedir. Dolayısıyla imaj boyutları bu algı üzerinde anlamlı (p=,000), pozitif yönlü ve yaklaşık olarak
yüzde 45 oranında bir açıklayıcıdır. Diğer bir ifadeyle, araştırmaya katılanların Gümüşhane Belediyesi’ne
duydukları bağlılıkta meydana gelebilecek bir değişimin yüzde 45’i imaj boyutları tarafından açıklanmaktadır.
Dolayısıyla anlamlı bir etkiye sahip olan “başkan” faktörü yüzde 62, “üst yapı” faktörü yüzde 24, “sosyal ve
kültürel çalışmamalar” faktörü yüzde 23, “alt yapı” faktörü yüzde 21 ve “imar ve planlama” faktörü yüzde 14
oranında Gümüşhane Belediyesi’ne duyulan sevgide meydana gelebilecek bir değişimin nedeni olabilmektedir
(Tablo 2).
İmaj boyutları “Gümüşhane Belediyesi’nin söylediklerini güvenilir ve inanılır buluyorum” algısı üzerinde
pozitif yönlü, anlamlı (p=,000) ve yüzde 49 oranında bir açıklayıcıdır. Diğer bir anlatımla, bu algıda meydana
gelebilecek değişimin yüzde 49’u Gümüşhane Belediyesi’nin imajında meydana gelebilecek bir değişime
bağlıdır. Bu kapsamda anlamlı bir etki oluşturan “başkan” faktörü yüzde 60, “sosyal ve kültürel çalışmalar”
faktörü yüzde 29, “üst yapı” faktörü yüzde 21, “alt yapı” faktörü yüzde 21, “imar ve planlama” faktörü yüzde
13 ve yine “temizlik” faktörü yüzde 13 oranında Gümüşhane Belediyesi mesajlarına olan güven ve inanılırlık
düzeyini etkilemektedir.
İmaj boyutları “Gümüşhane Belediyesi’ni başkalarına anlatmaktan gurur duyarım” algısını anlamlı (p=,000)
ve pozitif yönlü olarak açıklamaktadır. Açıklama oranı ise yaklaşık olarak yüzde 35’tir. Anlamlı bir etkiye
sahip olan “başkan” faktörü yüzde 59, “alt yapı” faktörü yüzde 28, “sosyal ve kültürel çalışmalar” faktörü
yüzde 25, “üst yapı” faktörü yüzde 22 ve “toplu ulaşım” faktörü yaklaşık olarak yüzde 11 oranında
araştırmaya katılanların Gümüşhane Belediyesi’ni başkalarına anlatmaktan gurur duyma düzeyini
etkilemektedir. Diğer bir ifadeyle, imaj faktörlerinde meydana gelebilecek bir değişim bu oranlarda
“Gümüşhane Belediyesi’ni başkalarına anlatmaktan gurur duyarım.” algısını değiştirmektedir.
Araştırmada imaj boyutlarının Gümüşhane Belediyesi’nin kurumsal itibar değeri olarak araştırma ölçeğinde
yer alan “Gümüşhane Belediyesi’yle ilgili olumsuz ifadelere kuşku ile bakarım” algısı üzerinde anlamlı
(p>,050) bir etkiye sahip olmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla araştırma ölçeğinde Gümüşhane
Belediyesi’nin itibar değerlerini ifade eden 9 yargıdan 8’i üzerinde imaj boyutları anlamlı bir etki
oluştururken, 1’i üzerinde böyle bir etkiye görülememektedir.
5. Sonuç
Kuramsal açıdan farklı anlamlara sahip olan imaj ve itibar kavramları pratikte benzer anlamları ifade edecek
şekilde kullanılabilmektedir. Bu nedenle,araştırmada her iki kavramın anlamsal olarak farkı ortaya konmakta
ve bu farklılık bağlamında Gümüşhane Belediyesi örneği üzerinden bir ölçek geliştirilerek imaj değerlerinin
kurumsal itibara olan etkisi araştırılmaktadır. Literatürde somut eylemlere dayalı iletişim tasarımının imajı ve
hem bu imaj algısına hem de uzun dönemde farklı etkenlere dayalı olarak oluşan algının da itibarı
153
THE IMPACT OF IMAGE ON CORPORATE REPUTATION: THE CASE OF GUMUSHANE MUNICIPALITY
İMAJIN KURUMSAL İTİBARA ETKİSİ: GÜMÜŞHANE BELEDİYESİ ÖRNEĞİ
Hasan Güllüpunar (Erciyes University)
Feryat Alkan (Gümüşhane University)
oluşturduğu ifade edilmektedir. Bu bağlamda, Gümüşhane Belediyesi’nin somut eylemleri olarak ifade
edilebilecek sekiz alt başlıkta 63 maddeden oluşan bir ölçek Gümüşhane Belediyesi’nin imaj boyutlarının
tanımlanması amacıyla hazırlanmıştır. Bu alt başlıklar “belediye başkanı” “sosyal ve kültürel çalışmalar”, “alt
yapı çalışmaları”, “üst yapı çalışmaları” “imar ve planlama”, “toplu ulaşım”, “personel davranışları” ve
“temizlik hizmetleri” olarak sınıflandırılmıştır. Uzun dönemde vatandaş üzerinde bırakılan genel izlenimlerin
tanımlandığı 9 madde ise Gümüşhane Belediyesi’nin kurumsal itibar değerleri olarak araştırma ölçeğinde yer
almıştır.
Çalışmada imaj boyutlarının tespiti amacıyla faktör analizi uygulanmış ve bu analize alınan 63 maddenin
49’unun 7 grupta Gümüşhane Belediyesi’nin imaj boyutları olarak tanımlanabileceği görülmüştür.
Tanımlanan bu faktörler “başkan”, “sosyal ve kültürel çalışmalar”, “üst yapı”, “alt yapı”, “imar ve planlama”,
“toplu ulaşım” ve “temizlik”tir. Araştırma ölçeğindekibelediye personeli davranışlarıyla ilgili maddeler, faktör
analizinde ayrı bir grup olarak faktör oluşturmamıştır.
Araştırmada ortaya konan imaj boyutlarının Gümüşhane Belediyesi kurumsal itibar değerleri üzerinde genel
olarak yüzde 45 ile yüzde 60 arasında değişen oranlarda anlamlı bir açıklayıcı olduğu görülmüştür. Diğer bir
ifadeyle, imaj boyutlarında meydana gelebilecek bir algı değişimi Gümüşhane Belediyesi’nin kurumsal itibar
değerlerini yüzde 45 ile yüzde 60 arasında değişen oranlarda değiştirmektedir. Bu bağlamda, “Gümüşhane
Belediyesi kaliteli hizmet üreten bir belediyedir”, “Gümüşhane Belediyesi insan odaklı bir çalışma prensibine
sahiptir.”, “Gümüşhane Belediyesi halkla bütünleşerek hizmet üretir,”, “Gümüşhane Belediyesi’ne güçlü bir
şekilde saygı duyuyorum.”, “Gümüşhane Belediyesi’ni seviyorum.”, “Kendimi Gümüşhane Belediyesi’ne bağlı
hissediyorum.”, “Gümüşhane Belediyesi’nin söylediklerini güvenilir ve inanılır buluyorum.” ve “Gümüşhane
Belediyesi’ni başkalarına anlatmaktan gurur duyarım.” algıları imaj boyutlarından etkilenmektedir. Buna
karşın, imaj boyutları, “Gümüşhane Belediyesi’yle ilgili olumsuz ifadelere kuşku ile bakarım” algısı üzerinde
anlamlı bir etkiye sahip değildir. İmaj boyutlarının her biri açısından bakıldığında ise en yüksek etkiyi
“başkan” faktörü oluşturmaktadır. Diğer imaj boyutlarıyla kıyaslandığında, “başkan” faktörü oldukça yüksek
bir etki düzeyine sahiptir. Bu durum imaj boyutlarının olumlu ya da olumsuz bir şekilde algılanışında olduğu
gibi, siyasi etkenlerin itibar değerlerinin algılanışı açısından da önemli olduğunu göstermektedir.
Bu çalışmada belediye imaj değerleri, belediyenin yasalarda belirtilmiş genel görevleri açısından
gerçekleştirdiği somut eylemler üzerinden tanımlanmış ve bunların belediyenin kurumsal itibarına etkisi
incelenmiştir. Gelecekte yapılacak başka çalışmalarda sosyal sorumluluk faaliyetleri, fiziki hizmetler, proje
154
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
bazlı çalışmalar gibi belediyenin daha özel ve sınırları daha daraltılmış çalışma alanlarının belediye imaj
boyutlarını hangi alt başlıklarda oluşturabileceği ve buna bağlı olarak itibar değerlerinin etkilenip
etkilenmediği üzerinde incelemeler yapılabilir.
Kaynakça
Akdağ, M. (2010). Örgütsel Açıdan İnsan Kaynakları ve Halkla İlişkiler. Konya: LİTERATÜRK Yayını.
Griffin, A. (2014). Crisis, IssuesandReputation Management. Great Britain and USA: KoganPage.
Kalaycı, Ş. (2006). Faktör Analizi. Ş. Kalaycı (ed.). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri içinde
(ss.321-331). Ankara: Asil Yayınları.
155
THE IMPACT OF IMAGE ON CORPORATE REPUTATION: THE CASE OF GUMUSHANE MUNICIPALITY
İMAJIN KURUMSAL İTİBARA ETKİSİ: GÜMÜŞHANE BELEDİYESİ ÖRNEĞİ
Hasan Güllüpunar (Erciyes University)
Feryat Alkan (Gümüşhane University)
Kayış, A. (2006). Güvenilirlik Analizi. Ş. Kalaycı (ed.). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri
(ss.403 – 419).Ankara: Asil Yayınları.
156
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
12
MEASURING INTERCULTURAL SENSITIVITY:
THE CONCEPT OF USING CROSS-CULTURAL MOVIES
FOR ENHANCING INTERCULTURAL AWARENESS
Abstract
Interpersonal communication taking place in a multicultural context is being explored, in particular, within a framework of
intercultural communication. Individuals are more intimately and more intensely involved in social environmentswhen the
socio-cultural and economic processes of today’s global world are examined. Additionally, more sophisticated communication
patterns are used in this environment. An important concept of intercultural communication is ‘intercultural sensitivity’,
therefore it should be a focus of multicultural studies. Moreover, intercultural sensitivity has become even more significant, as itis
considered essential in the daily pursuit of quality of life in education and businesspractices. This study aimed to examine the
effects of cinema with multicultural contenton the development of intercultural awareness in university students. For purposes of
this study, two study groups were created; an experimentalgroup who viewedmulticultural movies during language preparatory
classes and a control group who didnot. Quantitative data were collected using the ‘Intercultural Sensitivity Scale’ developed by
Chen and Starosta (2000) and the ‘Ethnocentrism Scale’ developed by Neuliep and McCroskey (1997). The qualitative data
were collected through focus group interviews. Pre- and post-tests were administered to the participants during the study period
and the correlations between these test values were compared.
1.Giriş
G
ünümüzde teknolojinin hızlı gelişimi, medya araçlarının dünyayı ağlar toplumundan oluşan küresel
ölçekte bir köye dönüştürmesi, artan nüfus ve buna bağlı ulusötesi hareketlilikler, yeni pazar
arayışlarının ticaretteki rekabeti yerelden küresele taşıması gibi gelişmeler yüzyılımızın hızla evrilen ve
insan yaşamını fazlasıyla etkilemiş olan belli başlı değişim ve dönüşümlerine işaret etmektedir. Genel anlamda
küreselleşme kavramıyla ilişkilendirilen bu gelişmelerin başını teknoloji ile ilgili olanlar çekmektedir. Bernard
Miège’in (2004) de vurguladığı gibi ‘sadece toplumun bilgisayarlaştırılması üzerinde değil aynı zamanda
bilgiye dayalı post-endüstriyel toplumun oluşmasında da rol oynayan bu tarz dönüşümlerin başlangıç noktası
1970’li yıllara rastlamaktadır. Devamındaki yirmi yıl içerisinde de görsel-işitsel iletişim araçlarının, bilgi-işlem
teknolojilerinin o yıllarda henüz bilinmeyen mikrobilgisayarların, iletişim tekniklerinin ve laboratuvarların
157
MEASURING INTERCULTURAL SENSITIVITY: THE CONCEPT OF USING CROSS-CULTURAL MOVIES FOR ENHANCING
INTERCULTURAL AWARENESS / KÜLTÜRLERARASI DUYARLILIĞI ÖLÇMEK: KÜLTÜRLERARASI FARKINDALIĞIN
GELİŞTİRİLMESİNDE ÇOKKÜLTÜRLÜ FİLMLERDEN YARARLANMA
Kadir Yoğurtçu (Kırgyz-Turkish Manas University)
gelişmesi gibi teknolojik dönüşümler bu sürece damgasını vuran etkenlerin başında yer almıştır’
(Miège,2004:47). Elbette bu dönemde farklı kültürlere ait bireylerin birbirleriyle olan etkileşimleriyle
yaratılmış olan kültürlerarasılık olguları ve uluslararası ilişkiler de eş zamanlı olarak gelişim göstermiş ticari,
askeri, siyasi alanlar başta olmak üzere daha birçok farklı alanda karşılaşmaları kaçınılmaz hale getirmiştir.
Yine aynı döneme rastlayan yıllarda liberal ekonominin öngördüğü birey merkezci ve demokratik tutumların
farklı kimlikleri (ulusal, etnik, dinsel, bölgesel vb.) harekete geçirici bir potansiyel sunması çok etnisiteli
ülkeleri ilgilendiren çokkültürlülük söylemlerinin güçlenmesine sebep olmuştur. Bu söylemlerle birlikte sosyal
yaşamda haklar ve özgürlükler adına tanınma ve farklılık politikalarının eyleme geçirilmesi gerektiği meselesi
gelişmekte olan kültürlerarasılık olgusunu farklı bir boyuta taşımıştır. İlk kez 1941’de “eski milliyetçiliklerin
bir anlam ifade etmediği, önyargısız ve bağımsız bireylerden oluşan kozmopolit bir toplum” anlamında
kullanılan “çok kültürlülük” kavramı 1970’li yılların başlarında Avustralya ve Kanada örneğinden yola
çıkılarak tanımlanan kültürel çeşitliliği gözeten devlet politikalarını ifade etmek üzere kullanılır olmuştur.
Özelinde yerli halkların ve göçmenlerin kültürel farklılıklarını tanımaya yönelik olan bu çokkültürlülük
politikaları on yıl kadar sonra ABD, İngiltere, Yeni Zelanda, Avrupa ve Latin Amerika gibi çokkültürlü
ülkeleri de kapsayan genel bir uygulama haline gelmiştir (Özgün,2013:28). Esasen bir konjonktür içerisinde
değerlendirilebilecek olan tüm bu gelişmelerin kilit noktasında kültürlerarası iletişim olgusu yer almaktadır.
Nitekim alandaki araştırmacıların disiplinlerarası özellik gösteren kültürlerarası iletişimle ilgili kuramsal
çalışmalarına bakıldığında kültürlerarası iletişimin, çağın kültürel ve iletişimsel gelişmelerini anlamaktaki
işlevini ve önemini vurgulamaya çabaladıkları görülmektedir. Kültürlerarası iletişimin günümüz toplumları
için neyi ifade ettiği, ne gibi özellikler içerdiği konularına dair yürütülen bu akademik çalışmalar hemen
hemen benzer zaman dilimlerinde gelişme göstermiş yine benzer kavramlaştırmalar üzerinden ilerlemiştir.
