Rolnictwo w Angoli
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Pineapple_Vendors_Huambo_Quibala.jpg/220px-Pineapple_Vendors_Huambo_Quibala.jpg)
Rolnictwo w Angoli – dział gospodarki Angoli mający niewielki udział w PKB, jednakże kluczowy w zatrudnieniu mieszkańców. Rolnictwo w Angoli jest w dużej mierze uzależnione od pomocy zagranicznej.
Czynniki fizycznogeograficzne
[edytuj | edytuj kod]Agroklimat
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Okres wegetacyjny w Angoli trwa cały rok. Najchłodniejszym miesiącem jest lipiec, natomiast najcieplejszym jest styczeń. Roczna amplituda temperatur jest niewielka - zimą temperatura średnia wynosi od 16 do 24 °C, natomiast latem 20–26 °C[1]. Temperatura minimalna nie spada poniżej 15 °C, podczas gdy maksymalna jest nie wyższa niż 35 °C[2]. Wysoka temperatura w połączeniu z dużym nasłonecznieniem stwarza korzystne warunki do rozwoju biomasy.
Ze względu na Prąd Benguelski obszary położone niedaleko od wybrzeża są pozbawione opadów i przez to nieużyteczne rolniczo[3].
Gleby
[edytuj | edytuj kod]W Angoli występują gleby bogate w żelazo[4].
Gleby czerwone są zazwyczaj kwaśne, ciężkie i mają niską bonitację. Humus jest niemalże w całości mineralizowany, stąd uprawa rolnicza wymaga intensywnego nawożenia[5]. Najlepsze gleby ferralitowe mają 2–3% humusu. Gleby te podczas pory suchej tworzą twardą skorupę[6]. Gleby czerwonobrunatne mają odczyn kwaśny, zbliżony do obojętnego, a lokalnie nawet lekko alkaliczny. Ich właściwości są zbliżone do czerwono-burych i burych. Gleby te nadają się pod uprawę roślin nawet po odpowiednim nawożeniu i – w razie potrzeby – irygacji[7].
Hydrologia
[edytuj | edytuj kod]W środkowej części kraju przebiega kontynentalny dział wód[8]. Największymi rzekami Angoli są Kasai (dopływ Konga) oraz Zambezi. Obie te rzeki znajdują się we wschodniej części kraju[9]. W zachodniej części kraju znajdują się rzeki przymorskie, z których największa jest Kwanza. W kraju nie ma dużych terenów zabagnionych[8].
Czynniki pozaprzyrodnicze
[edytuj | edytuj kod]Poziom rozwoju społeczno-ekonomicznego
[edytuj | edytuj kod]Angola jest biednym krajem – w 2010 była na 148 miejscu według współczynnika rozwoju społecznego[10]. W latach 1974–2002 w kraju trwała wojna domowa[11] . Wydobycie i przetwarzanie ropy naftowej dające ponad 80% PKB powoduje, że kraj ten jednak szybko się rozwija. Rolnictwo daje 6,9% PKB jednakże zatrudnienie znajduje w nim 85% pracujących[12]. Nadwyżka w zatrudnieniu w rolnictwie jest spowodowana m.in. zatrudnianiem byłych żołnierzy[13].
Urbanizacja i uprzemysłowienie
[edytuj | edytuj kod]Stopień urbanizacji liczony odsetkiem ludności miejskiej wynosi 59%, co jak na warunki afrykańskie jest wynikiem wysokim[14]. Przyczyną tego stanu jest jednak zniszczenie wsi w wyniku działań wojennych oraz hiperurbanizacja, szczególnie Luandy[15].
W czasach kolonialnych Angola była krajem o dużej roli przemysłu. Przemysł ten jednak opierał się głównie na produkcji produktów słabo przetworzonych np. cegieł, szkła, gumy, aluminium. Większość produktów była przewożona do metropolii. W Angoli było również rozwinięte górnictwo, szczególnie boksytów i diamentów. Gospodarka angolska była kontrolowana przez Portugalię[16].
