Geografik koordinatalar
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Geographic_coordinates_sphere.svg/300px-Geographic_coordinates_sphere.svg.png)
Geografik koordinatalar - cir öslegendä noqtanıñ urnaşu urının bilgelilär.
Geografik koordinatlar sferik koordinatalar kebek tözelä. Başqa planetalarda häm kük sferasında oxşaş koordinatalar qullanıla.
Kiñlek
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Kiñlek - zenit häm ekvator yünäleşläre arasında φ poçmağı, ekvatordan 0° dan 90° ga qädär sanala.
Tönyaq yarımşarda geografik kiñlek - uñay, Könyaq yarımşarda - tiskäre.
Qotıpqa yaqın kiñleklär - yuğarı, ekvatorga yaqın - tübän dip yörtelä.
Kön ozınlığı urın kiñlegenä häm yıl zamanına bäyle.
Ozınlıq
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Ozınlıq - şuşı noqtanıñ meridian yassılığı häm nul' meridian yassılığı arasında λ poçmağı.
Nul' meridiannan könçığışta yatqan ozınlıqlar (0° - 180°) - könçığış ozınlıqları, könbatışta yatqan - könbatış ozınlıqları dip yörtelä.
Könçığış ozınlıqları - uñay, könbatış ozınlıqları - tiskäre.
Xalıqara kileşü buyınça Nul' meridian Grinviç aşa bara.
Bieklek
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Diñgez östendä bieklek yä absolüt bieklek - diñgezneñ raslanğan nul' tigezlege östendä bieklek, öç poçmaqlı fäzanıñ ülçäneşe.
Bieklek artqanda hawa basımı töşä.
Ädäbiät
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Широта // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Геоцентрические координаты // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- 1 2 Salychev. O.S. Applied Inertial Navigation: problems and solutions. — Moscow:: BMSTU Press, 2004. — 304 с. — ISBN 5-7038-2395-1