Kartarı, (2001:8), Chen ve Starosta, (1996:4), Hart, (1996:7) gelişmekte olan bu kültürlerarasılığı ve
dolayısıyla kültürlerarası iletişimin doğasını anlama çabasını açıklarken iletişim teknolojilerindeki gelişme,
ekonomik küreselleşme, çokkültürlülük ve/veya kültürel çeşitliliğin artması, nüfus artışı olarak ifade
edilebilecek dört dinamiğe dikkati çekmektedirler (Akt: Sarı,2004:1). Diğer yandan konuyla ilgili
araştırmacıların, ilk bakışta kültüriçi iletişimlerde yaşanan yanlış anlamalardan pek farklı değilmiş gibi
görünen ancak gerçekte ondan daha da karmaşık bir hal alma potansiyeli olan bu iletişim türünün detaylı bir
şekilde araştırılması gerektiğinden hareket ettiklerini de belirtmekte yarar vardır. Bu anlamda konunun
açıklığa kavuşturulması adına ilgili kavramların kuramsal altyapısının irdelenmesi yerinde olacaktır.
ile ilgili ön görüler ileri süren kültürlerarası iletişim disiplini devreye girer. Roth’a göre (1996:20)
kültürlerarası iletişim, ‘farklı kültürlere mensup insanlar arasında etkileşim ve anlam aktarımları, yabancının
algılanması, açıklanması ve kültürel farklılıkların gözetilmesi gibi konuları inceleyen disiplinlerarası bir bilim
dalı’ olarak tanımlanır ve bu bilim dalı iletişim çatışması içeren sorun alanlarını incelemek için
oluşturulmuştur (Roth,1996:20; Akt: Kartarı, 2006:23). Ancak Devito’nun da yukarıdaki tanımlamayla
dikkati çektiği gibi bu konudaki sınırlılıklar ve engellerden kaynaklanan etkililik sorunsalı her zaman göz
önünde bulundurulması gereken bir olgudur. Gudykunst ve Kim’e göre (1984: 224), kültür bireyler için
ortak bilişsel, duyuşsal ve davranışsal zeminler oluşturur. Bu durum aynı kültüre ait bireylerde gerçeklik
anlayışlarının da benzer olduğu algısını yaratır. Bu algı kültüre bağlı değer yargılarıyla birlikte işleyerek
çevrede bulunanlar hakkında ortak çıkarımlarda bulunulmasını kolaylaştırır. Bu aşamada gerçek, doğru, güzel
ve iyi olanlar konusunda da ortak bir uzlaşmaya varılmış olur (Gudykunst&Kim, 1984: 224;
Akt:Üstün,2011:16). Bu uzlaşma olgusunun her kültür için geçerli olduğu varsayılacak olursa olası iletişim
çatışmalarının yapısal nedenlerinin fark edilmesi mümkün olacaktır. Bu çerçevede durum değerlendirilecek
olursa kültüre içkin kişilerarası iletişim sürecini engelleyebilecek belirgin çatışmaların yaşanabileceği ve etkili
bir iletişim sürecine girilemeyeceği ön görülebilir. Benzer şekilde Bennett (1993: 29) de dünya görüşü
açısından farklılaşma olgusundan hareketle ‘kültürlerin, gerçekliğin anlaşılmasının, çevremizdeki
dünyanın fark edilmesinin yollarını sunduğu gerçeğine’ dikkati çekmektedir. Bu nedenle bireylerin
kültürleriyle birlikte getirdikleri olumsuz yapısal özelliklerini aşabilmelerini sağlayacak birtakım özel
donanımları ve becerileri öne çıkaran yeterlilikleri tanımlama arayışına gidilmesi de yerinde bir yaklaşım
olacaktır. Bu anlamda ilgili alan çalışmalarında kültürlerarası iletişim kavramı açıklanırken kültürlerarası
iletişim yeterliliklerine (Intercultural Communication Competence-ICC) vurgu yapılmaktadır. Bu bağlamda
kültürlerarası iletişim yeterliliği, ‘en az iki kültürün bir araya geldiği bir ortamda, yabancı kültürü tanımayı,
önyargılardan uzaklaşarak farklılıkları hoşgörüyle kabullenmeyi, kendi kültürüne farklı bir açıdan bakabilmeyi
ve kendi kültürünü yabancı bir kültüre açıklayabilmeyi ön gören çok yönlü bir kavram’ olarak
tanımlanmalıdır (Özgür,2013:73). Chen ve Starosta’ya göre (1996:358-359) ‘kişinin kültürel olarak farklı bir
ortamda, etkili ve uygun bir biçimde iletişimsel davranışlar sergileyerek amaçlarını gerçekleştirme yeteneği
göstermeleri kültürlerarası iletişim yeterliliği’ olarak tanımlanmaktadır. Bununla birlikte kültürlerarası iletişim
yeterliliğinin bilişsel boyutta açıklanan kültürlerarası farkındalık (Intercultural Awareness), duyuşsal boyutta
açıklanan kültürlerarası duyarlılık (Intercultural Sensitivity) ve davranışsal boyutta açıklanan ‘kültürlerarası
beceriklilik’ (Intercultural Adroitness) olmak üzere üç bileşeni bulunmaktadır ki bu bileşenler ‘gündelik
yaşamda gerçekleşen kültürlerarası karşılaşmalarda birbiriyle bağlantılı olarak çalışır. Her karşılaşmada
duygular, biliş ve davranışlar etkin iletişim sağlamak amacıyla birbirini destekler ve tamamlar’
(Kartarı,2013:169). Özellikle kültürlerarası farkındalığı ve duyarlılığı gelişen bireylerin son aşamada bu
özelliklerini gerekli ortamlarda uygulamaya geçirebilmesi ve etkili bir şekilde kullanabilmesi beklenir. Buraya
kadar ilgili alanda ortak bir uzlaşma şeklinde kültürlerarası iletişim yeterliliği bileşenlerinin tanımlandığı
görülmektedir. Buna ek olarak bazı araştırmacılar da söz konusu bileşenlerin hiyerarşik olarak sıralanması
konusuna dikkat çekmektedir. Chen (1997), duyarlılığın etkileşim durumunun bilişsel, duyuşsal ve
davranışsal yönleriyle ilgili olduğunu ifade etmekle birlikte, ‘iletişimde etkililiğin duyuşsal alandan başladığını’
öne sürmektedir. Bu yaklaşıma göre, ‘kültürlerarası duyarlılık kavramı bireyin duygularını temel alan
psikolojik özelliklere işaret eder. Bilişsel düzeye karşılık gelen kültürlerarası farkındalık bileşeni de duyuşsal
düzeye karşılık gelen kültürlerarası duyarlılığa’ altyapı oluşturur. Duyarlılık ve farkındalık bileşenlerini
tamamlayan ‘kültürlerarası beceriklilik bileşeni de davranışsal boyuta karşılık gelir’ ve ‘bireyi kültürlerarası
yeterliliğe ulaştırır’ (Chen,1997; Akt.Bekiroğlu ve Balcı,2010:433-434). Kartarı ise kültürlerarası iletişim
olgusunun bireyin yeteneği ile ilişkilendirildiği bu yaklaşımın mevcut durumu tam olarak açıklamadığına,
yeteneğin yanında eğitime ve bilgiye de önem vermek gerektiğini vurgular. Bununla birlikte kültürlerarası
159
MEASURING INTERCULTURAL SENSITIVITY: THE CONCEPT OF USING CROSS-CULTURAL MOVIES FOR ENHANCING
INTERCULTURAL AWARENESS / KÜLTÜRLERARASI DUYARLILIĞI ÖLÇMEK: KÜLTÜRLERARASI FARKINDALIĞIN
GELİŞTİRİLMESİNDE ÇOKKÜLTÜRLÜ FİLMLERDEN YARARLANMA
Kadir Yoğurtçu (Kırgyz-Turkish Manas University)
iletişim yeterliliğini edinme süreçleri ‘birbirini izlemekte, önceki süreç tamamlanmadan diğerine
geçilememektedir’. Bu nedenle ‘önyargılardan, etnikmerkezci kişilikten uzak olunan ilk aşamada kültürlerarası
duyarlılığın (duyuşsal bakımdan hazır olma boyutu), ikinci aşamada kültürlerarası farkındalığın (bilişsel
donanıma sahip olma boyutu), üçüncü aşamada ise kültürlerarası becerikliliğin (davranışta bulunma boyutu)
geliştiğini’ söylemek yerinde olacaktır (Kartarı,2013: 168-169). Sonuç olarak bu tartışmalardan bireyin
farkındalığının ve davranışlarının kilit noktasında psikolojik hazırbulunuşluk düzeyinin önemli olduğu
anlaşılmaktadır. Üstelik bu düzeye atfedilen kazanımlar kalıp düşünce, önyargılar ve etnikmerkezcilik gibi
temel engelleyici unsurlardan uzaklaşmış olmayı gerektirdiğinden özelinde kültürlerarası farkındalığın
genelinde ise iletişim yeterliliğinin istendik yönde işlevsel olabilmesi için kültürlerarası duyarlılık kazanma
sürecinin tamamlanmış olmasının önem arz ettiği görülmektedir. Bu anlamda kültürlerarası duyarlılık
kazanım sürecinin altyapısındaki olguların gözden geçirilmesi konunun derinleştirilmesi adına yerinde bir
yaklaşım olacaktır.
160
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
‘kültürlerarası iletişim yeterliğinin duygusal yönü, bireyin kendini değerlendirmesi temeline dayanır. Bu
değerlendirme bireyin öz saygısını, açık fikirliliğini, önyargısız davranışlarını ve sosyal rahatlığını kapsar’ ve bu
özellikler ‘bireyin içinde bulunduğu yeni ortamda kendini psikolojik olarak rahat hissetmesini ve kendinden
memnun olmasını sağlayarak kültürlerarası uyum sürecini hızlandırır’. Bununla birlikte yazar, kültürlerarası
iletişimi olumsuz olarak etkileyen unsurlardan bahsederken ‘ötekileştirme’ olgusuna dikkati çekmekte ve
bireylerin sahip oldukları ‘kalıp düşünceler ve önyargılardan, etnikmerkezci tutumlardan, belirsizlik ve yüksek
kaygı düzeylerinden’ (Kartarı,2013:34-38) etkilenerek iletişim çatışmaları yaşayabileceklerini de
vurgulamaktadır. Yukarıda da değinildiği üzere literatürde adı geçen bazı araştırmacılarca yapılan
kavramlaştırmaların ortak bir uzlaşı içerisinde ilerlediği ve genel anlamda referans olarak bireyin kişilik
özelliklerinin ve benlik durumlarının ele alındığı görülmektedir. Kültürlerarası iletişim bağlamında, üniversite
öğrencilerinin kültürlerarası farkındalıklarına ve duyarlılıklarına odaklanılan bu araştırmada da Chen ve
Starosta’nın kültürlerarası iletişim yeterliliği modelini oluştururken tanımladıkları bilişsel, duyuşsal ve
davranışsal boyutlar temel alınmıştır. Öğrencilerin duyarlılıklarının ölçülmesinde de ilgili yazarların
geliştirdikleri psikometrik özellik gösteren kültürlerarası duyarlılık ölçeği kullanılmıştır. Bu nedenle
araştırmanın kuramsal tartışmaları temellendirilirken ve hipotezleri test edilirken ölçek için belirlenen
kavramlaştırmalara yer verilmiştir. Bu çerçevede kültürlerarası iletişim duyarlılığının alt kavramları ölçeğin
dayandığı kavramlarla ilişkili olmuştur. Buna göre kültürlerarası iletişim duyarlılığının bileşenleri “öz saygı”
(self-esteem), “özdenetim” (self-monitoring), “açık fikirlilik” (open-mindedness), “empati” (empathy), “etkileşimli
ilişki” (interaction involvement) ve “önyargılı olmama” (non-judgment) (Chen & Starosta, 2000:4) şeklinde
sınıflandırılmıştır. Kültürlerarası bağlamda etkileşime giren bireylerin başarılı olabilmeleri için, tamamı
olumlu içeriğe sahip olan psikolojik temelli bu özelliklere yüksek düzeyde sahip olması beklenmektedir.
Buradan hareketle yukarıda anılan kişilik özellikleri bakımından yüksek düzeyde bir formasyona sahip olan
bireylerin yine yüksek düzeyde bir duyarlılık göstermiş olacağı düşünülmektedir. Dolayısıyla prensip olarak
duyarlılık düzeyi arttıkça engel yaratan olguların da azalacağı böylelikle etkili bir iletişim sağlanacağı
varsayılmaktadır.
4. Yöntem
Araştırmanın niceliksel boyutunda genel anlamda deneysel yöntem (experimental design) kullanılmıştır.
Deneysel yöntem ağırlıklı olarak sınırlı ve iyi tanımlanmış kavramlarla ve küçük grup etkileşimiyle ilgili bir
yöntemdir. Araştırmada bu yöntem ışığında öntest-sontest kontrol gruplu desen (ÖSKD) yaklaşımı model
alınarak yürütülmüştür. Araştırmada elde edilen veriler aynı zamanda niteliksel boyutta da değerlendirmeye
alınmış ve katılımcılarla odak grup görüşmesi yapılmıştır. Odak grup görüşmesi yöntemiyle verilerin
analizinde iç ve dış geçerliği tehdit eden faktörlerin olası etkilerinin en aza indirilmesi amaçlanmıştır.
161
MEASURING INTERCULTURAL SENSITIVITY: THE CONCEPT OF USING CROSS-CULTURAL MOVIES FOR ENHANCING
INTERCULTURAL AWARENESS / KÜLTÜRLERARASI DUYARLILIĞI ÖLÇMEK: KÜLTÜRLERARASI FARKINDALIĞIN
GELİŞTİRİLMESİNDE ÇOKKÜLTÜRLÜ FİLMLERDEN YARARLANMA
Kadir Yoğurtçu (Kırgyz-Turkish Manas University)
162
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
5. Bulgular
Narın bölgesinden 9 kişi (%12.5), Oş bölgesinden 7 kişi (%9.7) ve Batken bölgesinden gelen 6 kişi (%8.3)
olduğu görülmektedir. Bu dağılımdan katılımcıların uzun süreli yerleşim birimlerinin bulunduğu coğrafya
itibariyle ağırlıklı olarak sosyo-ekonomik bakımdan az gelişmiş bölgelerden geldikleri anlaşılmaktadır.
33 kişi (%91.7), ‘hayır’ 2 kişi (%5.6) ve ‘kararsızım’ 1 kişi (%2.8) şeklinde olmuştur. Bu verilerden
katılımcıların araştırma öncesine göre farklı kültürlere dair sahip olabilecekleri kalıp düşünce ve önyargıların
farkında oldukları ve bu konuda görece daha çok bilinçlendikleri anlaşılmaktadır. Bu bulgu katılımcıların
kültürel davranış kalıpları arasındaki farklılıkları anlamaları adına olumlu bir gelişmeye işaret etmektedir.
Her iki grubun tablo 1’deki öntest sonuçlarına bakıldığında kültürlerarası duyarlılık düzeylerinin araştırmanın
başlangıcında orta seviyede olduğu görülmektedir (GD =76.86; GK=85.36). Gruplarda deney öncesinde
kültürlerarası duyarlılık düzeyinin bu seviyelerde çıkması araştırmaya katılanların ağırlıklı olarak çokkültürlü
yerleşim birimlerinden gelmiş olmalarına bağlanabilir. Bununla birlikte bu çokkültürlülük faktörüne rağmen
ortalamanın çok yüksek çıkmaması da dikkat çekicidir. Zira bu bulgular grup üyelerinin belirli düzeyde
kültürlerarası iletişimi engelleyici etkenlere de sahip olduklarını göstermektedir. Diğer yandan söz konusu
yerleşim bölgelerindeki eğitim ve sosyalleşme şartları da düşünüldüğünde katılımcıların kültürel duyarlılık
düzeylerinin görece orta düzeyde çıkması sağduyuya uygun görünmektedir. Yine tablodaki verilere göre deney
grubu öğrencilerinin araştırmanın başlangıcında görece düşük olan duyarlılık düzeyi ortalaması araştırmanın
sonunda yükselmiştir (=99.97). Buna karşılık kontrol grubundan elde edilen duyarlılık puanı ortalaması,
araştırma sonunda çok fazla değişikliğe uğramamış, orta seviyede kalmıştır (=88.78). Tablo 1’deki değerlere
genel olarak bakıldığında tüm öğrencilerin öntest aşamasındaki duyarlılıklarının =81.11 düzeyindeyken
sontest aşamasında =94.37’ye yükseldiği, bununla birlikte sontest aşamasında deney grubunun kontrol
grubuna göre daha yüksek bir puan ortalaması farkına ulaştığı (=23.11>=3.41) görülmektedir. Bu
sonuçlara göre araştırma boyunca izletilen çokkültürlü filmlerin öğrencilerde farklı kültürlere karşı ilgiyi
arttırdığı, kültürlerarasılık durumlarında etkileşime geçme anlamında öncekine göre daha olumlu bir
motivasyon sağladığı söylenebilir.