Po uzyskaniu niepodległości przemysł się załamał. W latach 90. XX wieku rząd angolski rozpoczął starania w przyciągnięciu inwestorów zagranicznych[17].
Agropolityka
[edytuj | edytuj kod]Angola do 1978 był kolonią portugalską.
We wczesnych latach 50. XX wieku w Angoli nastąpiła kolektywizacja rolnictwa wzorowana na izraelskich kibucach. Rolnicy oddolnie zrzeszali się w spółdzielnie zajmujące się handlem produktami rolnymi[15]. Indywidualnie gospodarstwa są bardzo rozdrobione, średnia powierzchnia nieco powyżej 1,5 ha. Średnia powierzchnia gruntów w spółdzielni wynosi prawie 30 ha[18] .
Po wojnie domowej następuje rozwój rolnictwa wspierany przy pomocą zagraniczną. Głównymi celami rozwoju terenów wiejskich jest: zmniejszenie liczby ludności w przeludnionej Luandzie, znalezienie zajęcia dla byłych żołnierzy, zwiększenie produkcji żywności. Polityka pomocowa opiera się na dostarczaniu technologii oraz edukowaniu miejscowych rolników[15]. Istotnym celem polityki rolnej Angoli jest odbudowa produkcji kawowca[19] .
Produkcja
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Coopecunha_field.jpg/220px-Coopecunha_field.jpg)
Produkcja roślinna
[edytuj | edytuj kod]W Angoli dominują gospodarstwa niewyspecjalizowane zajmujące się uprawą wielu różnych roślin[20]. Grunty orne w sezonie 2007/2008 zajmowały powierzchnię 3 074 806 ha czyli około 2,5% powierzchni kraju. W sumie powierzchnia nadająca się pod uprawę wynosi niecałe 5%. Głównymi uprawami w Angoli są zboża: kukurydza zwyczajna, rosplenica perłowa, proso, ryż; rośliny okopowe: maniok jadalny, ziemniaki, bataty; owoce: banany, cytrusy, ananasy i awokado; a także fasola, orzeszki ziemne, soja i warzywa[18] .
Zboża
[edytuj | edytuj kod]Zbożem uprawianym na największych powierzchniach jest kukurydza zwyczajna[20], która w sezonie 2007/2008 zajmowała 883 943 ha[18] . Klimat i gleby występujące w Angoli (poza pustyniami) są idealne do produkcji tego zboża. Kukurydza została przywieziona przez Portugalczyków na początku XVI wieku z Brazylii. Nie wiadomo czy bez pośrednio czy przez Portugalię. Z tego powodu w Angoli kukurydza jest nazwana zbożem (ziarnem) portugalskim. Ze względu na różnice warunkach przyrodniczych, głównie wilgotności, w Angoli występuje znaczna zmienność odmian kukurydzy[21] .
Pozostałe zboża zajmują 279 019 ha, lecz ze względu na bardzo niskie plony zbiory są niewielkie[18] .
Rośliny okopowe
[edytuj | edytuj kod]Wśród roślin okopowych dominuje maniok jadalny, którego uprawy zajmowały 679 167 ha i ustępowały tylko kukurydzy[18] . Ze względu na wysokie plony roślina ta ma bardzo duży udział w zbiorach. W 2010 zebrano 13,8587 mln ton, czyli prawie 3 razy więcej niż suma zbiorów pozostałych 20 najpopularniejszych upraw[22]. Maniok jest rośliną, która dobrze znosi różne warunki klimatyczne i glebowe[23]. Uprawa tej rośliny redukuje ubóstwo[24], gdyż maniok jest intensywnie użytkowany w kuchni. Z jego bulw robi się mąkę, z której robione jest pieczywo, a liście są używane jak warzywo[25]. Pozostałe rośliny okopowe mają niewielkie znaczenie[18] . Zbiory ziemniaka wyniosły 841,279 tys. ton[22].
