Augustin Pyramus de Candolle
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie |
Botanik |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Anthericum_annuum.png/240px-Anthericum_annuum.png)
Augustin Pyrame de Candolle (ur. 4 lutego 1778 w Genewie, zm. 9 września 1841 tamże) – botanik szwajcarski. Zajmował się systematyką roślin kwiatowych, mszaków i grzybów. Twórca jednego z pierwszych systemów naturalnych klasyfikacji roślin, wprowadził termin taksonomii.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Augustin Pyrame de Candolle urodził się 4 lutego 1778 roku w Genewie w rodzinie bankiera i radcy miejskiego Augustina de Candolle i jego żony Louise-Eléonore[2]. Po studiach na uniwersytecie w Genewie, m.in. u Jeana-Pierre's Vauchera (1763–1841) i Jeana Senebiera (1742–1809), od 1798 roku studiował medycynę w Paryżu, m.in. anatomię u Georges'a Cuviera (1769–1832) i zoologię u Jeana-Baptisty de Lamarcka (1744–1829)[2].
W 1803 roku został asystentem Cuviera w paryskim Collège de France[2][3]. Lamarck powierzył mu aktualizację swojego dzieła Flore française, do którego de Candolle dodał 1300 gatunków, kierując się systematyką Antoine's Laurenta de Jussieu (1748–1836) niż systemem Lamarcka[2]. W 1806 roku de Candolle otrzymał zlecenie od ministra ds. wewnętrznych Szampanii zbadania związku pomiędzy botaniką, rolnictwem i geografią na terenie całej Francji[2]. Przeprowadzane badania (1806–12) były podstawą dla opublikowanej w 1813 roku teorii botaniki – Théorie élémentaire de la botanique[2][3]. W 1808 roku objął katedrę botaniki na uniwersytecie w Montpellier[2].
W 1816 roku powrócił do Genewy, gdzie objął katedrę historii naturalnej (botaniki i zoologii) na uniwersytecie[2]. Przyczynił się do otwarcia w 1817 roku genewskiego ogrodu botanicznego (fr. Jardin botanique des Bastions)[2]. De Candolle angażował się również społecznie, m.in. za jego zaangażowaniem powstało Société d'encouragement pour l'industrie nationale[2].
Augustin Pyrame de Candolle zmarł 9 września 1841 w Genewie[2].
Działalność naukowa
[edytuj | edytuj kod]Augustin de Candolle zajmował się przede wszystkim morfologią i fizjologią roślin[2]. Stworzył jeden z pierwszych systemów naturalnych klasyfikacji roślin[2][4][5]. Uważał, że to anatomia, a nie fizjologia roślin, powinna być jedyną podstawą ich klasyfikacji[3]. W 1813 roku wprowadził termin taksonomii[3]. System de Candolle's wraz z zasadami ewolucji naturalnej Charles'a Darwina stworzył podwaliny dla współczesnej teorii ewolucji roślin[3].
De Candolle interesował się także Agronomią, chemią roślin i farmakologią[2]. Stworzył podwaliny dla geografii roślin[2] – przeprowadził badania w Brazylii (1827), wschodnich Indiach (1829) i północnych Chinach (1834)[3].
Jego syn Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle (1806–1893) i wnuk Casimir Pyrame de Candolle (1836–1918) zostali również botanikami, a po śmierci Augustina kontynuowali jego prace nad systemem klasyfikacji wszystkich roślin – dziełem Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis[2][4][5].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- 1799–1803 Plantarum historia succulentarum = Histoire des plantes grasses[2]
- 1802 Monographie des Astragales[2]
- 1804 Essai sur les propriétés médicinales des plantes comparées avec leurs formes extérieures et leur classification naturelle[2]
- 1813 Théorie élémentaire de la botanique[2]
- 1818–1821 Regni Vegetabilis Systema Naturale[3]
- 1820 Essai élémentaire de géographie botanique[2]
- 1824–41 Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis[2]
Członkostwa, wyróżnienia i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- 1818 – wybrany na członka Niemieckiej Akademii Przyrodników Leopoldina (niem. Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina)[6]
- 1827 – członek korespondencyjny Pruskiej Akademii Nauk[7]
- Członek korespondencyjny Rosyjskiej Akademii Nauk[8]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ The International Plant Names Index: DC. – Augustin Pyramus de Candolle 1778–1841. [dostęp 2016-10-26]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v René Sigrist: Candolle, Augustin-Pyramus de. W: Historisches Lexikon der Schweiz. [dostęp 2016-10-30]. (niem.).
- ↑ a b c d e f g Augustin Pyrame de Candolle, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2016-10-30] (ang.).
- ↑ a b Luc Lienhard: Candolle, Alphonse de. W: Historisches Lexikon der Schweiz. [dostęp 2016-10-30]. (niem.).
- ↑ a b Heinz Balmer: Candolle, Casimir de. W: Historisches Lexikon der Schweiz. [dostęp 2016-10-30]. (niem.).
- ↑ Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina: Mitgliederverzeichnis. [dostęp 2016-10-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-31)]. (niem.).
- ↑ BERLIN-BRANDENBURGISCHE AKADEMIE DER WISSENSCHAFTEN: Mitglieder der Vorgängerakademien: Augustin-Pyramus de Candolle. [dostęp 2016-10-30]. (niem.).
- ↑ Российская академия наук: Декандоль Огюстен-Пирам. [dostęp 2016-10-30]. (ros.).
- ISNI: 0000000080778744
- VIAF: 76389959
- LCCN: n86853655
- GND: 116442921
- NDL: 00769044
- BnF: 123418932
- SUDOC: 032377525
- NLA: 35783897
- NKC: uk2007399087
- NTA: 069898278
- CiNii: DA0179719X
- Open Library: OL1808233A
- PLWABN: 9810592914405606
- NUKAT: n2016165178
- J9U: 987007273333705171
- PTBNP: 868183
- CANTIC: a10674664
- BNC: 000199856
- ΕΒΕ: 212573
- LIH: LNB:BP1w;=Bg