165
MEASURING INTERCULTURAL SENSITIVITY: THE CONCEPT OF USING CROSS-CULTURAL MOVIES FOR ENHANCING
INTERCULTURAL AWARENESS / KÜLTÜRLERARASI DUYARLILIĞI ÖLÇMEK: KÜLTÜRLERARASI FARKINDALIĞIN
GELİŞTİRİLMESİNDE ÇOKKÜLTÜRLÜ FİLMLERDEN YARARLANMA
Kadir Yoğurtçu (Kırgyz-Turkish Manas University)
Yine tablodaki verilere göre deney grubu öğrencilerinin araştırmanın başlangıcında orta seviyede olan
duyarlılık düzeyi ortalaması araştırmanın sonunda düşük çıkmıştır (GD=41). Buna karşılık kontrol
grubundan elde edilen duyarlılık puanı ortalaması, araştırma sonunda çok fazla değişikliğe uğramamış, orta
seviyede kalmıştır (GK =51.14). Tablo 2’deki değerlere genel olarak bakıldığında tüm öğrencilerin öntest
aşamasındaki duyarlılıklarının =105,89 düzeyindeyken sontest aşamasında =90.14’e düştüğü, bununla
birlikte sontest aşamasında deney grubunun kontrol grubuna göre daha düşük seviyede bir puan ortalaması
farkına ulaştığı (=-13.17<=-2.58) görülmektedir. Bu sonuçlara göre araştırma boyunca izletilen
çokkültürlü filmlerin öğrenciler üzerinde farklı bir kültürden biriyle etkileşime geçme motivasyonu
konusunda olumlu bir etki bıraktığı dolayısıyla araştırma öncesine göre farklı kültürlere olan ilgiyi ve empatiyi
arttırdığı öngörülebilir. Nitekim bu veriyi ilişkisel olarak doğrulayan başka bir bulgu da etnikmerkezcilik
düzeyi ile kültürlerarası duyarlılık düzeyi arasındaki korelasyon değerleridir. Her iki değişkeni ifade eden
puanların Pearson korelasyon katsayılarına bakıldığında %1 önem seviyesinde, beklentilere uygun olarak
negatif yönlü ve orta değerde (r= -418) anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür.
Araştırmada katılımcıların kültürlerarası duyarlılık seviyesini test eden temel hipotezin yanısıra
etnikmerkezcilik durumlarını da belirlemeye yönelik bir alt hipotez oluşturulmuştur. Bu aşamada
kültürlerarası duyarlılık seviyesini etkileyen önemli bir bağımsız değişken olarak etnikmerkezcilik düzeyine de
odaklanılmış, etnikmerkezcilik düzeyi ile kültürlerarası duyarlılık arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
olup olmadığı irdelenmiştir. Buna göre hipotezler şöyle oluşturulmuştur:
166
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
İlişkisiz gruplar için t-testi (Independent-Samples t-Test) iki farklı örneklem grubunun ortalamalarının
karşılaştırıldığı parametrik hipotez testlerindendir (Kalaycı,2010:74). Bu test aynı zamanda iki faktörlü (2x2)
bir karışık desen ya da split-plot desen olarak da tanımlanabilen öntest sontest kontrol gruplu desenlerde
deneysel işlemin etkisini test etmek amacıyla da kullanılmaktadır. Bu analizi yapmak için öncelikle deneklerin
sontest puanlarından öntest puanları çıkartılır ve fark (kazanç) puanları bulunur. Daha sonra deney ve kontrol
gruplarının fark puanlarına ilişkin ortalama puanları arasındaki fark, ilişkisiz t-testi ile test edilir
(Büyüköztürk,2001:29-32). Çalışmada da tablo 1’de yer alan veriler kullanılarak araştırmanın deneysel işlemi
olan ‘çokkültürlü filmlerin izletilmesinin kültürlerarası iletişim farkındalığına ilişkin tutumlarını geliştirmede
anlamlı bir etkiye sahip olup olmadığı’ ilişkisiz gruplar için t-testi ile test edilmiştir. Oluşturulan hipotez
testlerinin sonuçlarının istatistiksel olarak anlamlı olup olmadıklarının belirlenmesi için de tek faktörlü
varyans analizi (One-Way ANOVA) kullanılmış, her iki ölçekten (ISI ve GENE) elde edilen grup ortalamaları
arasında önemli bir fark olduğu gözlenmiştir. Analizden elde edilen sonuca göre %95 güven aralığında, F
değerleri (FISS=72.961; FGENE=13.731) anlamlılık düzeyindeki tablo değerinden büyük çıkmıştır. Bununla
birlikte anlamlılık tablosundaki sonuçlarda ‘p’ değerleri de 0.05’ten küçük çıkmıştır. Bu bulgulara göre,
grupların ortalamaları arasında anlamlıbir fark olduğu yorumu yapılır (Kalaycı,2010:138). Burada da analiz
sonuçlarına bakılmış, her bir test için gruplar arasında anlamlı farklar olduğu yorumu yapılmış, sıfır hipotez
reddedilerek alternatif hipotez kabul edilmiştir. İlişkisiz gruplar için t-testi sonuçları tablo 3 ve tablo 4’te
verilmiştir (Tablo 3, tablo 4).
Tablo 3. Kültürlerarası İletişim Farkındalığına Dair Fark Puanları İçin t-Testi Sonucu
Grup N S Sd t p
Deney 36 23.11 5.64562 70 8.542 0.000
Kontrol 36 3.41 12.62961
Tablo 3’te görüldüğü gibi, deney ve kontrol grubunun fark puanları ortalamaları arasında anlamlı bir fark
vardır [t (70) =8.542, p<0.05]. Kültürlerarası iletişim farkındalığını arttırmaya yönelik çokkültürlü filmler
izleyen öğrencilerin tutumlarının (=23.11), izlemeyen öğrencilerin tutumlarından (=3.41) daha olumlu
olduğu anlaşılmaktadır. Buradan hareketle öğrencilerin tutumlarında gözlenen değişimlerin manipüle edilen
deneysel işlemle (çokkültürlü filmleri izletme) ilişkilendirilebileceği yorumu yapılabilir.
167
MEASURING INTERCULTURAL SENSITIVITY: THE CONCEPT OF USING CROSS-CULTURAL MOVIES FOR ENHANCING
INTERCULTURAL AWARENESS / KÜLTÜRLERARASI DUYARLILIĞI ÖLÇMEK: KÜLTÜRLERARASI FARKINDALIĞIN
GELİŞTİRİLMESİNDE ÇOKKÜLTÜRLÜ FİLMLERDEN YARARLANMA
Kadir Yoğurtçu (Kırgyz-Turkish Manas University)
Grup N S Sd t p
Deney 36 -13.17 14.987 70 -3.706 0.000
Kontrol 36 -2.58 8.310
Tablo 4’te görüldüğü gibi, deney ve kontrol grubunun etnikmerkezcilik düzeyine dair fark puanları
ortalamaları arasında anlamlı bir fark vardır [t (70) =-3,706, p<0,05]. Kültürlerarası iletişim farkındalığını
arttırmaya yönelik çokkültürlü filmleri izleyen öğrencilerin etnikmerkezcilik tutumlarının (=-13,17),
izlemeyen öğrencilerin tutumlarından (=-2,58) olumlu yönde farklılaştığı, kontrol grubunun ortalamasına
kıyasla daha düşük seviyede olduğu anlaşılmaktadır. Buradan hareketle öğrencilerin etnikmerkezcilik
tutumlarında gözlenen değişimlerin manipüle edilen deneysel işlemle (çokkültürlü filmleri izletme)
ilişkilendirilebileceği söylenebilir. Etnikmerkezciliğin düşük seviyede olması, kültürlerarası iletişimde olası
yanlış anlamaların ve çatışmaların azalacağına buna karşılık iletişimin etkililiğinin artacağına işaret etmektedir.
Bu nedenle deney grubu öğrencilerinin bir başka kültürle karşılaşmaları halinde etnik farklılıklardan
kaynaklanan çatışmaları kontrol grubundakilere kıyasla daha az yaşayacakları ve dolayısıyla daha etkili bir
iletişim kuracakları düşünülebilir.
6. Sonuç ve Tartışma
Bu çalışmada çokkültürlü bir ortamda öğrenim gören yine çokkültürlü bir sosyal yaşamdan gelen üniversite
öğrencilerinin kültürlerarası iletişim becerilerinin duyarlılık, farkındalık ve beceriklilik boyutları da göz
önünde bulundurularak çokkültürlü içeriğe sahip filmler yardımıyla geliştirilip geliştirilemeyeceği konusu
deneysel yöntemler yardımıyla araştırılmıştır. Araştırmanın verileri çok değişkenli istatistik teknikleri
kullanılarak analiz edilmiştir. Bu verilerden elde edilen bulgulara göre katılımcıların kültürlerarası iletişim
duyarlılık düzeyleri genel olarak orta seviyede çıkmıştır. Bununla birlikte etnikmerkezcilik düzeyleri de orta
seviyededir. Katılımcılar ağırlıklı olarak eski Sovyetler Birliği ülkelerinden olan Kırgızistan’ın başkenti
Bişkek’te öğrenim görmektedirler. Ülkede, yaşam alanları açısından önem arz eden toplam yedi coğrafi bölge
bulunmaktadır. Etnisite çeşitliliğinin ve kültürlerarasılığın daha yoğun olarak görüldüğü bölgeler kuzeyde ve
kuzey doğuda yer alan Çüy ve Issık-Göl bölgeleridir. Katılımcılar da Bişkek’e ağırlıklı olarak sosyo-kültürel
bağlamda çokkültürlü etkileşimlere görece daha uygun olan coğrafi bölgelerden gelmektedirler. Birden çok
kültürün bir arada bulunmasını olumlu karşılamayı öngören bir farkındalığa işaret eden bu özellikler,
katılımcıların doğal ortamdaki şartlarda kültürlerarası yaşantılar edinmelerine imkân sağlamıştır. Bununla
birlikte söz konusu özellikler kültürlerarası iletişim aktörleri açısından farklı olana ne ölçüde bir toleransın
gösterileceği ne düzeyde bir empati kurulacağı ve önyargısız davranılıp davranılmayacağı konusunda da
belirleyici olabilmektedir. Bu sayede çokkültürlü etkileşimlerde başka kültürlere karşı belirsizlik ve kaygı
duygusunu yaşama ve araya mesafe koyma eğilimlerinin de daha az görülmesi mümkün olabilmektedir.
Özelinde turistik bölgelerden gelen katılımcıların yabancı dil bilme ve zengin kültürel çeşitliliğin olduğu
çevrede bulunma gibi daha avantajlı özelliklere sahip olabilecekleri de varsayılırsa bu yaşantısal kazanımların
grup üyelerine araştırma öncesinde bir avantaj sağladığı düşünülmelidir. Araştırma bulgularının bir başka
boyuttan değerlendirilmesi adına benzer araştırmalara bakmak yerinde olacaktır. Yoğurtçu (2015),
Kırgızistan’da benzer anakütle ve örneklem üzerinden deneklerin kültürel zekâ düzeylerini belirlemeye dönük
yürüttüğü araştırmasında tek örneklem t-testi sonuçları doğrultusunda bilişsel, davranışsal ve motivasyonel
boyutlarda düşük seviyede, buna karşılık üstbilişsel boyutta yüksek seviyede ortalamalar tespit etmiştir.
168
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
169
MEASURING INTERCULTURAL SENSITIVITY: THE CONCEPT OF USING CROSS-CULTURAL MOVIES FOR ENHANCING
INTERCULTURAL AWARENESS / KÜLTÜRLERARASI DUYARLILIĞI ÖLÇMEK: KÜLTÜRLERARASI FARKINDALIĞIN
GELİŞTİRİLMESİNDE ÇOKKÜLTÜRLÜ FİLMLERDEN YARARLANMA
Kadir Yoğurtçu (Kırgyz-Turkish Manas University)
süreçte izletilen filmlerin bilişsel anlamda katılımcıları etkilediği dolayısıyla farklılıkları fark ettirerek başka
kültürlere mensup bireylere karşı önyargılarını kırabilecekleri bir etki yarattığı, bu etkinin de onların farklı
kültürleri anlayabilmelerine yardımcı olduğu söylenebilir. Son olarak, bu çalışmada yapılan analizler ölçek
maddelerinin Kırgızistan örneğindeki anakütlesi için kullanılabileceğini göstermiştir. Bir başka araştırmada
ölçek faktöriyel değerlerinin beklentileri yeterince karşılayıp karşılamadığı da incelenebilir.
Kaynakça
Barna, L. M. (1994). Stumbling blocks in intercultural communication. Intercultural communication: A
reader, 6, 345-353.
Bekiroğlu, O. ve Balcı, Ş. (2014). Kültürlerarası iletişim duyarlılığının izlerini aramak: İletişim fakültesi
öğrencileri örneğinde bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(35), 429-
459.
Büyüköztürk, Ş. (2001). Deneysel desenler: Öntest-sontest kontrol grubu desen ve veri analizi. Ankara:
Pegem Yayıncılık.
Chen, G-M., & Starosta. W. J. (1996). Intercultural communication competence: A synthesis. In B.B.
Burleson, (Ed.), Communication Yearbook, v. 19, (pp.353-383). California, Sage Publications.
Chen, G-M., & Starosta, W. J. (2000). The development and validation of the intercultural sensitivity scale.
Paper presented at the annual meeting of the national communication association, Seattle, WA,
November 8-12.
Chen, G-M. (1997). A Review of the concept of intercultural sensitivity. Paper presented at the biennial
convention of Pacific and Asian communication association, Honolulu, Hawaii.
Devito, A. J. (2013). The interpersonal communication book. (13th Edition). New York: Pearson.
Geray, H. (2006). Toplumsal araştırmalarda nicel ve nitel yöntemlere giriş. İletişim alanından örneklerle.
Ankara: Siyasal Kitabevi.
Gudykunst, W. B., & Kim, Y. Y. (1984). Communicating with strangers: An approach to intercultural
communication, USA: Addison-Wesley Publishing Company.
Gudykunst, W.B. (1995). Anxiety/uncertainty management (AUM) theory. Current status. In R.L.Wiseman,
(Ed.), Intercultural Communication Theory, (pp.8-58). London, Sage.
170
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistiksel teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
Kartarı, A. (2006). Farklılıklarla yaşamak: kültürlerarası iletişim. (2. Baskı), Ankara: Ürün Yayınları.
Neuliep, J. W., & McCroskey, J. (1997). The development of a U.S. and generalized ethnocentrism scale.
Communication Research Reports, v. 14, n.4, 385-398.
Özgün, Y. (2013). Kültürel çeşitlilik ve çokkültürlü toplum. İçinde N. Orhon ve A.Yılmaz, (Ed.),
Küreselleşme ve Kültürlerarası İletişim (s.21-39). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi ve A.Ö.F.
yayınları.
Özgür, Ö. (2013). Kültürlerarası iletişim. İçinde N. Orhon ve A.Yılmaz, (Ed.), Küreselleşme ve Kültürlerarası
İletişim (s.73-92). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi ve A.Ö.F. yayınları.
Pituch, K.A.,& Stevens, J. P. (2016). Applied multivariate statistics for the social sciences: Analyses with SAS
and IBM’s SPSS. (6th Edition). New York & London: Routledge.
Sachin, J. (2013). Experiential training for enhancing intercultural sensitivity. Journal of Cultural Diversity,
20 (1), 15-20.
Sarı, E. (2004). Kültürlerarası iletişim: Temeller, gelişmeler, yaklaşımlar. Folklor/Edebiyat, cilt 3, sayı 29, 1-
31.
Yoğurtçu, G. (2015). Çokkültürlü eğitim ortamlarında kültürlerarası iletişim ve kültürel zekâ: Kırgızistan
üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. International Journal of Social Sciences and Education
Research. 1(3), 791-806. DOI:10.24289/ijsser.279157
171
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
13
UNDERSTANDING THE CONCEPTS OF “IMMIGRANT
AND REFUGEE” WITHIN THE FRAMEWORK OF “US AND
THEM” IN THE IMMIGRATION POLICIES OF POLITICAL
PARTIES IN TURKEY
NurullahTerkan
Abstract
In Turkey, as with the rest of the world, the phenomenon of immigration has been a crucial issue that directly and deeply
concerns the entire society with its political, economic, cultural and social dimensions. People who leave their home countries for
various reasons become part of different areas of controversies in the host countries, and they feel either welcomed or left out as
‘the other’, depending on the attitudes they encounter. Moreover, some studies point out that discourses produced about foreigners
and perception manipulations result in the foreigners being viewed as a source of fear, concern, and threat, in addition to their
being positioned as ‘the other.’ This study analyzes the forms of discourses regarding immigrants and refugees employed by the
political parties, which are among the actors that have power over the production of discourses, and influence on people’s
perceptions, description, and interpretation of social events; and then points out the ways in which they render the meaning of
‘us’ and ‘them’ based on the discourses. The political parties whose immigration policies are analyzed in this study are the ones
that obtained representation in the Turkish parliament by passing the electoral threshold in the election of November 1, 2015.