Warzywa
[edytuj | edytuj kod]Uprawa warzyw jest działalnością poboczną rolników angolskich. Przeważnie w gospodarstwie warzywa zajmują 5–10 arów i są przeznaczanie niemalże wyłącznie na potrzeby własne. Mało jest gospodarstw specjalizujących się w uprawie warzyw, jednakże charakteryzują się one wysokim stopniem mechanizacji[20].
Używki
[edytuj | edytuj kod]Najważniejszą rośliną eksportową jest kawowiec, na co duży wpływ miał bardzo korzystny dla tej rośliny klimat. W czasach kolonialnych Angola była czołowym producentem kawy, jeszcze na początku lat 70. XX wieku Angola (będąca portugalską kolonią) była czwartym producentem kawy na świecie[19] . W latach 1948–1970 eksport kawy stanowił od 30 do 51% eksportu tej kolonii, zajmując zawsze pierwsze miejsce w strukturze[26]. Kawowiec w czasach kolonialnych był uprawiany głównie na plantacjach wielkoobszarowych, których właścicielami byli Portugalczycy, po uzyskaniu niepodległości plantacje zostały znacjonalizowane[19] . Podczas wojny domowej plantacje kawowca stanowiły ważne źródło dochodu[27]. Po wojnie domowej produkcja kawy drastycznie spadła z poziomu około 40 tys. ton w latach 80. XX wieku do 3–5 tys. ton w latach 90. Najgorszym pod tym względem był rok 2004, kiedy to produkcja spadła poniżej tysiąca ton, w tym samym czasie ceny kawy na świecie były najniższe[19] .
Głównymi ośrodkami produkcji kawy jest prowincja Bié oraz północ kraju[19] .
Oprócz kawy na mniejszą skalę był uprawiany również tytoń[26].
Rośliny przemysłowe
[edytuj | edytuj kod]Wśród roślin przemysłowych największe znacznie ma palma oleista, bawełna, puchowiec pięciopręcikowy, kauczukowiec[28].
Produkcja zwierzęca
[edytuj | edytuj kod]Kluczowymi gałęziami w produkcji zwierzęcej są farmy mleczne i drobiarstwo[20].
Głównymi zwierzętami hodowlanymi są bydło, trzoda chlewna, kozy, owce i drób[18] .
Technika rolna
[edytuj | edytuj kod]Angolskie rolnictwo charakteryzuje się bardzo niskim stopniem mechanizacji rolnictwa. W 2009 w całym kraju było tylko 1940 sprawnych ciągników. Jeden traktor przypadał na około 1650 ha. Dodatkowo dominują maszyny niskiej mocy. Z tego względu duże znaczenie ma siła zwierząt pociągowych i mięśni ludzkich[18] .
Problemy rolnictwa
[edytuj | edytuj kod]Głównym problemem rolnictwa w Angoli są skutki wojny domowej, która spowodowała: zniszczenie infrastruktury na wsi, dużą liczbę byłych żołnierzy oraz hiperurbanizację, szczególnie w Luandzie[15]. Rolnictwo jest niewydolne i uzależnione od pomocy zagranicznej[13]. Angola jest zmuszona importować żywność (ok. 50% potrzeb), mimo znacznego, niewykorzystanego, potencjału[15]. Problemem jest rozdrobienie i brak wyspecjalizowania większości gospodarstw[18] .
Kolejnymi problemami rolnictwa angolskiego są złe warunki przyrodnicze. Większość kraju jest pustynią stąd powierzchnia nadające się pod uprawę wynosi mniej niż 5% terytorium kraju[18] .
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Martyn 1995 ↓, s. 188.
- ↑ Martyn 1995 ↓, s. 189.
- ↑ Martyn 1995 ↓, s. 219.
- ↑ Falkowski i Kostrowicki 2001 ↓, s. 482.
- ↑ Uziak i Klimowicz 2002 ↓, s. 205.