For this study, I have examined different texts such as their party programs, election manifestos, and immigration reports, and
tried to determine what status they assign to immigrants and refugees. I have utilized the critical discourse analysis in the
examination of the forms of discourses that are salient in defining the foreigner. Critical discourse analysis provides crucial data
in the analysis of discourses founded on the ‘us and them’ and the discourse strategies prominent in designating what is foreign.
Keywords: Immigration, Foreigner, the Other, Us and Them, Critical Discourse Analysis.
1. Introduction
T
he human movements and immigration -legal/illegal immigration/refugees- around the world
occurred as an inevitableresult of globalization intensifiedquantitatively and qualitatively and had
covered huge geography. Although it was proposed that because of globalization and international
migration, people and societies have gained the ability to act very quickly and to live in more than one
place(Güleç, 2015: 82; Adıgüzel, 2018: 9), nation-states are trying to control the crossing of foreigners often
with harsh measurements.Nation-states tend to see immigration not as a natural process but as the cause of
old structural problems.Especially legal, political, and military measurements have been taken to prevent
immigration of non-qualified people.Nevertheless, millions of people migrate each year due to economic and
/or social poverty, social conflict and political turmoil in the states of origin. While European countries are
among the major destinations because of their improved economic levels and geographical proximity, some
countries that have borders with Europe, such as Turkey, are affected from this movement both as a target
and as a transit country (İçduygu and Aksel, 2012: 7; Kaya and Erdoğan, 2015: 5).
173
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
Due to its historical and geographical location, Turkey, which is in the “crossroads of immigration” for both
western and north-south migration routes, is faced with an evident immigration reality. Since Turkey is a
transit country due to its mentioned location, it has become a target country as a result of national and
international developments (Adıgüzel, 2018: iii).
For Bartram, Poros,and Monforte,there are very few issues for social sciences as important as international
migration (2017:7) because no country can isolate itself from the consequences of immigration.On the
contrary, social, economic and political consequences of the mass migration influences countries at the
international level, and the “immigration” phenomenon constitutes one of the main problems for both the
state and non-governmental organizations (Güleç, 2015: 82).International migration, involving the desire of
people to cross the gates, demand entry, or become a member of locally-restricted communities, is binding on
the will of the sovereign nation-states (Benhabib, 2006: 20).
While nations define some of these foreigners and citizens of other countries, immigrants and newcomers,
refugees and asylum seekers as political persons within the framework of political practices, they classify
others as foreigners/the other (Benhabib, 2006: 11-12).1 According to Alver, the design of the image of an
enemy is a collection of negative thoughts directed towards a to a group of people or states as well as a design
of an actor about “the other” (2006: 13). The enemy is “the perception of an encounter or evaluation of a
foreigner as a friend or an enemy. If a person or group feels threatened, the foreigner or foreign group is seen
as the enemy.Particularly, the feeling of being threatened is important in the design of the enemy and the
image of the enemy.”The image of the enemy is a polarization between “us” and “others” or “good” and
“evil”(Alver, 2006: 14-15). It is possible to mention about many actors that produce this polarization.Political
actors and their discourses, which are the producers and carriers of political discourses, are at the center of this
discussion area.
In this study, it was aimed to determine the discourse types used for the definition of foreigner in the party
texts by four Turkish political parties; for that reason, while analyzing the term “foreigner” in the theoretical
phase of the paper as a conceptualization of “us” and “other,” its bond with immigration phenomenon and
the case of Turkey was discussed. Political party texts concerning the determination of the statuses of
foreigners are dealt with in terms of the categories which Matouschek and Wodakdescribed as forms of
discourse prominent in designating us and them; discriminatory discourse, justification discourse, causality
discourse, protectionist discourse, discourse of pity (1993: 131-189).
2. Us and Them
Although the concept of “Otherness” appeared in Turkey in the 1990s, recently it has been quite often
highlighted in the social sciences (Erkarslan, 2002: 10). While the question of “Who is the other?” involves
the foreignness of individuals to each other, the concept gains depth in society and becomes complicated.
“The Other” means different from thewidely known or the familiar: another (Çoban, 2009: 63), “the other”
may mean a nation, belief, idea or any different groups, while otherization means to restrict or destroy the
rights of those who do not belong to “us” (İnceoğlu and Çoban, 2014: 8).
1
According to Alver, this definition of foreigner/the other was adopted by theology, natural sciences, social sciences, and then the
media (2003:3).
174
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
The Other/foreigner has been perceived as a problem in different societies throughout the history.The
prejudiced and negative viewpoint towards foreigners persists today. The relationship established with “the
Other,” or the idea that considers “the Other,”is not unique to the modern society. The modern world
inherited the way of thinking of “the Other” from Ancient Greece and from the period in which the
discovery of the New World began. At the end of the twentieth century, modern states continued their
categorization by drawing cultural boundaries between the “self” and the “foreign”, while drawing
distinctions between inside and outside based on the concept of “people /nation” in the nineteenth century
(Tutal, 2001: 32; Alver, 2003: 2).
Tekeli states that it is difficult to imagine a community without “the Other”. For him, it is impossible to
mention about identity and social groups in a society in the absence of “the other”. Although it may be the
cause of conflict, “the other” is also a source of elaboration, competition, and even positive co-operation that
constitute the mechanisms of creativity. The search for a society without “the other” is meaningless. The
meaningful quest is how to establish non-exclusive understandings of “the other” that does not create conflict
in society(2012: 106).
While categories such as “me and the other”, “indigenous and foreign”, “majority and minority” are created
in the process of formation of the societies, people tend to alienate the social/cultural circles that do not share
their characteristics (identities). This alienation is expressed by the concept of “the other.” According to
factors such as “race, ethnicity, religion, sect, homeland, tribe, kinship, gender”, the other tends to be hostile
or potentially hostile as it expresses the ideas of being different (Önk and Selçuk, 2014: 178).2 There are
friends, enemies, and strangers. Friends and enemies stand against each other (Bauman, 1990: 143). It is
precisely these binaries lying by all kinds of socialism. They are associated with somedichotomies, such as bad
versus inappropriate, inappropriate vs. right, false vs. friendly (Yeğenoğlu, 2003: 59).
While the term “identity” in English means consubstantiality, identity in Turkey explains a compulsory
affiliation, and the term shows similarity in multiplicity (Kılıçbay, 2003: 155). In general, identity symbolizes
humans who they are and what is meaningful for them. Some of the main sources of identity include gender,
sexual orientation, nationality, ethnicity, and social class (Giddens, 2001: 29). According to Türkbağ, one of
the most important elements of identity is the existence of another one; that is, the existence of “the Other”
(2003: 210).3 If one side defines itself as “we” in a war or conflict, they need to have some common features
that make them “we,” and therefore“the other” lacks these common features (İnceoğlu and Çoban, 2014: 8).
“We” and “they” do not only represent the difference between two distinct human groups but also represents
the distinction between emotional attachment and antipathy between two completely different attitudes,
trust, and doubt, security and fear, cooperation and contention. If we continue with Bauman’s statements;
2
According to Allport, the human mind has to think with the help of categories. Oncecategoriesareformed, theyaretheground of
firstjudgment. We cannot avoid this process. Regular life depends on this (Dovidio, Glick and Rudman, 2005: 2).
3
According to Kartal, a tradition of the history of philosophy that is shaped by the desire to bring to the fore the themes of harmony,
similarity, and sameness the tendency of the twentieth-century thinking. Otherness, throughout history, always permeated the
agenda of philosophy somehow, sometimes in a strong way sometimes in a week way, and gradually rooted in philosophical
teachings. According to him, another point is the powerfully staging of “I” category. “I,” as a legislative subject about both the
world and others, have been the point of departure of philosophy since Descartes.However, “I” put the laws of politics and ethics
during the end of the century and the nineteenth century. “I,” as the subject holding power, both gives meaning to others and
corrects them (2017: 10, 11, 17). Pointing to Emmanuel Levinas, one of the ethical theorists of the twentieth century, Türk states that
the subject I’s acquiring the property of an ethical subject is also expressed by expression of “welcoming the other” or “hospitality”.
Accordingly, “I” is like the “host” who opens the house to the Other; my “desire” and “experience” are taken as a basis; activity and
passivity are considered together (2013: 28, 55).
175
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
“We” refers to the group we belong. “They”, on the other hand, tells a group I am not and do not want to
belong to. The distinction between “we” and “they” is sometimes explained in sociology as an inner group
and an outer group. These opposing dichotomies are inseparable from each other; there cannot be the sense
of “inner group” without the sense of “outer group” or vice versa. Two members of this conceptual-
behavioral dichotomy define and condition each other; they take all their meanings from opposites. “Their” is
not “our” and “they” are not “we”; “We” and “They” can live together so long as they are in mutual conflict
(1999: 51). In summary, ‘I’ can only exist with “the other,” because I am not “the other”. This applies both
to individual and group identities (Türkbağ, 2003: 211).
Alver states that the stranger/alien is not a simple reality for the social institutions as well as for the
individuals. On the contrary, it is a comment based on the differences, qualifications, and design, and it is an
interpretation that depends on social conditions and context. The strangeness or otherness is attributed to
some persons or groups with the social design process that the media participates (2003: 3).
According to Tekeli, the creation of “we” and “the other,” as opposed to it, is a social process (2012: 105).
A group needs another group to build its own identity and define itself according to it.This is a search of an
obvious fixed point.The tendency of the human mind to bipolarity is obvious in moral judgments as well as
aesthetic judgments.Every identity is constructed against another identity that seems to be the negative of its
value.While the group is exalted as “we”,another group requires that they are taken as ‘them’ and be
negated.This negative categorization is the activity of ‘the invention of the other’ or ‘otherization,’ the
widespread term (BezirganArarand Bilgin, 2009: 137).
Tekeli states that there may be many adverse social movements and phenomena created on the basis of “the
other”, such as racism, genocide, ethnocentrism, and xenophobia (2012: 106). At the same time, the ones
categorized based on religion, sex, and ethnicity with the notion of “the other”, the creation of “we” and “the
other” as opposed to it, is the cause and effect of the development process of group bias (Erkarslan, 2002: 10).
According to Newman, prejudices affect social change. When people are convinced that cultural integrity and
economic life are in danger, the prejudices begin to manifest themselves openly and unfriendly (2013: 182).4
The thoughts that people have about other nations and cultures have a direct impact on the individual’s
identification of himself and the “other”.These ideas also help to perceive, classify, and define the group to
which the individual belongs, as well as to help to perceive, classify and describe the “foreign”(Kartarı, 2006:
213, 222). For example, in the mode of thought of the Feudal society, everyone used the “barbarian” or
“savage” judgment for those who were not of their own culture: Barbarian is “the other” (Schnapper, 2005:
50).
Prejudice and discrimination are quite common in human history. Although prejudice is the source of
discrimination, both my appear distinctively separate from each other. The prejudice which is based on
incomplete information, simple features that concentrate on negative directions, finds members of one group
sending ideas about another group. Discrimination refers to actual behavior towards asocial group or
4
According to Alver history shows that the designs of foreigner/the other depends on prejudice and aims to maintain their
sovereignty directed by prejudices (2003: 3) Prejudices are evaluative judgments about individuals, groups, relations, and objects.
Prejudice involves concept, idea related to evaluation, decision and attitude. Prejudices are not only against nations and cultures,
they are also against other parts of the same group, subcultures, and minorities living in different societies. Prejudices are learned
during the socialization process. However, the family is the main source of prejudices. Therefore, prejudices occur not as a result of
interaction between cultures; they occur much before (Kartarı, 2006: 216).
176
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
individual (Giddens, 2001: 250-251; Stangor, 2009: 2; O’Sullivan, Hartley, Saunders, Montgomery and
Fiske, 2006: 240; Brown, 2010: 11).
While race discrimination is considered as one of the dimensions or expressions of general discrimination
(Schnapper, 2005: 216), racism, one dimension of which is hate speech5, is not a matter of disdain for
another group defined by genetic measures or social criteria; it is broader than that.Even if it can be argued
that disdaining or scaring off the other (xenophobia) is an aspect of racism, it has been a fundamental
behavioral consequence of xenophobia in all of the previous historical systems:This is the thrown out of
“barbarian” from the community, the society, and the physical field of the inner group (Wallerstein, 1991:
33).6
One of the most basic areas in which “us” and “them”dichotomy is evident is the debate on immigration and
migration.It is necessary to establish a point of view of these concepts to make it possible to show how “us”
and “them”dichotomy, which is produced on the basis of concepts such as immigrants, refugees, and asylum
seekers, are constructed.
The concepts of migration and immigration are defined by different people and institutions, with some of
their characteristics being foregrounded.According to the definition of international documents and
institutions, people’s changing their homelands due to several reasons are defined as refugees, asylum seekers
and immigrants (Demirhanand Aslan, 2015: 25).7 It is accepted that the term immigration, which does not
have an accepted definition at international level, covers situations where the person concerned decides to
5
According to Keyman, who states that hate speech and hate crime are one of the most important problems of pluralistic society
and one of the most important dimensions of community management, hate speech is defined as “written, verbal and visual
movements aimed at coding minorities that are apparently different form the majority of the society utilizing humiliating,
degrading, abusive, discriminating, and otherizing discourses “ (2013: 8).
6
According to Balibar the first distinction encountered is the one between theoretical (or doctrinal) and spontaneous racism (racist
prejudice). The latter is sometimes evaluated as a reflection of a collective psychological reflection and sometimes as “conscious”
individual personality (1991: 38).
7
While Yeğenoğlu is referring to the travels of the Westerners and their desire to see the Third World locals and indigenous
cultures, he points out that nearby local pollution, abject, and the dangerous region where the First World essence is carefully
escaped may be an object of distant domestic admiration, pleasure, and excitement (2003: 55-56).
177
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
move freely for personal comfort and without any external force. This term includes people and family
members who have migrated to another country or region to improve their financial and social situation and
to increase their future expectations for themselves or their families (Glossary on Migration: 2009: 22).
Refugees and asylum-seekers are refugees who have abandoned their country for reasons such as torture and
war and are seeking protection (Bartram, Poros and Monforte, 2017: 229). According to the 1951
Convention on the Status of United Nations, Refugee is defined as “a person owing to well-founded fear of
being persecuted for reasons of race, religion, nationality, membership of a particular social group or political
opinion, is outside the country of his [or her] nationality and is unable, or is unwilling to avail him [or
her]self of the protection of that country and unable or unwilling to return to it”
(http://www.unhcr.org/tr/multeci-kimdir). 8 According to Glossary of Immigration, asylum-seekers are
defined as those who want to be recognized as refugees in a country and who are waiting for the result of their
application for refugee status. In case of a contrary decision, these people have to leave the country (2009:
49).
The reasons for people to get out of one place and to settle elsewhere, to leave their homeland and acquire
new homeland have always changed throughout history (Karpat, 2015: xxiii). According to Demirhan and
Aslan, “it can be argued that the immigration movements have acquired different characteristics with the
introduction of the industrialization process, the initiation of colonialism, the birth and spread of the nation
states, and the rise of Europe in the world politics and economy since the 16th century” (2015: 27). Adıgüzel
indicates that immigration can be classified according to its purpose, type of realization, reasons, aspects of
participants, characteristics of the migrated area, and different factors (2018: 19).
Migration is accepted as a natural phenomenon. However, although voluntary migration is made with a
better desire, all types of migration are a result of necessity. These necessities are overcoming financial
difficulties, climate change such as drought and hard winters; economic reasons have been seen as a way of
emancipation in situations such as the danger of feeding people in livestock-based economies.Karpat, who
determined that religious and national dimensions were added to these reasons after the nineteenth century,
expresses that the economic dimension of immigration profoundly felt in the late twentieth and twenty-first
centuries.In addition to these reasons, Kaya and Erdoğan point out that people emigrate individually or
massively due to discrimination, from pressure, violence, prejudice, and threats of genocide (Karpat, 2015:
xxiii-xxiv; Kaya and Erdoğan, 2015: 4).
While the politics of creating a homogeneous nation states whose borders are redrawn with the end of the
Second World War led to compulsory human mobility, people have been forced out of the region where they
were born and grown (Kartal andBaşçı, 2014: 276). According to the findings of Kaya and Erdoğan,
immigration after the war is a compulsory qualification in which masses of refugees and asylum seekers take
part in (2015: 5).
Although migration appears to be towards more developed countries, it is accepted as a phenomenon that
affects Turkey as well. Demirhan and Aslan emphasize that Turkey was exposed to various migrations and
hosted millions of people since Ottomans (2015: 34).
8
While the Universal Declaration of Human Rights (United Nations, 1948) recognized the freedom to move between borders
(Article 13), the 1951 Geneva Convention on the Status of Refugees and the Protocol, which was added in 1967, regulated trans-
border movement (Benhabib, 2006: 20-21).
178
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Anatolia has been regarded as having a climactic and geopolitical position, ports, partners and strategic
defense routes throughout history. These features have made Anatolia an economic, social and cultural
attraction center.Massive waves of immigration have affected the Turkish Republic and the Ottomans
regarding social, ethnicity and culture (http://www.goc.gov.tr/icerik3/kitlesel-akinlar_409_558_559).
Although the wave of immigration was not as dense as it was during the late terms of the Ottomans, it
continued during the Republican era, and it was determined that about six million immigrants have settled
within the borders of the modern Turkish Republic in the last two hundred years
(http://www.goc.gov.tr/icerik3/kitlesel-akinlar_409_558_559).9
At this point, the main problem to be handled is to investigate the cause and effect relationship and different
discussion settings of why the refugees10 are forced to leave their homeland, and the guest or prejudiced
attitudes, which have been shown against them in the countries they arrive (Kolukırık, 2009: 3).
4. Methodology
Recently, while immigration movements are increasing rapidly, significant problems have arisen among the
public based on the perceptions and attitudes of the society towards immigrants. It is known that these
people are seen as “the other” as well as a source ofthreat. The approach of political parties, which is one of
the actors who have the power to produce a societal discourse in this frame and which is effective in the
process of defining and understanding the events of the society, has an important influence on the design of
the stranger. For Bartram, Poros, and Monferte, it is highly important that the concept of immigration is
understood correctly by the policy makers and the public (2017: 9).
“RassistischeDiskurse in Österreichseit 1989”,states that writers emphasize that the media and political elites
use the following forms of speech when they speak of foreigners: Discriminatory discourse: Establishment
and categorization of Us/Themdichotomy; justification discourse and multifunctional evidence presentation
strategies; causality discourse; protectionist discourse; discourse of pity; usage of special language and creating
a text (2003: 212). In this study, the texts of the mentioned parties were analyzed on the basis of the discourse
categories of Matouschek and Wodak (1993:131-189) that foreigners were made evident in the design of
“Us” and “the Other”. Then attemptswere made to visualize the way in which refugees and asylum seekers
took part in political texts and the rhetoric of political parties. In the study,it was also taken into
consideration that the differences in economic, political, and cultural areas may cause variations in defining
the discourse types and strategies.
9
In Turkey Migration Report (2016: 23), Turkey's current immigration history of the examples are as follows: the Ottoman Empire
in 1492 brought tens of thousands of Jews from Spain with ships; In 1709, Sweden king Charles, together with a group of two
thousand people, took refuge in the Ottoman Empire; Prince Lajos Kossuth and the accompanying 3,000 Hungarians lost to the
Hungarian War of Liberation in 1849 came to the Ottoman Empire; Following the 1917 Bolshevik Revolution, Vrangel demanded
protection from the Ottoman Empire along with about 135,000 people; during Republican era between the years of 1922-1945,
about 1 million 185 thousand people to come to Turkey from the Balkans, Greece and Germany; Approximately 900 thousand
people from Iraq, Bulgaria, Bosnia and Kosovo arrived between 1988 and 2000.
10
Refugeeandasylumprocedures in Turkeyarecarriedoutaccordingtoregulations. The 1951 GenevaConvention,
andtheConventionRelatingtothe Legal Status of Refugees, whichwasbroughtintoforce in 1954, constitutethemostimportantpillars of
Turkey'slegislationregardingasylumseekersandrefugees (Kartal and Başçı, 2014: 282).
179
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
There have been changed attitudes in the qualitative and quantitative features of immigration models in the
history of Turkey, which is an intersection among the countries that are exposed to migration. According to
İçduygu and Aksel, in the foundation of the Republic, the immigration mobility in the new Turkish state
lands continued with a relatively slow pace up to 1980s and became an important part of the nation’s
construction to a large extent, and covered especially to the acceptance of ethnic Turks living in neighboring
regions. Due to various reasons such as social, economic, and political upheavals in the neighboring countries,
a huge wave of immigration wave emerged from neighbor countries to developed western countries over
Turkey (2012: 7).
The wave of migration is met with different opinions in the society. It is acknowledged that political party
rhetoric is influential in the emergence of these differences. Within this framework, it is important how the
analyzed political parties perceive the immigration phenomenon.11
In the assessment of the immigration phenomenon of the political parties, it was determined that Turkey had
been both the target and the transit of massive immigration movements.While the increasing numbers of
refugees have faced Europe with the greatest influx of refugees since the World War II,According to the
Immigration and Refugee Problems Refugee Review Commission report called Between Borders, prepared by
CHP, Turkey has come to the country hosting the most significant number of refugees in the world (2016:
13). It has been reported in CHP’s report that the immigration Turkey got exceeded the immigration it gave.
In other words, while Turkey is evaluated as positive regarding net immigration (2016: 19), MHP highlights
an uncontrolled refuge influx resulted from the international and regional crisis (Election Manifesto,
November 2015:58). In HDP’srefugee report, on the other hand, the number of the refugees in Turkey is
declared to be in a record high level in world history, the report determines that “the first refugee group from
Syria entered the country on 29 April 2011. Today, there are more than 3 million unregistered refugees living
in different cities in Turkey in addition to 300. 000 refugeesliving in refugee camps in 22 centers under the
control of the government in 11 different cities (HDP Research Unit Round Table Meeting Report, 2016).
53 percent of the world’s refugee population comes from Syria, Afghanistan, and Somalia, where social
structure is collapsed due to civil war, and it is explained that every one of four refugees in the world is Syrian
(HDP Research Unit Round Table Meeting Report, 2016).
While the increasing refugee influx from Syria was defined in AK Party’s 65th Government program as a
problem on international scalethat extends beyond the countries in the region and reached to Europe (2016:
11
According to a survey on “Perspectives on the Turkish Public's Syrian Asylum Seekers” was conducted in 2013 by Economics and
Foreign Policy Studies (EDAM) in Turkey with 1515 participants representing the 18+ population, there is a compromise on the
cessation of refugee intake from Syria. 86 percent of the participants think that the refugee recruitment should be terminated from
Syria. The rate of those considering continuation of the existing policies was 11 percent. The AK Party voters who participated in
the survey thought that the number of immigrants should be limited; The CHP and MHP voters were in the first choice to be
promptly sent back to the countries of the asylum seeker (http://www.edam.org.tr/tr/IcerikFiles?id=12).
180
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
125), in CHP’s Refugee report related to the immigration phenomenon, it is emphasized that Turkey is
democratic country and internalized human rights, has a pluralistic and antiracist society and applies
contemporary and rights-based immigration policies (Between Borders, 2016: 22). According to the report,
however, it is not possible to say that the response to the problems of the refugees was within the context of
human rights and universal values (Between Borders, 2016: 13).12
The justification discourse aimed at designing itself as innocent or victim to blame a crime to the other side
also serves to justify the rejection of the other as a positive representation of his/her likeness to the us/them
strategy. Negative features loaded to foreign groups, opposite designs can be generalized through telling the
events and stories (Alver, 2003: 218; Matouschek and Wodak, 1993: 149-150).
In the mentioned report by CHP, While the phrase of “Syrian Immigrants” is seen as a representation of a
social group, predicting that an important portion of the Syrian immigrants will be permanent in Turkey, the
children that do not go to school or lack of any educational opportunity would encounter significant
problems in social integration and establishing property; it is declared that “uneducated and unemployed
Syrians would increase unskilled labor force and crime rate”. Within this context, an idea that foreigners
threat social system and economy becomes evident, and it was stated that it is necessary to take every type of
action to make it possible for Syrians to return their country (Report related to Social Acceptance and
Adaptation of Syrian Immigrants in Turkey, 2016:4).
In the text, under the title of “Evaluations and Suggestion related to Syrian Immigrants,” it was reported that
majority of the public consider that it was true to accept them in the country, but the same majority state that
12
According to the CHP’s Refugee report, “Since Turkey has not yet withdrawn the geographic drawback introduced by Geneva
Convention, the Syrians are consciously presented as “refugees” in this report because the conditions that forced them to leave their
countries and their international protection demands conform the definition of refugee” (Between Borders, 2016: 19).
181
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
they see immigrants as a threat for this country. It is also mentioned in the report that majority of the public
believe that “Syrian refugees bring a burden to Turkish economy; they want that Syrians should not be
granted citizenship and permanent work permit; they believe that the immigrants will cause social unrest and
they should return to their countries when the war ends.” The Turkish public also emphasizes that they
regard Syrian refugees as a threat to the national security, economy, and social welfare. Based on these
opinions, Syrian immigrants are situated as a potential criminal in terms of economic and social system,
should be taken under control under the “suggestions” of “reducing the crime rates of the Syrian refugees”,
“increasing the control in the camps”, “women may not manage camp order”. The tendency of the
immigrants to settle down in Turkey and declarations that the tendency of Turkish people to live with the
refugees decreased (2016:8-9) based on the problems occurred within the dichotomy of we/the other
strengthens the suggestion that the foreigners should be sent back to their country.
It is emphasized that the prejudices in the discourse of justification are legitimized by the reasons shown as
objective or with statistics or rationalization. Statistical data, researches, and the results of these researches
may become a justification reason. What is evident for the discourse of justification is that it justifies itself as a
reproach, a criminal charge, and an appraisal of this form of action (Alver, 2003: 219).
It was stated in the Refugee report of CHP that millions of people came to Turkey from near/far geography,
and unless immigration policy is produced, immigration is regarded as a threat that “awaits for us”. The
immigrants are labeled as people who cause poverty and security problems. The reports also have some
statements such as “…more poverty awaits for people losing their lives on their way to Europe through our
countryincreasing ethnic and religious sect related conflicts and racism and xenophobia spread to all levels of
the community”.These statements which can be interpreted as not everybody would be acceptable to the
country visualizes we/the other distinction (Between Borders, 2016:20).
MHP, on the other hand, emphasized that the influx of immigrants “negatively impacted economic, social
and psychologicallife of Turkish public.” In their November 2015 Election Manifesto, they state that “in
addition to the high economic cost caused by the high number of refugees, our country is faced with serious
problems such as theft, robbery, begging, revolt, spreading of epidemics, drug abuse, prostitution, child
marriage, illegal labor, and uncontrolled increase of rent prices” (2015: 239). The refugees are negatively
labeled and seen as the factor of many social problems. The discourse that will justify this negative situation
can be realized by using the strategies of presenting multifunctional evidence as Alver emphasizes. It is
possible to see clearly visible areas of evidence presenting strategies in text and between texts (2003:219).
Many problems such as high economic costs, theft, robbery, rebellion, epidemic diseases, and drug use were
presented as evidence, and the policies to be produced in this direction have been tried to be justified.
On the other hand, in MHP’s Election Manifesto of November 2015, immigration phenomenon was
evaluated as a structure that may cause social destruction, and it was determined that this is a security
problem for the country. It was also evaluated that “policies will be applied both to restore this structure that
destroyed the community and to reduce the problems that the refugees encounter. Within this context,
urgent step to be taken would be active involvement of local authorities and organizations, and the
possibilities of diplomacy will be mobilized”. In the manifesto, while the refugees were defined as “guests”, it
meant the “guests of Turkish people.”When considering the way they handle the subject, it looks that MHP
creates a narrative style that aims to make the situation of the refugees as temporary with the
conceptualization of “guests”,“resolving of the mass migrations to my country, stopping the flow of
182
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
additional refugees, residence will be provided in areas that have borders with the country where people come
from.Their release and distribution within the country will be registered, and they will be settled in the
designated places, mechanism to provide them food, shelter, clothing in the places they were located will be
arranged, they will be treated as the guests of Turkish nation so long as they stay in the country” (MHP
Election Manifesto, November 2015). In fact, these discourses also point to the fact that “we”, which is
evident in the protective discourse, is trying to show that it is too strong to protect the weak “other”.
AK Party’s rhetoric is built on the ground of “brotherhood and kinship relations”, and it is seen that they try
to establish a geographic bond related to the region of which Turkey is a part. The main target “will be to
contribute to preventing ethnic, religious, social and political conflicts thatpotentially exist in the region”. To
do so, the problem area is marked and attempts are made to clarify the reasons and to decide what is to be
done in this direction. In AK Party’s 65th Government Program some evaluations were made: “We will
continue to contribute to the steady development of these countries by closely monitoring the developments
in the North African countries that we have brotherhood ties and kinship ties”. On the one hand, the
protectionist rhetoric is being exploited, while on the other hand, it is justified why it is necessary to
strengthen some ties with the countries of North Africa. “With this understanding, we will continue to be in
favor of the Libyan people in the process of establishing unity and prosperity in Libya, under the leadership of
a comprehensive government that embraces all segments. The Balkans are one of the most precious parts of
our historical memory. We take in the political necessities of this historical memory. The preservation of an
atmosphere of peace and stability in the Balkans, where our deeply rooted historical human and cultural ties
are present, is among the priorities of our Government” (2016: 124).
MHP, on the other hand, interprets that the reasons for the activities to be carried out are understood on the
basis of national interests, “to take measures that take into account the interests and security of the country
against external migration and uncontrolled refugee flows resulted from international and regional crises”
(MHP Election Manifesto, November 2015: 58).
HDP tries to make sense by referring to the views of immigrants and refugees, and the fact that the causality
language is tried to be interpreted from the point that the party defines itself as a “party of struggle”. In this
sense, the party that defines itself as a collective struggle party of all peoples and beliefs that were
discriminated or ignored and of those whose living spaces were destructed includes immigrants and refugees
into this otherized category.
Among the goals of the party, in the Party Program, there are some determinations: “HDP is the common
struggle party of the oppressed and the exploited; migrants, refugees, women, peasants, youths, pensioners,
disabled, LGBT community, small traders, excluded and neglected people and faith communities, of workers,
laborers, poor people, different nations, languages, cultures and beliefs and of all people whose living spaces
183
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
are destroyed” (HDP Program-Party Constitution, 2014:8). At the same time, in the Party Constitution, the
problematic situation is redefined by the choice of the rational causal language so as to clarify why migrants
and refugees are not addressed on the basis of racist and discriminatory policies in the direction of their self-
defining practices and goals stating that “ the aim is to promote the struggle on the basis of the demand for
equal social and political rights between immigrants and refugees abroad, to organize the struggle against
racist and discriminatory politics, to imagine the common struggle of migrants and refugees with the workers
and laborers in their countries and to mobilize their foreign powers on the basis of assemblies and to develop
their own methods of organization” (HDP Program-Party Constitution, 2014:32).
In the study, described as Silent Revolution, which defined the democratic change and transformation
inventory referencing AK Party’s ruling period between 2002-2014, it is seen that immigration phenomenon
is structured legally and institutionally. Foreigners’ entrance to Turkey, their stay and leaving the country,
and protective elements in the process are defined. Within this context, the scope of protection granted to
foreigners who demand protection from Turkey and procedures and principles for implementation this
protection were accepted. Also, the establishment of “Immigration Administration General Directorate of the
Interior Ministry,” to regulate their responsibilities, “Foreigners and International Protection Law” was passed
(The code of 4/4/2013 with the number of 6458 released in Official Gazette dated: 11/4/2013, 28615)
(Silent Revolution 2002-2014, 2015: 281).
On the other hand, while Turkey was defined as a country in which organized crime groups known as mafia
were densely active before 2002, among the crimes mentioned about this period was “immigrant-smuggling”
(Silent Revolution 2002-2014, 2015: 78) released in a broadcast prepared by Advertising and Media
Directorate of AK Party,it is declared that the “United Nations Convention against Transnational Organized
Crime,” which aims to fight with international crimes such as drug trafficking, human trafficking,
immigration, arms smuggling and as an addendum to this convention “Additional Protocols” were approved
(30/1/2003 date and 4800, 4803 and 4804 numbered codes, Official Gazette: 4/2/2003, 25014) (Silent
Revolution 2002-2014, 2015: 202). On the other hand, it is stated that the “Coordination Board for
Combating Illegal Migration” was established in the Ministry of Interior (Ministry of Interior Ministry’s
Authority dated 24/2/2010) (Silent Revolution 2002-2014, 2015: 252).
While it was stated in AK Party’s 2023 Political Vision that AK Party takes a clear attitude against deaths,
attacks, sieges, “Syria Government” was declared as an anti-democratic country that points guns to its people.