- ↑ Uziak i Klimowicz 2002 ↓, s. 206.
- ↑ Uziak i Klimowicz 2002 ↓, s. 207.
- ↑ a b Atlas 2005 ↓, s. 102.
- ↑ Encyklopedia Audiowizualna Britannica Geografia I. Warszawa: Kurpisz, 2006, s. 28.
- ↑ Human Development Report Office (HDRO) – United Nations Development Programme (UNDP): Indices & Data - Human Development Reports (HDR) - United Nations Development Programme (UNDP):. hdr.undp.org. [dostęp 2012-04-10]. (ang.).
- ↑ James 2011 ↓.
- ↑ CIA - The World Factbook. [dostęp 2012-03-28]. (ang.).
- ↑ a b Kimhi 2009 ↓, s. 1.
- ↑ CIA – The World Factbook. [dostęp 2012-04-13]. (ang.).
- ↑ a b c d e Kimhi 2009 ↓, s. 2.
- ↑ Chabal i Vidal 2008 ↓, s. 62–63.
- ↑ Chabal i Vidal 2008 ↓, s. 108.
- ↑ a b c d e f g h i j Rušarová i in. 2010 ↓.
- ↑ a b c d e Výborná i Srnec 2010 ↓.
- ↑ a b c d Kimhi 2009 ↓, s. 6.
- ↑ Bige i Lorenzoni 2007 ↓.
- ↑ a b FAOSTAT. [w:] FAO [on-line]. [dostęp 2012-04-10]. (ang.).
- ↑ Parkes 2011 ↓, s. 1.
- ↑ Parkes 2011 ↓, s. 2.
- ↑ Parkes 2011 ↓, s. 17-18.
- ↑ a b Chabal i Vidal 2008 ↓, s. 62.
- ↑ James 2011 ↓, s. 14.
- ↑ James 2011 ↓, s. 15.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Atlas Świata. Bielsko-Biała: Pascal, 2005, s. 241. ISBN 83-7304-381-0. (pol.).
- T. Bige, C. Lorenzoni. Characterization of maize (Zea mays L.) germplasm of Angola. „Maydica”. 52, s. 135–144, 2007. (ang.).
- Patrick Chabal, Nuno Vidal: Angola: The Weight of History. Nowy Jork: Columbia University Press, 2008, s. 252.
- Jerzy Falkowski, Jerzy Kostrowicki: Geografia rolnictwa świata. Warszawa: PWN, 2001, s. 515. ISBN 83-01-13580-8. (pol.).
- Martin James: A Political History of the Civil War in Angola, 1974–1990. New Jersy: Transaction Publisher, 2011.
- Ayal Kimhi: Revitalizing and Modernizing Smallholder Agriculture for Food Security, Rural Development and Demobilization in a Post-War Country: The Case of the Aldeia Nova Project in Angola. Jerozolima: The Hebrew University of Jerusalem, 2009, s. 28.
- Danuta Martyn: Klimat kuli ziemskiej. Warszawa: PWN, 1995, s. 359. ISBN 83-01-11845-8. (pol.).
- Elizabeth Yaa Parkes: Assessment of genetic diversity, combining ability, stability and farmer preference of cassava germplasm in Ghana. Bloemfontein: University of the Free State Bloemfontein, 2011, s. 204. (ang.).
- K. Rušarová, B. Havrland, J. Mazancová, H. Ciboch. Agricultural Technology Development Strategies in Angola –Prognosis For The Period 2010–2020. „Agricultura tropica et subtropica”. 4, s. 316–324, 2010. (ang.).
- Stanisław Uziak, Zbigniew Klimowicz: Elementy geografii gleb i gleboznawstwa. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2002, s. 254. ISBN 83-227-1671-0. (pol.).
- M. Výborná, K. Srnec. It’s possible return to Angola in the international coffee market? Case Study: Angola, Province Bié. Are microcredits the right choice?. „Agricultura tropica et subtropica”. 4, s. 227–231, 2010. (ang.).