It is emphasized that as a humanitarian responsibility and ethical behavior, Turkey opened its doors to
millions of refugees escaped from Syria. Within these discourses, by embracing protectionist discourses, it was
declared that Turkey, as a strong country, is ready to help Syria to develop its democracy. While Syrians were
defined as our “siblings”, Turkey is presented as a prosperous country; “We accepted as a rule not to return
any Syrian who comes to our country, and we applied this rule studiously. Turkey accepts Syria’s territorial
184
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
integrity, political independence, and social peace as a fundamental data. As in the whole Middle East, all the
colors, religions, sects and ethnic groups of the Syrian people are a part of the Syrian nation, and they are all
our siblings. For the construction offree, fair, democratic and prosperous Syria, Turkey as a sincere and
reliable friend and neighbor, will continue to offer its utmost contribution” (2012: 67).
In AK Party’s 65th Government Program, the victims, the refugees and the needy are listed as “those need
help” under the effective and inclusive foreign policy definition and while the refugees are included in this
order, the principles of justice and mutual aid are called as “historical mission” with metaphorical expression
as the basis for helping. With the determination of “our imagination of a fair world has been strengthened
and enriched it with its value-oriented foreign policy. Today, our historical mission and the principles of
helping each other constitute the basis of Turkey’s help to the oppressed, victims, refugees and needy all over
the world” (2016: 121, it is metaphorically explained that Turkey has been a “safe harbor” for those escaping
from violence and war (2016:123).
It was explained in HDP refugee report that although international agreements define a refugee as someone
who seeks shelter from another country, Turkey’s insistently defining Syrian refugees as “guests” is
considered problematic. They claim that this approach lacks any status for the refugees and ignores the
responsibilities imposed on Turkey by the international agreementsand legal responsibilities are ignored
(HDP Research Unit Round Table Meeting Report, 2016: 10).While HDP criticizes the immigration
policies of public authorities, as it emphasized before, it was explained that on the basis of the demand for
equal social and political rights between migrants and refugees abroad, the fact that immigrants and refugees
share a common struggle with workers and laborers in their countries, HDP “will be on their side”,
organizing the struggle against racist and discriminatory politics (HDP Program-Party Constitution, 2014:
232).
Statements in the CHP Refugee Report such as “conflicts and wars in various parts of the world, especially in
the Middle East in recent years, have forced millions of people to leave their countries.We often witness the
heartbreaking stories of people falling in the ways of hoping for a better life by leaving their beloved ones and
their country behind.While some of the refugees lose their lives on the way to migration, some of them are
victims of all kinds of exploitation and abuse in the countries where they take shelter” (Between Borders,
2016: 13) visualize the discourse of pity. According to CHP refugee report, while the language that is
established in these discourses points out the negativities, it is tried to clarify the situations that cause
discourse of pity through the statements of, “the tendency of violence against refugees and asylum seekers has
increased recently. Refugees are seen as “foreign”, as a threat and are subjected to physical attacks in the host
country. The issue of refugees is addressed with much security dimension than the human dimension;
ignoring the human dimension causes a separate psychological and sociological pressure for the people who
have to leave their countries” (Between Borders, 2016: 63). In the text which reports that “a portion of the
people trying to transit to Europe irregularly was caught by Turkish authorities, transferredinto detention
185
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
centers”, it mentions about the allegations that the detainees were oppressed, mistreated and discourse of pity
has been developed towards the immigrants. As mentioned earlier, these nomenclature is a criterion that is
evident in the way that “the other” group is defined in the discourse of pity.In the report, it is evaluated that
“…there have been allegations that cell phones were confiscated, lawyers and family members were not
allowed to visit, the detention period took several weeks, two months or even a year in some cases, physically
abused, which means that Turkey violates its obligations proposed within the framework of international
law”(Between Borders, 2016: 62). The emphasis, which Alver mentions, on the creation of a scapegoat
responsible from the conditions that “the other” experiences is one of the strategies of the discourse of pity
(2003: 220). “There are problems in the implementation of the law of Foreigners and International
Protection Law, which was enacted in 2013, in an environment where 90% of Syrian refugees live outside the
camps established by the government and cannot afford their livelihood” (Between Borders, 2016: 62). In the
text, therefugees are described as a weak group that is exposed to violence and as those who cannot express
their feelings; “to date, hundreds of people have been injured in attacks, sometimes leading to lynching
against refugees” and this debate area is in the category of defining basic infringements of rights within the
definition of the main problems experienced in terms of rights (Between Borders, 2016: 64).In 2015 Election
Manifesto, HDP states that the right to live and work is the most basic human right and that immigrants
meet with racial hatred and that it should be avoided. The following promises are made:“For this reason, first
of all, the refugee status should be changed, and the drawback of “geographical limitation”of the Geneva
Convention be removed;a practical understanding that sees migrant workers as their citizens will be taken as
basis; Establishment of safe access roads for immigrants, establishment of safe shelter areas, opening
humanitarian corridors for asylum seekers and coordination of visa regulations will be ensured; Policies will
be set up to prevent hate speech, sometimes racially related to immigrants and asylum seekers”(HDP Election
Manifesto, 2015: 45). When these discourses are evaluated, it is evident in these narratives that while on the
one hand trying to construct a protective language by emphasizing that an understanding which sees migrant
workers as “their citizens”,discourse of pity, on the other hand, through shifted forms of perspectives such as
suppressive, neglected, and otherized, becomes apparent.
5. Conclusion
International migration, which has been concentrated in scope and quantity and covers a large geographical
area, stands in front of the society as a very important phenomenon. All countries are economically and
politically influenced by immigration, and design for immigrants is being developed. The political parties are
among the most important actorsthat have the power to produce discourse in the formation of people’s
perceptions of foreigners. The discourse of the political parties has a significant influence on the perceptions
of the societies, the process of defining and interpreting the events. This situation is very important for
Turkey because Turkey is both a transit and a destination country for immigrants. In this study, in whichthe
forms of discourses of the political parties related to immigrants, refugees and asylum seekers, strategieswere
analyzed, the strategies of the political parties that stand out in foreign designs have been identified. Based on
Matouschek and Wodak’sus/them dichotomy, the discourses of the parties have been interpreted classified as
justification discourse; causality discourse; protectionist discourse, and discourse of pity.
The ruling party’s, AK Party, discourse on immigrants declares that the party is going to be protective during
their entrance to the country, their stay and their leave of the country developing an argument on
“brotherhood and kinship relations” to justify their policies. While the refugees are defined as those who need
help, the help is defined as a historical mission. Turkey is presented as a safe harbor for the immigrants. In
186
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
CHP’s discourse the idea that the immigrants tend to settle down in Turkey and, in contrast to that, the
expression of the assumptions that tendency to live with Syrian refugees declined among Turkish people. This
shows that the dichotomy of we/you opposition implies that we do not accept everyone in our country. On
the other hand, CHP discourse highlighting the fact that some of the immigrants lose their lives on their
journey while some others are abused in host countries uses mercy discourse, which marks a problem field.
In MHP’s approach, the interest of the country was emphasized, the possible drawbacks of immigrant flux are
visualized, and the idea that everybody would not be acceptable to the country emphasized. While the adverse
situations such as theft, robbery, beggary, and drug abuse were reflected in the discourse, the definition of
guest and temporary status were emphasized. In HDP’s discourse, on the other hand, views on immigrant
and refugees are addressed within the framework of the party’s self-definition and goals, they avoid using a
discriminatory language that can otherize immigrants defined as oppressed and abused group, and they find
the conceptualization of the word “guest” problematic. In general, with the discourse of us/them, negative
associations about immigrants were foregrounded; it was seen that protectionist discourse and discourses of
pity were dominant discourses in the narratives of the parties analyzed in this paper.
References
65. AK PartiHükümetProgramı. (2016).İndirildi https://www.akparti.org.tr /site/haberler/65.-hukumet-
programi/84149#1
Balibar, E. (1991). “Racism and Nationalism”. In Race, Nation, Class. Balibar, E. and Wallerstein, I. London
and New York: Verso. 37-67.
Bauman, Z. (1990), “Modernity and Ambivalence”. In Global Culture. Featherstone, M. (ed.). London:
Sage. 143-169.
187
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
Dovidio, J. F., Glick, P. and Rudman, L. A. (2005).“Introduction: Reflecting on The Nature of Prejudice:
Fifty Years after Allpart”, In On the Nature of Prejudice Fifty Years After Allport. Dovidio, J. F.,
Glick, P. and Rudman, L. A. (eds.). Blackwell Publishing. 1-15.
Erkaslan, Ö.
(2002).“ÖtekininTemsiliAçısındanSalkımHanım’ınTaneleriFilmininGöstergebilimselÇözümlemes
i”. Kültürveİletişim. 5(1): 9-38.
188
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Kolukırık, S. (2009).“MülteciveSığınmacıOlgusununMedyadakiGörünümü:
MedyaPolitiğiÜzerineBirDeğerlendirme”. Gaziantep ÜniversitesiSosyalBilimlerDergisi. 8(1): 1-20.
Matouschek, B. andWodak, R. (1993).“Rassistische Diskurse in Österreich seit 1989”. In Die Vierte Gewalt.
Rassismus und die Medien. Siegfried J. und Jürgen, L. Duisburg: Duisburger Institut für Sprach
und Sozialforschung (DISS). 131-189.
O’sullıvan, T., Hartley, J., Saunders, D., Montgomery, M. and Fıske, J. (2006). Key Concepts in
Communication and Cultural Studies. New York: Routledge.
189
MODERN INVENTORY CONTROL POLICIES FOR APPLIANCE FIRMS
Yasin Galip Gencer (Yalova University)
Stangor, C. (2009).“The Study of Stereotyping, Prejudice, and Discrimination Within Social PsychologyA
Quick History of Theory and Research”. In Handbook of Prejudice, Stereotyping, and
Discrimination. Nelson, T. D. (ed.). New York: Psychology Press. 1-22.
Wallerstein, I. (1991). “The Ideological Tensions of Capitalism: Universalism versus Racim and Sexism”. In
Race, Nation, Class. Balibar, E. and Wallerstein, I. London and New York: Verso. 29-36.
190
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
14
HEALTH LITERACY
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
Abstract
Health literacy is described as the social and cognitive abilities that determine the motivation and capability of individuals to
obtain an understanding and use information so as to boost and preserve well-being. Health Literacy is further than able to read
booklets and accomplishedly arrange appointments. By extending access of an individual to medical knowledge and its skill to use
it efficiently, health literacy is crucial for enhancement. Defined this way, Health Literacy is more than narrow-minded idea of
personal behavior-directed communication and health education, and focuses on political, social and environmental factors
affecting the health. In this extended definition, the goal of health education is not just to affect personal lifestyle resolution, but
also raise consciousness on predictive factors of health, and promotes personal and joint works which may bring on an alteration
for these predictive factors. Accordingly, health education is obtained by the techniques that are more than information spread
and that lead to critical analysis, participation and interaction. This sort of health education gives health literacy a lead,
resulting in social and individual benefit, for example, by allowing efficient society movement, and by helping develop social
acquisition.
1.Introduction
I
t has been indicated by a report published by the Institute of Medicine that approximately fifty percent of
the adult population of US may have been having troubles in acting upon medical information (Institute
of Medicine, 2004). This conclusion has been identified as "the epidemic of health literacy"
(Davis&Wolf, 2004). Thereupon, the improvement of health literacy has been promoted by a trans-
disciplinary approach (Lloyd et al., 2006). To give support to this approach, four fields to make research has
been suggested by the American Medical Association: developing communication with patients who have
poor literacy; outcomes and conclusions of inadequate health literacy; health literacy revision; and causal
course of how inadequate health literacy affects human health (Ad Hoc Committee, 1999; McCray, 2004).
The literature of research about health literacy has expanded epidemically, along with approximately 5,000
listed publications by PubMed up to date (Primo November 2011), the most them have been published
dated from 2005 (Peerson&Saunders, 2009; Ishikawa&Yano, 2008) and is obvious that health literacy is
being investigated within different disciplines adopting various approaches, for example, health literacy as a
boost tool for mothers whose incomes are low (Porr&Drummond&Richter, 2006; Sorensen et al., 2012), the
extend of poor health literacy (Paasche-Orlow et. al., 2005), communal health literacy for lawyers (Robbins,
2003), health communication (Parker&Gazmararian, 2003), and searching the role of health instructors to
support health literacy (Tappe&Galer-Unti, 2001).
191
HEALTH LITERACY
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
Despite the fact that health literacy is frequently described as a personal characteristic—the capability to
achieve, process, and comprehend baseline health information and medical department required to make
proper health decisions (Ratzan et al., 2000)—there is a improving recognition of worth that health literacy
does not based on the skills of person alone (IOM, 2003). Health literacy is the output of peoples’ capabilities
and the requisition related to health literacy and complicatedness of healthcare system (Baker, 2006; Rudd,
2003). Changing are needed this system to line up health care requisitions better with the skills and
capabilities of the society (Parker, 2009; Rudd, 2007; Brach et al., 2012).
Health literacy is described as a field that should be given priority to for national action, initially by the
Department of Health and Human Services as an objective for Healthy People 2010 (HHS, 2010), and once
more in the 2003 Institute of Medicine Report Health Literacy: A Prescription to End Confusion (OM,
2004). The next decade saw the success of many milestones which indicated the importance of health literacy
both in private and public sectors (Parker&Ratzan, 2010), along with a national action plan to improve
health literacy (ODPHP, 2010). Health literacy has herein after reached a probable tipping point, the basis of
taking care of it could rapidly turn out to be the norm for healthcare providers (Brach et al., 2012; Koh,
2012).
It is crucial to discriminate health literacy from general literacy. As reported by the UNESCO (United
Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), the word of "literate" was commonly referred to
be 'acquainted with literature' or in the general sense 'highly educated, informed'. Over the course of 19th
century, it gained the meaning of capabilities to write and read context, as well as preserving its wider
meaning of being educated and informed in a specific field. The four concepts of literacy have arisen from the
discussion of the idea during the recent years: 1) Literacy as an independent setting of abilities; 2) literacy as
carried out, implemented and settled; 3) literacy as a training method; and 4) literacy as context. The target is
additionally development so that literacy does not solely mean personal change, but also means social and
circumstantial change from the point of associating health literacy with political and socio-cultural alteration
and economic development (Sorensen et al., 2012; Unesco, 2006).
In terms of meaning, the notion of health literacy has broadened to involve communication, critical thinking,
information-seeking, problem-solving, decision-making, in addition to a large group of cognitive, personal
and social abilities that are necessary to function in the healthcare system (Baker, 2006; Nutbeam, 2008;
Protheroe et al., 2009). It has recently spread into the world of language, context, and culture (Baker, 2006;
Nutbeam, 2008; Protheroe et al., 2009). Even though it has been suggested by several authors that health
literacy is just a new trick to old dogs and is essentially the reformation of notions based on the ideal
application and hypothesis of health encouragement (Tones, 2002), improving health literacy is progressively
being regarded as a general health objective and a predictive factor of health. Although modern health literacy
192
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
structures have showed up to explain the sense of health literacy more deeply, its contribution to the
environmental, social, cultural and health factors that affect health literacy abilities in a range of societies, it is
necessary to integrate varying descriptions, notional structures and patterns of health literacy (Sorensen et al.,
2012).
3. Aspects of HLliteracy
The difference between public and medical health literacy (Freedman, 2009) is expressed in identifying
diverse aspects. Personal abilities, notional and cultural knowledge, reading, writing, speaking, listening and
arithmetic abilities are regarded as the primary components for health literacy, within the description of
health literacy. Speros (Speros, 2005) also defines arithmetic and reading abilities as the descriptive
characteristics, but adds understanding, the capability to use medical knowledge in prospering functioning
and decision making in the act of health care receiver as aspects. Baker (Baker, 2006) separates the health
literacy into health-related verbal and written literacy, on the other hand Wolf and Paashe-Orlow (Paasche-
Orlow&Wolf, 2007) separate among oral fluency, listening, navigation and memory extent. Lee et al.
(Lee&Arozullah&Choc, 2004) define four correlated determinants: (World Health Organization, 2017)
knowledge on disease and self-care; (Institute of Medicine, 2004) health risk manner; (Davis&Wolf, 2004)
doctor visits and preventive care; and (Lloyd, 2006) conformity with medication. Although these descriptive
factors of health literacy significantly diverge, all of them relate to cognitive abilities, behaviors and capacities
that demonstrate a person's capability to serve in the role of a patient in health care system (Sorensen et al.,
2012).
Health literate healthcare organizations detect highly risky conditions and subjects requiring resources and
additional care and constitute and execute plans to provide a safe communication. Activities may involve
(Brach et al., 2012):
• Translating informed consent forms into the favored written language of a patient and enhancing
the comprehensibleness of informed consent forms.
193
HEALTH LITERACY
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
• Using auxiliaries (for example, charts, boxes and cards for pill, suitable dosing equipment) to remind
and foster people how to use their medication properly (DeWalt et al., 2010; Yin et al., 2010).
• Supplying promotions to providers (compensation and time) to routinely carry out brown-bag
medication reviews, for example, requesting people to bring all herbal therapies, drugs and
supplements and explain since when, and how and how much of each drug they use.
• Attaching patient-focused labels on drug boxes that comply with the suggestions of U.S.
Pharmacopeia (U.S. Pharmacopeial Convention, 2011).
• Adopting an easily understandable language and decision-making vehicles wile debating and
certifying end-of-life care judgment with patients and the families. Training patients and the
caregivers and verifying comprehension during their hospitalizations, discharging them with easily
understandable written instructions and information, arranging appointments to observe primary
care and other providers prior to discharge, giving discharge summaries in twenty-four hours, and
following up patients following their discharge (Brach et al., 2012; BUMC, 2011; The Joint
Commission, 2007).
controversies between the individual needs and the requirements of health systems. The commission relies on
that both a generally adopted description and a notional structure will help the explicit comprehension for
health literacy. The commission analyzed the current descriptions and notions of health literacy in selecting
the description and improving the structure in this report. The commission relies on that the description and
structure in this report will combine the perspectives required for the comprehension of health literacy and
allow for an adaptability of reaction within the structure of a commonly accepted description (Nielsen-
Bohlman et al, 2017).
Anybody in need of medical knowledge and services additionally needs health literacy abilities to (Center for
Disease Control and Prevention, 2017):
• Convey their choices and needs and see through the information and services
• Comprehend the preferences, result and content of services and the information
• Determine which services and information meet their choices and needs therefore they are able to
move on
Anybody offering services and medical knowledge to others, for example a pharmacist, physician, nurse,
public health worker or dentist, additionally needs health literacy abilities to (Center for Disease Control and
Prevention, 2017):
• Determine which services and information are the most useful for various circumstances therefore
individuals are able to move on
195
HEALTH LITERACY
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
A complicated order of health literacy abilities is required to function in a range of health frameworks. These
abilities are writing, reading, listening, speaking, mathematics, using technology, networking, and oratorical
abilities in association with defense, complaints and demands. We should regard the skill of healthcare
provider in using general words and in noticing if a patient is comprehending an argument or not. The
abilities are necessary for a media developer to form a message easily understood by the consumers. The
abilities are necessary for producers to create explicit product labels. The abilities are necessary for educators
to associate students with health-related subjects and to combine health messages with language, math
curricular materials, and science. The following example demonstrates the level of complexity caused by a
shortage of explicit information, even for the most intelligent consumer (Nielsen-Bohlman et al, 2017).
References
Ad Hoc Committee on Health Literacy for the Council on Scientific Affairs AMA (1999) “Health literacy:
report of the council on scientific affairs.“ J Am Med Assoc; 281(6):552-557.
196
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
AHRQ. (2009) “The AHRQ informed consent and authorization toolkit for minimal risk research”
http://www.ahrq.gov/fund/informedconsent/ (accessed March 16, 2012).
Andrulis, DP. & Brach, C. (2007) “Integrating literacy, culture, and language to improve health care quality
for diverse populations.” American Journal of Health Behavior; 31(Suppl 1):S122-S133.
Baker, DW. (2006) “The meaning and the measure of health literacy.” Journal of General Internal Medicine;
21(8):878-883.
Baker, DW. (2006) “The meaning and the measure of health literacy.” J Intern Med; 21:878-883.
Brach, C. & Keller, D. & Hernandez, LM. & Baur, C. & Parker, R. & Dreyer, B. & Schyve, P. & Lemerise,
AJ. & Schillinger, D. (2012) “Ten Attributes of Health Literate Health Care
Organizations.” National Academy of Sciences, June.
BUMC (Boston University Medical Center) (2011) The new and improved RED tooklit.
http://www.bu.edu/fammed/projectred/newtoolkit/index.html (accessed March 16, 2012).
Center for Disease Control and Prevention (2017) “What is Health Literacy?”
https://www.cdc.gov/healthliteracy/learn/index.html (Accessed online at August 25, 2017)
Davis, T. & Wolf, MS. (2004) “Health literacy: implications for family medicine.” Fam Med, 36(8):595-
598.
DeWalt DA. & Callahan LF. & Hawk VH. & Broucksou KA. & Hink A. & Rudd R. & Brach C. (2010)
“Health literacy universal precautions toolkit” http://www.ahrq.gov/qual/
literacy/healthliteracytoolkit.pdf (accessed March 16, 2012).
Fleischer, L. &Raivitch, S. & Miller, SM. & Partida, Y. & Martin-Boyan, A. & Soltoff, C. & Courter, P.
(2009) “A practical guide to consent.” http://www.templehealth.org/ICTOOLKIT/
html/ictoolkitpage1.html (accessed March 16, 2012)
Freedman, DA. & Bess, KD. & Tucker, HA. & Boyd, DL. & Tuchman, AM. & Wallston, KA. (2009)
“Public health literacy defined.” Am J Prev Med; 36(5):446-451.
HHS (U.S. Department of Health and Human Services). (2010) “Healthy people 2010: Understanding and
improving heath.” Washington, DC: U.S. Government Printing Office, 2000.
Institute of Medicine, (2004) “Health literacy: a prescription to end confusion” Washington DC: The
National Academies.
IOM (Institute of Medicine) (2003) “Priority areas for national action: transforming health care quality.”
Washington DC: The National Academies Press.
197
HEALTH LITERACY
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
Ishikawa, H. & Yano, E. (2008) “Patient health literacy and participation in the health-care process.” Health
Expect;11(2):113-122.
Kickbusch, I. & Maag, D. (2008) “Health Literacy. In International Encyclopedia of Public Health. Volume
3. Edited by: Kris H, Stella Q. Academic Press;204-211.
Koh, HK. & Berwick, DM. & Clancy, CM. & Baur, C. & Brach, C. & Harris, LM. & Zerhusen, EG.
(2012) “New federal policy initiatives to boost health literacy can help the nation move beyond
the cycle of costly crisis care.” Health Affairs; 31(2):434-443.
Lee, SD. & Arozullah, AM. & Choc, YI. (2004) “Health literacy, social support, and health: a research
agenda.” Soc Sci Med; 58:1309-1321.
Lloyd, LLJ. & Ammary, NJ. & Epstein, LG. & Johnson, R. & Rhee, K. (2006) “A transdisciplinary
approach to improve health literacy and reduce disparities.” Health Promot Pract; 7(3):331-335.
McQueen, D. & Potvin, L. & Pelikan, JM. & Balbo, L. & Abel, Th. (2007) “In Health and modernity.
“The Role of Theory in Health Promotion.” Springer.
Nielsen-Bohlman, L. & Panzer, A. & Kindig, D. (2017) “What Is Health Literacy? Health Literacy: A
Prescription to End Confusion” The National Academy of Sciences, Engineering, Medicine, 2004.
https://www.nap.edu/read/10883/chapter/4 (Accessed online at August 25, 2017).
NQF (National Quality Forum) (2005) “Improving patient safety through informed consent for patients
with limited health literacy.” Washington, DC: National Quality Forum.
Nutbeam, D. (2008) “The evolving concept of health literacy.” Soc Sci Med; 67:2072-2078
OM. (2004) “Health literacy: A prescription to end confusion. “Washington, DC: The National Academies
Press.
Paasche-Orlow, MK. & Parker, RM. & Gazmararian, JA. & Nielsen-Bohlman, LT. & Rudd, RR. (2005)
“The prevalence of limited health literacy.” J Gen Intern Med; 20:174-184.
Paasche-Orlow, MK. & Wolf, MS. (2007) “The causal pathways linking health literacy to health outcomes.”
Am J Health Behav; 31 (Suppl 1): 19-26.
Parker, R. & Ratzan, SC. (2010) “Health literacy: A second decade of distinction for Americans.” Journal of
Health Communication; 15 (Suppl 2) :20-33.
198
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Parker, RM. (2009) “What? So what? Now what?” Paper presented at Measures of Health Literacy
Workshop, Washington, DC.
Parker, RM. & Gazmararian, JA. (2003) “Health literacy: essential for health communication.” J Health
Commun; 8(3):116-118.
Peerson, A. & Saunders, M. (2009) “Health literacy revisited: what do we mean and why does it matter?“
Health Promot Int;24(3):285-296.
Porr, C. & Drummond, J. & Richter, S. (2006) “Health Literacy as an Empowerment Tool for Low-Income
Mothers.” Family & Community Health; 29(4):328-335.
Protheroe, J. & Wallace, L. & Rowlands, G. & DeVoe, J. (2009) “Health literacy: setting an international
collaborative research agenda.” BMC Fam Pract; 10(1):51.
Ratzan, SC. & Parker, RM. & Selden, C. & Zorn, M. & Ratzan, SC. & Parker, RM. & Bethesda, MD.
(2000) “National Library of Medicine current bibliographies in medicine: Health literacy.National
Institutes of Health” U.S. Department of Health and Human Services.
Robbins, A. (2003) “Public health literacy for lawyers: teaching population-based legal analysis.” Environ
Health Perspect;111(14):744-745.
Rudd, R. (2003) “Improvement of health literacy. In Communicating health: Priorities and strategies for
progress.” Washington, DC: U.S. Department of Health and Human Services.
Rudd, RE. (2007) “Health literacy skills of U.S. adults” Journal of Health Behaviors; 31(S1): S8-18.
Rudd, RE. (2010) “Improving Americans’ Health Literacy.” New England Journal of Medicine;
363(24):2283-5.
Simonds, SK. (1974) “Health education as social policy.” Health Education Monograph; 2:1-25.
Sorensen, K. & Van den Broucke, S. & Fullam, J. & Doyle, G. & Pelikan, J. & Slonska, Z. & Brand, H.
(2012) “Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and
models. BMC Public Health, 12:80. http://www.biomedcentral.com/1471-2458/12/80 (Accessed
online at August 25, 2017).
Sudore, RL. & Landefeld, CS. & Prez-Stable, EJ. & Bibbins-Domingo, K. & Williams, BA. &
Schillinger, D. (2009) “Unraveling the relationship between literacy, language proficiency, and patient-
physician communication” Patient Education and Counseling; 75(3):398-402.
199
HEALTH LITERACY
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
Tappe, MK. & Galer-Unti, RA. (2001) “Health educators’ role in promoting health literacy and advocacy for
the 21 st century.” J Sch Health; 71(10):477-482.
The Joint Commission (2007) “What did the doctor say?” Improving health literacy to protect patient safety.
Oakbrook Terrace, IL: The Joint Commission.
Tones, K. (2002) “Health literacy: new wine in old bottles.” Health Educ Res; 17:187-189.
Unesco (2006) “Literacy for all. Education for All Global Monitoring Report” UNESCO Publishing.
World Health Organization, “Health promotion. Health literacy and health behavior.”
http://www.who.int/healthpromotion/conferences/7gchp/track2/en/ (Accessed online at August
25, 2017)
Yin HS. & Mendelsohn AL. & Wolf MS. & Parker RM. & Fierman A. & van Schaick L. & Bazan IS. &
Kline MD. & Dreyer BP (2010) “Parents’ medication administration errors: Role of dosing
instruments and health literacy” Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine 2010; 164(2):181-
186.
200
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
15
USAGE LEVEL OF INFORMATICS AND
COMMUNICATION TECHNOLOGIES
BY PEOPLE WHO HAS HEALTH PROBLEMS
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
Abstract
The purpose of this study is to investigate the preferences and features of health communication technology usage in patients
admitted to Osmangazi University Medical Faculty Hospital, Ear, Nose and Throat (ENT) Department. In this study, “The
survey for the patients’ usage level of communication technologies for health problems” was applied to 265 patients
admitted to ENT Department; and the results were analyzed statistically. In modern technology and communication times, the
physicians should re-review their approach to the patients for settling of trust element in patient-physician relationship. Better
informed physicians and patients; and implementation of the public of preventive medicine by using internet, television and
newspaper sources and informing the public on important issues will contribute to public health. For the use of communication
technologies, social networks and the issue of health information in beneficialdirection for public health, these issues have a
great importance to be taken into consideration by states during determining the health policies; and strategic goals and
directions.
1. Introduction
“There is no esteemed object as state in the eyes of the
people, however there is no state in the universe like a
breath of health.” Suleiman, the Magnificent (Muhibbi)
W ith his abovementioned axiom, Suleiman, the Magnificent (Suleiman the Lawmaker) wanted to
tell the people that every kind of wealth which make people esteem and respect is devoid of value
when health of the individual is in question. Indeed, individuals eagerly reach every source of
information especially when they lose their healthy state in order to learn the source of their suffering and
acquire even a tiny bit of information about the consequences of their disease. In addition, they try every way
to recover their health and consent voluntarily to every hardship.
2. Problem
The study was designed to investigate if the patients presenting to the outpatient clinics of ear-nose and
throat department of a state university previously obtained information about their disorders before visiting
the physician using the information and communication technologies. The study also inquires what did the
201
USAGE LEVEL OF INFORMATICS AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES BY PEOPLE WHO HAS HEALTH PROBLEMS
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
informed patients think about use of this information concerning recommended medical examinations and
treatments during and after their medical examinations
Advances in information and communication technologies (ICTs) have exerted critical effects on all social
background of the community and led to evolutional alterations, changes and transformation in the lives of
the people. Within this context, access to information, decision-making processes, patterns of doing business
and social interactions gained quite different dimensions.
The importance of communication technologies does not stem from itself, but from opportunities of
accessing into information and communication technologies, it provides for social layers, which can not
obtain adequate social services or benefit from the services presented to them.
Health care and related procedures have been remodelled every day by communication and information
sources and technology, which people interplay with. CIT teaches new knowledge and skills to all its partners
in the health sector and has a potential to make serious contributions so as to reinforce known facts and
correct misinformation. Relevant investigations have revealed controversial results (Griffiths and Kntutson,
1960; Schlinger, 1976; Maccoby and Farguhar, 1975).
Currently and prevalently used novel information and communication technologies have been derived from
internet sources. Rapidly increasing health information available on websites puts an end to monopoly of
physicians and nurses concerning medical information and technologies (Cameron, 2010). The most
important factor influential on this trend is internet-based technologies. Among them websites, blogs and
forums are interactive sites where questions of the people about their health problems are responded.
Information and communication technologies in medicine are globally implemented in the form of
‘telemedicine’ or ‘medical informatics.’ These applications of medical informatics serve various purposes and
open new horizons in the field of medicine. For consumers, internet has become a robust means of self-
education in health-related topics (Veenhof and Timusk, 2009). The people have started to concentrate on
getting in contact with those with similar health problems. Besides they are joining the social networks which
allow them to communicate with their keypals (Cameron, 2010). Blogs in which patients’ opinions about
physicians and patients are shared, functions as an open platform. Many physicians and hospitals give a link
to their blogs from their accounts in Twitter, Facebook and Youtube and share medical information.
In Turkey mass media is the fundamental source of information on almost every subject for people in
Turkey. Health-related subjects have begun to take increasingly larger parts in mass media because of
paramount concern of the community.
3. Objective
General objective of this study was both to reveal the extent of benefiting from the information and
communication technologies by the people with health problems for the purpose of gaining knowledge about
their health condition and the way they make use of this information before and during discussing their
disease with the physician and within the context of recommended treatment. To that end, the answers to the
following questions will be sought for:
202
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
1. To what end are the people using information and communication technologies?
2. Which technologies have been consulted to for information when people had health problems?
3. How do the people use the information about their disease state they learnt from information and
communication technologies during their examination?
4. How do the people use information and communication technologies during diagnostic and
therapeutic processes?
3. Importance
The results of this investigation will be important for three distinct sectors, namely patients, physicians and
the state. The opinions contrary to those three sectors can be suggested and advocated with the same
robustness. In essence, revealment of these opinions may be one and perhaps the most valuable finding of this
investigation.
Before consulting to a physician, patients who got information from these technologies may arrive at a
conclusion about useless of visiting the physician. This approach will prevent the patient from wasting his/her
time and money unnecessarily. On the contrary, information gathered from information technologies because
of an ailment felt or special interest, will direct the patients to the health facilities with resultant avoidance
from serious health problems which might occur in the future. Therefore, modern information technologies
have a serious potential as for preventive health services.
Informed patients referred to physicians will not take the time of the physicians with their meaningless and
unnecessary questions and they do not exhaust doctors both mentally and psychologically. Thus, patient-
physician rapport will be more satisfactory and healthy. When the patients had entertained attitudes and
opinions based on erroneous or missing information, physician will direct the patient to more reliable sources
of information on the internet in the benefit of both themselves and the patients.
The above-mentioned contributions of this investigation to the individuals and physicians, are subsequently
very important in that they demonstrate actual status of the country related to labor loss, economic losses,
effective and efficient studies of organizations. The results obtained can be seen as direct contributions of the
aforementioned technologies on the health sector. Outcomes such as maintenance and protection of healthy
state of the people, reduction of healthcare expenses and improved attendance to work are directly related to
the economic interests of the nation. The implications derived from this survey will demonstrate the success
rates, problems and issues requiring improvements related to the use of information and communication
technologies.
4. Assumptions
Information in the internet, social media about healthcare field in general and particular ENT websites has
been assumed to be adequate.
203
USAGE LEVEL OF INFORMATICS AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES BY PEOPLE WHO HAS HEALTH PROBLEMS
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
5. Limitations
The population of this survey study is restricted with the patients who consulted to Eskisehir Osmangazi
University outpatient clinics of ENT (Ear, Nose and Throat) department and received their sequence number
to undergo physical examination and /or show their laboratory results in the first week of March, 2013.
6. Literature Screening
Information and communication technology (ICT) is a term used for systems for delivering, receiving,
processing and storing information based on electronic mass media which seriously changes methods of
thinking, ways of living and the social environment of the people (Ogunsola, 2005).
Developments in information and communication technologies (CIT) started in the last quarter of the
twentieth century and heralded the coming of an age with comprehensive, profound and altered economic
and social activities. Optimistic foresights and a computerized world linked with networks will promote not
only overall and rapid growth in the employment, efficiency and productivity, but also facilitate access into
opportunities, which will improve quality of life of the people (Chandrasekhar and Ghosh, 2001).
When we analyze changes and transformations achieved by means of ICT up to now, brand new
opportunities have been accomplished in every field of the health sector and innovative equipment and
software programs have enabled more effective and efficient use of diagnostic and therapeutical services. CITs
had an impact on the working formats of physicians and other healthcare professionals. Besides medical
information is no longer under the monopoly of medical professionals and they have become easily available
for everyone who requires.
CITs have made things easier not only for the hospital and for the physicians, but also for the patients
themselves. For example, by pressing on the buttons of a keyboard, the patients can easily access information
about the causes of various diseases, their progression and the ways to overcome them. Thanks to internet,
number of patients who make a decision about the necessity (if any) of consulting to a hospital for their
complaints or apply home therapies for simple disorders are gradually increasing.
Though many people have not the capacity to evaluate the quality of information they gathered from CITs,
they more frequently resort to information related to health issues and use these information for the
evaluation of the tests required and recommended treatments while communicating with their physicians.
Apparently, internet technology is developing to meet the requirements of day-by-day increasing number of
responsive and health-conscious population. Health-related information and skills have freed from the
monopoly of health professionals and opened to public use through blogs and memberships to websites in
order to make use of them when they are required at anywhere and anytime. In other words, rapidly
accumulating health information in online sources put an end to the monopoly of physicians and nurses on
medical information and equipment (Cameron, 2010).
204
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
6. Method
This thesis is a descriptive study performed in a screening format. It is related to the frequency of resorting to
information and communication technologies among people concerning their health problems, preferred
technologies and the way they utilize their knowledge during and after hospital stay.
7. Research Model
This investigation was performed on the patients who consulted to Eskisehir Osmangazi University
outpatient clinics of ENT (Ear, Nose and Throat) department and received their sequence number to
undergo physical examination and /or show their laboratory results in the first week of March, 2013. During
this period a total of 265 patients were interviewed within 4 workdays.
8. Collection of Data
In this study, data about sources of information of the individuals about their disease when they become sick,
frequency of consulting to information technologies, their preferred technologies and the way of making use
of their information during and after medical examination were collected.
10. Results
Results of the questionnaire survey are presented under four headings which reflect four objectives listed in
the ‘Objectives’ section.
205
USAGE LEVEL OF INFORMATICS AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES BY PEOPLE WHO HAS HEALTH PROBLEMS
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
Tablo1. Presents Age and Gender Distribution of 265 Patients Who Had Participated in the Questionnaire Survey
In Table 2, we see, university graduates rank on top. As an interesting point, higher percentage (38.2%) of
women were university graduates or had a postgraduate degree (men, 4.9%). Among men, percentage of
university graduates and postgraduate degree holders were 32.2% and 0.8%, respectively. Another remarkable
issue was that illiterates and primary school graduates were more than one-fifth (21.5%) of the participants.
As seen in Table 3, housewives were the mostly populated (43.8%) group. Among men, civil officers and
teachers were more frequently observed (21.5%).
The presence of higher percentage of male and female students can be explained by the location of the
hospital within the boundaries of the university campus. However, female students were higher in number
when compared with the male students.
206
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
Tablo3. Shows the Distribution of Survey Study Particiapnts According to Their Jobs
(if they were retired, then their job before retirement)
As revealed by the responses given to the question “Have you a computer in your workplace or home which
can be used by yourself?” nearly two-thirds of the responders (60.4%) had a computer in their workplace or
home, which could be used by themselves. Higher percentage of women had a computer (women, 64.6%;
men, 55.4%). A total of 160 participants (60.4%) who had a useable computer were asked if they had been
linked to the internet. Based on the responses obtained, 152 (95%) participants had an access into internet.
The participants were investigated as for their knowledge level about internet use. Based on the responses
obtained, all responders (n=152 participants) with an internet link could use this technology. The question
“How many hours a day are you surfing on internet?” was asked to internet users and nearly three-fourths of
them (72.4%) were using internet at most two hours a day, while 34.2% of them were on the internet equal
to or less than one hour a day. Higher percentage of women relative to men were using internet less than an
hour or 3-4 hours a day.
Spearman’s correlation analysis (rho coefficient) was performed to detect a possible relationship among
demographic characteristics (gender, age and educational level), possession of a computer, access into internet
link and duration of daily internet use, it was detected that with aging rate of computer possession and
knowledge increased, while youngsters passed more time on internet.
207
USAGE LEVEL OF INFORMATICS AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES BY PEOPLE WHO HAS HEALTH PROBLEMS
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
Less than half (41.8%) of the participants indicated that they had been informed about the disease before
they consulted to a physician. Source(s) of information is/are summarized in Table 5. A total of 180 responses
were given to these multiple-choice questions.
Tablo5. The Source of Information Which Participants Consulted Before Admission to a Physician.
As seen in Table 5, in nearly half of (44.5%) the responses to this question, internet was the source of
information. Higher percentage (46.2%) of women (men, 41.8%) used internet for gathering information.
Among sources of information “neighbors and friends” (18.8%) and “a patient who had suffered from the
same disease” (17.2%) took the second and third places, respectively. For eight responders who ticked the
“Other” box, pharmacists were their sources of information.
208
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
The patients who consulted to the internet for getting information about their disease were asked about the
types of websites they had searched. A total of 114 responses received from 80 participants for this multiple-
choice question are shown in Table 5. Based on these responses, personal websites of the physicians were
mostly (28.9%) scrutinized both by female and male responders for gathering information about their
diseases. As seen in Table 5, 22.8% of the patients did not recollect their source(s) of information, while
websites of forums (20.2%) and state hospitals (14.9%) took the third and fourth places. As a striking feature,
in Table 5, websites of the private hospitals were near the bottom of the list of sources of information. Five
patients who ticked the ‘Other’ box, indicated that they had access into information about their diseases
through search engine servers.
10. 6. The Way of Using Information Learnt from Internet During Medical Examinations
The participants who received information from the internet were asked about their purpose of consulting to
the hospital that day (for medical examination or to show test results) and two-thirds of 78 (65.4%) patients
said that they were coming to the hospital for their first medical examination. While 28.2% of the patients
came to show their test results.
The first-time comers were asked about their opinions about what would be the benefit of what they had
learnt from the internet about their disease, during medical examination and the following responses were
received as shown in Table 6.
As seen in Table 6, in half of the responses given to these multiple-choice questions, the responders indicated
that they could have asked the physician more intelligent questions. In 30% of the responses, the patients
stated that they could see if the physician’s recommendations complied with what they had learnt from the
internet. A small percentage (11.7%) of responders did not know the use of information retrieved from the
internet, while 6.7% of them did not anticipate any benefit from this information.
Spearman’s correlation (rho coefficient) analysis was performed to disclose the relationship between the
demographic characteristics (gender, age and educational level) and the way of using information retrieved
from the internet during medical examination. Based on this test a positive and highly significant correlation
was found between educational level, information learnt from the internet and especially surfing on the
209
USAGE LEVEL OF INFORMATICS AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES BY PEOPLE WHO HAS HEALTH PROBLEMS
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
internet after medical examination, asking the physician smart questions and evaluation of the physician’s
recommendations.
Most (58.8%) of the patients indicated that information acquired from the internet enabled them to ask the
physicians smart questions, while 31% of them stated that they felt themselves relieved when they discovered
the compatibility what the physician said and what they had learnt from the internet. However, as a
remarkable finding, 3.4% of the participants told that they had worried because of incompatibility between
statements of the physician and what they had learnt from the internet.
10. 7. The Impact of Internet Use on the Evaluation of Physician’s Recomendations about Tests
and Treatment
Similarly, first-time referrals were asked if they would look up in the internet for the physician’s
recommendations, while the control patients or those came to show their test results were inquired if they had
surfed on the internet to gather information about their disease before they came to the hospital.
A total of 66 patients responded to the question “After your medical examination, will you consider looking
up in the internet for the tests requested by the physician or for the prescribed treatment? “The answers “Yes,
I think, I will” and “No, I don’t think I will” were given by 48.3% and 36.6% of the responders, respectively.
Control patients or those who came to show their test results (total n=22) gave positive (45.5%) or negative
(54.5%) answers to the question “Have you ever looked up in the internet again for the tests required and /or
treatment recommended by the physician after your medical examination? “Male and female patients were
evaluated using chi-square test as for responses to this question and any statistically significant difference was
not found between genders.
Among control patients or those who came to show their test results, those who looked up in the internet
again for the tests required and /or treatment recommended by the physician after their medical examinations
were requested to answer the question “How the information you gained from online sources effected
recommendations given by your physician?” Eighty percent of a total of 10 patients indicated that
information they received from internet reinforced physician’s recommendations.
210
VOLUME 28 CURRENT DEBATES IN PUBLIC RELATIONS & COMMUNICATION STUDIES
Nuran Öze
The question “Have you ever surfed the internet for the information about the treatment of your disease and
decided against visiting the physician for its treatment?” were responded by 265 patients with 12.1% ‘Yes, I
did’ and 85.3% ‘No, never’ responses. Responses to this question with respective percentages of patients were
as follows: “I went to the pharmacy and used the drugs prescribed to me” (n=14; 43.7%); “I didn’t use any
medication and after a while my complaints resolved” (n=11; 34.4%); “I purchased herbal remedies from a
herbalist” (n=4; 12.5%); and “I used the drugs used by an acquaintance who had suffered from the same
disease” (n=3; 9.4%).
11. Conclusion
A total of 265 individuals (male, n=121: 45.7% and female, n=144: 54.3%; age range 20 to 71 years)
participated in the investigation. One- third of the participants were university graduates with a male
predominance. Nearly one-fifth (18.9%) of the participants were civil officers or teachers.
Among both men and women, internet was mostly used for research and information. Following information
and research, women read online news, watched films, serials and talk shows, while men followed financial
news, talk shows, watched films and serials in that order. Interestingly, higher number of women were using
internet for research and information.
Nearly half (41.8%) of the participants had knowledge about their disease before visiting a physician. Some
(44.5%) of them indicated internet as a source of their information. Higher number of women used internet
(men, 41.8%; women, 46.2%) Among sources of information, neighbors and friends took the second place
(18.8%) followed by the patients who had suffered from the same disease (17.2%).
Most of the patients used internet to surf personal websites of the physicians (28.9%), forums (22.8%) and
websites of state hospitals (14.9%) so as to gain information about their disease.
Two-thirds (65.4%) of the investigated group consisted of patients who came to the physician for the first
time, while 30% of the group expressed the benefit of their internet information during their examination as
“I can see if the information I have learnt from the internet can overlap with those said by the physician”. In
this group, nearly half of the responders to the relevant question indicated that after medical examination
they would look up in the internet again to check physician’s recommendations about their treatment.
However, half of the control patients or those who came to show their test results indicated that they had not
seen any benefit of information gathered from the internet. Still nearly half of the control patients or those
who consulted to the physician to show their test results said that they did not search internet for treatment
recommendations. Eighty percent of the patients who surfed on the internet expressed that internet
information reinforced physician’s recommendations.
Some (12.2%) of the patients indicated that they consulted to the internet because of their unhealthy
condition and thought it useless to visit the physician after obtaining some information from the internet.
These patients responded that they (43.7%) had treated their health problems with OCD drugs they
purchased from the pharmacies or herbal drugs (12.5%) from a herbalist. Some of them (34.4%) also
reported spontaneous resolution of their disease without using any drugs, while 9.4 of them treated
themselves with the drugs used by their friends suffering from the same disease.
211
USAGE LEVEL OF INFORMATICS AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES BY PEOPLE WHO HAS HEALTH PROBLEMS
Can Cemal Cingi (Anadolu University)
References
Cameron, Lea (2010). Life Sciences and Health Care&Information Technology, Communications and
Entertainment (Consumer Digital Health) MaRS Discovery District
Chandrasekhar, C.P. & Ghosh, J. (2001). Information and communication technologies and health in low
income countries: the potential and the constraints. Bulletin of the World Health Organization,
2001, 79 (9)
Nathan, Maccoby& John, W. Farquhar (1975) Journal of Communication, Volume 25, Issue 3, pages 114–
126, September.
Ogunsola, L.A. (2005) “Information and Communication Technologies and the Effects of Globalization:
Twenty-First Century "Digital Slavery" for Developing Countries--Myth or Reality? “Electronic
Journal of Academic and Special Librarianship v.6 no.1-2
Schlinger, M. J. (1976) The Role of Mass Communications in Promoting Public Health. Advances in
Consumer Research Volume 3, 1976.
Veenhof, B. &Timusk, P. (2009) Online activities of Canadian boomers and seniors. Statistics Canada.
Retrieved September 27, 2010, from http://www.statcan.gc.ca/pub/11-008-
x/2009002/article/10910-eng.pdf
William, G. & Andie, L. Kntutson. (1960). The role of mass media in public health, Am J Public Health
Nations Health. 1960 April; 50(4): 515–523.
Yüksel, E. &Yalçınkaya, A. & Koçak, A. & Aydın, S. (2014) “Check-up, sağlık iletişimi”, Literatürk
academia
212
CURRENT DEBATES IN
PUBLIC RELATIONS
& COMMUNICATION
STUDIES
This work is a combination of public relations and communication studies. Es-
pecially new trends in communication studies have drawn the main borders of
this book. Different aspects of communication studies have been discussed,
evaluated and explained in this study with theories and case studies. Consump-
tion culture, main stream media, life styles, virtual life, branding via new me-
dia technologies, cross-cultural subjects, health and communicaion relations
have been analysed both practically and theoretically. The book can be consid-
ered as an examplary study to the interdisciplinary approach to communication
studies.
IJOPEC
PUBLICATION
London ijopec.co.uk Istanbul
& COMMUNICATION
PUBLIC RELATIONS
CURRENT DEBATES IN CURRENT DEBATES IN
PUBLIC RELATIONS PUBLIC RELATIONS
& COMMUNICATION & COMMUNICATION
STUDIES
STUDIES STUDIES
This work is a combination of public relations and communication studies. Es-
CURRENT
DEBATES IN
pecially new trends in communication studies have drawn the main borders of
this book. Different aspects of communication studies have been discussed,
evaluated and explained in this study with theories and case studies. Consump-
tion culture, main stream media, life styles, virtual life, branding via new me-
dia technologies, cross-cultural subjects, health and communicaion relations
have been analysed both practically and theoretically. The book can be consid-
ered as an examplary study to the interdisciplinary approach to communication
studies.
Nuran Öze
Vol. 14
VOL 28
Nuran Öze
IJOPEC
PUBLICATION
London ijopec.co.uk Istanbul
IJOPEC
IJOPEC VOL
28
PUBLICATION PUBLICATION
London ijopec.co.uk Istanbul London ijopec.co.uk Istanbul